About this glossary
| Dutch | English | Notes |
|---|---|---|
a fortiori | rechtswetenschap, Latijn: met meer reden, des te eerder. Bijv. de specifieke bescherming ten aanzien van niet-soortgelijke waren dient ~ te gelden ten aanzien van soortgelijke waren. | |
à pari | vennootschapsrecht, Latijn: op gelijke wijze. Bij uitgifte van aandelen moet het nominale bedrag van die aandelen in de naamloze vennootschap worden gestort. Diegenen die zich professioneel bezighouden met het uitgeven van aandelen mogen onder bepaalde voorwaarden van de uitgifte van aandelen ~ afwijken. | |
a posteriori | rechtswetenschap, Latijn: achteraf. | |
a priori | rechtswetenschap, Latijn: van tevoren, vooraf. | |
A.C. 't Hart rechtswetenschap | -, was hoogleraar strafrecht en strafvordering aan de Rijksuniversiteit Leiden tussen 1985-2001. ~ heeft een rol gespeeld bij de bepalingen omtrent bevoegdheidstoedeling en begrenzing; het beginsel van redelijke en billijke belangenafweging. De ambivalentie van het strafrecht is volgens ~ enerzijds de legitimatie van de overheid op een bepaalde, vaak voor de betrokkenen bezwarende wijze op te treden en anderzijds worden tegelijk grenzen aangegeven waar de hanteerders van betreffende bevoegdheid zich aan moeten houden. (bron: Corstens). | |
aanbiedingsstelsel | ondernemingsrecht, statutaire blokkeringsregel; de aandeelhouder die zijn aandelen wil vervreemden moet deze eerst aan mede-aandeelhouders aanbieden. | |
aanbiedingsverplichting | obligation of offer, voordat een bepaald goed op de markt komt moet het worden aangeboden aan een bedrijf dat van te voren is vastgelegd. Bijv. op de woning rust een ~ ten gunste van dat bedrijf. | |
aanbod | offer / submission / bid / tender, overeenkomstenrecht ~ rechtshandeling die na aanvaarding ervan tot een overeenkomst leidt. | |
aanbodtheorie | theory that an offer is binding, overeenkomstenrecht ~ leerstelling dat de aanbieder aan zijn aanbod gebonden is zolang hij het niet herroept, de geldigheidsduur van het aanbod niet is verstreken of het niet is verworpen. In dergelijke gevallen leidt aanvaarding van het aanbod tot een overeenkomst. | |
aandeel / (mv.) aandelen | share / capital stock, ondernemingsrecht ~ bewijs van deelname in het kapitaal van een onderneming; het overdraagbare recht op een evenredig deel in het maatschappelijk kapitaal van een besloten of naamloze vennootschap. | |
aandeel aan toonder / (mv.) aandelen aan toonder bearer share | ondernemingsrecht, aandelen van een naamloze vennootschap, die niet op naam zijn gesteld maar waarbij de houder van het toonderpapier geacht wordt de rechthebbende aandeelhouder te zijn. | |
aandeel in een goed | undivided share of joint property, vermogensrecht ~ recht van deelgenoten aan een gemeenschap van goederen. Iedere deelgenoot heeft een onverdeeld aandeel in de goederen van de gemeenschap. De aandelen van de deelgenoten zijn gelijk, tenzij uit hun rechtsverhouding iets anders voortvloeit. | |
aandeel op naam / (mv.) aandelen op naam registered share | ondernemingsrecht, op naam gestelde aandelen van een (besloten) vennootschap. Bij uitgifte of levering van ~ moet een notariële akte worden opgemaakt, tenzij de aandelen bij oprichting worden geplaatst. | |
aandeelbewijs | share certificate, ondernemingsrecht ~ document waarmee een persoon zich als aandeelhouder legitimeert. | |
aandeelcertificaat / aandeelcertificaten / certificaat van aandelen | share certificate, ondernemingsrecht ~ effect dat het originele aandeel vertegenwoordigt en meestal in beheer is bij een administratiekantoor dat de belangen van de kapitaalverschaffers behartigt; | |
aandeelhouders | shareholders, ondernemingsrecht ~ medeëigenaren van een onderneming; personen die een aandeel in een bedrijf hebben. De ~ zijn niet persoonlijk aansprakelijk voor hetgeen in naam van de vennootschap wordt verricht en hoeven niet boven hun aandelenwaarde in de verliezen van de onderneming te delen. | |
aandeelhoudersovereenkomst | shareholders agreement, vennootschapsrecht ~ verzameling afspraken van aandeelhouders om tot een gezamenlijk optreden te komen ten aanzien van allerhande vennootschapszaken die niet in de wet of de statuten van de vennootschap geregeld zijn. | |
aandeelhoudersregister / aandelenregister | share register / register of shareholdres, ondernemingsrecht ~ register waarin de personalia van alle aandeelhouders in de besloten vennootschap zijn opgenomen, met vermelding van datum verkrijging, erkenning of betekening alsmede van het op ieder aandeel gestorte bedrag; register dat door het bestuur van een naamloze of besloten vennootschap wordt bijgehouden, met daarin de namen en adressen van alle houders van aandelen op naam, met hun soort en aantal gehouden aandelen. | |
aandeelhoudersvergadering | shareholders' meeting / meeting of stockholders, ondernemingsrecht ~ bijeenkomst van aandeelhouders in een vennootschap waarvan het bestuur alle verlangde inlichtingen verschaft. Bijv. m.b.t. de jaarstukken en beleidskwesties van de vennootschap. | |
aandelenfusie merger | vennootschapsrecht, vereniging van twee vennootschappen doordat de uitstaande aandelen van de ene vennootschap worden overgenomen door de andere. De overgenomen aandelen worden niet uitbetaald, maar geruild met aandelen van de andere vennootschap. | |
aandelensplitsing | share split, ondernemingsrecht ~ oude aandelen worden in een vaste verhouding vervangen door een aantal nieuwe aandelen. Na een ~ ligt de prijs van de nieuwe aandelen bijgevolg altijd lager dan de vroegere prijs. Lagere prijzen komen de liquiditeit ten goede. (bron: beleggingsplein. | |
aangesloten instelling | connected institution, rechtswetenschap ~ organisatie die bestaat uit meerdere bij elkaar aangesloten rechtspersonen. | |
aangewezen recht | designated law, overeenkomstenrecht ~ het in contracten, algemene voorwaarden of op grond van het internationaal privaatrecht aangeduide rechtsstelsel dat van toepassing is. Bijv. alle rechtsverhoudingen met uitgeverij X B.V. worden beheerst door Nederlands recht. | |
aanhanger | adherer, rechtswetenschap ~ er toe behorende, iemand die een ander of iets is toegedaan. | |
aanhangig maken / aanhangig gemaakt | to bring a suit, burgerlijk procesrecht ~ starten van een zaak of geschil, door een processtuk (bijv. dagvaarding) bij het bevoegde gerecht of de rechter in te leiden. | |
aanhangig maken van een kort geding | to bring summary proceedings, burgerlijk procesrecht ~ starten van een kort geding door betekening aan gedaagde van een kort gedingdagvaarding. | |
aanhorigheid / aanhorigheden | appurtenances, zakenrecht ~ zaak die hoort bij en dienstbaar is aan een bouwwerk. Bijv. de garage bij het huis. | |
aanhouding / aanhouden / aangehouden | to reserve, burgerlijk procesrecht ~ uitstel op verzoek van één der partijen of door de rechter ambtshalve van de behandeling van of eindbeslissing in een burgerlijke zaak. | |
aankondiging van beschikking | fine, rechtswetenschap ~ in de volksmond: ‘bekeuring’ voor gedragingen die vallen onder het regime van de Wet Administratieve Handhaving Verkeersvoorschriften (de Wet Mulder). De ~ is wat de politie uitschrijft als zij een gedraging constateert. De ~ wordt vervolgens gestuurd naar het Centraal Justitieel Incassobureau, en die maakt een beschikking en stuurt die naar de betrokkene. | |
aanlegger | instigator, burgerlijk procesrecht ~ eiser, verzoeker of appellant: natuurlijk of rechtspersoon die een gerechtelijke procedure bij verzoekschrift of dagvaarding bij het gerecht inleidt. | |
aanloopverliezen | initial loss, ondernemingsrecht ~ verlies of winstderving van een startende onderneming wegens investeringen en financieringen. Bijv. ~ mogen fiscaal worden verrekend. | |
aanmaning / aanmanen / aangemaand | to exhort, verbintenissenrecht ~ schriftelijke waarschuwing om iets te doen of na te laten. Bijv. bij ingebrekestelling of de aanmaning tot indiening van het aangiftebiljet. | |
aanmerken | to consider / to deem, rechtswetenschap ~ drukt een vermoeden uit dat kan worden weerlegd. | |
aannemelijk betoog | plausible plead, advocatuur ~ schriftelijke of mondelinge uiteenzetting van feiten of juridische redenering, die geloofwaardig overkomt. Een ~ hoeft niet per se juist te zijn. | |
aanneming van werk / aannemen van werk / aangenomen werk | contracting for work, verbintenissenrecht ~ het voor een bepaalde prijs op zich nemen om een bepaald werk te realiseren. | |
aanslibbing / aanslibben / aangeslibd | accretion / accretion by alluvion, zakenrecht ~ vorm van eigendomsverkrijging van land door aanwas aan oevers. | |
aansprakelijkheid van ouders | liability for parents, kind onder de 14 jaar: risicoaansprakelijkheid, de ouders zijn aansprakelijk, ongeacht of hen iets verweten kan worden. | |
aansprakelijkheid voor hulppersonen | liability for, de schuldenaar is aansprakelijk voor de tekortkomingen die zijn ontstaan door gedragingen van de medewerkers die in zijn opdracht werken. | |
aansprakelijkheid voor stortplaats | liability for dumping ground, mogelijkheid de exploitant van een stortplaats aansprakelijk te stellen voor de schade die voor of na sluiting van een stortplaats is ontstaan als gevolg van de verontreiniging van water, bodem of lucht door gestorte stoffen. | |
aansprakelijkheid voor vertegenwoordigers | liability for representatives, overeenkomstenrecht ~ wanneer een gedraging van een vertegenwoordiger ter uitoefening van de hem als zodanig toekomende bevoegdheden een fout jegens een derde inhoudt, is ook de vertegenwoordigde jegens de derde aansprakelijk. | |
aansprakelijkheidstelling | holding responsible, verbintenissenrecht ~ de veroorzaker van schade aanspreken op vergoeding van de schade. Dit gebeurt meestal bij aangetekende brief met een zo duidelijk mogelijke omschrijving van de schade, het beraamde schadebedrag en een termijn waarbinnen de schade dient te worden vergoed. | |
aansprakelijkheidsverklaring | liability statement, vennootschapsrecht ~ schriftelijke verklaring van de moedervennootschap dat zij zich hoofdelijk aansprakelijk stelt voor de schulden die voortvloeien uit door de dochtervennootschap verrichte rechtshandelingen. | |
aanspreektitels / titulatuur | terms of address, rechtswetenschap ~ wijze waarop bepaalde personen in de aanhef van een brief of tijdens een gesprek dienen te worden aangesproken. Bijv. de ~ van de rechter bij de rechtbank is 'edelachtbare', die van een raadsheer bij het gerechtshof is 'edelgrootachtbare'. | |
aantekening / aantekenen / aangetekend | notice, bewijsrecht ~ officiële vermelding dat als bewijs kan dienen. De persoon die een rechtsmiddel, bijv. hoger beroep, heeft ingesteld, mag daarvan bij de griffie van het gerecht waar het bestreden vonnis werd uitgesproken, ~ doen in een daartoe bestemd register. | |
aanvaarding / aanvaarden / aanvaard | acceptance, overeenkomstenrecht ~ reactie waarmee een aanbod wordt aanvaard en waardoor een overeenkomst tot stand komt. Bijv. de handtekening onder het contract. | |
aanvankelijk | at first, rechtswetenschap ~ vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis: eerst, in het begin. | |
aanvechten | fight / protest, burgerlijk procesrecht ~ feit of omstandigheid bij de rechter bestrijden of ongedaan proberen te maken; protesteren. | |
aanvraag faillissement petition for bankruptcy | faillissementsrecht, verzoek van meerdere schuldeisers om een persoon of bedrijf in staat van faillissement te verklaren. | |
aanvullend vonnis | supplementary decree, arbitragerecht ~ correctie van een vonnis op verzoek van partijen als per abuis in een vonnis geen uitspraak is gedaan over een van de onderwerpen die aan het scheidsgerecht waren voorgelegd. Bijv. als is vergeten een uitspraak te doen over de vordering tot vergoeding van rente over vordering of is verzuimd een uitspraak te doen over het beroep van de opdrachtgever over een door hem genoemd gebrek. Een ~ is alleen mogelijk als tegen het vonnis geen hoger beroep openstaat. | |
aanvullende en derogerende werking van goede trouw | in good faith things may be added or set aside, verbintenissenrecht ~ op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en billijkheid) kunnen leemtes in overeenkomsten worden aangevuld of afspraken worden genegeerd. | |
aanvullende schadevergoedingen | additional damages, verbintenissenrecht ~ vergoeding voor schade die is geleden door niet of te laat presteren; schade die de crediteur heeft als gevolg van wanprestatie of onrechtmatige daad. | |
aanvullende werking van goede trouw | supplementing function of reasonableness and equity, verbintenissenrecht ~ op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en billijkheid) kunnen leemtes in overeenkomsten worden aangevuld. | |
aanzegging / aanzeggen / aangezegd | formal announcement / notice by service, advocatuur ~ formele wijze van bekendmaking. Bijv. ~ van getuigen. Gedragsregel 16 van de Nederlandse Orde van advocaten: 'Personen die door de wederpartij als getuige zijn ~ of kennelijk zullen worden ~, zal de advocaat voor het verhoor niet mogen horen.' | |
aard- en nagelvast | immovable, zakenrecht ~ duurzaam met de grond of met gebouwen verenigd. Bijv. het pleisterwerk, het fonteintje. | |
aard van de overeenkomst | nature of the agreement, overeenkomstenrecht ~ eigenschap van een overeenkomst (het soort overeenkomst of een feit in de overeenkomst) die een beroep op dwaling in de weg staat. Bijv. het betalen van een veel te lage prijs voor een bepaald goed, dat later ondeugdelijk blijkt. | |
aardvordering | claim that must be dealt with by a cantonal court, burgerlijk procesrecht ~ vordering waarvan door de aard van die vordering bepaald is dat die door de kantonrechter behandeld moet worden. Het gaat om zaken betreffende een (collectieve) arbeidsovereenkomst, een VUT-overeenkomst, een agentuur-, huur- of huurkoopovereenkomst. | |
ab initio | merkenrecht, Latijn: vanaf het begin. Bijv. dat bij de beoordeling van het ~ onderscheidend vermogen van een teken, verder verondersteld moet worden dat de kleur door de deposant als zelfstandig merk zal worden gebruikt. | |
ab intestato | rechtswetenschap, Latijn: nalatenschap zonder testament. | |
ABC-akten | third-party sales contracts, overeenkomstenrecht ~ verkoopovereenkomsten waarbij een zaak wordt verkocht door A aan B en aansluitend wordt doorverkocht aan C. A levert echter rechtstreeks aan C. | |
abnormale geestestoestand bij rechtshandelingen | abnormal state of mind, vermogensrecht ~ toestand die door bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden is veroorzaakt en waaronder een rechtshandeling (bijv. het sluiten van een koopovereenkomst) vernietigbaar is. | |
abolitionisme | abolitionism, rechtsgeschiedenis ~ Frans: abolir: afschaffen. Amerikaanse politieke stroming, uit het begin van de 19de eeuw die de afschaffing van de slavernij bepleitte. | |
abonnement | subsription, verbintenissenrecht ~ een overeenkomst tot het geregeld afleveren van zaken, waaronder elektriciteit, of tot het geregeld doen van verrichtingen. Het kan als onredelijk bezwarend (zwarte lijst) worden aangemerkt indien in de algemene voorwaarden is opgenomen dat het ~ leidt tot stilzwijgende verlenging of vernieuwing van meer dan een jaar. Het wordt vermoed onredelijk bezwarend (grijze lijst) te zijn indien de algemene voorwaarden voor een ~ een duur bepaalt van meer dan een jaar, tenzij de wederpartij de bevoegdheid heeft de overeenkomst telkens na een jaar op te zeggen. | |
absent | absent, rechtswetenschap ~ afwezig, niet aanwezig op de plek waar men behoorde te zijn. Bijv. het niet aanwezig zijn op de onderwijsinstelling. | |
absolute competentie / absolute bevoegdheid | absolute authority / jurisdiction over the issue / subject-matter jurisdiction / jurisdiction ratione materiae, burgerlijk procesrecht ~ de ~ beantwoordt de vraag welk soort rechterlijke instantie bevoegd is om zich over de zaak te buigen. Bijv. sector kanton of sector bestuur van de rechtbank. | |
absolute meerderheid | absolute majority, rechtswetenschap ~ de helft plus één. | |
absolute nietigheid / volstrekte nietigheid | absolute nullity / absolute ground for invalidity, ongeldigheid; nietigheid van een rechtshandeling van rechtswege. Een ~ hoeft, in tegenstelling tot vernietigbaarheid, niet ingeroepen te worden. | |
absolute verjaringstermijn | absolute limitation period, verbintenissenrecht ~ tijdsverloop waarna een recht verloren gaat of ontstaat; wordt gemeten vanaf de datum waarop een bepaalde gebeurtenis heeft plaatsgevonden (en niet vanaf het moment dat een persoon met een feit bekend is geworden). Bijv. de ~ voor vorderingen tot schadevergoeding is 20 jaar. | |
absolute werking | predominant working, zakenrecht ~ eigenschap van goederenrechtelijke vermogensrechten zoals erfdienstbaarheid of vruchtgebruik, die inhoudt dat die jegens iedereen gehandhaafd kunnen worden en in de regel sterker zijn dan verbintenisrechtelijke vermogensrechten, die in beginsel slechts tegenover een bepaald persoon kunnen worden ingeroepen. | |
absoluut bevoegde rechter | competent judge, burgerlijk procesrecht ~ rechter in eerste aanleg of in hoger beroep. | |
absoluut recht / (mv.) absolute rechten | real right, zakenrecht ~ recht dat de rechthebbende een exclusieve machtsverhouding tot een voorwerp verschaft. Een absoluut gerechtigde kan optreden tegen allen die op zijn recht inbreuk maken. | |
absoluut vermogensrecht | absolute droit patrimonial, vermogensrecht ~ recht op een bepaalde zaak of goed dat geldt tegenover iedereen. Bij een dergelijk ~ is er een specifieke verhouding tussen een persoon en een goed. Bijv. eigendomsrecht van een persoon op een stuk grond. | |
abstracte delegatie | abstract transfer of debt, verbintenissenrecht ~ schuldoverneming waarbij de schuld van de oude schuldenaar teniet gaat en de nieuwe schuldenaar ten opzichte van de schuldeiser een 'nieuwe' schuld aangaat. | |
abstracte schuldbekentenis / losgemaakte schuldbekentenis | abstract acknowledgement of debt/detached acknowledgement of debt, bewijsrecht ~ schuldbekentenis waarbij het recht van de begunstigde niet verbonden is aan de dekkingsverhouding of de overeenkomst tussen de bedinger en belover. Indien de dekkingsverhouding wegvalt, blijft het recht van de begunstigde bestaan. | |
abstractie / abstraheren / geabstraheerd | abstraction, rechtsfilosofie ~ proces van de rechtsvorming en rechtstoepassing, waarbij nieuwe kenmerken van een hoger abstractieniveau worden toegevoegd. | |
abstractievermogen | powers of abstraction, rechtsfilosofie ~ intellectueel vermogen om uit een groot, concreet feitencomplex het kernachtig, relevante gedeelte te kunnen halen (abstraheren). | |
abus de droit / misbruik van bevoegdheid / misbruik van recht / rechtsmisbruik | abuse of rights, vermogensrecht ~ gebruik maken van een wettelijk recht louter om een ander te schaden. Bijv. een persoon slechts dagvaarden om hem daarmee in de portemonnee te raken kan ~ opleveren; misbruik van een bevoegdheid, onder meer door die bevoegdheid in te roepen voor geen ander doel dan een ander te schaden. | |
abusus | rechtswetenschap, Latijn: verbruik, het opmaken. | |
acceptatie / accepteren / geaccepteerd | acceptance, verbintenissenrecht ~ aanvaarding van een aanbod, een beding of wissel. | |
acceptatie van een hypotheekofferte | acceptance of a mortgage quote, zakenrecht ~ door aanvaarding van een hypotheekofferte komt een overeenkomst van geldlening tot stand. Bij de meeste hypotheekverstrekkers kan een eenmaal aanvaarde offerte nog kosteloos worden beëindigd, hetgeen slechts kan in de periode vóór de ondertekening van de notariëe hypotheekakte. | |
acceptatiedatum acceptance date | overeenkomstenrecht, datum waarop het geschrift (contract) aanvaard wordt of dient te worden. | |
access provider | informaticarecht, bedrijf dat aan zijn klanten toegang biedt tot het Internet. Bijv. XS4all is een bekende ~. | |
accessoire overeenkomst | accessory contract, verbintenissenrecht ~ een overeenkomst die voortbouwt op een al bestaande overeenkomst. De ~ is vernietigbaar indien een eerdere rechtsverhouding ontbreekt, tenzij dit in verband met de aard van de overeenkomst, de in het verkeer geldende opvattingen of de omstandigheden van het geval voor rekening van degene die zich op dit ontbreken beroept, behoort te blijven. | |
acclamatie / acclameren / geacclameerd | acclamation, rechtswetenschap ~ toejuiching, zonder hoofdelijke stemming. Bijv. het besluit van de raad van bestuur om de handelsactiviteiten in Zuid-Europa uit te breiden, werd bij ~ aangenomen. | |
accorderen | agree, overeenkomen, overeenstemmen. | |
accreditatie / accrediteren / geaccrediteerd | accreditation, rechtswetenschap ~ formele uitspraak van een gezaghebbende instantie, dat een instelling of persoon, volgens wet- en regelgeving op het gebied van onafhankelijkheid, deskundigheid en betrouwbaarheid etc., competent is om bepaalde taken uit te voeren of functies te bekleden. | |
accusatoir proces | accusatorial lawsuit, burgerlijk procesrecht ~ proces waarbij de formele waarheidsvinding prevaleert en de rechter zich lijdelijk opstelt. | |
accusatoire rechtspleging | accusatorial procedure, burgerlijk procesrecht ~ het proces is bijna volledig in handen van de partijen, zij bepalen het onderwerp van de rechtszaak en zijn verantwoordelijk voor de bewijsvoering. | |
achterborg | guarantor for a guarantor, verbintenissenrecht ~ persoon die zich borg stelt voor een borg. | |
achterstallig | outstanding / overdue, niet op tijd afgehandeld. Bijv. de totale omvang van het ~ onderhoud bedraagt ruim tachtig miljoen euro. | |
acquisitie / acquireren / geacquireerd | acquisition / take-over, burgerlijk recht ~ aanwinst; | |
acta iure gestionis | internationaal recht, Latijn: handelingen niet als overheid; handelingen verricht in de hoedanigheid van particulier. | |
acta iure imperii | internationaal recht, Latijn: overheidshandelingen. | |
acteur rechter | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
actie / ageren / geageerd | bring an action against, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijke stappen ondernemen. Bijv. ~ op grond van onrechtmatige daad. | |
actieve hoofdelijkheid | joint and several liability / anyone being entitled to claim full payment / plurality of creditors, burgerlijk recht ~ gemeenschap van vorderingsrecht; als met een schuldenaar is overeengekomen dat twee of meer personen als schuldeiser de prestatie van hem voor het geheel kunnen vorderen, zodanig dat de voldoening aan één van hen bevrijdend is. | |
actieve hoofdelijkheid | vermogensrecht, wettelijke mogelijkheid dat een schuldeiser een prestatie (meestal betaling van een geldsom) van meerdere hoofdelijke schuldenaren mag vragen (zie passieve hoofdelijkheid). | |
actieve novatie active renewal | overeenkomstenrecht, vervanging van de crediteur. | |
actio iudicati | rechtsgeschiedenis, Latijn: actie uit het vonnis. In het Romeinse recht moest een eiser die een veroordelend vonnis had verkregen tegen een de veroordeelde debiteur een nieuwe actie instellen tegen die debiteur. Indien de gedaagde een tweede keer schuldig werd bevonden, moest hij het dubbele bedrag betalen. | |
actio mandati contraria | rechtsgeschiedenis, Latijn: actie van de lasthebber tegen de lastgever. In het Romeinse recht konden medici, advocaten en andere personen die o.g.v. lastgeving diensten verleenden, een procedure beginnen om door hen gemaakte kosten te vorderen van hun lastgever. | |
actio pauliana | revocatory action, faillissementsrecht ~ door de curator ingestelde rechtsvordering teneinde de plaatsgevonden benadeling van de schuldeisers in het faillissement op te heffen. | |
actio utilis | rechtsgeschiedenis, Latijn: nuttige actie. Actie met een fictie: formulering in het Romeinse recht waarbij de rechter opgedragen werd te oordelen alsof een niet werkelijk geschied feit geacht werd wel tot de werkelijkheid te behoren. | |
activa | assets, ondernemingsrecht ~ Latijn: bezittingen van een onderneming op een boekhoudkundige balans. | |
actor rei forum sequitur | burgerlijk procesrecht, Latijn: de eiser (actor) moet de gedaagde in diens woonplaats (arrondissement) dagvaarden. | |
actualiteit | current news, rechtswetenschap ~ vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Hetgeen in het nieuws is; hedendaags. | |
ad hoc-arbitrage | ad hoc arbitration, arbitragerecht ~ alternatieve geschillenbeslechting waarbij partijen zelf een scheidsgerecht samenstellen, zonder gebruikmaking van arbitrage-instituten. | |
ad hominem | rechtswetenschap, Latijn: argument dat gericht is op de persoon van de tegenpartij, bijv. door hem belachelijk te maken. | |
ad interim | rechtswetenschap, Latijn: voorlopig, waarnemend. Voor een tussenliggende periode of bij tijdelijke afwezigheid. Bijv. directeur ~. | |
ad intern | rechtswetenschap, Latijn: tussentijds, waarnemend. | |
ad litem | procesrecht, Latijn: naar of bij het proces. Bijv. een vertegenwoordiger ~ is een persoon die een ander in een gerechtelijke procedure vertegenwoordigt. | |
ad mutum | overeenkomstenrecht, Latijn: partijen mogen ieder afzonderlijk hun overeenkomst opzeggen of beëindigen. | |
ad nutum | rechtswetenschap, Latijn: waarvan de beëindiging aan de wil van de partijen is overgelaten. Bijv. een ~ herroepbaarheid van een overeenkomst. | |
ad persistit | I maintain, FOUTE SPELLING. Zoek tot persistit | |
ad persistit; tot persistit | procesrecht, Latijn: onder ~ of concluderen tot ~; volharden bij een eis of stelling. Bijv. Concluderen tot ~ ongeacht het door de tegenpartij aangevoerde handhaven van het ingenomen standpunt in procesconclusies. | |
ad rem | rechtswetenschap, Latijn: argument dat ter zake dient. | |
ad valvas | rechtswetenschap, Latijn: aan de deuren; een uitdrukking die gebruikt wordt in (vooral Belgische) universiteiten, met als betekenis op de mededelingenborden. Hiermee worden de borden in de faculteitsgebouwen bedoeld waarop de faculteitsleiding allerlei praktische mededelingen aan de studenten doet en die elke student geacht wordt regelmatig te raadplegen: uurroosters, leslokalen, examenroosters en -uitslagen, enz. Bijv. de professor kondigt in een van zijn colleges aan dat het examenrooster ~ zal worden bekendgemaakt. De vervlaamste vorm valven is ook gangbaar (raadpleeg regelmatig de valven). | |
adagium / (mv.) adagia | rechtswetenschap, Latijn: slagzin, bondige samenvatting van een rechtsleer. Bijv. koop breekt geen huur. | |
addendum / (mv.) addenda | overeenkomstenrecht, Latijn: bijlage(n) van een contract. | |
adequatieleer | theory of adequate causation, rechtsgeschiedenis ~ aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad is beperkt tot die schade die het redelijkerwijs naar ervaringsregels te verwachten gevolg van de onrechtmatige handeling is geweest. Deze leer werd in 1970 verlaten. In de plaats daarvan werd toerekening naar redelijkheid aanvaard. | |
adjudicatie / adjudiceren / geadjudiceerd | adjudication, rechtsfilosofie ~ rechtstoepassing, berechting. | |
administratiekantoor administration office | vennootschapsrecht, stichting die de aandelen van een vennootschap beheert en aandeelcertificaten kan uitdelen; kantoor dat aandelen en obligaties koopt en daarvoor certificaten uitgeeft. Het stemrecht op de aandelen blijft bij het ~. | |
admissibel | admissible, toelaatbaar. | |
adolescent | adolescent, Vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
adres | address, burgerlijk recht ~ plaats waar iemand gevestigd of bereikbaar is. | |
adressant | addressee, burgerlijk recht ~ persoon tot wie een mededeling is gericht of voor wie een (per post) te versturen zaak is bestemd. | |
adstructie | proof / sign /token, rechtswetenschap ~ toelichting; staving. | |
adversair | procesrecht, openbaar strafproces waarbij beide partijen gelijkwaardig zijn; de rechter neemt hierbij een passieve rol in. Bijv. Nederland kenmerkt een gematigd accusatoir gematigd ~ proces, omdat de partijen niet geheel gelijk zijn; de overheid kan dwangmiddelen toepassen op burgers. | |
adviesrecht van de ondernemingsraad | right to advice of the company council, ondernemingsrecht ~ recht van de ondernemingsraad om advies uit te brengen over bepaalde zaken. Bijv. ~ over de overdracht van de zeggenschap van de onderneming. | |
adviseur | advisor, burgerlijk recht ~ raadgever. | |
advocaat & procureur | attorney-at-law & procureur, advocatuur ~ men kan als advocaat (raadsman) in het hele land optreden, maar als procureur (formele procesvertegenwoordiger) slechts in het arrondissement waar men is beëdigd. De meeste advocaten in Nederland zijn ~. | |
advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat | attorney-at-law, advocatuur ~ rechtsbijstandverlener die op het tableau is ingeschreven bij de rechtbank in het arrondissement waar hij kantoor voert, lid is van de Nederlandse Orde van advocaten en aan tuchtrechtspraak is onderworpen. | |
advocaat bij de Hoge Raad | barrister at the Supreme Court of The Netherlands, burgerlijk procesrecht ~ rechtsbijstandverlener die bevoegd is om bij de Hoge Raad op te treden. Slechts advocaten die in het arrondissement Den Haag zijn ingeschreven, zijn ~. | |
advocaat van onvermogen (oneigen.) | attorney-at-law assigned to persons whose financial means are limited, sociale advocatuur ~ in de volksmond een advocaat die voor min- en onvermogenden rechtsbijstand verleent op basis van een toevoeging. | |
advocaat-stagiaire | trainee attorney-at-law, advocatuur ~ beginnend advocaat die in de eerste 3 jaar tijdelijk als advocaat is ingeschreven op het tableau, een verplichte beroepsopleiding volgt en werkt onder toezicht en begeleiding van een patroon. | |
advocatenstage | traineeship for lawyers, advocatuur ~ periode van 3 jaar, waarin een beginnend advocaat een verplichte beroepsopleiding volgt en werkt onder toezicht en begeleiding van een patroon. | |
advocatenwet (advw) | Dutch Act on advocates, advocatuur ~ wet van 23 juni 1952, houdende instelling van de Nederlandse Orde van advocaten alsmede regelen betreffende orde en discipline voor advocaten en procureurs. | |
advocatuur | legal practice / bar, advocatuur ~ vakgebied, werkterrein van advocaten; | |
aedilis | rechtsgeschiedenis, Latijn: ambt in het oude Rome; gemeenteambtenaar onder andere verantwoordelijk voor de aanleg van straten en het onderhoud van openbare gebouwen. | |
afbeelding / afbeelden / afgebeeld | picture / image, auteursrecht ~ foto of tekening. Bijv. het is strafbaar om een beledigende ~ van de Koning openlijk tentoon te stellen. | |
afbreking van instantie | discontinue proceedings, burgerlijk procesrecht ~ het proces niet voortzetten. Bijv. door royement te vragen. | |
Afdeling Contentieux / Afdeling voor Geschillen van Bestuur van de Raad van State | Administrative Disputes Division of the Raad van State, rechtsgeschiedenis ~ oude benaming van een onderdeel van de Raad van State. Wanneer er een Kroonberoep werd ingesteld besliste de Kroon na deze Afdeling te hebben gehoord. | |
Afdeling geschillen van bestuur (AGvB) | Judicial Division of the Raad van State, rechtsgeschiedenis ~ oude benaming van Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. | |
afdoening door de rechter | final decision by a judge, burgerlijk procesrecht ~ door de rechter gegeven eindbeslissing, in de regel door (deels) toewijzen dan wel afwijzen van het verzoek of de vordering. | |
afdwingbaar | enforceable, burgerlijk recht ~ in rechte af te dwingen. | |
affectatie / affecteren / geaffecteerd | affectation, rechtswetenschap ~ overdreven deftig zijn; zich gekunsteld gedragen. Bijv. de oud-politicus jhr. dr. M. van der Goes van Naters wordt omschreven als een wat ~ sprekende, maar vooruitziende figuur in sociaaldemocratische kring. | |
affectieschade | affection loss, immateriële schade welke onstaat doordat degene met wie de persoon een affectieve relatie heeft gewond is geraakt of is overleden, waarvoor een ander aansprakelijk is. | |
affidavit | bewijsrecht, Engels: schriftelijke verklaring die onder ede wordt bevestigd en die ertoe dient om in een gerechtelijke procedure als bewijsstuk te worden overgelegd. | |
affirmatie / affirmeren / geaffirmeerd | affirmation, bevestiging. | |
afgebroken onderhandelingen | broken-off negotiations, verbintenissenrecht ~ gevolgen verbonden aan ~ worden bepaald door de redelijkheid en billijkheid. Er zijn drie situaties denkbaar: 1. de onderhandelingen verkeren in een vroeg stadium en kunnen zonder gevolgen worden afgebroken, 2. de onderhandelingen zijn dusdanig ver gevorderd dat de afbrekende partij de kosten van de andere partij dient te vergoeden, 3. de onderhandelingen mogen redelijkerwijs niet meer worden afgebroken, de wederpartij kan eisen dat de onderhandelingen worden voortgezet of schadevergoeding vorderen, zelfs van gederfde winst. | |
afgeconcludeerd when all the written statements have been made | burgerlijk procesrecht, het beëindigd zijn van de schriftelijke fase van een geding; stand van het proces als de laatst te nemen conclusie of memorie is ingediend. | |
afgescheiden vermogen | separate property, vermogensrecht ~ vermogen in de goederengemeenschap dat afgescheiden is van het privé-vermogen van de vennoten en waarop de crediteuren van de gezamenlijke vennoten als zodanig (de gemeenschapscrediteuren) kunnen verhalen. Voor de privé-crediteuren van de vennoten is het onmogelijk zich te verhalen op het ~. | |
afgevaardigde bestuurder | delegated officier, rechtspersonenrecht ~ de bestuurder van een vennootschap, die door de Raad van Bestuur belast is met het dagelijks bestuur van de vennootschap (ook genoemd gedelegeerd bestuurder. | |
afgevallen vruchten | windfall fruit, zakenrecht ~ fruit dat van bomen van een buurman op iemands grond valt; de eigenaar van de grond waarop de vruchten vallen, wordt eigenaar van de vruchten. | |
afhankelijke maatschappij(en) | dependent society, rechtspersonenrecht ~ rechtspersoon waarin een of meerdere andere rechtspersonen ten minste de helft van het geplaatste kapitaal verschaffen; een vennootschap waarvan een onderneming in het handelsregister is ingeschreven en waarvoor de vennootschap of een afhankelijke maatschappij als vennote jegens derden volledig aansprakelijk is voor alle schulden. | |
afhankelijke rechten / accessoire rechten / afhankelijk recht | accessory rights, vermogensrecht ~ rechten die aan een ander recht zodanig zijn verbonden, dat zij zonder dat andere recht niet kunnen bestaan. Bijv. recht van opstal, erfdienstbaarheid. | |
afkoelingsperiode | cooling-off period, faillissementsrecht ~ periode van ten hoogste 2 maanden waarin het opeisen van goederen uit de faillissementsboedel via de rechter-commissaris kan worden tegengehouden. De rechter-commissaris bepaalt dan dat het opeisen van deze goederen slechts kan geschieden met zijn goedkeuring of machtiging. | |
aflevering / afleveren / afgeleverd | delivery, verbintenissenrecht ~ nakoming van een verbintenis door een zaak feitelijk aan een ander over te dragen; | |
aflopende overeenkomst | expiring contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst die eindigt. Bijv. indien de wederpartij een ~ wenst te verlengen dient hij zich op de hoogte te stellen van de alsdan geldende tarieven. | |
afmijning / afmijnen / afgemijnd | buying at a public auction, executierecht ~ openbare verkoop in het kader van de tenuitvoerlegging van een burgerlijk vonnis, waarbij de koopovereenkomst tot stand komt doordat de gegadigde 'Mijn!' roept. Bijv. de koper mijnde de villa af voor € 350.000,--. | |
afnamecontract / afnameovereenkomst | purchase contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij de ene partij zich verbindt om binnen zekere tijd een bepaalde hoeveelheid goederen tegen een bepaalde prijs af te nemen, waarbij de andere partij zich verplicht die goederen tegen die prijs te leveren. Bijv. het ~ in franchise. | |
afscheiding | windfall fruit, zakenrecht ~ fysiek losgeraakte natuurlijke vruchten. Bijv. de appels die van de appelboom zijn gevallen. | |
afschrift | copy, procesrecht ~ officiële door de uitgever, bijv. notaris of griffier, ondertekende kopie van het originele document. Bijv. ~ van de akte van levering of grosse van het vonnis. | |
afschrijving / afschrijven / afgeschreven | depreciation / amortisation, ondernemingsrecht ~ afboeking van een bepaald bedrag per tijdseenheid, bijv. per jaar, van de aanschafkosten van een (groot) gebruiksvoorwerp of productiemiddel. Bijv. ervan uitgaande dat een bepaald apparaat een levensduur van tien jaar heeft, schrijf de ondernemer ieder jaar een tiende van de aanschafprijs af. | |
afsplitsing / afsplitsen / afgesplitst | demerger, rechtspersonenrecht ~ rechtshandeling waarbij het vermogen van de ene rechtspersoon in handen komt van de andere en aandeelhouders van die ene aandelen krijgen in de andere. | |
afspraak / afspreken / afgesproken | appointment / agreement, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst. Bijv. 'afspraak is afspraak': de overeenkomst of belofte moet worden nagekomen. | |
afstand van een goed | vermogensrecht, laten varen van een bezit. Bijv. officier van justitie Tonino deed ~ door zijn computer langs de straat te zetten. Een taxichauffeur pikte de computer op en ging ermee naar misdaadverslaggever Peter R. de Vries. (2004) | |
afstand van instantie | withdrawal of proceedings / withdrawal from proceedings, burgerlijk procesrecht ~ recht van de eiser om zolang de gedaagde nog geen conclusie van antwoord heeft ingediend, de aanhangig gemaakte gerechtelijke procedure af te breken. Hij is wel verplicht de proceskosten van die gedaagde te betalen. | |
afstand van recht | waiver of a right, verbintenissenrecht ~ manier van tenietgaat van een verbintenis, waardoor de schuldenaar niet meer hoeft te presteren. | |
afstand van verjaring | vermogensrecht, niet inroepen van verjaring. Bijv. ~ geschiedt door een verklaring van hem die de verjaring kan inroepen. | |
afstandverklaring | limitation, vermogensrecht ~ de verklaring waarbij een persoon afstand doet van een bepaald recht | |
afstempelen | declaration, vennootschapsrecht ~ verlagen van de nominale waarde van een aandeel om dit in overeenstemming te brengen met het werkelijke vermogen van de vennootschap. (bron: beleggingsplein.nl) | |
afwijzing / afwijzen / afgewezen | reject, burgerlijk procesrecht ~ beslissing dat de vordering of het verzoek afgewezen is. | |
afwikkeling / afwikkelen / afgewikkeld | rechtswetenschap, afhandeling, afronding. | |
afzender | sender, burgerlijk recht ~ persoon die iets verstuurt. | |
afzien van nakoming | performance of a contract is waived, verbintenissenrecht ~ beslissing om een verbintenis niet na te komen. Er kan hiervoor door de andere partij een schadevergoeding worden gevorderd. | |
agentuurovereenkomst agency agreement | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarbij de principaal aan de handelsagent opdraagt tegen een beloning te bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten en die eventueel op naam en voor rekening van de principaal te sluiten. | |
aggregatie / aggregeren / geaggregeerd | aggregation, rechtswetenschap ~ door bundeling van de gedachten op een hoger abstractieniveau werken. | |
agio | ondernemingsrecht, positief koersverschil ten opzichte van de nominale waarde van een aandeel of obligatie. ~ wijst dus op een winstgevend aandeel. | |
agressie | agression, bedreiging of aantasting met geweld. Bijv. ~ kan leiden tot een vechtpartij. | |
agressief | aggressive, geneigd zich aanvallend te gedragen. Bijv. ~ gedrag in de klas. | |
akte | deed / record / act, bewijsrecht ~ ondertekend geschrift dat bestemd is om tot bewijs te dienen. | |
akte niet-dienen | burgerlijk procesrecht, verklaring van de rolrechter in proces-verbaal dat ondanks verwittiging een partij bepaalde processtukken (meestal een conclusie of akte) niet op de rolzitting heeft ingediend. Daardoor vervalt het recht van die partij om alsnog die conclusie in te dienen of te concluderen. | |
akte van berusting | certificate of resignation / waiver of remedies, burgerlijk procesrecht ~ door de advocaat opgesteld processtuk waarin een procespartij meedeelt dat hij zich neerlegt bij een uitspraak en dus daartegen geen rechtsmiddel, zoals hoger beroep, zal instellen. Bijv. in de echtscheidingsprocedure kan de ~ de inschrijving van de echtscheiding in de openbare registers bespoedigen. | |
akte van cessie / cessieakte | instrument of assignment, vermogensrecht ~ geschrift (notarieel of onderhands) dat dient tot bewijs dat een vordering wordt overgedragen door de decedent aan de cessionaris. De schuldenaar is dan de debitor cessus. ~ nodig voor het leveren van vorderingen op naam, tezamen met de mededeling aan de debiteur van de vordering. De ~ bevat de goederenrechtelijke overeenkomst van overdracht. Ondertekening is niet vereist. De ~ hoeft ook niet authentiek te zijn, een onderhandse akte is voldoende. | |
akte van compromis | certificate of compromise, arbitragerecht ~ schriftelijk document dat de aanduiding bevat van hetgeen partijen aan arbitrage wensen te onderwerpen en waardoor in beginsel de zaak aanhangig is. | |
akte van idemniteit | rechtsgeschiedenis, 17de-18de eeuw: garantstelling door gemeente waar een persoon is geboren, meegegeven aan deze persoon indien die vertrekt naar een andere gemeente en onverhoopt in armoede vervalt. De gemeente van geboorte draagt dan de zorg voor onderhoud; aan de (gast)stad te overleggen bewijs van de diaconie of het gerecht van de plaats van herkomst dat deze de kosten van eventuele steunverlening voor een bepaalde periode zou betalen. In de provincie Utrecht was dit sinds 1725 bij Statenverordening voorgeschreven. (bron: Utrechts Archief); | |
akte van uitgifte | ondernemingsrecht, notariële akte vereist voor het uitgeven van aandelen na oprichting van een B.V. of N.V. | |
akte van uitlating | certificate of remark, burgerlijk procesrecht ~ eenvoudige schriftelijke verklaring waarin een partij, buiten de voorgeschreven conclusies om, uitlatingen doet. Bijv. op verzoek van de rechter uitlating omtrent de te horen getuigen of een akte uitlating producties, waarin gereageerd wordt op de bij conclusie van de wederpartij overgelegde producties. | |
akteverlening / akte verlenen / verleende akte | certificate attribution, burgerlijk procesrecht ~ bericht van een gerecht met een bijzondere status. Bijv. een verweerder wordt uitgenodigd een memorie van antwoord in te dienen. Er volgt nog een bericht over een uitstel. Dan volgt een bericht dat de memorie op zeker moment binnen moet zijn (peremptoirstelling) met vermelding dat, als deze dan nog niet mocht zijn ingediend, daarvan akte zal worden verleend; | |
alcohol | alcohol, helder, kleurloos, brandbaar destillatieproduct. Afgeleid van koolwaterstof. Bijv. rijden onder invloed van alcohol, bij wet strafbaar gesteld. | |
algemeen belang | public interest, rechtssociologie ~ feiten of omstandigheden die geacht worden tot het belang te strekken van iedereen en/of voor iedereen van belang te zijn. Bijv. zaken m.b.t. milieu, gezondheid, onderwijs of veiligheid. | |
algemeen beslag | general seizure, faillissementsrecht ~ door het uitspreken van het faillissementsvonnis wordt er van rechtswege (automatisch) een ~ gelegd op alle bezittingen van de schuldenaar, en heeft de schuldenaar geen vrije beschikking meer over zijn bezittingen; deze maken vanaf dat moment onderdeel uit van de failliete boedel. Beslagen die voorafgaand aan het faillissement door individuele schuldeisers zijn gelegd vervallen. | |
algemeenheid van goederen | vermogensrecht, goederen en schulden die tezamen voorwerp van een rechtsverhouding zijn. Bijv. in het kader van een huwelijksgoederengemeenschap of onderneming. (Hijma) | |
algemene beginselen van behoorlijk IT gebruik | general principles of considerable IT use, informaticarecht ~ beginselen die als aanvulling op de algemene beginselen van behoorlijk bestuur zijn ontwikkeld door de Leidse hoogleraar Hans Franken, als maatstaf voor gebruik van informatie- en communicatietechnologie in het openbaar bestuur. De beginselen zijn: beschikbaarheid, vertrouwelijkheid, integriteit, authenticiteit, flexibiliteit en transparantie. | |
Algemene bijstandswet (Abw) | Dutch Social Assistance Act, rechtsgeschiedenis ~ oude wet van 12 april 1995, houdende regelgeving m.b.t. de verlening van bijstand en de versterking van de verantwoordelijkheid van gemeenten dienaangaande. De ~ is vervallen op 1 januari 2004 en vervangen door de invoeringswet Wet werk en bijstand. | |
Algemene Bijstandwet (ABW) | general assistance law (ABW), FOUTE SPELLING: Zoek Algemene bijstandswet | |
Algemene Raad | General Council, advocatuur ~ negen koppen tellende leiding van de Nedelandse Orde van Advocaten. Het beleid van de ~ wordt voorbereid en uitgevoerd door het Bureau van de Orde in Den Haag. | |
Algemene Termijnenwet (ATW) | burgerlijk procesrecht, wet van 25 juli 1964, houdende de berekening van termijnen in verband met de weekenden en algemeen erkende feestdagen. | |
algemene vergadering van aandeelhouders (ava) | general shareholders' meeting, vennootschapsrecht ~ bijeenkomst van aandeelhouders in een vennootschap waarvan het bestuur alle verlangde inlichtingen verschaft. | |
algemene voorwaarden / uniforme voorwaarden | general conditions, overeenkomstenrecht ~ schriftelijke, algemene bedingen die zijn opgesteld om in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen en die niet de kern van die overeenkomsten raken. | |
algemene wil / volonté generale | rechtsgeschiedenis, de ~ wordt bij stemming vastgesteld, waarbij de stemmers zich laten leiden door wat naar hun mening het algemeen belang is. (Rousseau: het sociaal contract) | |
alle rechten en weren voorbehouden | all rights reserved, advocatuur ~ kreet die bepaalde advocaten in hun correspondentie en processtukken gebruiken om aan te geven dat zij ondanks hetgeen zij hebben gesteld, nog alle kanten op willen. Bijv. door meer te vorderen of ander verweer te voeren. | |
alleenrechtspraak | procesrecht, rechtspraak door één rechter. Bijv. de kantonrechter. | |
alleensprekende rechter | sole magistrate, burgerlijk procesrecht ~ rechter of raadsheer die in zijn eentje recht spreekt. Bijv. de politierechter of de kantonrechter. | |
allonge | overeenkomstenrecht, Frans: soort bijlage die aan een schriftelijk stuk wordt gehecht. Bijv. deze ~ maakt na ondertekening door de verkrijger en de ondernemer integraal deel uit van de koop-/aannemingsovereenkomst. | |
alternatief | alternative, rechtswetenschap ~ andere mogelijkheid dan de geijkte, niet volgens het gebruik of heersende normen (Bron: Van Dale) | |
alternatieve causaliteit | bewijsrecht, verschuiving van de bewijslast van een persoon die schade heeft geleden naar de mogelijke schadeveroorzaker indien hij verantwoordelijk is voor een product of gebeurtenis die de schade heeft kunnen veroorzaken. | |
alternatieve eis | alternative claim, burgerlijk procesrecht ~ vordering in de dagvaarding die uit twee of meer verschillende eisen bestaat, maar waaruit slechts één kan worden toegewezen. Bijv. eiser stelt in een procedure een vordering in tot betaling van € 1.000,- voor de kosten van herstel van een gebrek aan zijn woning, maar het is hem ook goed dat de aannemer het euvel zelf herstelt. | |
alternatieve fora | alternative jurisdiction, bepaling dat een persoon in een andere lidstaat dan waar deze woonplaats heeft voor het gerecht wordt opgeroepen. Bijv. wanneer de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt in een andere plaats uitgevoerd moet worden. | |
alternatieve verbintenissen | verbintenissenrecht, de schuldenaar verbindt zich tot uitvoering van een van de verschillende prestaties. | |
alternatieve voorwaarden | rechtswetenschap, voorwaarden waaraan niet stuk voor stuk moet worden voldaan. Een persoon heeft de keuze om aan een of meerdere voorwaarden te voldoen. | |
Alternative Dispute Resolution / (oneigen.) Anders Dan Rechtspraak (ADR) | mediation, Engels: alternatieve manier om in concrete of voorzienbare geschillen tot een oplossing te komen. Bij ~ verleent een onafhankelijk deskundige onpartijdige hulp met het doel om partijen zo snel mogelijk te verenigen op de punten die hen verdeeld houden. | |
alumni | rechtswetenschap, vaak gezocht maar zonder juridische betekenis: Latijn: oud-leerlingen of oud-studenten. | |
ambiguiteit | ambiguity, het verschijnsel dat een taaluiting op meerdere manieren uitgelegd kan worden. Bijv. in de zin De koning verdeelde de deodorant onder de armen kan het woord armen op twee verschillende manieren uitlegd worden. | |
ambiguïteit | ambiguous, rechtswetenschap ~ ambiguïteit, synoniem voor dubbelzinnigheid. De betekenis van een woord hangt af van de context waarin het wordt gebruikt. Bijv. het woord ezel heeft meerdere betekenissen, enerzijds het dier en anderzijds het schildersgereedschap. | |
ambitie / ambiëren / geambieerd | ambition, rechtswetenschap ~ zaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Gedrevenheid. | |
ambivalentie | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Dubbelwaardigheid; hetgeen (twee) tegenstrijdige betekenissen in zich draagt. Bijv. door die ~ dat je als rechtenstudent zowel 'geleerd' moet worden, geleerd in het recht, alsook moet weten hoe je 'wetenschap' beoefent, is rechten een moeilijke studie. (Cliteur) | |
ambtshalve aanvulling van de rechtsgronden | ex officio duty to apply the law to the facts presented, burgerlijk procesrecht ~ toevoeging door een rechter van een rechtsregel die de procespartijen niet hebben ingeroepen. Bijv. eiser vordert schade wegens wanprestatie, maar de rechter wijst toe op grond van onrechtmatige daad. | |
ambtskostuum | official's costume, rechtswetenschap ~ een kledingstuk dat gedragen wordt door ambtenaren. Bijv. de burgemeester draagt een ~. | |
ambulant | ambulatory, zonder vaste plaats. Bijv. ambulante hulpverlening. | |
amica / (mv.) amici | advocatuur, Latijn: aanspreektitel van een vrouwelijke advocaat in correspondentie tussen advocaten die elkaar (redelijk) goed kennen. | |
amice / (mv.) amici | advocatuur, Latijn: aanspreektitel van een mannelijke advocaat in correspondentie tussen advocaten die elkaar (redelijk) goed kennen. | |
amortisatie / amortiseren / geamortiseerd | vennootschapsrecht, afschrijving van goodwill; afname van het kapitaal in een besloten vennootschap door aandelen in te trekken (en het stortingsbedrag ervan uit te keren) of de waarde van de aandelen bij statutenwijziging te verminderen. | |
amusement | entertainment, iets waarmee men zich vermaakt (bron: Van Dale). Bijv. theater. | |
an Sich | advocatuur, door advocaten gebruikte kreet die 'op zich' of 'op zichzelf genomen' betekent. | |
analogisch | analogy, overeenkomstig. Een bijzondere regel veralgemeniseren, zodat deze kan worden toegepast op een soortgelijk geval. | |
analoog werk | auteursrecht, tastbaar werk. Bijv. boek. | |
analytisch vermogen | rechtsfilosofie, intellectueel vermogen om hoofd- van bijzaken te onderscheiden en uit het daaruit afgeleide feitencomplex de juridische inhoud te omkaderen en te beoordelen. | |
anders dan om niet | vermogensrecht, tegen betaling of andersoortige prestatie. | |
Andr� de la Porte, Gillis | rechtsgeschiedenis, (1866 - 1950) ten dienste van zijn studenten schrijft hij in 1926 een leerboek: Recht en Rechtsbedeling in Nederlandsch-Indi�. Een handleiding bij de beoefening van het Nederlandsch-Indische Privaat- en Strafrecht. 2e herz. en bijgew. dr. ('s-Gravenhage, 1933). Het vak, waarin hij promoveerde, het strafrecht, heeft gedurende zijn hele leven zijn grote belangstelling. In het laatste jaar van zijn professoraat (1930/1931) geeft hij behalve zijn eigen vakken, ook nog een college over criminologie, dat grote belangstelling trekt. (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis) | |
Angelsaksisch recht | rechtswetenschap, het recht in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. | |
animus novandi | rechtsgeschiedenis, Latijn: wil om de schuld te vernieuwen. De ~ hoefde in het Romeinse recht niet expliciet gemaakt te worden om een schuldvernieuwing tot stand te brengen. Uit omstandigheden kon blijken dat partijen de wil hadden een schuldvernieuwing tot stand te brengen. | |
Anklage | charge / indictment, procesrecht ~ Duits: tenlastelegging. | |
annaal | annual, rechtswetenschap ~ gedurende een jaar. | |
anno | rechtswetenschap, Latijn: in het jaar. | |
annotatie / annoteren / geannoteerd / noot | rechtswetenschap, juridisch verklarend commentaar op een uitspraak van een rechtsprekende instantie. | |
annotator | rechtsfilosofie, rechtsgeleerde die in een noot of annotatie commentaar levert op of nadere verklaring geeft aan een uitspraak van een rechtsprekende instantie. | |
annulering / annuleren / geannuleerd | rechtswetenschap, afzeggen. | |
annuleringsclausule | overeenkomstenrecht, clausule in een contract, die bepaalt wanneer, door wie en onder welke voorwaarden de overeenkomst opgezegd kan worden. | |
antecedenten / precedenten | rechtswetenschap, al dan niet recente gerechtelijke beslissingen die als leidraad of richtlijn dienen in een vergelijkbaar geschil. Met name de arresten van de Hoge Raad hebben precedentwerking. | |
antecedentenonderzoek | rechtswetenschap, onderzoek naar de voorgeschiedenis van een persoon die in aanmerking komt voor het vervullen van een openbare functie, om te kunnen beoordelen of die persoon geschikt is voor het vervullen van die functie. Het gaat m.n. om persoonsgegevens betreffende de toepassing van het strafrecht of de strafvordering. | |
antedateren | to data forward / to foredate, rechtswetenschap ~ een eerdere datum opgeven. Bijv. op een brief die vandaag op de post gaat de datum van eergisteren zetten. | |
anterieure gebruiker internetrecht | -, eerdere gebruiker. Bijv. ~ van een internetdomeinnaam kan in bepaalde gevallen rechten doen gelden tegenover de merkhouder van die naam. | |
anticipatory breach | overeenkomstenrecht, de gevolgen van wanprestatie treden reeds in voordat de vordering opeisbaar is. Bijv. omdat vaststaat dat nakoming zonder tekortkoming onmogelijk is of indien de schuldenaar zegt dat hij in de nakoming van zijn verplichting(en) zal tekortschieten. | |
anticiperen | to anticipate, rechtswetenschap ~ tijdig voorzien. | |
antidotaal request | procesrecht, letterlijk: de kracht hebbend van een tegengif. Tegenverzoek, verweerschrift ingediend door de wederpartij dat de beweringen van de andere partij ontkracht en probeert te voorkomen dat het oorspronkelijke verzoekschrift ingewilligd wordt. | |
antinomie | rechtswetenschap, verschijnsel dat twee rechtsregels precies het tegenovergestelde bepalen. | |
antispeculatiebeding | overeenkomstenrecht, gemeentelijk beding in de koopovereenkomst van een huis, inhoudende dat indien het huis binnen (veelal) tien jaar wordt doorverkocht, een deel van de winst aan de gemeente moet worden afgedragen. | |
antitrust zaken | kartelrecht, gerechtelijke zaken die gericht zijn tegen kartelvorming, met name op basis van Europese regelgeving. | |
antwoord in oppositie / antwoorden in oppositie / geantwoord in oppositie | burgerlijk procesrecht, reactie van de oorspronkelijke eiser op de verzetdagvaarding. ~ komt in wezen neer op de conclusie van repliek. | |
antwoordakte | burgerlijk procesrecht, doorgaans korte verklaring waarin een partij in een burgerlijk proces op een akte van uitlating van de wederpartij reageert (antwoordt). Bijv. van ~ dienen. Eisers hebben na pleidooi bij akte diverse producties overgelegd, waarop gedaagde bij ~ heeft gereageerd. | |
appèl / hoger beroep (HB) | appeal, burgerlijk procesrecht ~ procedure waarbij normaal gesproken de partij die in eerste instantie heeft verloren, de uitspraak ter beoordeling voorlegt aan een rechterlijk college van hogere rang; aanvechten van een gerechtelijke beslissing bij een hogere instantie. Bijv. van vonnissen van de rechtbank wordt hoger beroep ingesteld bij het gerechtshof. | |
appèl op nader aan te voeren gronden | burgerlijk procesrecht, memorie van grieven zonder grieven. De appellant stelt in die memorie dat hij zijn grieven nog niet kan formuleren, bijv. omdat hij nog op een deskundig rapport wacht. De appellant vraagt uitstel voor het indienen van een nadere memorie voor het aanvoeren van de gronden van zijn hoger beroep. | |
appèldagvaarding | burgerlijk procesrecht, processtuk waarmee het hoger beroep wordt ingeleid. De ~ wordt meestal betekend door de partij die het niet eens is met het vonnis in eerste aanleg. De ~ bevat meestal nog geen grieven. | |
appèleisen | burgerlijk procesrecht, bijzondere eisen die in hoger beroep worden gesteld, o.a. dat de appellant zich door een procureur of juridisch raadsman (advocaat) moet laten vertegenwoordigen. | |
appellabel vonnis | appealable judgment, burgerlijk procesrecht ~ vonnis dat vatbaar is voor hoger beroep. | |
appellant | appellant, burgerlijk procesrecht ~ persoon die hoger beroep instelt. | |
appèlrechter / appelrechter | procesrecht, beroepsinstantie in de rechtspraak. Tegen een uitspraak van de kantonrechter kan men bij de rechtbank als ~ in beroep gaan, vervolgens bij het gerechtshof, vervolgens bij de Hoge Raad (civiel- en strafrecht). Tegen een beslissing op bezwaar van een bestuursorgaan komt men bij de rechtbank als ~, vervolgens is de volgende ~ het administratieve gerecht dat bevoegd is (Centrale Raad van Beroep, Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, College voor Bedrijf en Beroep). | |
appèltermijnen | burgerlijk procesrecht, termijnen waarbinnen partijen hoger beroep kunnen instellen. Bijv. van een burgerlijk vonnis of beschikking bedraagt de ~ 3 maanden, kort gedingvonnis 4 weken, strafvonnis 2 weken en (administratief) beroep of bezwaar 6 weken. | |
appointement / appointeren / geappointeerd | burgerlijk procesrecht, Frans: vaststelling door de rechter van de dag waarop de zaak ter zitting zal worden behandeld. | |
approach the bench | Amerikaans recht, Engels: nader de rechtersstoel. Opdracht van de rechter aan partijen om aan diens tafel en buiten het gehoor van de jury overleg te plegen over een procedurekwestie. Dit overleg wordt een bench conference genoemd. | |
approbatie / approberen / geapprobeerd | rechtsgeschiedenis, 17de eeuw: goedkeuring, toestemming, vergunning. Bijv. Allen welcke puncten als redelyck ende den recht conforme hebben wy geapprobeert ende geconfirmeert, approberen ende confirmeren by desen, ende willen dat voortaen onverbreeckelyck sullen geobserveert worden, tot welcke eynde wy oock ordonneren, ende bevelen mits desen die selve ter eerster genachten van punct tot punct doen lesen, publiceren ende registreren sonder te doen oft laeten geschieden iet ter contrarie, die selve doen observeren ende onderhouden sonder verdrach gunst oft conniventie, want ons alsoo gelieft ende vytersten wille is, gegeven in onse stadt Luyck den twelfsten Marty sestien hondert seven. | |
apriorisme | rechtswetenschap, vooropgezette mening. Bijv. de opvatting dat een kleur doorgaans elk onderscheidend vermogen mist, vindt geen steun in de rechtspraak van het Beneluxgerechtshof dat ieder ~ betreffende de vatbaarheid voor bescherming van tekens afwijst. | |
arbeider | labourer, rechtsgeschiedenis ~ begin 20ste eeuw: werknemer die handenarbeid verricht. Bijv. mijnarbeider. | |
arbiters | arbitrators, arbitragerecht ~ soort rechtspreker; bij overeenkomst aangewezen scheidsman. Bijv. iedere handelingsbekwame, natuurlijke persoon kan tot ~ worden benoemd. | |
arbitraal beding arbitration clause | arbitragerecht, contractuele clausule of compromis waarin staat dat partijen zich verbinden een tussen hen bestaand geschil aan arbitrage te zullen onderwerpen. | |
arbitraal vonnis | settlement by arbitration / award by arbitration, burgerlijk procesrecht ~ op schrift gestelde beslissing van een scheidsgerecht. | |
arbitrage / arbitreren / gearbitreerd | arbitration, arbitragerecht ~ vorm van geschillenbeslechting, waarbij een scheidsgerecht van arbiters zich over de - vaak technische - kwestie buigt. Bijv. de Raad van Arbitrage voor de Bouwnijverheid, die bouwgeschillen behandelt. | |
arbitragebeding | arbitration clause, arbitragerecht ~ bepaling in een contract waarbij wordt overeengekomen om geschillen aan de gewone rechter te onttrekken en aan arbiters voor te leggen. | |
arbitragegebied | arbitration jurisdiction, gebied waar men gebruik maakt van arbiters om geschillen op te lossen. Bijv. Raad van Arbitrage voor de Bouw. | |
arbitragerecht | law of arbitration, burgerlijk procesrecht ~ rechtsgebied uit voornamelijk het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; vooral m.b.t. de soorten buitengerechtelijke geschillenbeslechting, de procedures voor totstandkoming en verloop van het arbitraal geding, en tenuitvoerlegging van het arbitraal vonnis. | |
arbitragereglement | arbitration directives, arbitragerecht ~ een reglement dat gebruikt wordt bij arbitrage; een procedure waarbij de twee partijen hun geschil voorleggen aan de arbiter en waarbij het ~ in acht moet worden genomen. Bijv. bevoegdheden en werkwijze worden geregeld in een arbitragereglement. | |
Arbitragewet | Dutch Arbitraton Act, arbitragerecht ~ wettelijke regeling inzake arbitrage die is opgenomen in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. | |
arbitratie / arbitreren / gearbitreerd | arbitragerecht, buitengerechtelijke geschillenbeslechting; methode om geschillen te beslechten zonder gebruik te maken van gerechtelijke procedures, maar met gebruik van één of meerdere scheidsrechters. Bijv. de World Intellectual Property Organisation (WIPO), is het ~-orgaan van de Verenigde Naties. | |
arbodienst | ondernemingsrecht, instelling die in het kader van de Arbo-wet toezicht houdt op de veiligheid en gezondheid van werknemers. | |
archief | archive, archiefbewaarplaats; verzameling documenten (archiefbescheiden) die bewaard moeten blijven. | |
archivaris | -, beheerder van een archiefbewaarplaats. | |
arglist | fraud, burgerlijk procesrecht ~ bedrog. | |
arglistig | deceitful, burgerlijk recht ~ bedrieglijk, te kwader trouw. Bijv. schadeplicht geldt in de gevallen waarin een verkoper een koper uitdrukkelijk heeft verzekerd van de aanwezigheid van een eigenschap, of een gebrek ~ heeft verzwegen. | |
argumentatiemodel | rechtsfilosofie, schematische weergave van een manier van redeneren. | |
argumenten | arguments, rechtswetenschap ~ bewijsgronden die worden aangevoerd om tot een conclusie te komen. | |
arrest / arresten | judgement in appeal, burgerlijk procesrecht ~ een op schrift gestelde uitspraak van een gerechtshof of de Hoge Raad. | |
Arrest Haviltex | Haviltex order, overeenkomstenrecht ~ HR 13 maart 1981: bij de vraag of er een contractuele leemte is, mag niet slechts o.g.v. taalkundige uitleg worden opgelost. Ook de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan het contract mochten toekennen en hetgeen zij te dien aanzien van elkaar mochten verwachten, spelen een rol. | |
arrondissement | district, burgerlijk procesrecht ~ ambtsgebied van een rechtbank. Er zijn 19 arrondissementen in Nederland. | |
arrondissementsrechter | district judge, rechtswetenschap ~ vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Zoek: rechter. | |
articulatie / articuleren / gearticuleerd | rechtswetenschap, nadrukkelijk. | |
artikel / (mv.) artikelen / artikels | burgerlijk procesrecht, juridische, gezagdragende verhandeling, meestal gepubliceerd in een vakblad voor juristen; | |
Asser, Tobias Michel Karel rechtsgeschiedenis | -, (1838 - 1913) bekend onder de naam T.M.C. Asser; in 1862 werd ~ die zich na zijn promotie als advocaat te Amsterdam had gevestigd, aan het Athenaeum aldaar benoemd tot hoogleraar in het hedendaags recht, d.w.z. in het burgerlijk- en handelsrecht, straf- en strafprocesrecht. Tot 1893 was hij als hoogleraar werkzaam, sinds 1877 als buitengewoon hoogleraar in het handelsrecht en het internationaal privaatrecht. Als docent werd hij zeer gewaardeerd. Zijn onderwijs was sterk op de praktijk gericht. Zo organiseerde hij pleitcolleges. Zijn Schets van het Nederlandsche handelsregt (1873) bleef lang een standaardwerk, zijn Schets van het internationaal privaatrecht (1880) was het eerste Nederlandse leerboek op dit gebied. Hoogst ongebruikelijk was dat ~ naast zijn professoraat de advocatuur bleef uitoefenen. Vooral in assurantiezaken was hij een expert. (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis) | |
assertoire eed | bewijsrecht, eed als ritueel om een verklaring of getuigenis te bevestigen. | |
asset conversion | ondernemingsrecht, Engels: omzetting van activa. De omzetting van activa die niet vrijgesteld zijn van belastingheffing in activa die dat wel zijn. | |
asset stripping | fusie- en overnamerecht, Engels: gehele of gedeeltelijke ontmanteling van een overgenomen onderneming, waarbij onderdelen (bijv. dochterbedrijven, deelnemingen) met winst worden verkocht. Sommige overnames worden op deze wijze gefinancierd. Oorspronkelijk had de term betrekking op overtollige (vaste) activa die na een overname van een vennootschap werden verkocht. | |
associé / geassocieerde | vennootschapsrecht, vennoot; compagnon. | |
assumptie / assumeren / geassumeerd | rechtswetenschap, aanname, veronderstelling. | |
at arm's length | ondernemingsrecht, Engels: met de ~ wordt voorkomen dat transacties met onzakelijke verrekenprijzen tussen verbonden ondernemingen van invloed zijn op de fiscale winstberekening. | |
attributieve stelsel | attribution system, merkenrecht ~ systeem waarbij het recht van een persoon op een merk pas ontstaat na een inhoudelijk onderzoek vooraf. Het ~ geldt o.a. in de Benelux. | |
auspicieum | rechtswetenschap, afgeleid van auspiciën; onder bescherming van. | |
auteursrecht | copyright law, auteursrecht ~ vorm van gecodificeerd mededingingsrecht; rechtsgebied uit voornamelijk de Auteurswet 1912, de Wet op de naburige rechten, diverse Europese Richtlijnen en internationale verdragen; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en het tenietgaan van bescherming van werken van letterkunde, wetenschap of kunst (bijv. romans) en uitvoeringen (bijv. theatervoorstellingen). | |
auteursrechten (©) | copyright, auteursrecht ~ soort intellectueel recht. Uitsluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of diens rechtverkrijgenden, om (behoudens enkele beperkingen) dit werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. | |
auteurswet 1912 (Aw) | auteursrecht, wet van 23 september 1912, houdende de vaststelling van het auteursrecht. | |
authenticiteit | informaticarecht, echtheid. Bijv. de elektronische handtekening wordt vermoed voldoende betrouwbaar te zijn als o.a. ~ is gewaarborgd, doordat die handtekening op unieke wijze met de ondertekenaar is verbonden en hij kan worden geïdentificeerd. | |
authentieke akten | authentic deeds / official record, bewijsrecht ~ schriftelijke documenten die door notaris of een daartoe bevoegde ambtenaar zijn opgemaakt en waaruit zijn waarnemingen of verrichtingen blijken. Dergelijke akten leveren in beginsel dwingend bewijs op. | |
autobiografie | autobiography, verhaal waarin de auteur diens eigen leven beschrijft. | |
automatisering | automation, informaticarecht ~ gebruik maken van informatietechnologie, zoals computers en software, om processen beter en efficiënter te laten verlopen. | |
autorisatie / autoriseren / geautoriseerd | rechtswetenschap, machtiging, bevoegdheidsverlening. | |
autoriteit | authority / the ruler, rechtswetenschap ~ persoon of instantie met gezag. | |
aval | handelsrecht, zekerheid die een persoon op de betaling van een cheque geeft. ~ wordt op het waardepapier aangetekend als volgt: goed voor ~. | |
avalgever / avalist | handelsrecht, een persoon waarborgt dat een cheque zal worden betaald. | |
baattrekking | vermogensrecht, voordeel genieten; profiteren. Bijv. de schuldeiser heeft ~ wanneer de schuldenaar zijn schuld inlost. | |
badwill | ondernemingsrecht, Engels: negatieve verschil tussen hetgeen voor een overgenomen bedrijf is betaald en het eigen vermogen van dat bedrijf. Er is minder betaald dan de waarde van het eigen vermogen. | |
bagatelbepaling | kartelrecht, bepaalt dat het kartelverbod niet geldt bij afspraken van een bepaalde omvang. | |
bagatelliseren / gebagatelliseerd | to trivialize / to smooth over, burgerlijk recht ~ de zaak kleiner, onbeduidender voorstellen dan die in werkelijkheid is. | |
bagatelvrijstelling | mededingingsrecht, het verbod van mededingingsafspraken geldt niet wanneer er bij een mededingingsafspraak niet meer dan acht ondernemingen betrokken zijn, waarbij de gezamelijke omzet niet meer dan 4,5 miljoen euro bedraagt en de hoofdactiviteit het leveren van goederen is. De ~ is bedoeld om te voorkomen dat de NMa zich bezig moet houden met mededingingsafspraken van duidelijk ondergeschikte betekenis en belangrijkere zaken moet laten liggen. | |
balans balance sheet | ondernemingsrecht, gesplitste opgave van activa enerzijds en passiva anderzijds, waaruit de vermogenstoestand van een onderneming, meestal per 31 december, kan worden afgeleid. | |
balansbeheer | ondernemingsrecht, strategisch beheer van de activa en passiva van een onderneming ten aanzien van rente- en valutarisico, liquiditeit en solvabiliteit. (bron: beleggingsplein.nl) | |
balanssanering | ondernemingsrecht, omzetten van vreemd vermogen in risicodragend vermogen, afboekingen, verkoop van activa of het buiten de balans brengen van activa en/of passiva (off balance sheet-financieringen), schuldsanering of het aantrekken van nieuw risicodragend vermogen om de balansverhoudingen van een vennootschap te verbeteren. | |
balansverkorting | ondernemingsrecht, verkleining van het verschil tussen de bruto- en nettoloonsom door een gelijktijdige vermindering van belastingen, sociale premies en subsidies enerzijds en aftrekposten anderzijds. (bron: Van Dale) | |
balie | the bar, advocatuur ~ verzamelnaam van advocaten die tot een bepaald arrondissement behoren. Bijv. de Utrechtse balie. | |
ballingschap | banishment, gebannen zijn; niet specifiek juridisch begrip. | |
ballotage | -, toelatingsprocedure voor nieuwe leden van een vereniging, veelal door middel van stemming door de zittende leden. | |
bankgarantie bank guarantee | vermogensrecht, door de bank op schrift gestelde garantie dat als de daarin gestelde voorwaarde optreedt, de gegarandeerde som op verzoek zal worden uitbetaald. De ~ strekt meestal tot zekerheid van een der partijen. | |
bankroet / failliet zijn | to be bankrupt, faillissementsrecht ~ de lopende schulden niet meer kunnen betalen; aan de grond zitten. | |
bankverklaring | bankcertificate, ondernemingsrecht ~ verklaring waaruit blijkt dat terstond na de oprichting van de vennootschap het bij de oprichting te storten bedrag ter beschikking zal staan van de vennootschap. | |
basisaftrek | rechtsgeschiedenis, bedrag waarvan in beginsel iedere belastingplichtige voor de inkomstenbelasting is vrijgesteld. Gehuwden en samenwonenden konden de ~ soms overdragen aan hun partner. De basisaftrek voor een lijfrente is per 1 januari 2003 afgeschaft. De ~ is vervangen door de heffingskorting. | |
Bataafse Omwenteling | rechtsgeschiedenis, invasie van Franse troepen in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in 1798 en het begin van de Bataafse Republiek (uitgeroepen in 1796), tot in 1806 het Koninkrijk Holland ingesteld werd. De ~ had grote gevolgen voor het rechtssysteem van de Nederlanden: de steden en heerlijkheden verloren hun zelfbestuur ten gunste van een centrale volksvertegenwoordiging en een onafhankelijke rechterlijke macht. Om een rechtssysteem te garanderen dat uniform was en voor iedereen gold werden een nieuw Burgerlijk Wetboek en Wetboek van Strafrecht opgesteld. Deze laatste was zeer mild: de doodstraf kon slechts in uitzonderlijke gevallen worden toegepast en wrede lijfstraffen werden verboden. De rechter moest bij de bepaling van de straf kijken naar de omstandigheden van het misdrijf, maar ook naar de persoon van de dader. Bijv. diens leeftijd of geestesgesteldheid. | |
batig | positive / surplus, handelsrecht ~ voordelig; positief. | |
battle of forms | overeenkomstenrecht, Engels: het door contractpartijen van toepassing verklaren van tegenstrijdige algemene voorwaarden op dezelfde overeenkomst. | |
Beccaria | rechtsgeschiedenis, Italiaanse rechtsfilosoof (1738-1794), wiens werk Dei Delitti e delle Pene (Van de misdrijven en hun straffen) uit 1767 een grote invloed op het denken over strafrecht heeft gehad. ~ bepleit afschaffing van het oog om oog principe. Bij het bepalen van de strafmaat moet gekeken worden naar de schade die het misdrijf de samenleving heeft toegebracht. Verder geloofde ~ dat het opzetten van een goed opsporings- en vervolgingsapparaat preventief zou werken. | |
Beck, Ulrich | rechtswetenschap, Duitse socioloog, geboren op 15 mei 1944, die de term risicomaatschappij introduceerde in 1984. Dit begrip duidt op een maatschappij die door het in gang zetten van eigen ontwikkelingen wordt geconfronteerd met grote risico's. Bijv. natuurrampen en terrorisme. | |
bedenktijd | time for reflection / period of reflection, tijd die een persoon krijgt om na te denken over de beslissing. Bijv. de koper van een huis kan binnen de drie dagen bedenktijd de overeenkomst ongedaan maken. | |
beding / stipulatio / contractuele bedingen / contractuele clausules | stipulation / proviso, overeenkomstenrecht ~ Latijn: clausule in een overeenkomst; | |
beding van delcredere | overeenkomstenrecht, schriftelijk beding in de agentuurovereenkomst dat beoogt de beloning van de handelsagent afhankelijk te maken van het betalingsgedrag van de door hem benaderde afnemers. | |
bedreiging / bedreigen / bedreigd | threat, vermogensrecht ~ soort wilsgebrek. Vorm van dwang die kan leiden tot vernietiging van een rechtshandeling. | |
bedrijf / bedrijven | business, ondernemingsrecht ~ exploitatie en economische activiteit van een onderneming. Bijv. ondernemer is een ieder die een ~ zelfstandig uitoefent. | |
bedrijfsbeëindiging | ondernemingsrecht, stopzetting van de bedrijfsactiviteiten. Bijv. door liquidatie, fusie of faillissement. | |
bedrijfscommissie | rechtspersonenrecht, behandelt zaken van de ondernemingsraden, de groepsondernemingsraden, de centrale ondernemingsraden, de personeelsvertegenwoordiging en de personeelsvergaderingen van de onderneming waarvoor zij is ingesteld. De ~ bemiddelt en adviseert bij meningsverschillen en verstrekt informatie. | |
bedrijfsfusie | business fusion, ondernemingsrecht ~ overname van een bedrijf; samengevoegde bedrijven gaan in economische zin één bedrijf vormen. | |
bedrijfsgebonden vermogen | capital, ondernemingsrecht ~ totaal van immateriële vaste activa, voorraden en niet rentedragende vorderingen, verminderd met alle vlottende passiva exclusief de daaronder opgenomen schulden aan kredietinstellingen en lening-, belasting- en dividendschulden. (bron: beleggingsplein.nl) | |
bedrijfsinventaris ondernemingsrecht | -, alle roerende zaken van het bedrijf. Bijv. kantoormeubilair en machines voor zover die niet aard- en nagelvast zijn. | |
bedrijfsjurist | company lawyer, rechtswetenschap ~ jurist in dienst van een bedrijf. | |
bedrijfsmatig | ondernemingsrecht, in het kader van de uitoefening van het bedrijf; niet privé of particulier. | |
bedrijfsopvolging | business succeed, ondernemingsrecht ~ overdracht van een onderneming aan een nieuwe eigenaar. Bijv. overdracht van het bedrijf van vader op zoon. | |
bedrijfsovername | business take-over, fusie- en overnamerecht ~ overname van een bedrijf. Bijv. doordat het wordt gekocht of de meerderheid van de aandelen van dat bedrijf in vreemde handen komt. | |
bedrijfsresultaat | trading results, ondernemingsrecht ~ winstgroei die bereikt wordt door verhoging van de netto-inkomsten uit de eigen onderneming, exclusief financiële baten, lasten en belastingen. (bron: beleggingsplein.nl) | |
bedrijfsschade | business loss, ondernemingsrecht ~ vermindering van winst als gevolg van stilstand van een bedrijf. Bijv. schade ontstaan door staking van de onderneming. | |
bedrijfstak | branch of industry, ondernemingsrecht ~ verzamelnaam voor alle ondernemingen die zich met de produktie en verkoop van gelijksoortige goederen en/of het verrichten van eenzelfde soort dienst bezighouden. Een ander woord voor ~ is branche. | |
bedrog | fraud, vermogensrecht ~ soort wilsgebrek. Persoon bewegen tot het verrichten van een rechtshandeling door opzettelijk onjuiste mededelingen te doen, mededelingen te verzwijgen of door een andere kunstgreep. Aanprijzingen in algemene bewoordingen zijn geen bedrog, zelfs al zijn ze onwaar. | |
beëdiging / beëdigen / beëdigd | burgerlijk procesrecht, afleggen van eed of belofte voor het vervullen van een bepaalde taak of functie. Bijv. ~ van de getuige vindt plaats vooraleer hij zijn verklaring aflegt. Alle rechters en advocaten zijn ~. | |
beëindigingsovereenkomst | termination agreement, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst (schriftelijk of mondeling) tussen een werkgever en een werknemer dat de arbeidsovereenkomst ophoudt te bestaan. Een ~ moet in onderling overleg totstandkomen. | |
beeldmerk | design trademark, merkenrecht ~ tekening, afdruk of grafisch vormgegeven teken, dat dient om de waren en diensten van een onderneming te onderscheiden. | |
begiftigde | donee, verbintenissenrecht ~ persoon die een schenking aanneemt. | |
beginselen van behoorlijke procesorde | procesrecht, principes van rechtstatelijkheid en fair play waaraan de magistratuur zich te houden heeft. De ~ zijn waarborgen tegen ongerechtvaardigde inbreuken van de overheid op de vrijheid van de burger. Bijv. het gelijkheidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel. | |
begunstigende beschikking | favourable decision, burgerlijk procesrecht ~ vonnis waarbij een persoon voordeel heeft (wordt begunstigd). | |
begunstiging | sponsoring, burgerlijk recht ~ ontvangst van een schenking; toekenning van een uitkering van een levensverzekering. | |
begunstigingstermijn / terme de grâce | verbintenissenrecht, veelal korte periode waarin een persoon respijt krijgt om een omissie of gebrek op te heffen. Bijv. een modelhouder kan zijn model nog deponeren 1 jaar nadat het model is openbaar gemaakt. | |
beheer / beheren / beheerd | administration / guardianship, vermogensrecht ~ handelingen waardoor een vermogen en de vruchten daarvan in stand blijven. | |
beheersdaad / beheersdaden | acts of management / acts of administration, vermogensrecht ~ handeling waarmee men het vermogen in stand houdt en het vermogen vruchtdragend blijft. | |
beheersovereenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst tussen overheid en landbouwer, waarbij laatstgenoemde er zich tegen betaling toe verplicht om voor behoud van natuur en landschap bepaalde (beheers)handelingen te verrichten. Op grond van EG-verordening 92/2078 (d.d. 4 juni 1999) kan de overheid ~ sluiten voor weidevogelbeheer, perceelrandenbeheer en herstel, ontwikkeling en onderhoud van kleine landschapselementen. | |
beherend vennoot / complementaris | active partner / general partner, vennootschapsrecht ~ vennoot in een commanditaire vennootschap die de bedrijfsactiviteiten uitvoert en de vennootschap feitelijk beheert. | |
beherende vennoot active partner | vennootschapsrecht, vennoot in een maatschap die verantwoordelijk is voor de dagelijkse leiding. | |
behoefte | need, het nodig zijn (bron: Van Dale). | |
behoudens | excepted, rechtswetenschap ~ met uitzondering van. Bijv. ~ bijlage A was het contract volledig. | |
bejegening / bejegenen / bejegend | to treat / to handle, advocatuur ~ wijze waarop iemand zich gedraagt tegenover een ander. | |
beklagrecht | procesrecht, recht van belanghebbenden om zich te beklagen over de (onheuse) wijze waarop ze door overheidsfuntionarissen zijn behandeld. Bijv. een gedetineerde kan bij de beklagcommissie beklag doen over een hem betreffende door de gevangenisdirecteur genomen beslissing. | |
beklemming | rechtsgeschiedenis, het bezitten van of het onderworpen zijn aan beklemrecht (Gronings recht). | |
beklemrecht | perpetual lease at a fixed rent, rechtsgeschiedenis ~ Gronings erfelijk recht uit de 19de eeuw om tegen betaling van een vast en onveranderlijk bedrag landerijen te mogen pachten, waarop de boerderij van de pachter staat. Doordat het ~ de splitsing van landerijen verbood, zijn de boerenbedrijven in Groningen erg groot gebleven; | |
belang | interest, burgerlijk procesrecht ~ waarde. | |
belangenafweging | weigh interests, burgerlijk recht ~ tegenover elkaar afwegen van belangen van alle betrokken partijen; op waarde schatten van twee vaak tegenstrijdige belangen in een zaak en bepalen welk belang het zwaarst weegt. Bijv. naar gelang de omstandigheden van het geval zal een ~ gemaakt moeten worden tussen het auteursrecht en vrijheid van meningsuiting. Hierbij zal een rol moeten spelen dat de vrijheid van meningsuiting een fundamenteel grondrecht is, terwijl het auteursrecht slechts een vorm van gecodificeerd mededingingsrecht is. | |
belangenbehartiging | looking after someones interests, advocatuur ~ opkomen voor de balangen van 1 één iemand of een groep. Bijv. Belangenbehartiging Borstkanker Vereniging Nederland. | |
belaste verschotten | advocatuur, met btw belaste (kantoor)kosten die de advocaat of notaris bij de cliënt in rekening brengt. | |
belastende beschikking | unfavourable decision, burgerlijk procesrecht ~ vonnis waarbij een persoon nadeel heeft (wordt belast). | |
belastingvrije som | personal tax allowance, rechtsgeschiedenis ~ de ~ was tot 2003 het deel van het inkomen waarover geen belasting hoefde te worden betaald. De ~ is vervangen door de heffingskorting; voor iedereen was - afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden - een bedrag vrijgesteld van inkomstenbelasting en vermogensbelasting. | |
beleidsterrein | rechtswetenschap, gebieden waar een persoon of instantie zich op richt. Bijv. het ~ recht en veiligheid heeft de afgelopen jaren op nationaal en lokaal niveau meer prioriteit gekregen. | |
belemmeringenwet rechtswetenschap | -, instrument dat de overheid ter beschikking staat wanneer het in het algemeen belang nodig is gebruik te maken van onroerende zaken van een ander, en de onteigeningswet een te zwaar middel is. Er zijn drie belemmeringenwetten: ~ privaatrecht, ~ verordeningen en de ~ landsverdediging. | |
belofte | oath / vow, burgerlijk procesrecht ~ plechtige verklaring waardoor een persoon belooft een op hem rustende verplichting na te komen. Bijv. bij aanvang van een getuigenverhoor kan de getuige de ~ afleggen, waarmee hij beaamt niets anders dan de waarheid te zullen verklaren. | |
bemiddelaar / (mv.) bemiddelaars | mediator, mediation ~ persoon die als onpartijdige niet bindende voorstellen doet teneinde een rechtsgeschil op te lossen. | |
bemiddeling / bemiddelen / bemiddeld | mediation, mediation ~ werkzaamheden die bijdragen tot conflictoplossing. Bijv. bij ~ verleent een onafhankelijke deskundige onpartijdige hulp met het doel om partijen zo snel mogelijk te verenigen op de punten die hen verdeeld houdt; | |
bemiddelingsdeskundige / mediator | mediator, mediation ~ neutrale persoon die bij mediation de onderhandelingen tussen partijen begeleidt, teneinde vanuit hun werkelijke belangen tot gezamenlijk gedragen en voor ieder van hen optimale resultaten te komen. | |
bemiddelingsovereenkomst | intermediary contract, mediation ~ overeenkomst van opdracht waarbij de opdrachtnemer zich tegenover de opdrachtgever verbindt om tegen betaling te bemiddelen bij het tot stand brengen van overeenkomsten tussen de opdrachtgever en derden. | |
bemiddelingspoging | mediatory effort, mediation ~ poging om partijen tot een vergelijk of overeenstemming te laten komen, teneinde hun onderling geschil op te lossen. | |
benadeling van schuldeisers | rescission of creditors, faillissementsrecht ~ beperking van de verhaalsmogelijkheden van schuldeisers door het verrichten van een onverplichte rechtshandeling bij een dreigend faillissement. Om de boedel veilig te stellen kan de schuldenaar allerlei zaken weggeven of voor een zacht prijsje verkopen. De curator kan de ~ teniet doen. | |
bench conference Amerikaans recht | -, Engels: overleg over een procedurekwestie bij de rechter aan diens tafel en buiten het gehoor van de jury. | |
beneficiaire eigendom | beneficial ownership, Angelsaksisch recht ~ in het Angelsaksische recht wordt een onderscheid gemaakt tussen legal ownership, of juridisch eigendom, en ~, ofwel het eigendomsrecht dat toekomt aan bijv. de beneficiary, d.w.z. de begunstigde, van een trust. | |
Benelux verdrag inzake de warenmerken / Benelux-Merkenverdrag (BMV) Benelux Tready on Trademarks | rechtsgeschiedenis, verdrag van 19 maart 1962, waarin Nederland, België en Luxemburg afspreken een eenvormige wet op de merken en een Benelux merkenbureau in te voeren. | |
Benelux-merkenbureau (BMB) | merkenrecht, officiële instantie in de Benelux voor de registratie van merken. Het ~ is belast met de uitvoering van de Eenvormige Beneluxwet op de merken. Het is een openbare dienst die het Benelux-register beheert en het publiek uitsluitend informatie verstrekt binnen de wettelijke bepalingen. Op 19 maart 1962 ondertekenden Nederland, België en Luxemburg het Benelux-Verdrag inzake de warenmerken op basis waarvan de Eenvormige Beneluxwet op de merken tot stand kwam. De wet trad op 1 januari 1971 in werking. Krachtens dit Verdrag werd het ~ opgericht. | |
Benelux-merkenrecht | Benelux trademark law, merkenrecht ~ het recht m.b.t. merken dat geldt in België, Nederland en Luxemburg. Het ~ is geregeld in de Eenvormige Beneluxwet op de merken. Het Benelux-merkenbureau (BMB) voert het ~ uit. | |
benevens | rechtswetenschap, naast, samen met. Bijv. het bestuur is belast met het uitleggen van dit reglement benevens alle andere regels en bepalingen. | |
benoemde overeenkomst / nominaatcontract | overeenkomstenrecht, overeenkomst die met naam in de wet genoemd is en waarvoor in de wet vaak specifieke regels opgenomen zijn. Op een benoemde overeenkomst zijn niet alleen de algemene regels met betrekking tot overeenkomsten van toepassing, maar ook de regels die in de wet zijn opgenomen voor deze specifieke soort overeenkomst. | |
benoemingsrecht van de OR vennootschapsrecht | -, bevoegdheid om een door de ondernemer te bepalen aantal bestuursleden te benoemen. | |
beogen / beoogde / beoogd | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekening. Het oog hebben op. | |
beoordeling / beoordelen / beoordeeld - | vaak gezocht, maar geen juridische betekening. Oordeel vormen over een bepaald onderwerp. | |
bepaalbaarheid rechtswetenschap | -, precieze aanduiding of omschrijving van zaken, diensten, vorderingsrechten en verbintenissen. Bijv. toekomstige verbintenissen. | |
bepaaldelijk gevolmachtigd | burgerlijk procesrecht, kreet in dagvaardingen en andere officiële documenten waarmee wordt bedoeld dat de (proces)vertegenwoordiger over voldoende volmacht beschikt om bijv. te dagvaarden. | |
bepaling / bepalingen | stipulation, rechtswetenschap ~ wettelijk voorschrift; wetsartikel; artikel van een contract. | |
beperkende werking | restrictive effect, verbintenissenrecht ~ redelijkheid en billijkheid kunnen een ~ hebben op de toepassing van bepaalde rechtsregels of bepalingen in een overeenkomst. Bijv. in de situatie waarbij het voor iedereen duidelijk is, dat nakoming van een bepaalde bepaling niet in redelijkheid van iemand kan worden verwacht. | |
beperkt recht / (mv.) beperkte rechten / dochterrecht | residual right, vermogensrecht ~ recht dat is afgeleid uit een meer omvattend recht of moederrecht, dat met dat beperkte recht is bezwaard. (Franken) Bijv. gebruiks- of genotsrechten (vruchtgebruik, erfdienstbaarheid, erfpacht en opstal) en zekerheidsrechten (hypotheek en pandrecht). | |
beperkte rechtsbevoegdheid | rechtspersonenrecht, vereniging met beperkte rechtsbevoegdheid is beperkt in zijn recht in twee opzichten: zo'n vereniging kan geen registergoederen verkrijgen en ook geen erfgenaam zijn. De bestuurders van een vereniging met ~ zijn in het algemeen, naast de vereniging, persoonlijk aansprakelijk voor evenuele schulden. | |
bepleiten van eigen zaak | plead its own case, procesrecht ~ ter zitting in eigen zaak het woord voeren; zonder vertegenwoordiging (zonder bijv. advocaat) in rechte optreden. Bijv. in kort geding is het ~ toegestaan. | |
beraad | consideration, rechtswetenschap ~ overleg, m.n. door rechters. | |
berisping / berispen / berispt | to reprimand / to reproach, advocatuur ~ disciplinaire maatregel; waarschuwing dat het verwijtbaar gedrag (de misdraging) zich niet meer mag herhalen. Bijv. de Raad van Discipline acht het onjuist dat advocaat mr X niet voor betaling zorg draagt en legt ter zake de maatregel een berisping op. | |
Berner conventie | Berner convention, auteursrecht ~ belangrijkste verdrag op het gebied van auteursrecht. Dit verdrag garandeert o.a. een minimumbescherming aan de onderdanen van de aangesloten landen tot 50 jaar na de dood van de auteur. | |
beroep aantekenen / beroep aangetekend / (oneigen.) in beroep gaan | burgerlijk procesrecht, in hoger beroep gaan. | |
beroepsaansprakelijkheid | professional liability, advocatuur ~ aansprakelijkheid voor fouten die gemaakt zijn tijdens uitoefening van een bepaald beroep. Bijv. ingevolgde de Verordening op de beroepsaansprakelijkheidsverzekering is iedere advocaat verplicht ervoor te zorgen dat het risico van zijn ~ door een adequate verzekering is gedekt. | |
beroepsethiek / ethisch peil | advocatuur, geschreven en ongeschreven fatsoensnormen binnen een beroepsgroep. Bijv. een advocaat mag de belangen van twee of meer partijen niet behartigen als die belangen tegenstrijdig zijn. | |
beroepsmatig | professional, rechtswetenschap ~ beroepshalve, professioneel. | |
beroepsprocedure | procesrecht, procedure die het mogelijk maakt een beslissing door een hogere instantie te laten toetsen. | |
beroepstermijn | term of appeal, procesrecht ~ termijn waarbinnen hoger beroep of administratief beroep kan worden ingesteld. | |
berusting / berusten / berust | to rest / waiver of remedies, burgerlijk procesrecht ~ zich neerleggen bij een rechterlijke uitspraak. Bijv. de partij die in een vonnis heeft ~, is niet-ontvankelijk in een tegen dat vonnis ingesteld hoger beroep. (Hugenholtz) | |
beschadigde borg | overeenkomstenrecht, borgsteller die de schuld aan eiser heeft betaald en mitsdien het door hem betaalde op de hoofdschuldenaar kan verhalen. | |
beschaving | civilization, (eng) geheel van waarden en normen die een samenleving gelden; | |
beschermbaarheid | merkenrecht, mogelijkheid om een teken onder de Benelux Merkenwet te beschermen. Voorwaarden zijn: het teken moet grafisch weer te geven zijn en onderscheidend vermogen hebben. | |
beschermingscertificaat | octrooirecht, certificaat om bepaalde goederen te beschermen. bijv. een aanvullend ~ verlengt de beschermingsduur voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen met maximum vijf jaar. | |
beschermingsconstructie fusie- en overnamerecht | -, constructie waardoor het lastiger wordt om zeggenschap in een onderneming te verkrijgen en zodoende een vijandige overname te verijdelen. Bijv. door certificering van aandelen. | |
beschikbaarheid van merk | availability of trademark, merkenrecht ~ omstandigheid dat er geen ouder merkrecht is waar het te deponeren merk inbreuk op zou kunnen maken. | |
beschikken / beschikt | to order / to decree, burgerlijk procesrecht ~ uitspraak doen in een verzoekschriftprocedure, gevolgd door vastlegging van die uitspraak in een beschikking. | |
beschikkend decreeing / ordering | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
beschikking | order / decree, burgerlijk procesrecht ~ uitspraak in een verzoekschriftprocedure. Bijv. de echtscheidingsbeschikking. | |
beschikkingsbevoegdheid | power of disposition over property, vermogensrecht ~ recht om over een zaak te mogen beschikken. Een persoon moet over een zaak ~ bezitten om het aan een ander te kunnen overdragen. | |
beschikkingsdaad | act of disposition, ondernemingsrecht ~ activiteit binnen maatschapsverband die niet als beheersdaad is aan te merken. ~ vallen buiten het maatschapsdoel. Beheersdaden en ~ worden contractueel vastgelegd en zijn afhankelijk van het soort maatschap. Het onderscheid is van belang voor derden die willen weten hoe de vertegenwoordigingsbevoegdheid geregeld is. | |
beschikkingshandeling / (mv.) beschikkingshandelingen vermogensrecht | -, wijze waarop over een zaak kan worden beschikt. Bijv. door het aan een ander in eigendom over te dragen. | |
beschikkingsmacht | vermogensrecht, bevoegdheid om een goed te vervreemden. Bijv. geld representeert het vermogen om ~ te verwerven over zaken. | |
beschikkingsonbevoegdheid | vermogensrecht, omstandigheid dat een persoon niet of onvoldoende recht heeft om over een zaak te mogen beschikken, waardoor hij die niet geldig kan overdragen. ~ is gebaseerd op het beginsel dat niemand meer recht kan overdragen dan hij bezit. Bijv. wie niet de eigenaar van de fiets is, kan - in beginsel - het eigendom van de fiets niet (rechtsgeldig) overdragen. | |
beschikkingstheorie | disposition theory, rechtsgeschiedenis ~ theorie uit de 19de eeuw dat een schuldoverneming tot stand kan worden gebracht door een overeenkomst tussen debiteur en overnemer en dat daarmee een beschikking plaatsvindt over het recht van de crediteur. | |
Besier, Louis Christiaan | rechtsgeschiedenis, (1868 - 1938) Besier was voor alles een pragmatisch ingesteld jurist. Dit blijkt reeds uit enkele publikaties van zijn hand in het Tijdschrift voor Strafrecht van 1907 en 1913. Een zelfde instelling valt af te leiden uit het grote aantal conclusies dat hij als advocaat-generaal en later als procureur-generaal voor de arresten van de Hoge Raad schreef. Deze conclusies vallen op door hun logisch en glasheldere visie. Zijn grootste bekendheid heeft Besier evenwel gekregen toen hij in samenwerking met de Leidse hoogleraar in het strafrecht A.J. Blok een artikelsgewijs commentaar schreef op het nieuwe Wetboek van Strafvordering dat op 1 januari 1926 in werking trad. In dit werk, worden zowel de uitgangspunten die aan de opbouw van ons strafproces ten grondslag liggen, als een gedetailleerde uitleg gegeven van de betekenis en de toepassing van de verschillende wetsbepalingen. (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis) | |
beslag onroerende goederen / beslag onroerende zaken | seizure of real property, burgerlijk procesrecht ~ conservatoir of executoriaal beslag op onroerende zaken; voorlopige maatregel om na het door de voorzieningenrechter verkregen verlof, rechten van de verzoeker veilig te stellen. Als gevolg van het ~ staan de onroerende zaken niet meer ter vrije beschikking van de eigenaar. Bijv. beslag op een huis. | |
beslag op octrooi | octrooirecht, wordt gelegd en het proces-verbaal van inbeslagneming wordt door het bureau in het octrooiregister ingeschreven met overeenkomstige toepassing van de bepalingen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering betreffende executoriaal en conservatoir beslag op onroerende zaken, met dien verstande dat in het proces-verbaal van inbeslagneming in plaats van de aard en de ligging van de onroerende zaak een aanduiding van het octrooi wordt opgenomen. | |
beslissend bewijs | conclusive evidence, burgerlijk procesrecht ~ bewijs waartegen het leveren van tegenbewijs geheel is uitgesloten. Bijv. een vaststellingsakte levert in beginsel ~. | |
besloten kring | -, groep mensen waartoe een buitenstaander geen toegang krijgt. | |
besloten vennootschap (BV) | private limited liability company, vennootschapsrecht ~ rechtspersoon met beperkte aansprakelijkheid voor de vennoten; rechtspersoon met een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal, dat geen aandeelbewijzen uitgeeft. De aandelen zijn niet vrij overdraagbaar. De aandeelhouders zijn niet aansprakelijk voor hetgeen de vennootschap verricht en dragen beperkt bij in de verliezen van de vennootschap, nl. niet boven het bedrag dat op hun aandelen wordt gestort. | |
besloten vennootschap in oprichting (BV io) private limited liability company in the process of foundation | ondernemingsrecht, eenmanszaak in de aanloop tot de oprichting van een besloten vennootschap; tijdelijke status van een startende onderneming zonder rechtspersoonlijkheid zolang de akte van oprichting van de besloten vennootschap niet notarieel is verleden. | |
Besluit Buitengewoon Strafrecht | rechtsgeschiedenis, besluit uitgevaardigd op 22 december 1943 door de regering in ballingschap in Londen. Het ~ regelde de berechting van strafbare feiten, begaan gedurende de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. | |
besluitvormingsprocedure | -, de procedure om een bepaald besluit te nemen. | |
best evidence-regel | bewijsrecht, regel die bepaalt dat het beste bewijsmiddel moet worden gebruikt (primary evidence); als een partij een secondary evidence gebruikt, moet zij aangeven dat zij geen primary evidence heeft. | |
bestanddeel / bijzaak | vermogensrecht, al hetgeen volgens verkeersopvatting onderdeel van een zaak uitmaakt; zaak die niet zonder beschadiging kan worden losgemaakt van de hoofdzaak waarmee hij is verbonden. | |
beste alternatief zonder overeenstemming (BAZO) | mediation, de voor één van partijen meest aantrekkelijke oplossingsoptie indien niet in onderling overleg met andere betrokken partij(en) overeenstemming wordt bereikt. | |
bestendig gebruikelijk beding | verbintenissenrecht, voorwaarden of bedingen die een partij vaker of regelmatig gebruikt bij transacties, te vergelijken met algemene voorwaarden. | |
bestreden beschikking | burgerlijk procesrecht, beschikking waartegen bezwaar, (hoger) beroep of beroep in cassatie is ingesteld. | |
bestuur | the board, ondernemingsrecht ~ orgaan dat de dagelijkse leiding van een onderneming heeft; het management(team). | |
bestuurders / directeuren | directors, ondernemingsrecht ~ personen die zijn benoemd door de aandeelhouders om de dagelijkse leiding van een onderneming te voeren; bestuurders van een vennootschap of instelling. | |
bestuurdersaansprakelijkheid directors'and officers' liability | vennootschapsrecht, aansprakelijkheid van bestuurders en andere feitelijk leidinggevenden van een BV of NV voor het bedrag van de resterende schuld in een faillissement van die vennootschap, als blijkt dat zij hun taak kennelijk onbehoorlijk hebben vervuld (mismanagement) en aannemelijk dit aan de wieg stond van het faillissement. ~ geldt slechts voor fouten die gemaakt zijn in de laatste drie jaar voorafgaand aan het faillissement. | |
bestuursovereenkomst | overeenkomstenrecht, contract tussen overheid en een particuliere instantie, waarmee beoogd wordt de overheid in de uitvoering van haar taken te ondersteunen. Bijv. uitbesteding door de overheid van het bodembeheer aan een daartoe speciaal in het leven geroepen stichting. | |
betalende advocatuur / betalende praktijk | paid legal practice, advocatuur ~ advocatenpraktijk met voornamelijk betalende cliënten, meestal ondernemingen en overheidslichamen. | |
betaling / betalen / betaald | verbintenissenrecht, voldoening, inlossing van een schuld in geld of natura. | |
betaling door een derde | vermogensrecht, persoon, niet zijnde de schuldenaar, die de geldschuld voldoet. Bijv. de waarborg. | |
betalingsoverneming | verbintenissenrecht, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Zoek: schuldoverneming. | |
betekening / betekenen / betekend | to serve, burgerlijk procesrecht ~ officiële kennisgeving en bestelling van een gerechtelijk stuk (dagvaarding, oproeping of vonnis) doordat de deurwaarder persoonlijk een afschrift van het exploot bij de geadresseerde achterlaat. | |
betekening van een memorie van eis burgerlijk procesrecht | -, memorie van eis bij deurwaardersexploot doen uitbrengen aan de wederpartij. ~ wordt verricht door een deurwaarder, in opdracht van de partij die de memorie van eis bij het gerecht wil indienen. | |
betekening van het arbitraal vonnis | arbitration award, arbitragerecht ~ vonnis van het scheidsgerecht, voorzien van het verkregen verlof tot tenuitvoerlegging, bij deurwaardersexploot doen uitbrengen aan de wederpartij. ~ wordt verricht door een deurwaarder, in opdracht van de partij, die het vonnis wil laten betekenen. | |
betekenis - | vaak gezocht, maar geen juridische betekenins. | |
betoog / betogen / betoogd | elucidation, advocatuur ~ het verhaal dat een advocaat mondeling of schriftelijk houdt. | |
betrokkene | involved party / person concerned, rechtswetenschap ~ persoon die ergens in of bij betrokken is. | |
betwisting / betwisten / betwist | challenge / dispute, procesrecht ~ ontkennen, bestrijden. | |
betwistingsrecht | right to challenge the veracity of one's record, privacyrecht ~ recht van een geregistreerde in een aan wettelijke bepalingen onderworpen registratiesysteem, om daarin over hemzelf vastgelegde feiten te betwisten. | |
beurs van koophandel | handelsrecht, commerciële samenkomst van kooplieden, schippers, tussenpersonen, kassiers en andere personen die met koophandel te maken hebben. | |
beursoverval | fusie- en overnamerecht, vijandige overname van een beursgenoteerd bedrijf. | |
bevel gijzeling | burgerlijk procesrecht, opdracht die een rechter kan geven om een getuige die weigert een verklaring af te leggen (tijdelijk) op te sluiten. | |
bevelschrift | order / assignment, burgerlijk procesrecht ~ schriftelijk stuk waarin een bevel aan bepaalde personen is neergelegd. | |
bevestiging / bevestigen / bevestigd | to confirm / confirmation, rechtswetenschap ~ kennisgeving dat iets echt zo is; degene die de bevoegdheid heeft om een rechtshandeling te vernietigen, kan door die rechtshandeling te bevestigen zijn bevoegdheid om die rechtshandeling te vernietigen laten vervallen. | |
bevindingen | findings, resultaat van (juridisch) onderzoek. Bijv. de ~ van het forensisch onderzoek. | |
bevoegd gezag | competent administrative body, rechtswetenschap ~ gezag dat terecht wordt uitgeoefend. Bijv. ~ over het minderjarig kind; | |
bevoegdheid / bevoegdheden | authorization, kwaliteit of recht tot uitoefening van bepaalde (rechts)handelingen. | |
bevoegdheid / competentie | compentence, vermogensrecht ~ het kunnen en mogen uitoefenen van bepaalde taken of beroepen. Bijv. de rechterlijke ~ om over een geschil te oordelen. Van misbruik van ~ is o.a. sprake als de ~ voor een ander doel wordt uitgeoefend dan waarvoor zij is verleend. | |
bevoorrechte schuldeisers | preferred creditors, vermogensrecht ~ schuldeisers die voorrang hebben bij het verhalen van hun vordering. | |
bevoorrechte vorderingen | preferred claims, vermogensrecht ~ vorderingen die voorrang hebben boven andere. ~ komen bij wet toe aan preferente schuldeisers, zoals de hypotheek- en pandhouder. | |
bevordering / bevorderen / bevorderd | to promote / to improve, rechtswetenschap ~ promotie; aanmoediging. | |
bevrijdende delegatie | verbintenissenrecht, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis (pleonasme). Zoek: schuldoverneming. | |
bevrijdende schuldoverneming | verbintenissenrecht, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis (pleonasme). Zoek: schuldoverneming. | |
bevrijdende verjaring | vermogensrecht, situatie dat de rechtsvordering door tijdsverloop is teniet gegaan. Bijv. in beginsel na 5 jaar om een contractuele nakoming te eisen en 20 jaar in het algemeen. | |
bewaargever | depositor, overeenkomstenrecht ~ persoon die een zaak bij een ander in bewaring geeft. | |
bewaargeving | bailment, verbintenissenrecht ~ overeenkomst waarbij de bewaarnemer zich tegenover de bewaargever verbindt een zaak die de bewaargever hem toevertrouwt of zal toevertrouwen, te bewaren en terug te geven. | |
bewaarnemer | depositary, overeenkomstenrecht ~ iemand die een zaak voor een ander in bewaring neemt. | |
bewaarneming | deposit, verbintenissenrecht ~ overeenkomst waarbij de bewaarnemer zich jegens de bewaargever verbindt een zaak die de bewaargever hem toevertrouwt te bewaren en terug te geven. Indien de ~ bedrijfsmatig wordt aangegaan is de bewaargever loon verschuldigd aan de bewaarnemer. | |
bewaartermijn | deposit period, overeenkomstenrecht ~ periode waarin een zaak door een bewaargever aan een bewaarnemer in bewaring is gegeven. In principe eindigt de ~ onverwijld als de bewaargever dat eist, maar in de praktijk is de regel afhankelijk van wat er in de overeenkomst staat of wat billijk is. | |
bewaring van recht | burgerlijk procesrecht, middel dat een schuldeiser kan inroepen tegen een schuldenaar, zodat wordt voorkomen dat de schuldenaar zijn vermogen wegmaakt. Bijv. conservatoir of revindicatoir beslag. | |
bewijsaanbod / bewijs aanbieden / bewijs aangeboden | burgerlijk procesrecht, aanbod om de eigen stellingen die in een proces zijn gepresenteerd te bewijzen met alle middelen rechtens, in het bijzonder door getuigen. Bijv. de partij die een ~ doet, heeft onder voorwaarden recht om getuigen te doen horen. | |
bewijsaandraagplicht | burgerlijk procesrecht, wettelijke verplichting om in de dagvaarding de bewijsmiddelen te melden waarover de eiser kan beschikken alsmede de getuigen die hij kan doen horen ter staving van feiten en omstandigheden. | |
bewijsaandraagplicht burgerlijk procesrecht | -, plicht van de schuldeiser om bewijsmiddelen en getuigenverklaringen waarover hij kan beschikken te vermelden in de dagvaarding. | |
bewijsincident | bewijsrecht, verwikkeling in de procedure, waardoor de gewone behandeling van de hoofdzaak wordt onderbroken en vertraagd. Dit is het geval bij alle wettelijke bewijsmiddelen behalve het schriftelijke bewijs. Het leveren van bewijs geschiedt daarom in veel gevallen in een ~. (bron: Hugenholtz/Heemskerk) | |
bewijskracht | conclusive force, burgerlijk procesrecht ~ kwaliteit van het middel waarmee getracht wordt bepaalde feiten of omstandigheden te bewijzen. Bijv. de ~ van een ambtsedig proces-verbaal van politie is meestal groter dan de ~ van de verklaring van de burger. | |
bewijslast | burden of proof, burgerlijk procesrecht ~ verplichting om stellingen te bewijzen. De ~ rust in beginsel bij diegene die zich op de rechtsgevolgen van zijn ten processe aangevoerde stellingen beroept. | |
bewijslastverdeling | burgerlijk procesrecht, de partij die in een rechtzaak een stelling poneert stelt, dient het bewijs daarvan te leveren, tenzij op grond van de wet of uit de eisen van redelijkheid en billijkheid een andere verdeling van de bewijslast voortvloeit. | |
bewijsleer procesrecht | -, leer die bepaald welke regels van toepassing zijn op het bewijsrecht. | |
bewijsmateriaal | element of proof / evidence, bewijsrecht ~ elementen van overtuiging zoals monsters, bloedsporen, achtergebleven kleding. | |
bewijsmiddel / (mv.) bewijsmiddelen | evidence / proof, burgerlijk procesrecht ~ geschriften (brieven, documenten, akten, vonnissen etc.) en getuigenissen die door procespartijen aangevoerde feiten en omstandigheden ondersteunen of weerspreken. | |
bewijsmotivering | bewijsrecht, het deel van de uitspraak waarin de rechter verantwoording aflegt over de bewijsbeslissing. | |
bewijsopdracht | burgerlijk procesrecht, rechterlijke beslissing (in een tussenvonnis) waarbij een partij in de gelegenheid wordt gesteld bepaalde door hem gestelde feiten te bewijzen, meestal door het (laten) horen van getuigen. | |
bewijsovereenkomst | bewijsrecht, overeenkomst waarin partijen vastleggen dat bepaalde middelen als bewijs zijn uitgesloten, dan wel juist tot bewijsmiddel worden verheven. | |
bewijsrecht | bewijsrecht, rechtsgebied uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; vooral m.b.t. de wijze waarop in gerechtelijke procedures bewijs kan worden geleverd en de toelaatbaarheid en waardering van dat bewijs. Het ~ is een subgebied van het burgerlijk procesrecht. | |
bewijsstuk / (mv.) bewijsstukken | bewijsrecht, meestal schriftelijke bescheiden (brieven, documenten, akten etc.) die tot bewijs strekken. | |
bewijsvoorschrift | bewijsrecht, bepaling van de manier waarop een bepaald feit in voorkomend geval bewezen dient te worden. Bijv. de in artikel 36 Bte 1995 opgenomen verplichtingen hebben het karakter van een ~. | |
bewindsvoerder | -, FOUTE SPELLING. Zoek: bewindvoerder. | |
bewindvoerder administrator | insolventierecht, door de rechtbank benoemd persoon die een schuldsaneringstraject van een particulier persoon begeleidt en in dat kader periodiek rekening en verantwoording aflegt aan de rechter-commissaris. | |
bewindvoerder in surseance | administrator, insolventierecht ~ persoon die bij beschikking van de rechtbank wordt aangesteld in de voorlopige surseance van betaling. Hij krijgt tezamen met de schuldenaar de beschikkingsbevoegdheid over de boedel om de rechten van de crediteuren veilig te stellen. In de praktijk zal de belangrijkste taak van de ~ bestaan uit het vinden van een goede oplossing om de onderneming en de werkgelegenheid te redden. | |
bewoonde staat | executierecht, een huis is minder waard als het bewoond wordt dan wanneer het vrij te aanvaarden is. Dan kan de koper er immers direct zelf in gaan wonen. Vaak wordt 60% van die vrije verkoopwaarde aangehouden als waarde in ~. | |
bezichtiging ter plaatse / bezichtigen ter plaatse / ter plaatse bezichtigd | inspection on site, procesrecht ~ bezichtiging van een plaats op eigen initiatief van de rechter. De rechter mag daartoe elke plaats betreden. | |
bezit / bezitten / bezat | possession, vermogensrecht ~ het houden van een goed voor zichzelf. | |
bezitactie | vermogensrecht, rechtsvordering die de bezitter van een zaak kan instellen bij verlies of andere aantasting van bezit. | |
bezitsactie / bezitsvordering / bezitsaktie (oneigen.) | possessory action / action for confirmation in possession, vermogensrecht ~ iedere rechtsvordering die de bezitter van een zaak kan instellen tot handhaving of herstel in het bezit tegen degene die hem in zijn bezit stoort, ook tegen de eigenaar. | |
bezitsoverdracht / overdracht bezit / bezit overdragen | transfer of possession, vermogensrecht ~ de persoon die een goed bezit, draagt dat bezit over door de feitelijke macht daarover aan de verkrijger te verschaffen. Bijv. de winkelier overhandigt het zojuist gekochte boek aan de koper. | |
bezitsoverdracht door korte hand | vermogensrecht, Voor bezitsoverdracht is een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende, onder meer in het geval dat de verkrijger houder van de zaak voor de vervreemder was. In een dergelijk geval spreekt men van ~. | |
bezitsoverdracht door lange hand | vermogensrecht, Voor bezitsoverdracht is een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling voldoende, onder meer in het geval dat een derde voor de vervreemder de zaak hield, en haar na de overdracht voor de ontvanger houdt. In dat geval gaat het bezit niet over voordat de derde de overdracht heeft erkend, dan wel de vervreemder of de verkrijger de overdracht aan hem heeft medegedeeld. In een dergelijk geval spreekt men van ~. | |
bezitsverlies | vermogensrecht, het bezit van een zaak kwijtraken, doordat een ander die zaak in bezit verkrijgt. | |
bezitsverschaffing / bezit verschaffen / bezit verschaft | traditio, vermogensrecht ~ overdracht van bezit door een ander persoon in staat te stellen de macht over dat bezit uit te oefenen. | |
bezitter te goeder trouw | possessor in good faith, vermogensrecht ~ persoon die zich als rechthebbende op een zaak beschouwt en zich ook redelijkerwijs als zodanig mag beschouwen. | |
bezoekrecht | right of access, rechtsgeschiedenis ~ in 1971 verlaten begrip, vervangen door 'omgangsrecht': het kind en de niet met het gezag belaste ouder hebben recht op omgang met elkaar. De term ~ is wel nog in België gangbaar. | |
bezorging / bezorgen / bezorgd | to hand over / to deliver, handelsrecht ~ de feitelijke, fysieke aflevering van iets. Bijv. ~ van een gekocht wandmeubel. | |
bezwaar aantekenen / bezwaar aangetekend / bezwaar maken / bezwaar gemaakt | to object, procesrecht ~ protest aantekenen. Bijv. tegen de gang van zaken ter terechtzitting. | |
bieden | to offer, verbintenissenrecht ~ aanbieden; als koper een prijsaanbod doen na aanvaarding waarvan de koopovereenkomst is tot stand gekomen. Bijv. ter veiling ~. | |
bierclausule | kartelrecht, exclusieve afnameovereenkomst tussen een bierbrouwerij en een horeca-ondernemer. Bijv. een kartel van Luxemburge brouwerijen bestond uit een overeenkomst, waarin elk van de partijen zich ertoe verbond geen bier te leveren aan hotels, cafés, restaurants en biergroothandelaren die aan een andere partij waren gebonden door een ~. Hiermee beoogden de brouwerijen elkaars klanten te respecteren. (2001) | |
bij ontstentenis | rechtswetenschap, bij ontbreken of niet voorhanden zijn. Bijv. het bestuur regelt de vervanging van de secretaris-penningmeester ~. | |
bij verstek veroordelen | judgment given in default of appearance / judgment by default, procesrecht ~ buiten diens aanwezigheid de verdachte of gedaagde veroordelen. | |
bij voorbaat in advance / beforehand | rechtswetenschap, op voorhand. Bijv. ~ dank. | |
bijbeding / pactum adjectum | overeenkomstenrecht, Latijn: toegevoegd beding. Beding dat is toegevoegd aan een reeds bestaande overeenkomst. | |
bijkantoor | branch / sub-office, ondernemingsrecht ~ nevenvestiging. Bijv. de bedrijfsadministratie wordt gevoerd in een bijkantoor. | |
bijkomende verbintenis | verbintenissenrecht, onzelfstandige verbintenis, wiens bestaan afhankelijk is van de hoofdverbintenis. Bijv. bij borgtocht. | |
bijlagen | appendices, advocatuur ~ brieven, facturen, gerechtelijke stukken, afbeeldingen e.d. die ter ondersteuning met een brief of e-mail worden meegestuurd. | |
bijleggen | advocatuur, in der minne schikken van conflicten. | |
bijzondere overeenkomsten | special contracts, overeenkomstenrecht ~ een aantal met name genoemde soorten overeenkomsten, die in boek 7 van het Burgerlijk Wetboek zijn opgenomen en waarvoor de wetgever bijzondere regels heeft opgesteld. Bijv. koop en ruil, schenking, huur, opdracht, etc. | |
bijzondere rechtsgang | special legal procedure, burgerlijk procesrecht ~ andere procedure dan gebruikelijk of andere (rechtsprekende) instantie dan de rechter, arbiter, bezwaar- of beroepscommissie. Bijv. de procedure bij de Raad van Toezicht inzake geschillen over declaraties van advocaten. | |
bijzondere rechtsingang | special legal procedure, rechtswetenschap ~ bij een rechter aanhangig maken van een procedure anders dan op de voorgeschreven wijze. | |
bijzondere stemming | special vote, vennootschapsrecht ~ een stemming waarvoor ten minste twee derde van de stemmende leden zich hebben uitgesproken. | |
billijkheid | equity, verbintenissenrecht ~ rechtvaardigheid, zoals het hoort. Bijv. de eisen van redelijkheid en ~ omvatten ongeschreven recht dat mede de verhouding tussen partijen bij een overeenkomst regelt. Het scheidsgerecht beslist als goede mannen naar ~. | |
billijkheid | fairness, verbintenissenrecht ~ eerlijkheid. De term ~ wordt vooral in de uitdrukking redelijkheid en ~ gebruikt. Schuldeisers en schuldenaren zijn verplicht zich op een redelijke (verstandige) en billijke (eerlijke, faire) manier tegenover elkaar te gedragen. Deze ongeschreven rechtsregels kunnen een aanvullende werking hebben, of een beperkende werking (d.w.z. de redelijkheid en billijkheid kunnen bepaalde afspraken opzij zetten). | |
bindend advies binding advice | burgerlijk recht, vorm van rechtspleging waarbij partijen zich onderwerpen aan het bindend oordeel van een onafhankelijke derde. Hebben partijen gekozen voor de afdoening bij ~, dan volgt geen vonnis, maar een ~. Een ~ wordt niet gedeponeerd ter griffie van de rechtbank. Een ~ kan niet ten uitvoer worden gelegd. | |
bindende beslissing | binding decision, burgerlijk procesrecht ~ beslissing waaraan de betrokken partijen gebonden zijn. | |
bindende voordracht | ondernemingsrecht, omstandigheid dat het bestuur een kandidaat-bestuurslid naar voren schuift, waaraan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) - die over de benoemingen gaat - gebonden is en hem dus moet benoemen. Aan de ~ kan het bindend karakter worden ontnomen bij een met 2/3 van de stemmen genomen besluit van de AVA, waarin ten minste 2/3 van de aandeelhouders aanwezig of vertegenwoordigd is. | |
blanc-seign | blanket, handelsrecht ~ Engels: getekende, maar niet ingevulde volmacht of akte. | |
bloemlezing | the anthology, auteursrecht ~ compilatiewerk; verzameling van werken of fragmenten van anderen. | |
Blok, Anthony Johannes | rechtsgeschiedenis, (1868 - 1934) Sinds 1910 vast medewerker van het Tijdschrift voor Strafrecht, vanaf 1921 tot aan 1931 redacteur, verschijnen daarin een aantal doorwrochte publikaties, voor een belangrijk deel betrekking hebbend op de algemene leerstukken van het materi�le strafrecht (zie: jrg. 1915, 1916, 1918, 1929, 1930). Als rector van de universiteit houdt hij op 9 februari 1925 een di�srede over De ontwikkeling van het strafstelsel in Nederland. In die ontwikkeling ziet hij plaats voor het zg. relatief-onbepaalde vonnis, dat de veroordeelde in staat stelt de duur van de tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf ten eigen gunste te be�nvloeden. Op dezelfde bijeenkomst wordt door hem als promotor aan koningin Wilhelmina ter gelegenheid van het driehonderd en vijftig jarig bestaan van de rijksuniversiteit het door de Senaat verleende eredoctoraat in de rechtsgeleerdheid uitgereikt. (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis) | |
blokkeringsregeling share transfer restriction | vennootschapsrecht, regeling in de statuten van een vennootschap (BV of NV) waardoor de aandelenoverdracht wordt beperkt. | |
bloot eigenaar | bare owner, vermogensrecht ~ eigenaar van een zaak waarop het recht van erfpacht en/of opstal en/of vruchtgebruik rust. Bijv. de fiscale positie van de bloot eigenaar is niet van belang voor de positie van de vruchtgebruiker. (Burnet) | |
blote eigendom / (oneigen.) bloot eigendom / nuda proprietas | bare ownership, zakenrecht ~ beperking op het eigendomsrecht doordat het is ontbloot door de vestiging daarop van een beperkt zakelijk recht; eigendom dat met een beperkt zakelijk recht (bijv. vruchtgebruik of hypotheek) is bezwaard. Het eigendom blijft aan de eigenaar toebehoren, al is het eigendomsrecht beperkt. | |
bode | procesrecht, geüniformeerde medewerker van de rechtbank die zittingen uitroept, partijen tot hun plaatsen in de zittingszaal begeleidt en orde en rust in de rechtbank handhaaft. | |
bodemprocedure procedure on the merits | burgerlijk procesrecht, uitgebreide procedure bij de rechtbank die tot een definitief oordeel in eerste aanleg leidt. De ~ verloopt in principe als volgt: dagvaarding, conclusie van antwoord, comparitie van partijen evt. gevolgd door conclusies van repliek en dupliek en - bij uitzondering - pleidooi. De ~ wordt afgesloten met een eindvonnis. Hierdoor duurt een ~ veel langer dan het kort geding. | |
bodemrechter | -, rechter die in de bodemprocedure (in eerste aanleg of in hoger beroep) oordeelt. | |
bodemzaak | proceedings/case on the merits, burgerlijk procesrecht ~ een echte, via conclusiewisseling vormgegeven procedure, in tegenstelling tot bijv. een kort geding. Een ~ kan na een kort geding worden gevoerd en de uitspraak in kort geding kan geen afbreuk doen aan de beslissing gegeven in de bodemprocedure. | |
bodemzaak | burgerlijk procesrecht, geschil dat in een bodemprocedure wordt uitgevochten; een kort geding kan altijd worden gevolgd door een ~. De uitspraak in kort geding doet geen afbreuk aan de in de ~ te geven beslissing. | |
boedel | estate, insolventierecht ~ alle bezittingen van de schuldenaar aan het begin van de insolventieprocedure en alles wat na die datum tot aan de beëindiging wordt verkregen. | |
boedel | estate, vermogensrecht ~ alle roerende zaken die zich in een (woon)ruimte bevinden. | |
boedelafstand / aanvaarding concordaat | acceptance of a composition in bankruptcy, insolventierecht ~ het afstaan door een schuldenaar van zijn goederen aan de schuldeisers ter voorkoming van zijn faillissement. | |
boedelbeschrijving | vermogensrecht, inventarisatie van alle tot de boedel behorende goederen en schulden. | |
boedelbestanddeel / boedelbestanddelen | assets / goods of an estate, vermogensrecht ~ goederen en lasten die tot de boedel horen (als gevolg van een bijv. een faillissement of echtscheiding) en niet afgezonderd mogen. Bijv. Het had op de weg van de notaris gelegen om ervoor te zorgen dat het ~ in de akte van scheiding en deling een plaats had gekregen. | |
boedelkrediet | insolventierecht, zowel in surseance als in faillissement kan de bewindvoerder of curator de behoefte hebben aan financieringsfaciliteiten om hem in staat te stellen de onderneming voor enige tijd voort te zetten. De banken die betrokken zijn als crediteuren kunnen in bepaalde gevallen welwillend zijn om een dergelijke faciliteit, het ~, te verstrekken. Dit gebeurt doorgaans slechts onder de verstrekking van aanvullende zekerheden. | |
boedelmenging | joining of estates, zakenrecht ~ samengaan van goederen (ook toekomstige) in een gemeenschap onder algemene titel, bijv. als gevolg van een huwelijk. | |
boedelschulden | estate debts, insolventierecht ~ sommige schulden ontstaan nadat de surseance of het faillissement is uitgesproken en zijn het gevolg van handelen of nalaten van de bewindvoerder of curator. Deze dienen te worden betaald voordat enige betaling kan volgen aan de crediteuren die vorderingen hebben, daterend van vóór de insolventieprocedure. | |
boedelvordering | claim against the estate, zakenrecht ~ vordering door een schuldeiser op de boedel, bijv. bij een faillissement. | |
boedelvordering | faillissementsrecht, vordering van een crediteur op de failliete boedel. Bijv. het ziet er naar uit dat, na voldoening van de faillissementskosten, alleen de verhuurder ter zake zijn concurrente ~ een uitkering zal ontvangen. De curator betwijfelt evenwel of de boedel te zijner tijd in staat zal zijn die ~ integraal te voldoen. | |
Boek 2 Burgerlijk Wetboek (BW) | Dutch Civil Code, rechtspersonenrecht ~ wet van 26 juli 1976, houdende het recht m.b.t. rechtspersonen. Daarin o.a. opgenomen de verenigingen, naamloze en besloten vennootschappen, stichtingen, regels m.b.t. fusie en splitsing, de jaarrekening en het jaarverslag. | |
Boek 3 Burgerlijk Wetboek (BW) | Dutch Civil Code, vermogensrecht ~ wet van 1 januari 1992, houdende het vermogensrecht. Daarin o.a. opgenomen regels m.b.t. rechtshandelingen, volmacht, verkrijging en verlies van goederen, bezit en houderschap, gemeenschap, vruchtgebruik, pand en hypotheek en het verhaalsrecht. | |
Boek 5 Burgerlijk Wetboek (BW) | Dutch Civil Code, zakenrecht ~ wet van 1 januari 1992, houdende de zakelijke rechten. Daarin o.a. opgenomen regels m.b.t. eigendom, mandeligheid, erfdienstbaarheden, erfpacht, opstal en appartementsrechten. | |
Boek 6 Burgerlijk Wetboek (BW) | Dutch Civil Code, verbintenissenrecht ~ wet van 1 januari 1992, houdende het verbintenissenrecht. Daarin o.a. opgenomen regels m.b.t. nakoming van verbintenissen, opschortingsrechten, de gevolgen van niet-nakoming van verbintenissen, onrechtmatige daad, zaAKWaarneming, onverschuldigde betaling, ongerechtvaardigde verrijking en (wederkerige) overeenkomsten. | |
Boek 7 Burgerlijk Wetboek (BW) | Dutch Civil Code, verbintenissenrecht ~ wet van 1 januari 1992, houdende de bijzondere overeenkomsten, zoals koop en ruil, schenking, huur, opdracht, arbeidsovereenkomst en borgtocht. | |
Boek 7A Burgerlijk Wetboek (BW) | Dutch Civil Code, verbintenissenrecht ~ wet van 1 januari 1992, houdende het vervolg van de bijzondere overeenkomsten. Daarin o.a. opgenomen regels m.b.t. de koop en verkoop op afbetaling (huurkoop), huur en verhuur, aanneming van werk en de maatschap. | |
boekjaar | book year, ondernemingsrecht ~ periode van twaalf maanden waarop telkens de boekhouding, het fiscaal jaarverslag en de winst- en verliesrekening van een onderneming betrekking heeft. Het ~ valt meestal samen met het kalenderjaar. | |
boekwaarde / intrinsieke waarde | ondernemingsrecht, aanschaffingswaarde van een bezitting, minus de afschrijvingen en schulden. | |
boekwinst | capital gain / appreciation of assets, ondernemingsrecht ~ ondernemingswinst die ontstaat door verkoop van bedrijfsmiddelen tegen een hoger bedrag dan de boekwaarde. | |
boelgoed | rechtsgeschiedenis, 18de en 19de eeuw: veiling van een inboedel, omdat de eigenaar ervan is overleden, gefailleerd of geëmigreerd. Op zaterdag 27 april 1776 verscheen de volgende advertentie in de Leeuwarder Courant: Mr. A.R. van WYCKEL, Secretaris van Leeuwarderadeel, zal op Maandag den 20 May 1776 en volgende dagen, op de Buitenplaats, onder Britsum, van wylen de Heer Old Secretaris J.S. van Wyckel, by Boelgoed verkopen: Een voortreffelyke INBOEL, bestaande in Bed, en Beds-Klederen, Ledikanten, Kabinetten, Kasten, Kisten, Tafels, Spiegels, Porceleinen, Glasen, Koper, Tin, Yzer, en Houtwerk, en wat vorders op die dagen te voorschyn zal worden gebragt. | |
boetebeding / boeteclausule | penalty clause, overeenkomstenrecht ~ contractuele bepaling dat de partij die wanprestatie pleegt, verplicht is een bedrag te betalen of andere (bijkomende) prestatie te leveren, ongeacht of dit strekt tot schadevergoeding of aansporing tot nakoming van de overeenkomst. Bijv. ~ in het voorlopig koopcontract van een huis. | |
borderel / (mv.) borderellen | burgerlijk procesrecht, opgave, staat van bijv. de stukken uit het dossier. | |
borg surety | verbintenissenrecht, persoon die zich tegenover een schuldeiser verbindt tot nakoming van een verbintenis die de hoofdschuldenaar tegenover die eiser heeft. | |
borgstelling / borg stellen / borg gesteld | verbintenissenrecht, vorm van garantie of verzekering waarop diegene jegens wie de borg is gesteld kan teruggevallen. Bijv. met een borgstelling op zak zal de bank eerder geneigd zijn om u geld te lenen. | |
borgtocht / fideiiussio | suretyship, verbintenissenrecht ~ Latijn: bijzondere overeenkomst waarbij een persoon zich tegenover een schuldeiser verbindt tot nakoming van een verbintenis die een derde, hoofdschuldenaar, tegenover die eiser heeft. | |
borgtochtovereenkomst verbintenissenrecht | -, bijzondere overeenkomst waarbij een persoon zich tegenover een schuldeiser verbindt tot nakoming van een verbintenis die een derde, hoofdschuldenaar, tegenover die eiser heeft. | |
Bovag-clausule | rechtsgeschiedenis, voormalige exoneratieclausule van de BOVAG (Bond van Automobiel- en Garagebedrijven) waarin haar leden zich vrijtekenden voor diefstal, verlies of tenietgaan of welke schade dan ook. De Hoge Raad toetste die clausule in HR 3 juni 1938, 920 n, EMM. | |
brandbrief | incendiary letter, rechtswetenschap ~ brief met een dringend verzoek om hulp of advies of verwijzing naar misstanden. | |
break-even-point | ondernemingsrecht, Engels: omzetniveau zonder winst of verlies; | |
break-up value | fusie- en overnamerecht, Engels: waarde van een samengestelde onderneming indien deze in afzonderlijke (deel)transacties kan worden verkocht. ~ speelt met name een rol bij liquidatie. Voor een enkelvoudige onderneming wordt hiermee bedoeld de opbrengst van alle activa indien deze afzonderlijk worden verkocht minus het bedrag dat benodigd is om alle schulden af te lossen. | |
brevet | burgerlijk recht, akte, diploma of getuigschrift uitgegeven door het bevoegd gezag, welke een verlening betekent van een bepaalde rang, met de daaraan verbonden rechten. Ook wel een vergunning tot het beoefenen van een bepaalde functie. Een akte in brevet is het oorspronkelijke opstel van een notariële akte, in originali uitgegeven. Van deze akte blijft dus geen minuut bij de notaris berusten. | |
briefadres | postal address, rechtswetenschap ~ het adres waar voor een burger die in de GBA geregistreerd staat bestemde geschriften in ontvangst worden genomen en waar, indien daartoe grond bestaat, zorg wordt gedragen dat geschriften of inlichtingen daarover, betrokkene bereiken. | |
briefgeheim | confidentiality of the mail, privacyrecht ~ grondrecht dat de overheid verbiedt om kennis te nemen van de inhoud van poststukken. Het ~ is onschendbaar, tenzij op last van de rechter. | |
brieven van wettiging | rechtsgeschiedenis, document van de koning waarmee onechte kinderen alsnog wettige kinderen werden. Bijv. Wij Willem III, bij de Gratie Gods, koning der Nederlanden, Prins van Oranje Nassau, Groothertog van Luxemburg, enz. enz. enz. Nr. 75 Allen die dezen zullen zien of hooren lezen saluut! doen te weten dat Ons is aangeboden het verzoek van Gerrit Jan Oosterlaar en Johanna van Enk echtelieden, wonende te Deventer, strekkende ter bekoming van brieven van wettiging voor hunne dochter Willemina Johanna, vóór de voltrekking van hun huwelijk geboren en die zij verzuimd hebben vóór of bij het aangaan van dat huwelijk te erkennen en dat Wij daarop beschikkende, uit krachte van Art. 329 van het Burgerlijk Wetboek het verzoek inwilligende het genoemde kind, op den 16 Juli 1864 geboren en onder de voornamen van Willemina Johanna in de Registers van den Burgerlijken Stand der Gemeente Zwolle ingeschreven als natuurlijk kind van Johanna van Enk(..). | |
brievenbusmaatschappij | letter box company, vennootschapsrecht ~ vennootschap met slechts een postadres, met het doel buiten controle van de overheid (fiscus) te blijven. | |
broederschap | fellowship, rechtsgeschiedenis ~ beginsel van de Franse Revolutie. ~ komt in het strafrecht tot uiting in de mate van humaniteit, waarmee de mens door zijn medemens strafrechtelijk wordt benaderd. (Jörg/Kelk) | |
bron van verbintenissen / (mv.) bronnen van verbintenissen | verbintenissenrecht, datgene waaruit een verbintenis voortkomt. Een verbintenis kan ontstaan uit de wet, uit een overeenkomst of uit een eenzijdige rechtshandeling. | |
bruikleenovereenkomst overeenkomstenrecht | -, bijzondere overeenkomst waarbij de ene partij aan de andere een zaak kosteloos in gebruik geeft, onder de voorwaarde dat die andere, na daarvan gebruik te hebben gemaakt of na een bepaalde tijd, die zaak terug geeft. | |
bruiklening / in bruikleen geven / in bruikleen gegeven | loan for use / commodatum, overeenkomstenrecht ~ een zaak kosteloos in gebruik geven, onder de voorwaarde dat de ontvanger, na daarvan gebruik te hebben gemaakt of na een bepaalde tijd, die zaak terug geeft. | |
brutomarge / operationele marge | ondernemingsrecht, bedrijfsresultaat als percentage van de omzet. (bron: beleggingsplein.nl) | |
buiten faillissement | faillissementsrecht, goederen, die ingevolge de Faillissementswet buiten de failliete boedel vallen. In beginsel omvat een faillissement het gehele vermogen van de schuldenaar ten tijde van de faillietverklaring en hetgeen hij gedurende het faillissement verwerft. Bijv. gereedschap om een beroep te kunnen uitoefenen, elementair voedsel en huishoudelijke zaken, zoals tafel en stoel. | |
buiten gerede twijfel | rechtswetenschap, zonder dat daaraan oprecht en redelijkerwijs getwijfeld kan worden; daar kan niet aan worden getwijfeld. Bijv. dat Pieterse om 02.00 uur thuis was, staat ~. | |
buiten rechte | out of court / outer court, rechtswetenschap ~ zonder dat er een rechter aan te pas komt. | |
buiten toepassing | null and void, rechtswetenschap ~ niet van toepassing; niet aan de orde. | |
buitengerechtelijk akkoord | out-of-court composition, insolventierecht ~ akkoord dat tussen curator en schuldeisers tot stand komt buiten medewerking of tegenwoordigheid van de rechtbank. | |
buitengerechtelijk out of court / outer court | rechtswetenschap, zonder dat het gerecht er aan te pas komt. | |
buitengerechtelijke bekentenis | burgerlijk procesrecht, erkenning van feiten en omstandigheden die niet ten processe zijn afgelegd, maar daarbuiten. Bijv. ten overstaan van getuigen of in een brief. | |
buitengerechtelijke kosten / buitengerechtelijke incassokosten extrajudicial costs | verbintenissenrecht, kosten die een persoon maakt om buiten rechte zijn vordering te kunnen innen. | |
buitengerechtelijke regelingen | extrajudicial provisions, burgerlijk recht ~ niet officieel in de wet vastgelegde regelingen. Het staat partijen vrij dergelijke regelingen te treffen en de vorm en de inhoud ervan naar eigen inzicht vorm te geven, zolang daarmee geen publieke norm of rechten van derden worden geschonden. | |
buitengerechtelijke verklaring / buitengerechtelijk verklaren / buitengerechtelijk verklaard | extrajudicial declaration, burgerlijk procesrecht ~ persoonsgerichte verklaring dat zonder tussenkomst van de rechter een rechtsgevolg doet intreden. Bijv. een koopovereenkomst vernietigen door ~. | |
buitengerechtelijke vernietiging / buitengerechtelijk vernietigen / buitengerechtelijk vernietigd | void / nullified, vermogensrecht ~ een rechtshandeling eigenhandig, dus zonder tussenkomst van een rechter, ongeldig verklaren. | |
buitengewone baten en lasten | ondernemingsrecht, incidentele opbrengsten of kosten, die niet tot de gewone bedrijfsuitoefening worden gerekend. Bijv. winst of verlies bij afstoting van een bedrijfsonderdeel of reservering voor verwachte kosten van reorganisatie of productaansprakelijkheid. (bron: beleggingsplein.nl) | |
buitengewoon rechtsmiddel / (oneigen.) bijzonder rechtsmiddel | burgerlijk procesrecht, vrij uitzonderlijke procedurele actie die een partij tegen een gerechtelijke uitspraak kan instellen. De buitengewone rechtsmiddelen zijn derdenverzet en herroeping. | |
buitenpatronaat | advocatuur, situatie waarbij een advocaatstagiaire onder de hoede staat van een patroon die elders, in een ander kantoor, praktijk heeft. De advocaatstagiaire die meteen voor zichzelf begint heeft meestal een ~. | |
Bunde Erckens-arrest | burgerlijk procesrecht, HR 17-12-1976, NJ 1977, 241: de rechter niet is gehouden om andere dan de door partijen naar voren gebrachte gezichtspunten bij zijn uitleg te betrekken. | |
Burberrys I -arrest | merkenrecht, BenGH 14-04-1989: arrest van het Benelux Gerechtshof waarin bepaald werd dat de onderscheidende vorm van een waar alleen dan wegens het beïvloeden van de wezenlijke waarde van de waar niet als merk kan worden beschouwd, indien de waar van dien aard is dat haar uiterlijk en vormgeving door hun fraaiheid of oorspronkelijk karakter in belangrijke mate haar marktwaarde bepalen. | |
Burberrys II -arrest | merkenrecht, BenGH 16-12-1991: uitspraak van het Benelux Gerechtshof waarin bepaald werd dat een teken een merk is als het de betrokken waren of diensten van vergelijkbare waren of diensten kan onderscheiden en als zodanig wordt gezien door het publiek. | |
Bureau rechtsbijstandvoorziening | Legal Aid Office, sociale advocatuur ~ door de Raad voor Rechtsbijstand gesubsidieerde stichting die rechtsbijstand kan verlenen aan individuele burgers. De Minister van Justitie kan de voorzitter en de leden ontslaan. Er is een verplichting van de Raad voor Rechtsbijstand om te zorgen voor een zo evenwichtig mogelijke spreiding van het aanbod van de beschikbare rechtsbijstand in een ressort en een zo doelmatig mogelijke besteding van de beschikbare middelen; door overheid gesubsidieerde instantie die beoordeelt of en in hoeverre rechtzoekenden in aanmerking komen voor een toevoeging, d.w.z. een advocaat die zijn kosten bij die instantie in rekening kan brengen. Het ~ is verbonden aan de Raad voor rechtsbijstand. | |
bureau voor de Industriéle eigendom (BIE) / (voorheen) Octrooiraad | octrooirecht, door de overheid opgerichte dienst die hoofdzakelijk belast is met administratieve taken die door of krachtens de Benelux-Merkenwet aan de nationale diensten van de Benelux-landen zijn opgedragen. (R.W. Holzhauer) | |
Bureau voor Muziekauteursrecht (Buma) | auteursrecht, organisatie die in Nederland de belangen van componisten, tekstdichters en muziekuitgevers behartigt, meer bepaald m.b.t. het openbaar maken van muziek (uitvoeringsrechten). Bijv. live-optredens, radio- en tv-uitzendingen, verspreiding via internet en achtergrondmuziek bij horecabedrijven en winkels. Vrijwel alle componisten, tekstdichters en muziekuitgevers in Nederland (bijna 13.000) zijn rechtstreeks aangesloten bij Buma/Stemra. (bron: Buma/Stemra) | |
Bureau voor rechtshulp | Dutch Legal Aid Advice Centre, sociale advocatuur ~ door overheid gesubsidieerde instantie die primair rechtshulp verleent aan min- en onvermogenden. | |
burgelijk recht | -, FOUTE SPELLING. Zoek op: burgerlijk. | |
burgelijk wetboek | -, FOUTE SPELLING. Zoek: Burgerlijk Wetboek | |
burgerlijk procesrecht | civil law, burgerlijk procesrecht ~ vakgebied dat overwegend samenvalt met het gelijknamige rechtsgebied uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; vooral m.b.t. het voeren van dagvaardings-, verzoekschrift- en executieprocedures. | |
burgerlijk procesrecht (BPR) / formeel privaatrecht | civil procedure, burgerlijk procesrecht ~ regelgeving m.b.t. de wijze waarop burgerlijke processen moeten worden gevoerd. Gerechtelijke procedures moeten worden ingeleid met een dagvaarding of een verzoekschrift. | |
Burgerlijk wetboek (BW) | Dutch Civil Code, burgerlijk recht ~ wet bestaande uit diverse boeken die in hoofdzaak de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling regelen | |
burgerlijke ongehoorzaamheid | rechtssociologie, het niet opvolgen, door een of meer burgers, van een bevoegd gegeven bevel van overheidswege. Bijv. vanwege gewetensbezwaren. | |
burgerlijke rechtbank | civil court, procesrecht ~ gerecht dat civiele (burgerlijke) zaken behandelt. | |
burgerlijke rechter | civil court, burgerlijk recht ~ rechter die oordeelt over geschillen m.n. tussen (rechts)personen onderling in burgerlijke kwesties en schuldvorderingen en in zaken over privaatrechtelijke maatregelen als adoptie, curatele en voogdij. | |
burgerlijke rechtspraak | civil case law, burgerlijk recht ~ rechtsgang bij geschillen over burgerlijke rechten en schuldvorderingen en bij zaken over privaatrechtelijke maatregelen als adoptie, curatele en voogdij. | |
burgerlijke vruchten | income derived from capital, vermogensrecht ~ rechten die in het algemeen als vruchten van goederen worden aangemerkt, dus de opbrengst van goederen, bijv. recht op rente of huur. | |
burgerplicht | civil duty, rechtsfilosofie ~ wettelijke of morele verplichting van burgers om bijv. medeburgers die in nood verkeren te helpen of om tijdens verkiezingen een stem uit te brengen. | |
burgerschap van de Unie | internationaal recht, het onderdaan zijn van een van de lidstaten van de Europese Unie; een burger van de Unie heeft in elke lidstaat waar hij verblijf heeft, actief en passief kiesrecht voor gemeenteraadsverkiezingen. | |
C. Kelk rechtswetenschap | -, is als hoogleraar strafprocesrecht en penitentiair recht sinds 1980, aanvankelijk als docent, verbonden aan het Willem Pompe Instituut. ~ studeerde rechten aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is raadsheer-plaatsvervanger in het Hof te Amsterdam, voorzitter van de klachtencommissie bij de politie regio Utrecht, vice-voorzitter van een van de vijf toetsingscommissies-euthanasie en plaatsvervangend lid van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming. Hij is redactie-voorzitter van Delikt en Delinkwent, medewerker van Sancties en voorzitter van het Psychiatrisch Juridisch Gezelschap. | |
cadeaustelsel | -, het verschijnsel dat geschenken worden aangeboden bij het aanschaffen van goederen. Bijv. in de afgeschafte Wet beperking cadeaustelsel 1977. | |
canon / (mv.) canons | canon, zakenrecht ~ de periodiek door de erfpachter aan de eigenaar te betalen geldsom. | |
capaciteit | capacity, inhoud, volume, bergruimte, vermogen of potentieel. | |
capita selecta | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Geselecteerde hoofdstukken die niet per sé onderlinge samenhang hoeven te hebben; interessante onderdelen binnen een groter onderwerp. | |
carpe diem | seize the day, Vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Latijn voor pluk de dag, geniet van het leven zolang dat mogelijk is. | |
case law | Amerikaans recht, Engels: jurisprudentie. In Common Law rechtssystemen is ~ een relatief belangrijke rechtsbron. | |
casinospel | burgerlijk recht, kansspel dat gemeenschappelijk in een speelcasino gespeeld wordt, bijv. roulette. | |
casu quo (cq.) | rechtswetenschap, Latijn: in welk geval, in het zich voordoende geval. | |
casuïstiek | rechtsfilosofie, redeneerwijze waarbij getracht wordt een algemene regel af te leiden uit een of meerdere concrete gevallen. | |
casuïstisch | casuistic, rechtswetenschap ~ al hetgeen betrekking heeft op de redeneerwijze waarbij de algemene regel uit een of meerdere concrete gevallen wordt afgeleid. | |
casus / (mv.) casussen | advocatuur, aanleiding, geval. | |
casuspositie | rechtswetenschap, casus, geval, vooral als oefening voor rechtenstudenten. | |
categoriaal | rechtswetenschap, indeling of classificering naar categorieën. | |
caucus mediation | -, mediation-interventietechniek: gesprek van mediator en elk van partijen en/of raadslieden afzonderlijk. | |
caucussing mediation | -, het voeren van besprekingen in caucus. | |
causa | rechtswetenschap, Latijn: oorzaak, rechtsgrond. | |
causa petendi / fundamentum | procesrecht, voor de bevoegdheid van de gewone rechter is het aan het voorwerp van het geschil ten grondslag liggende recht doorslaggevend. Ref.: HR 31 december 1915, NJ 1916, p. 407. | |
causa proxima | proxima, burgerlijk recht ~ Latijn: alleen de laatste factor van de causale keten is relevant voor het causaliteitsvraagstuk. Bijv. oorzaak en gevolg moeten niet te ver uit elkaar zijn gelegen. | |
causaal verband | causal connection, verbintenissenrecht ~ oorzakelijk verband tussen twee of meer feiten. Bijv. het causaal verband tussen een onrechtmatige daad en de schade die eruit voortvloeit. | |
causale delegatie | causal delegation, verbintenissenrecht ~ schuldovername waarbij een gebrek in de verbintenis tussen de oorspronkelijke crediteur (delegant) en de debiteur (delegataris) doorwerkt in de relatie tussen de schuldovernemer (gedelegeerde) en de delegataris. | |
cedent transferor / assignor / cedant | vermogensrecht, een persoon die bij een cessie een vordering op naam overdraagt. | |
cedul / ceel | zakenrecht, afgeleid van het Franse cédule. Rekening; bewijsstuk op basis waarvan een (in een pakhuis) opgeslagen zaak moet worden uitgeleverd. | |
census / censuskiesrecht | property qualification, rechtsgeschiedenis ~ 19de eeuw: belasting die de burger moest betalen om kiesrecht te hebben. | |
centrale ondernemingsraad | central workers council, ondernemingsrecht ~ overkoepelende ondernemingsraad in geval een ondernemer meerdere ondernemingsraden voor verschillende ondernemingen heeft. De ondernemer stelt de ~ in wanneer dit bevorderlijk is voor een goede toepassing van de WOR. Het hangt van de omstandigheden af of door het instellen van de ~ de medezeggenschap binnen het geheel aan ondernemingen meer tot zijn recht zal komen. | |
certificaat | certificate, informaticarecht ~ een elektronische bevestiging die gegevens voor het verifiëren van een elektronische handtekening met een bepaalde persoon verbindt en de identiteit van die persoon bevestigt. | |
certificaathouder | holder of a depositary receipt for shares, zakenrecht ~ persoon die een certificaat van een aandeel houdt. | |
Certificatie Autoriteit (CA) | Certification Authority, informaticarecht ~ entiteit binnen de verantwoordelijkheid van een certificatiedienstverlener die door één of meer eindgebruikers wordt vertrouwd om certificaten te maken en toe te wijzen. (bron: OPTA) | |
certificering van aandelen / certificeren van aandelen / gecertificeerde aandelen | vennootschapsrecht, overdracht van aandelen van een vennootschap aan een administratiekantoor dat in ruil daarvoor certificaten zonder stemrecht in omloop brengt. | |
cessie / assignatie / assignatio | cession / deed of assignment, vermogensrecht ~ Latijn: overdracht van vorderingen op naam, doordat een daartoe bestemde akte wordt opgemaakt en mededeling daarvan wordt gedaan aan de schuldenaar. | |
cessie / cederen / gecedeerd | cession / deed of assignment, vermogensrecht ~ levering van een tegen één of meer personen uit te oefenen recht, waarbij een akte en mededeling aan die personen door de vervreemder of verkrijger noodzakelijk is; overdragen van een recht op naam. | |
cessionaris / (mv.) cessionarissen | assignee / abandonee, vermogensrecht ~ persoon die bij een cessie de vordering van de cedent verkrijgt. | |
charge | rechtswetenschap, Frans: gesloten aanval van de politie (te paard). | |
Charles-Louis de Secondat baron de la brève et de Montesquieu | Charles-Louis de Secondat baron de la brève et de Montesquieu, rechtsgeschiedenis ~ Frans rechtsgeleerde en theoreticus,1689-1755. ~ verkondigde in zijn boek 'De l'esprit des Lois' de zgn. Trias Politica of driedeling van overheidsfuncties, nl. regelgeving voor de wetgevende, bestuur voor de uitvoerende en rechtspraak voor de rechterlijke macht. | |
cheque | cheque, handelsrecht ~ document met daarop in elk geval het woord cheque; een onvoorwaardelijke opdracht tot betaling van een bepaalde som, de naam van degene die moet betalen, de plaats waar betaald moet worden, plaats en dagtekening van het uitschrijven van de cheque, en de handtekening van degene die de cheque uitgeschreven heeft. | |
cheque-schuld | handelsrecht, schuld waarvan het bestaan wordt aangetoond door een cheque. | |
chicaneus verweer / (mv.) chicaneuze verweren | burgerlijk procesrecht, niet ter zake doend verweer of verweer dat betrekking heeft op een minuscuul, irrelevant onderdeel van een geschil en dat zeurderig overkomt. | |
chroniqueur | rechtsgeschiedenis, persoon die gedenkwaardige gebeurtenissen opschrijft. | |
chronologisch | chronological, naar de opeenvolging van de tijd; in volgorde van tijd. | |
cijns | rechtsgeschiedenis, tot in de 19de eeuw gebruikte term voor belasting, verschuldigd voor het gebruik van (openbare) grond. | |
citaatrecht | auteursrecht, het recht om - zonder dat dit geldt als inbreuk op het auteursrecht - een stukje van een werk van een ander over te nemen in een aankondiging, beoordeling, polemiek of wetenschappelijke verhandeling. | |
civiel / burgerlijk / privaat | civil, burgerlijk recht ~ m.b.t. particuliere verhoudingen, meestal tussen burgers onderling. Er kan echter ook een ~ verhouding bestaan tussen een burger en de overheid. Bijv. als een burger aan de overheid een stuk grond verkoopt. In dat geval is er sprake van een gewone koopovereenkomst waarop ~ recht van toepassing is. | |
civiele contentieuze zaak | burgerlijk recht, gerechtelijke procedure die een burgerlijk geschil tussen twee of meer partijen beslecht, in de regel ingeleid met een dagvaarding en eindigend met een vonnis of arrest. | |
civiele kamer | civil court, burgerlijk procesrecht ~ afdeling van het gerecht die zich met burgerlijke zaken en geschillen bezighoudt. | |
civiele partij | civil party, burgerlijk recht ~ burgerlijke partij. | |
civiele procedure / burgerlijke procedure | action, burgerlijk procesrecht ~ In een ~ wordt een privaatrechtelijk geschil tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling, aan het oordeel van de rechter onderworpen. | |
civiele sancties | burgerlijk procesrecht, sancties die gelden binnen het burgelijke recht. Bijv. het opleggen van een dwangsom, gijzeling en ondertoezichtstelling. | |
civilist | advocatuur, jurist die zich met burgerlijk recht bezighoudt. Bijv. een advocaat die zich met handelsgeschillen bezighoudt is een ~. | |
claim | vennootschapsrecht, als een onderneming nieuwe aandelen uitgeeft krijgen de bestaande aandeelhouders meestal een voorkeursrecht van koop. Deze ~ vertegenwoordigt ook een waarde die op de beurs kan worden verhandeld. (bron: beleggingsplein.nl) | |
claimrecht | ondernemingsrecht, het voorkeursrecht van aandeelhouders bij uitgifte van nieuwe effecten. | |
class action suit | Amerikaans recht, Engels: procedurele mogelijkheid waarbij een of meerdere eisers met gelijke belangen dezelfde klacht kunnen neerleggen in naam van een plaintiff class. De uitspraak in een dergelijke zaak is bindend voor alle leden van de plaintiff class en de tegenpartij, alsof elk van deze leden een afzonderlijke klacht had ingediend. | |
classicus | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Beoefenaar van de klassieke talen en/of het Romeinse recht. | |
classificatie / klasse | merkenrecht, systematische indeling van waren en diensten, meestal volgens het classificatiesysteem van Nice, waarbij de waren in 34 klassen en de diensten in 11 klassen zijn ingedeeld. | |
clausula rebus sic stantibus | overeenkomstenrecht, Latijn: het beding van het overeengekomene is slechts van kracht onder gelijkblijvende omstandigheden. (Pitlo) | |
clausule | stipulation, rechtswetenschap ~ paragraaf in een overeenkomst, akte of ambtelijke brief die een specifiek onderwerp behandelt. Bijv. geheimhoudingsclausule, exoneratieclausule. | |
clausule vrij van beschadigheid | rechtsgeschiedenis, onbekende verzekeringsclausule uit begin 19de eeuw m.b.t. schade bij schipbreuk. | |
click wrap agreement | internetrecht, Engels: overeenkomst die gesloten wordt door op de aanvaardknop of equivalent van een webpagina te klikken. | |
cliënt | client, advocatuur ~ opdrachtgever van de advocaat, procureur, notaris of deurwaarder. | |
code civil / civil code | rechtsgeschiedenis, Frans/Engels: burgerlijk wetboek zoals dat heette in de Napoleontische periode 1852-1870. | |
codex constitutionum | rechtsgeschiedenis, Latijn: boekdeel waarin het Romeinse burgerlijk recht onder keizer Justinianus (jaar 534) is vastgelegd. | |
cognitie | rechtswetenschap, vermogen om iets te leren. | |
cognitor | verbintenissenrecht, Latijn: lasthebber die op grond van een formele volmacht was gelegitimeerd om voor eiser of gedaagde in een geding op te treden. | |
coherentie | coherency, samenhang, verband. | |
collecte / collecteren / gecollecteerd | collection, inzameling van gelden bedoeld voor goede doelen. | |
collectief merk / collectieve merken | merkenrecht, merkteken dat ertoe strekt kwaliteiten van waren of diensten afkomstig van verschillende ondernemingen te waarborgen. Ondernemers mogen het ~ slechts gebruiken als zij aan de gestelde eisen van de merkhouder voldoen. Bijv. Wolmerk en Keurslager zijn ~. | |
collectieve sector | rechtssociologie, sociaaleconomisch veld van de overheid (overheidsdienst) en de gesubsidieerde welzijnssector. | |
collega / (mv.) collegae | advocatuur, aanspreektitel voor een vrouwelijke advocaat in correspondentie tussen advocaten die elkaar niet of niet goed kennen. Bijv. Geachte collega, � | |
College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) | Dutch Data Protection Authority (Dutch DPA), privacyrecht ~ toezichthouder op de naleving van wetten die het gebruik van persoonsgegevens regelen, zoals met name de Wet bescherming persoonsgegevens, de Wet politieregisters, en de Wet Gemeentelijke Basis Administratie. | |
college van afgevaardigden | rechtswetenschap, raad of college met gekozen afgevaardigden uit verschillende afdelingen van een organisatie. Zo kent ook de Nederlandse Orde van Advocaten een ~. | |
collegiale rechtspraak | collegial court, procesrecht ~ rechtspraak door meer dan één rechter. Bijv. de meervoudige kamer van de Rechtbank. | |
Colportagewet (Colpw) | handelsrecht, wet van 7 september 1973, houdende bepalingen tot het tegengaan van misbuik bij verkoop van zaken of diensten aan huis (venten). Bijv. kredietcolportage is verboden. | |
colporteur / venter | vendor / peddler, handelsrecht ~ persoon die door middel van persoonlijk bezoek aan huis goederen of diensten tracht te verkopen. | |
commanditaire vennootschap (CV) / (arch.) vennootschap bij wijze van geldschieting | limited partnership, ondernemingsrecht ~ vorm van zakelijke samenwerking; vennootschap, niet zijnde rechtspersoon, die is aangegaan tussen een vennoot en een geldschieter. | |
commanverklaring | -, FOUTE SPELLING. Zie: commandverklaring. | |
commercieel | commercial, rechtswetenschap ~ vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Met winstoogmerk. | |
commissariaat voor de media | Media Authority, mediarecht ~ houdt toezicht op de uitvoering van de mediawet, die gericht is op een zelfstandige en pluriforme ontwikkeling van de omroepsector in Nederland. (bron: OPTA) | |
commissie bezwaar en beroep | sociale advocatuur, commissie bij wie eerst bezwaar kan worden aangetekend en vervolgens beroep kan worden ingesteld tegen een bepaalde beslissing. Bijv. Commissie bezwaar en beroep Raad voor Rechtsbijstand. | |
Commissie De Wal | rechtsgeschiedenis, in 1870 ingestelde commissie die zich bezighield met de samenstelling van het Wetboek van Strafrecht van 1886. | |
Commissie Fick | rechtsgeschiedenis, in 1947 ingestelde commissie die zich bezighield met een bezinning op de vorm en inhoud van vrijheidsbenemende sancties. Het rapport van de ~ vormde de basis van het in 1953 in werking getreden Beginselenwet Gevangeniswezen. (bron: Jörg/Kelk) | |
commissie Tabaksblat | ondernemingsrecht, door het Ministerie van Financiën benoemde commissie onder leiding van voormalig Unilever topman Tabaksblat, belast met het formuleren van voorstellen om het bestuur van ondernemingen te verbeteren en te moderniseren. Dit is noodzakelijk om het vertrouwen in bestuurders en commissarissen bij beleggers en het algemene publiek te vergroten. De door de ~ geformuleerde Code of Corporate Governance is in maart 2004 door de regering aangewezen als gedragscode voor beursvennootschappen. | |
commissieloon | overeenkomstenrecht, loon dat de lastgever betaalt voor de werkzaamheden van de commissionair of lasthebber. ~ is niet verschuldigd als de lasthebber werkt met verstrengelde belangen of bepaalde rechtshandelingen uitvoert zonder schriftelijke toestemming van de lastgever. | |
commissionair | commission agent, overeenkomstenrecht ~ lasthebber. Persoon die in eigen naam, maar voor rekening van een ander (meestal lastgever) handelt. | |
commissionaris | agent, overeenkomstenrecht ~ middelijk vertegenwoordiger die bedrijfsmatig rechtshandelingen (meestal koopovereenkomsten) verricht op eigen naam of firma, op order en voor rekening van een ander. Ook: commissionair. | |
committent | principal, verbintenissenrecht ~ lastgever, commissiegever. | |
committeren / gecommitteerd | handelsrecht, van een volmacht voorzien; gevolmachtigd, lasthebbend. | |
communicatie / communiceren / gecommuniceerd | advocatuur, gesprekken en correspondentie. Bijv. de ~ tussen de procespartijen verloopt stroef. | |
comparitie na antwoord / compareren na antwoord / gecompareerd na antwoord | post-defence appearance of parties, burgerlijk procesrecht ~ zitting in een rechtsgeding, nadat beide partijen hun standpunt schriftelijk hebben toegelicht. De ~ wordt in een tussenvonnis bevolen na de 'conclusie van antwoord'. | |
compensatie van de kosten / compensatie van proceskosten | compensation of legal expenses, burgerlijk procesrecht ~ verrekening van de proceskosten, hetgeen er in de praktijk op neerkomt dat iedere partij de eigen proceskosten draagt. | |
competitie / mededinging | competition, mededingingsrecht ~ concurrentie tussen bedrijven. | |
compilatie | compilation, auteursrecht ~ verzameling van auteurrechtelijk beschermde werken. Bijv. op een verzamel-cd. | |
compilator | compiler, rechtswetenschap ~ verzamelaar of samensteller van gedeelten of uittreksels van geschriften. | |
complex | complex, rechtswetenschap ~ ingewikkeld; | |
complex | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Ingewikkeld. | |
compliance with the law | Engels recht, Engels: naleving van de wet. | |
compromis | settlement agreement, burgerlijk procesrecht ~ overeenkomst met een aanduiding van hetgeen partijen aan arbitrage wensen te onderwerpen. | |
compromis | mediation, het vinden van het midden tussen twee tegenovergestelde meningen. | |
compromissoire clausule internationaal recht | -, bepaling in een verdrag, waarin wordt gesteld dat geschillen die rijzen met betrekking tot dat verdrag zullen worden voorgelegd aan het Internationaal Gerechtshof. | |
computer | computer, informaticarecht ~ elektronische informatieverwerkende machine die door een reeks gecodeerde instructies wordt bestuurd. De ~ is op meerdere manieren relevant voor de jurist. Zo worden computerprogramma's beschouwd als een werk in de zin van de Auteurswet en wordt de maker daarvan juridisch beschermd. Strafrechtelijk is de ~ relevant bij computerfraude (bijv. diefstal van databases, verstoring van het electronisch betalingsverkeer) en computervredebreuk (zogenaamde hacken: inbreken in de computer van een ander om gegevens te verkrijgen). Ook proberen volwassenen schadelijk materiaal aan te bieden aan kinderen (bijv. kinderporno). Door middel van de ~ is het mogelijk een ander te beledigen en die belediging via het internet grootschalig te publiceren. | |
concentratie van verweer / concentratie van weren / concentreren van verweer | burgerlijk procesrecht, een gedaagde is wettelijk verplicht om al zijn argumenten waarmee hij de stellingen van eiser wil bestrijden, tegelijk in zijn conclusie van antwoord op te nemen. Doet hij dit niet, dan kan hem het recht ontnomen worden dit alsnog op een later tijdstip te doen. | |
conceptdocument advocatuur | -, of ontwerpdocument; document dat niet het finale document is. | |
conceptueel | in outline, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. abstract. | |
concern | ondernemingsrecht, natuurlijke en rechtspersonen die dusdanig in financieel, economisch en organisatorisch opzicht met elkaar zijn verweven, dat ze ten opzichte van de fiscus als een eenheid worden beschouwd. Een ~ staat meestal onder een gemeenschappelijke leiding. | |
concessionaris | grantee / franchisee, vermogensrecht ~ rechtverkrijgende; de persoon die de vergunning houdt bijv. om gas uit de bodem te winnen. | |
concipiënt | procesrecht, de justitieel medewerker die een gerechtelijk stuk (daadwerkelijk) schrijft. Bijv. specifieke rechtsoverwegingen van een vonnis worden geschreven door de rechter-~. | |
concipiëren / concipieerde / geconcipieerd | procesrecht, een processtuk ontwerpen. Bijv. de advocaat ~ de conclusie van antwoord. De gerechtssecretaris is belast met het ~ van beslissingen en processen-verbaal. | |
concluderen / geconcludeerd / indienen van conclusie / ingediende conclusie | to lodge a conclusion / to present a written statement, burgerlijk procesrecht ~ het op een vooraf bepaalde dag aan de griffier of rolrechter afgeven van bepaalde processtukken. Bijv. de conclusie van antwoord. | |
conclusie / (mv.) conclusies | written statement, burgerlijk procesrecht ~ een in bepaalde vorm opgesteld processtuk van een der partijen in een gerechtelijke, civiele procedure. Het voert op basis van juridische argumenten tot een conclusie en eindigt daarom altijd met een conclusie. | |
conclusie na enquête | burgerlijk procesrecht, schriftelijke reactie aan de rechter (de conclusie) van een der procespartijen na een getuigenverhoor. | |
conclusie van antwoord / antwoorden / geantwoord | defence / counterstatement, burgerlijk procesrecht ~ eerste schriftelijk stuk van de gedaagde in een burgerlijk proces, waarin hij verweer voert tegen hetgeen de eiser stelt. Na ~ volgt meestal een comparitie of een conclusie van repliek. Bijv. in een rechtbankprocedure dient de ~ te worden ondertekend door een procureur. | |
conclusie van dupliek / dupliceren / gedupliceerd | rejoinder, burgerlijk procesrecht ~ processtuk dat de gedaagde bij de rechter indient en waarin hij op de conclusie van repliek reageert. Na ~ volgt meestal vonnis. | |
conclusie van eis / eisen / geëist | statement of claim / particulars of claim, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijk stuk dat vroeger op de dagvaarding volgde en waarin de eiser, meestal onder verwijzing naar hetgeen hij reeds in de dagvaarding had geschreven, zijn vordering herhaalde. De ~ is afgeschaft sinds januari 2002, omdat die niets aan de dagvaarding toevoegde. | |
conclusie van repliek / repliceren / gerepliceerd | reply to defence, burgerlijk procesrecht ~ reactie van de eiser in een rechtszaak op wat de gedaagde in zijn conclusie van antwoord als verweer heeft aangevoerd. | |
conclusies van eis, antwoord, repliek en dupliek | statement of claim / defence / reply and rejoinder, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijke stukken waarin partijen eisen en verweren gemotiveerd onderbouwen resp. bestrijden. Eiser begint met de conclusie van eis, de gedaagde volgt met de conclusie van antwoord. Indien de rechter het toestaat volgen repliek en dan dupliek, waarna de rechter uitspraak doet. | |
concurrente crediteuren / concurrente schuldeisers | ordinary creditors / unsecured creditor, faillissementsrecht ~ schuldeiser die geen zekerheden en geen bijzondere voorrang heeft; gewone schuldeiser, zonder voorrecht. Bij executie deelt een ~ in gelijke mate met andere schuldeisers. | |
condemnatoir vonnis | adjudication of forced sale, burgerlijk procesrecht ~ veroordelend vonnis. De meeste vonnissen waarin het gevorderde wordt toegewezen zijn condemnatoir. | |
condicio sine qua non (CSQN) | -, FOUTE SPELLING. Zie Condititio sine qua non | |
condictie / condictio | personal claim, burgerlijk procesrecht ~ Latijn: persoonlijke rechtsvordering. | |
conditio indebiti | verbintenissenrecht, Latijn: onverschuldigde betaling. Het recht om terug te vorderen als een zaak of geld aan een ander is gegeven zonder rechtsgrond. | |
conditionaliteit | rechtswetenschap, strenge voorwaarden waaronder bijv. het IMF kredieten aan landen ter beschikking stelt. | |
condominium | zakenrecht, gemeenschappelijke eigendom. | |
confirmatoire eed | -, soort belofte die strekt tot bevestiging van bijv. een getuigenis of toestand. | |
conflictbemiddeling / mediation | mediation, bemiddeling in conflicten, waarbij een neutrale bemiddelingsdeskundige (mediator) de onderhandelingen tussen partijen begeleidt, om vanuit hun werkelijke belangen tot gezamenlijk gedragen en voor ieder van hen optimale resultaten te komen; | |
conformatie / conformeren / geconformeerd | procesrecht, overeenkomen, schikken; zich ~ aan. Bijv. zich onderwerpen aan het gezag van de rechter. | |
conformiteitseis / conformiteitsvereiste | overeenkomstenrecht, wettelijke verplichting dat een afgeleverde zaak die eigenschappen moet bezitten die verwacht mogen worden op grond van de overeenkomst. | |
conformiteitsvereiste | requirement of confirmity, vermogensrecht ~ conformiteitseis; hoofdverplichting van de verkopende partij bij een overeenkomst, inhoudende dat de door de verkoper afgeleverde zaak aan de overeenkomst moet beantwoorden. | |
confraterneel | off the record, advocatuur ~ advocatenjargon voor hetgeen in vertrouwen kan worden meegedeeld, zonder dat het aan derden (lees: de rechter) wordt meegedeeld. Bijv. de inhoud van een ~ gesprek met niet zonder meer onder de aandacht van de rechter worden gebracht. | |
confraternele post | confidential mail between advocates, advocatuur ~ briefwisseling tussen advocaten die niet zonder meer ter kennis van de rechter mag worden gebracht, noch door de brieven te overleggen noch door daaruit te citeren. | |
confrère | advocatuur, gebruikelijke aanspreektitel in correspondentie tussen manlijke advocaten. | |
confusie / schuldvermenging | verbintenissenrecht, het samentrekken van de hoedanigheden van schuldenaar en schuldeiser in dezelfde persoon. | |
conjunctief | rechtswetenschap, zonder bepaalde aspecten uit te sluiten. | |
connexiteit / verknochtheid | connexity / relatedness / related actions, burgerlijk procesrecht ~ onderling verband; hetgeen hetzelfde onderwerp betreft. Bijv. in veel gevallen bestaat ~ tussen de zaken in conventie en reconventie. | |
connotatie | rechtsfilosofie, redeneerwijze, waarbij onderscheiden voorwaarden kunnen leiden tot classificatie. Bijv. ~ van 'rechtbank' is 'gebouw' en 'rechtspreker'. | |
consensualisme | consensualism, vermogensrecht ~ grondbeginsel van het Nederlands contractenrecht. Vormvrije overeenkomsten noemt men consensueel. Daartegenover staan formele overeenkomsten, d.w.z. overeenkomsten welke aan wettige voorschriften dienen te voldoen. | |
consensualisme / contractsvormvrijheid | consensualism, overeenkomstenrecht ~ een overeenkomst kan mondeling of schriftelijk worden aangegaan; een gegeven woord is voldoende voor een definitieve binding tussen partijen. | |
consensualiteit | consensuality, verbintenissenrecht ~ eenstemmigheid van mening. | |
conservatoire fase | faillissementsrecht, eerste fase in een faillissement, waarin de boedel geïnventariseerd wordt, lopende overeenkomsten worden afgewikkeld, en vordering ingediend en geverifieerd worden. Deze fase loopt vanaf de faillietverklaring tot de verificatievergadering. | |
considerans | overeenkomstenrecht, beginpassage in wet of overeenkomst waarin de overwegingen staan voor de invoering van die wet of totstandkoming van die overeenkomst. Bijv. in een contract onder de kop 'IN AANMERKING NEMENDE' of 'OVERWEGENDE'. Bijv. in een wet 'Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het noodzakelijk is de richtlijn (..) te implementeren'. | |
consideration | Angelsaksisch recht, Engels: (tegen)prestatie; datgene dat wordt uitgewisseld, hoe miniscuul ook. Zonder ~ is een contract niet bindend (zie nudum pactum). | |
consistentie | rechtswetenschap, vrij zijn van innerlijke tegenspraak. | |
consolidatie / consolideren / geconsolideerd | consolidation, ondernemingsrecht ~ duurzaam maken; zeker stellen. | |
consolidatie / consolideren / geconsolideerd | consolidation, rechtspersonenrecht ~ een geconsolideerde jaarrekening is een jaarrekening waarin de activa, passiva, baten en lasten van de rechtspersonen en vennootschappen die een groep of groepsdeel vormen, als een geheel worden opgenomen; | |
consortium / (mv.) consortia | mededingingsrecht, Latijn: vereniging van samenwerkende ondernemingen, waardoor schaalvoordelen kunnen worden gerealiseerd, zoals een betere concurrentiepositie. Die ondernemingen stemmen hun gedragingen onderling op elkaar af. ~ worden door de Europese regelgever met argusogen bekeken omwille van de mogelijke nefaste invloed op de mededinging. (bron: P. Goedhals) | |
constitutief | burgerlijk procesrecht, scheppend, in het leven roepend. Bijv. een ~ vonnis schept een zekere rechtstoestand. | |
constitutief vonnis | declaration of a new legal status, burgerlijk procesrecht ~ vonnis of beschikking waarbij een bepaalde rechtstoestand wordt gewijzigd of een nieuwe rechtstoestand in het leven wordt geroepen. Bijv. het vonnis waarbij het faillissement van een rechtspersoon, de echtscheiding of de nietigheid van een rechtshandeling wordt uitgesproken. | |
constitutief wijzigingsvonnis | procesrecht, vonnis waarin en waardoor de rechter, op verlangen van een der partijen, een verandering aanbrengt in (de rechtsgevolgen van) een overeenkomst, bijv. door een afgesproken prijs te verminderen. De wet maakt zulk een rechterlijke ingreep mogelijk bij met name misbruik van omstandigheden (art. 3:54 lid 2 BW), dwaling (art. 6:230 lid 2 BW) en onvoorziene omstandigheden (art. 6:258 BW). (Jac. Hijma) | |
constitutieve beschikking | constitutive decision, burgerlijk procesrecht ~ vonnis waarin de rechter een bepaalde rechtshandeling doet ontstaan, een rechtstoestand wijzigt of een bestaande rechtstoestand tenietdoet. | |
Constitutio Criminalis Carolina | rechtsgeschiedenis, Latijn: onder de regering van Karel V (1532) uitgevaardigd wetboek van strafrecht. Het effect van de ~ was beperkt, omdat haar slechts een aanvullende functie werd toegekend, naast de gebruikelijke rechtsbronnen. | |
constitutum debiti alieni / cumulatieve schuldoverneming | rechtsgeschiedenis, Latijn: vaststelling van de schuld van de vreemde. In het Romeinse recht: aansprakelijkstelling door een derde, naast de oorspronkelijke debiteur, voor voldoening van een schuld. De crediteur kon naar keuze beide debiteuren aanspreken. | |
constructief | constructive, rechtswetenschap ~ opbouwend, vormend, betrekking hebbend op of in overeenstemming met een constructie. | |
construeren / geconstrueerd | to construct, 1. uit delen samenstellen; | |
construeren / geconstrueerd | to construct, uit delen samenstellen; | |
consultatie / consulteren / geconsulteerd | rechtswetenschap, raadpleging. | |
contentieus / contentieuze rechtspraak / jurisdictio contentiosa | sentence in disputed matters / judgment in disputed matters, burgerlijk recht ~ eigenlijke rechtspraak, waarbij een conflict tussen partijen wordt beslecht door tussenkomst van de rechter. | |
context | context, rechtswetenschap ~ (zins-)verband, waarin zich iets voordoet, de bewoordingen van een tekst die het kader scheppen waarin een aspect daaruit moet worden verstaan. Bijv.: uit de ~ van het hele vonnis van de rechter is de veroordeling van de verdachte wel te begrijpen. | |
contextualisme | rechtsfilosofie, de gedachte dat het voor het juiste begrip van het recht of een leerstuk daarvan nodig is om aandacht te schenken aan de omstandigheden waaronder het tot stand is gekomen. Zo wordt de context van leerstukken van het recht in abstracto verhelderd; de gedachte dat juridische casussen slechts goed begrepen kunnen worden als ten volle aandacht wordt besteed aan alle omstandigheden van het geval. | |
contingentie | rechtswetenschap, toevalligheid. | |
contra legem | versus the law, rechtsfilosofie ~ Latijn: tegen de wet. Een ~-situatie doet zich voor als de rechter beslist dat een overheidsorgaan tegen de wet, maar in overeenstemming met rechtsbeginselen, moet handelen. | |
contra proferentem | rechtswetenschap, Latijn: tegen hem die iets aanvoert. Interpretatiemethode waarbij een dubbelzinnigheid of onduidelijkheid in een juridische tekst ten nadele van de auteur daarvan werkt. | |
contract van plaatsvervanging | rechtsgescheidenis, 19e eeuw. Notariële akte waarin een persoon zich verplichtte om voor een ander in militaire dienst te gaan. De persoon die zich liet vervangen had dezelfde rechten alsof hij in dienst was geweest. Zo konden bijv. zijn broers aanspraak maken op vrijstelling wegens broederdienst. Waarschijnlijk werd het ~ door een vaste notaris in het Militie-district afgehandeld. (bron: Lia Kleinherenbrink) | |
contractbreuk | breach of contract, overeenkomstenrecht ~ tekortkoming in de nakoming van een (schriftelijke) overeenkomst; wanprestatie. | |
contracten | contracts, overeenkomstenrecht ~ ondertekend document waarin is weergegeven wat partijen met elkaar zijn overeengekomen. | |
contractrecht | -, FOUTE SPELLING. Zie contractenrecht | |
contractsovername | overeenkomstenrecht, overname van de rechten en plichten uit een contract door een ander; de partij bij een overeenkomst kan haar rechtsverhouding (rechten en plichten) tot de wederpartij met diens medewerking overdragen aan een ander door middel van een tussen haar en die ander opgemaakte akte. | |
contractsoverneming taking over the contract | overeenkomstenrecht, overdracht door een contractspartij van een rechtsverhouding uit overeenkomst aan een derde. De wederpartij van de overdrager moet met de � akkoord gaan. | |
contractstheorie | contract theory, rechtsfilosofie ~ staatsrechtelijke theorieën die stellen dat de macht van de staat is gelegitimeerd, omdat het volk aan de staat die macht heeft toebedeeld. (Franken) | |
contractsvrijheid | contract freedom, overeenkomstenrecht ~ in principe mogen contracterende partijen hun rechtsverhouding naar eigen inzicht regelen. Bijv. m.b.t. de inhoud van de overeenkomst of het rechtssysteem dat op de overeenkomst van toepassing is. | |
contractueel | contractual / in writing / by contract, overeenkomstenrecht ~ op grond van of volgens een overeenkomst. | |
contractuele garantie | overeenkomstenrecht, in de overeenkomst opgenomen periode waarin een producent of verkoper van een zaak instaat voor de deugdelijkheid daarvan. Een beding dat de rechten van de consument beperkt, is nietig voor zover het eigenschappen betreft die de consument redelijkerwijs van de zaak mag verwachten. Rechtsvorderingen en verweren dat de afgeleverde zaak niet aan het conformiteitsbeginsel voldoen, verjaren na twee jaren. | |
contractvrijheid | contractual freedom, overeenkomstenrecht ~ impliciet in de wet erkend principe dat partijen inhoud, werking en vorm van hun contracten zelf gestalte mogen geven. Bijv. partijen mogen voor de toepassing van een ander rechtstelsel kiezen. | |
contradictie | rechtswetenschap, tegenspraak, tegenstrijdigheid. | |
contradictio in terminis | advocatuur, innerlijke tegenstrijdigheid in een juridisch betoog van bijv. een pleitende advocaat. | |
contradictoir vonnis / vonnis op tegenspraak judgment after trial | burgerlijk procesrecht, op tegenspraak gewezen vonnis; vonnis in een geschil waarin de procespartijen hun zaak hebben bepleit of hun visie op het rechtsconflict hebben gegeven. | |
contra-enquête | new hearing of witnesses / counter-enquiry, burgerlijk procesrecht ~ tegenverhoor; verhoor van getuigen tot het leveren van bewijs tegen de verklaringen van de oorspronkelijke getuige(n). | |
contra-indicatie | rechtswetenschap, aanwijzing of omstandigheid die pleit tegen het nemen van een bepaalde maatregel, het voorschrijven van een geneesmiddel enz. (Van Dale) | |
contraprestatie / tegenprestatie | verbintenissenrecht, een verplichting die tegenover een prestatie staat, meestal betaling. | |
Contrat Social | rechtsfilosofie, Frans: sociaal contract. Door Beccaria en andere Verlichtingsdenkers aangehangen denkbeeld dat de grondslag van overheidsbevoegdheid een maatschappelijk contract is. De overigens vrije burger is bereid sommige van zijn vrijheden in te leveren om het algemeen nut te dienen. De overheid zorgt dan voor optimale vrijheid en veiligheid. | |
contributie / contribueren / gecontribueerd | rechtspersonenrecht, jaarlijkse financiële bijdrage aan een vereniging. | |
controverse | controversy, rechtswetenschap ~ geschil. | |
convalescentie / bekrachtiging | vermogensrecht, een nietige rechtshandeling die beantwoordt aan de strekking van een andere, geldige rechtshandeling mag onder voorwaarden in die laatste worden omgezet. | |
conventie | convention, burgerlijk procesrecht ~ de procedures in conventie (eiser is gestart) en reconventie (tegenclaim van gedaagde) worden in beginsel tegelijk behandeld en in hetzelfde eindvonnis beslist; indien een partij een geschil aanhangig maakt en de wederpartij daarop reageert onder instelling van een tegeneis, dan wordt de eerst ingestelde eis aangeduid als de conventionele vordering. | |
conventie | convention, internationaal ~ 1. overeenkomst tussen staten 2. vergadering, bijvoorbeeld Europese Conventie: vergadering belast met het schrijven van het verdrag tot een Europese Grondwet 3. partijcongres in de Verenigde Staten waarop de presidentskandidaat wordt gekozen. | |
conventie / conveniëren / geconvenieerd | overeenkomstenrecht, overeenkomen. | |
convergentie | convergence, rechtswetenschap ~ naar elkaar toegaan, overeenstemming of samenkomst op een punt, iets dat op elkaar gaat lijken. Bijv. de ~ van politieke systemen maakt dat deze minder van elkaar zijn te onderscheiden, zoals het Chinese communisme dat steeds meer op het kapitalisme gaat lijken. | |
conversie | conversion, verbintenissenrecht ~ omzetting, door de rechtbank, van een nietige rechtshandeling in een geldige rechtshandeling. | |
convertair | verbintenissenrecht, betrekking hebbend op conversie. | |
convocatie / convoceren / geconvoceerd | vennootschapsrecht, bijeenroeping van de algemene vergadering van aandeelhouders; | |
coöperatie / coöpereren / gecoöpereerd | co-operative society, rechtspersonenrecht ~ bij notariële akte opgerichte vereniging dat tot doel heeft in bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden te voorzien krachtens met hen gesloten overeenkomst; | |
coöptatie / coöpteren / gecoöpteerd | co-optation, vennootschapsrecht ~ de commissarissen van een structuurvennootschap worden door de raad van commissarissen benoemd. | |
coöptatiestelsel | co-optation, rechtswetenschap ~ wijze van verkiezing waarbij een college zich zelf aanvult doordat de nieuwe leden door de reeds aanwezige leden worden gekozen. | |
copyleft | auteursrecht, Engels: geen auteursrechten laten gelden. Voor open source software geldt ~. Bijv. ~-fundamentalisten zien in het succes van open source software het voorspel van een wereld waarin ten aanzien van geen enkel type werk nog auteursrechten worden uitgeoefend. (K.J. Koelman) | |
copyright notice | auteursrecht, Engels: het teken © en de naam van de rechthebbende zijn formele vereisten voor bescherming van het auteursrecht volgens de Universele Auteursrecht Conventie (UAC). | |
corporatie | corporation, ondernemingsrecht ~ vennootschap, vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, stichting of andere als zelfstandige eenheid of organisatie naar buiten optredend lichaam of samenwerkingsverband. | |
corpus | vermogensrecht, Latijn: feitelijke machtsuitoefening over een goed als voorwaarde voor bezit. | |
corpus | burgerlijk procesrecht, Latijn: lichaam van een dagvaarding of vonnis; | |
correctie / corrigeren / gecorrigeerd | correction, rechtswetenschap ~ verbeteren; verfijnen op grond van nadere gegevens. | |
correspondent | advocatuur, opdrachtgever of cliënt van de procureur. Bijv. de advocaat die in een ander arrondissement een procureur inschakelt (om daar te kunnen procederen) is de ~ van de procureur. | |
coulance | advocatuur, Frans: mededogen, toegift of toeschietelijkheid zonder dat daarvoor een specifieke reden is te noemen. Bijv. uit ~ verlaagde de leverancier het gefactureerde bedrag. | |
courtage / makelaarsloon | overeenkomstenrecht, Frans: beloning, loon of provisie die een persoon aan de makelaar betaalt voor zijn diensten. | |
covenant | -, FOUTE SPELLING: Zoek convenant | |
creativiteit | creative powers, auteursrecht ~ vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Het menselijk vermogen om iets te kunnen scheppen. Volgens sommigen strekt het auteursrecht tot bescherming van ~ en innovativiteit. | |
crediteurencommissie | insolventierecht, panel van personen dat op verzoek van een meerderheid van crediteuren door de rechtbank wordt benoemd om informatie te verkrijgen van de bewindvoerder of curator. De ~ is bevoegd hem te adviseren. In Nederland wordt niet veel gebruik gemaakt van een ~. | |
Crimineel Wetboek voor het Koningrijk Holland | rechtsgeschiedenis, een in 1809 tot stand gekomen wetboek van strafrecht. Het ~ stond sterk onder de invloed van de idealen van de Franse revolutie en gaf uiting van verzet tegen willekeur, machtsmisbruik en rechtsongelijkheid. Het ~ werd in 1886 vervangen door het huidige Wetboek van Strafrecht. | |
Crimineele Ordonnantiën | rechtsgeschiedenis, wetboek van strafrecht uit 1570. De ~ waren een poging van Koning Filips II tot unificatie van het strafrecht. Het effect van de ~ was zeer beperkt, omdat aan hun geldingsmacht werd getwijfeld. (bron: Jörg/Kelk) | |
croupier | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. spelleider, bijv. in een casino. | |
culturele tradities | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Van generatie op generatie overgeleverde gewoonten die te maken hebben met cultuur. | |
cum suis (c.s.) | advocatuur, Latijn: met de zijnen. Bijv. Peters c.s. zijn de schrijvers van dit boek. | |
cumulatie / cumuleren / gecumuleerd | burgerlijk procesrecht, samenvoegen van meerdere eisen in één dagvaarding. | |
cumulatief aandeel / preferent aandeel / (mv.) cumulatieve aandelen / preferente aandelen | rechtspersonenrecht, aandeel in een naamloze vennootschap, waaraan het recht is verbonden om, hoewel dit eerder niet werd uitgekeerd, alsnog dividend te mogen ontvangen. | |
cumulatiestelsel | overeenkomstenrecht, het van toepassing zijn van zoveel mogelijk regels op een gemengde overeenkomst, d.w.z. een overeenkomst die voldoet aan de omschrijvingen van twee of meer bijzondere overeenkomsten. | |
cumulatieve verbintenissen / cumulatieve verplichtingen | verbintenissenrecht, verbintenis waarbij de schuldenaar alle prestaties moet nakomen, vooraleer hij van die verbintenis is verlost. | |
cumulatieve voorwaarden | verbintenissenrecht, voorwaarden waaraan stuk voor stuk moet worden voldaan. Bijv. de vereisten opdat er van een onrechtmatige daad sprake kan zijn. | |
curator / (mv.) curatoren | receiver, faillissementsrecht ~ Latijn: door de rechtbank benoemd persoon (meestal een advocaat) die het faillissement leidt en onderzoekt of en in hoeverre de resterende baten ten behoeve van de crediteuren kunnen strekken. De ~ legt periodiek rekening en verantwoording af aan de rechter-commissaris. | |
curia jus novit | burgerlijk procesrecht, Latijn: ambtshalve aanvulling van rechtsgronden. Toevoeging door een rechter van een rechtsregel die de procespartijen niet hebben ingeroepen. Bijv. eiser vordert schade wegens wanprestatie, maar de rechter wijst toe op grond van onrechtmatige daad. | |
current ratio | ondernemingsrecht, Engels: verhouding tussen de vlottende activa en de kortlopende schulden van een vennootschap. (bron: beleggingsplein.nl) | |
curriculum vitae (CV) | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Latijn: levensloop. | |
dagbepaling | procesrecht, de door het gerecht vastgestelde dag waarop het een bepaalde zitting zal houden of uitspraak zal doen. Bijv. de ~ van de beschikking (art 429k lid 1 oud Rv) zal geschieden met inachtneming van een termijn van in beginsel maximaal drie weken. | |
dagen bij een termijn | procesrecht, de ~ beginnen op de dag waarop de termijn aanvangt en eindigen op de dag waarop die eindigt. Bij de termijn van een dagvaarding geldt de dag nadat het exploit is uitgebracht als eerste dag van de termijn en wordt geteld tot de dag waarop bij de rechter moet worden verschenen. | |
daggeldlening | overeenkomstenrecht, lening die dagelijks door een van beide partijen kan worden opgezegd. | |
dagtekening / dagtekenen / gedagtekend | procesrecht, datum waaruit blijkt wanneer een brief of document is geschreven of opgemaakt. De ~ staat meestal boven- of onderin het stuk. | |
dagvaardiging | -, FOUTE SPELLING. Zoek: dagvaarding | |
dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard | writ of summons / to subpoena, burgerlijk recht ~ oproep om voor het gerecht te verschijnen; gerechtelijk stuk waarmee een burgerlijke procedure wordt ingeleid bij kantonrechter of rechtbank; | |
dagvaarding van de koning | summon the king, burgerlijk procesrecht ~ het dagen van de koning voor de rechter; moet gedaan worden aan de persoon of in het parket van de procureur-generaal bij de Hoge Raad. | |
dagvaardingsprocedure | civil procedure, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijke procedure die aanvangt door het uitbrengen van een dagvaarding aan gedaagde in tegenstelling tot het indienen van een verzoekschrift. | |
dagwissel | overeenkomstenrecht, wissel die pas op een bepaalde dag opeisbaar wordt. Die dag staat in de wissel vermeld. | |
dat is Hebreeuws | rechtswetenschap, zegswijze: dat is niet te begrijpen. | |
databank / (mv.) databanken | database, databankenrecht ~ verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn en waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud, in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering. | |
databankbescherming | database protection, databankenrecht ~ opvraging of hergebruik van een databank kan worden verboden. | |
databankenrecht | database law, databankenrecht ~ rechtsgebied uit de Databankenwet en diverse Europese richtlijnen; vooral m.b.t. het verbod van opvraging of hergebruik van een databank. Het ~ is een subgebied van industriële rechten. | |
databankwet (DBW) | Dutch Database Act, databankenrecht ~ wet van 8 juli 1999, waarin de Nederlandse wetgeving aan richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 is aangepast. De ~ betreft de rechtsbescherming van (elektronische) databanken. | |
datamining | informatierecht, destilleren van nieuwe informatie door bewerkingen (o.a. statistische) uit te voeren op bestaande, aan elkaar gekoppelde of samengevoegde databases. | |
datio in solutum / inbetalinggeving / in betaling geven / in betaling gegeven | verbintenissenrecht, Latijn: het vervangen van de verschuldigde prestatie door iets anders; dat mag (uiteraard) alleen met toestemming van de schuldeiser. Bijv. In plaats van een som geld een kostbaar sieraad ~. | |
de facto | rechtswetenschap, Latijn: feitelijk, zonder zich over de juridische implicaties uit te spreken. Bijv. ~ erkenning van Noord-Cyprus. | |
de iure / de jure | rechtswetenschap, Latijn: volgens het recht. | |
de lege ferenda | rechtswetenschap, Latijn: volgens toekomstig, nog niet geldend recht. | |
de plano | procesrecht, Latijn: op de grond. Informeel of onmiddellijk. De ~ erkenning van een buitenlands vonnis betekent dat geen procedure of onderzoek nodig is om dat vonnis te laten erkennen. | |
dealing at arm's length | ondernemingsrecht, Engels: bedrijven die met elkaar verbonden zijn (bijv. moeder- en dochterondernemingen) moeten elkaar zakelijke prijzen berekenen bij transacties. | |
debitor cessus | vermogensrecht, Latijn: de schuldenaar die de vordering in de cessie moet voldoen. | |
décharge | balance payment / discharge, verbintenissenrecht ~ kwijting. | |
déchéance | -, het vervallen van een recht door enkel tijdsverloop. Verschil met verjaring is dat er in geval van déchéance ook geen natuurlijke verbintenis overblijft. Bijv. het ontbreken van een gegrond beroep binnen een bepaalde tijdsperiode kan een recht op voorrang doen vervallen. | |
declaratie | (statement of) expenses, advocatuur ~ factuur van de advocaat meestal opgebouwd uit honorarium, het bedrag dat de advocaat in rekening brengt als beloning voor zijn werkzaamheden, 'verschotten' en btw. Verschotten zijn door de advocaat ten behoeve van de zaak gedane uitgaven als griffierechten, deurwaarderskosten, reis- en verblijfkosten. Als onderdeel van het honorarium gelden ook kosten voor overhead(personeelskosten) alsmede overige onkosten (zoals porti, telefoon, telefax en fotokopieën). De advocatuur kent geen vaste tarieven. De Nederlandse Orde van Advocaten beveelt de advocaten nadrukkelijk aan van te voren met de cliënt over de te hanteren declareermethode afspraken te maken en deze schriftelijk vast te leggen. (bron: NOvA) | |
declaratoir vonnis / sententia mere declaratoria | declaratory judgment, burgerlijk procesrecht ~ vonnis waarbij een bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding wordt vastgesteld. | |
declaratoire beschikking | declaratory decision, burgerlijk procesrecht ~ vonnis waarin de rechter omtrent de rechtsverhouding met een onmiddellijk bij een rechtsverhouding betrokken persoon een verklaring van recht uit. Dit wil zeggen dat de rechtsverhouding tussen de eiser en gedaagde door de rechter worden vastgesteld. | |
declaratoire stelsel | intellectuele eigendomsrecht, systeem waarbij het recht van een persoon op een merk ontstaat zonder bindend materieel onderzoek vooraf. Het ~ geldt in Frankrijk en Italië. | |
declinatoir | rechtsgeschiedenis, 19de eeuw. Verweer waarin de gedaagde stelt dat de rechter of rechtbank onbevoegd is. De gedaagde erkent het gerecht niet. | |
deconfiture | insolventierecht, situatie waarin de schuldenaar is opgehouden te betalen, in surseance van betaling verkeert of failliet is verklaard. Bijv. de ~ van partij A leidde uiteindelijk tot grote problemen bij leverancier B. | |
deductie / deduceren / gededuceerd | rechtsfilosofie, onderdeel van gesystematiseerd probleemdenken, waarbij algemene bevindingen worden gekoppeld aan specifieke rechtsregels. | |
deelbare prestatie | verbintenissenrecht, prestatie die door twee of meer schuldenaren moet worden geleverd. Bij een ~ zijn de schuldenaren ieder voor een gelijk deel verbonden, tenzij uit wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeit dat zij voor ongelijke delen of ieder voor het geheel (= hoofdelijk) verbonden zijn. | |
deelgenoot | participant, vermogensrecht ~ deelnemer in een gemeenschap. Bijv. wettelijk deelgenootschap. | |
deelneming / deelnemen / deelgenomen / participatie / participeren / geparticipeerd | to participate, rechtspersonenrecht ~ omstandigheid dat een rechtspersoon in een andere investeert om aldus met die andere duurzaam verbonden te zijn ten dienste van de eigen werkzaamheid; belang van een bedrijf in een ander bedrijf. Een bedrijf waarin een ander voor minstens 50% in ~ is een dochteronderneming. | |
deelopdracht | overeenkomstenrecht, taak die slechts een deel vormt van de totale opdracht. In beginsel moet de ~ uitdrukkelijk worden vastgelegd. Bijv. bij de aankoop van een huis een makelaar inschakelen om slechts prijsonderhandelingen te voeren. | |
deelvonnis | burgerlijk procesrecht, vonnis dat tijdens de procedure wordt uitgesproken en waarin een deel van het geschil wordt beslecht. | |
defaillant | procesrecht, de procespartij die verstek (defaut) laat gaan. | |
defensie | defence, procesrecht ~ verdediging of verweer van een gedaagde of verdachte tijdens een gerechtelijke procedure. | |
deficit | vennootschapsrecht, tekort aan liquide middelen (geld) van een vennootschap om de schuldeisers te betalen. Bijv. bestuurders en andere feitelijk leidinggevenden van een failliete onderneming kunnen in bepaalde gevallen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor het ~. | |
definitief vonnis (oneigen.) | irreversible judgement / final judgement, procesrecht ~ rechterlijke eindbeslissing zonder voorbehoud; eindvonnis. | |
deformalisering / deformaliseren / gedeformaliseerd | burgerlijk procesrecht, ontdoen van procedures; vereenvoudiging van de procesgang. Bijv. het huidige wetboek van rechtsvordering houdt een ~ van het procesrecht in met een grote nadruk op een snelle mondelinge behandeling van het geschil en een grotere regiefunctie voor de rechter. (2004) | |
defungeren / gedefungeerd | burgerlijk recht, aftreden; zijn functie neerleggen. Bijv. de bestuurder van de stichting defungeert door zijn overlijden of doordat hij failliet wordt verklaard. | |
deken / (mv.) dekens | advocatuur, algemeen ~: voorzitter van de algemene raad, die aan het hoofd staat van de Nederlandse Orde van Advocaten; | |
dekkingskoop | overeenkomstenrecht, koopovereenkomst die is gesloten om de nadelige gevolgen van wanprestatie uit een eerdere koopovereenkomst ongedaan te maken of te beperken. De partij die de ~ is aangegaan, heeft recht op vergoeding van het verschil tussen de overeengekomen prijs en de prijs van de ~, mits hij redelijk te werk is gegaan. | |
dekkingsrelatie | delegation relationship, rechtsgeschiedenis ~ in het Romeinse recht, de rechtsverhouding tussen de delegant en de gedelegeerde bij cessie. | |
dekkingsverhouding | overeenkomstenrecht, overeenkomst die tussen de bedinger en de belover wordt gesloten ten behoeve van een begunstigde; | |
delegatio | burgerlijk recht, Latijn: delegatie. Schuldovername. Twee vormen: abstracte en causale delegatie. | |
delegatio ad promittendum / (mv.) delegatio promittendi | rechtsgeschiedenis, Latijn: delegatie tot het beloven. In het Romeinse recht kon de handeling die de gedelegeerde in opdracht van de delegant verrichtte bestaan uit ~, d.w.z. het aangaan van een verbintenis met de delegataris, of uit het verrichten van een betaling, de delegatio ad solvendum. | |
delegatio ad solvendum / (mv.) delegatio solvendi | rechtsgeschiedenis, Latijn: delegatie tot betaling. In het Romeinse recht kon de handeling die de gedelegeerde in opdracht van de delegant verrichtte bestaan uit het verrichten van een betaling. | |
delictomschrijving | -, FOUTE SPELLING. Zoek: delictsomschrijving | |
demonstratief | demonstrative, rechtswetenschap ~ bij wijze van protest; omstandig van iets een punt maken. Bijv. de advocaat wraakte de rechtbank. Toen het daar geen gehoor aan gaf, verliet de advocaat ~ de rechtszaal. | |
denuntiatie | rechtsgeschiedenis, 18de eeuw: aangifte of aanklacht. Bijv. de vorster zal verpligt zyn aanstonds na de gedane schutting behoorlyke denuntiatie of weete aan den eygenaar van het vee te doen met requisitie om het zelve te komen relaxeeren. | |
deontologie / deontologisch | rechtsfilosofie, plichtenleer; | |
deplorabele toestand | rechtswetenschap, betreurenswaardige toestand. Bijv. de verdachte had de zwakbegaafde David al twee keer eerder zeer ernstig mishandeld; de man moest beide keren in het ziekenhuis worden opgenomen, in '~', aldus het hof. (2004) | |
depossederen / gedepossedeerd | vermogensrecht, uit het bezit ontheven of stoten. | |
depot deposit / depot | tekeningen- of modellenrecht, bewaarplaats; hetgeen in tijdelijke bewaring bij de notaris, rechtbank, vennootschap of andere instantie is gegeven. Bijv. ~ van een tekening of model bij het Bureau voor Industriële Eigendom (BIE). Het ~ van een merk geschiedt door het daartoe aangewezen formulier in te dienen bij de officiële instelling (in de Benelux: het Benelux Merkenbureau). Volgens de Benelux Merkenwet wordt het exclusieve recht op een merk verkregen door het ~. | |
derde / (mv.) derden | thrird party, verbintenissenrecht ~ persoon die buiten een bepaalde rechtsverhouding staat en in beginsel daarmee niets te maken heeft. Bijv. in de overeenkomst tussen boer Piet en Kippenveiling b.v. zijn anderen ~. | |
derdenbeding / beding ten behoeve van een derde | overeenkomstenrecht, beding in een overeenkomst dat een derde het recht geeft om de prestatie van één van de partijen te vorderen of op andere wijze jegens één van hen een beroep op de overeenkomst te doen. | |
derdenbescherming | third-party protection, vermogensrecht ~ bescherming van een buitenstaander tegen de nadelige gevolgen van zijn handelingen. Die handelingen moeten dan wel gebaseerd zijn op zijn gerechtvaardigde veronderstelling dat een bepaalde rechtsbetrekking bestond. Was die veronderstelling ongerechtvaardigd, dan geniet de buitenstaander geen ~. Bijv. wie zaken doet met iemand zonder toereikende volmacht kan onder omstandigheden ~ genieten. | |
derdengelden | advocatuur, geld dat bij een beheerder (bijv. een stichting of bank) in handen is, maar dat aan anderen (derden) toebehoort. | |
derdengeldrekening / (oneigen.) derdenrekening | advocatuur, bankrekening van een zgn. derdengeldstichting waarop advocaten het geld dat voor hun cliënten bestemd is, moeten laten storten. De ~ strekt ertoe het vermogen van advocaten te scheiden van dat van hun cliënten. Advocaten moeten een ~ hebben. | |
derdenverhaal verbintenissenrecht | zakenrecht, verhaal door de de schuldeiser op een derde op wie de schuldenaar een vordering heeft. Bijv. de gemeentelijke sociale dienst verhaalt de bijstand aan de gescheiden vrouw op de werkgever (op het salaris) van de gescheiden man. | |
derdenverzet | burgerlijk procesrecht, buitengewoon rechtsmiddel dat een persoon kan aanwenden als hij meent benadeeld te zijn door een vonnis dat tussen andere partijen is uitgesproken; protest dat een persoon kan aantekenen tegen een vonnis dat hem in zijn rechten benadeelt en waarbij hij geen partij is geweest. | |
derdenwerking | vermogensrecht, omstandigheid dat een recht of plicht ook t.o.v. derden werkt. Bijv. het retentierecht. | |
derelictio | vermogensrecht, Latijn: het opgeven van het eigendom van een zaak door het bezit ervan op te geven. | |
derhalve / weshalve | rechtswetenschap, bijwoord: 'om die reden'; vaak als kopje gebruikt als inleiding tot de conclusie van een verzoekschrift. | |
derivatief | rechtswetenschap, afleidend, afgeleid. | |
derivatief (bn.) | auteursrecht, afgeleide. Een persoon die een licentie heeft op een auteursrechtelijk beschermd werk of aan wie het auteursrecht is overgedragen is ~ rechthebbende. | |
derivatieve verkrijging / afgeleide verkrijging | vermogensrecht, verkrijging van een recht zoals de rechtsvoorganger dat had; de rechthebbende die zijn recht van zijn rechtsvoorganger afleidt, verwerft dezelfde juridische positie ten aanzien van dat goed als zijn rechtsvoorganger. | |
derogatie / derogeren / gederogeerd | verbintenissenrecht, afwijken. Bijv. ~ van de wettelijke regels. | |
derogatieakte | handelsrecht, akte op grond waarvan een wijziging in een openbaar register, bijv. het handelsregister, kan worden doorgevoerd. | |
derogatieakte / vennootschapsakte | vennootschapsrecht, verklaring waarin de vennoten van een vennootschap onder firma (vof) of de beherende vennoten van een commanditaire vennootschap (Cv) overeenkomen dat zij elkaar over en weer onbeperkt machtigen tegenover de bank en dat zij hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de verplichtingen van de vennootschap die ieder van hen met de bank aangaat. | |
derogerende werking van goede trouw | verbintenissenrecht, op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en de billijkheid) kunnen afspraken worden opzij gezet. | |
derving / derven / gederfd | forego, rechtswetenschap ~ missen, gemiste. Bijv. ~ van inkomsten. | |
desaveu / desavoueren / gedesavoueerd | advocatuur, ontkenning door een procespartij van aanbiedingen, erkenningen of toestemmingen die zijn procureur (advocaat) tijdens de gerechtelijke procedure heeft gedaan. De regeling omtrent ~ is op 1 januari 2002 uit het het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geschrapt. Zie art. 263 oud Rv. | |
descente | a personal inspection of the premises or certain objects, burgerlijk procesrecht ~ bezichtiging door de rechter op de plaats waar de oorzaak van het geschil zichtbaar is of het geschil zich afspeelt. | |
designatie | rechtsgeschiedenis, aanwijzing. Bijv. (..) dat 't verzoek en de ~ van den neger, negerinne of negers welke men wil manumitteeren gepubliceert en zes weeken lang werden geaffigeert ter plaatse alwaar men gewoon is publicatien en affixien te doen, teneinde diegeene welke daartegens eenig belang heeft 'tzelve zoude kunnen allegueren. (cit. uit. Bataafse instructie van 1804) | |
deskundige | expert / authority, burgerlijk procesrecht ~ persoon die van de rechter een opdracht krijgt om een welomschreven onderzoek in te stellen en daarover (meestal) schriftelijk te rapporteren. | |
deskundigenbericht | burgerlijk procesrecht, gemotiveerd schriftelijk bericht of mondeling verslag aan de rechter, waarin de door de rechter benoemde deskundige op grond van zijn specifieke deskundigheid het opgedragen onderzoek en het resultaat daarvan uiteenzet. | |
deskundigenonderzoek | investigation, burgerlijk procesrecht ~ de rechter kan ambtshalve of op verzoek van een van de partijen een deskundige benoemen, die onderzoek doet en daarvan schriftelijk bericht uitbrengt. | |
deswege | rechtswetenschap, verouderde term voor 'daarom'. | |
detaillist | retailer, overeenkomstenrecht ~ winkelier; detailhandelaar. | |
detentie | vermogensrecht, houden van een goed voor een ander. Bijv. lenen of huren. | |
determinisme | rechtsfilosofie, levensbeschouwing volgens welke lot en gedrag van mensen worden bepaald door omstandigheden van buitenaf en de wil van de mens een ondergeschikte rol speelt. | |
deugdelijk | substantial / reliable, rechtswetenschap ~ goed; aan alle vereisten voldoend. Bijv. de zaken zijn ~ geleverd. | |
deurwaarder / gerechtsdeurwaarder | process server / court bailiff, burgerlijk procesrecht ~ Bij Koninklijk Besluit (KB) benoemde ambtenaar die belast is met het uitbrengen van dagvaardingen en andere exploten, het leggen van beslag en de tenuitvoerlegging van vonnissen. De ~ treedt ook vaak op als rolgemachtigde. | |
deurwaardersexploot / deurwaardersexploit | sommoner's writ, burgerlijk procesrecht ~ verkort: exploot. Aan vormvoorschriften gebonden geschrift waarin de deurwaarder een vordering aanzegt en dat aan een persoon wordt betekend. Bijv. het ~ van de dagvaarding wordt aan gedaagde betekend onder aanzegging dat hij binnen een bepaalde termijn verweer kan indienen. | |
devolutief | burgerlijk procesrecht, afwentelend; in zijn geheel opnieuw voorleggen aan een veelal hogere instantie. De rechtsmiddelen hoger beroep en herziening zijn ~, 'verzet' is niet-~. | |
devolutieve werking van het hoger beroep/ devolutie | burgerlijk procesrecht, situatie dat het geschil in zijn geheel wordt overgeheveld naar (afgewenteld op) de appèlrechter inclusief alle feitelijke en juridische vragen die daarmee samenhangen. Het geschil wordt dan in feite volledig onttrokken aan de rechtsmacht van de rechter in eerste aanleg. Daardoor kunnen in hoger beroep feitelijke of juridische omissies of onjuistheden uit de eerste aanleg worden gecorrigeerd. | |
diagnose | diagnosis, rechtswetenschap ~ vaststelling van een bepaalde toestand op basis van gegevens. Bijv. het stellen van een ~ door een arts op basis van het ziektebeeld van een patiënt. | |
dichotomie | auteursrecht, indeling in twee gedeelten. Bijv. het auteursrecht erkent de ~ tussen (onbeschermd) idee en (beschermde) uiting. | |
dicta et promissa | vermogensrecht, Latijn: de uitdrukkelijk door de verkoper beloofde eigenschappen van een zaak. | |
dictum / (mv.) dicta | decision, burgerlijk procesrecht ~ Latijn: slotwoord. De aan het slot van een vonnis, arrest of beschikking neergelegde beslissing van de rechter. | |
dienend erf | servient tenement, zakenrecht ~ onroerende zaak die bezwaard is met een erfdienstbaarheid ten behoeve van een andere onroerende zaak (het heersende erf). | |
dienende dag | burgerlijk procesrecht, dag waarop de zaak ter zitting wordt behandeld. Bijv. de zaak dient op woensdag. | |
dienst | service, verbintenissenrecht ~ opdracht; iedere op grond van een overeenkomst door een leverancier of opdrachtnemer te verrichten of verrichte werkzaamheid. | |
dienstmerk | merkenrecht, benamingen, tekeningen, afdrukken, stempels, letters, cijfers en alle andere tekens die dienen om de diensten van een onderneming te kunnen onderscheiden. | |
dienstplicht | rechtsgeschiedenis, de verplichting tot militaire dienst. De ~ is in 1997 ingetrokken. | |
dientengevolge | -, als gevolg daarvan; duidt een causaal verband aaan. | |
dierenbescherming | prevention of cruelty to animals rechtswetenschap, bescherming van dieren door dierproeven wettelijk te regelen (aan banden te leggen) en uitsterving van bepaalde diersoorten te voorkomen. | |
diffamerende werking | rechtswetenschap, het in opspraak brengende of schadeveroorzakende effect, meestal ten aanzien van een persoon of het imago. Bijv. de ~ van strafvervolging kan voor een wethouder tot gevolg hebben dat hij zijn functie moet neerleggen. | |
differentiatie / differentiëren / gedifferentieerd | rechtswetenschap, verscheidenheid; vele soorten en maten. | |
differentiële rechten | handelsrecht, invoerrechten die verschillend zijn voor verschillende landen waar goederen vandaan komen. | |
digesten | rechtsgeschiedenis, onderdeel van het Corpus Iuris Civilis van Justinianus bestaande uit de commentaren van vroegere juristen. | |
digitaal rechtenbeheer | Digital Rights Management (DRM), informatierecht ~ elektronisch beheer van digitaal opgeslagen materiaal, zodat ongecontroleerde of illegale verspreiding daarvan wordt voorkomen en verspreiding aan voorwaarden (bijv. betaling) kan worden onderworpen. | |
digitaal werk digital work | auteursrecht, werk in de zin van de Auteurswet, dat in binaire vorm is weergegeven. | |
digitale handtekening | digital signature, informaticarecht ~ wilsverklaring in elektronische vorm, waarbij de ondertekenaar een door een TTP (Trusted Third Party) verstrekt certificaat aan het te ondertekenen document, bijv. e-mail, koppelt. Het is een middel om authenticiteit en integriteit van elektronische documenten te waarborgen. De wettelijke regeling waarin de ~ aan de gewone handtekening wordt gelijkgesteld dateert van 21 mei 2003. | |
dilatoir | adjourning, rechtswetenschap ~ met opschortende werking, gericht op vertraging, uitstel. | |
dilemma van de twee gevangenen | prisoner's dilemma, mediation ~ situatie waarin de besluitvorming tot een voor alle partijen ongewenst resultaat leidt. | |
diligentia | diligence, rechtsgeschiedenis ~ zorg; zorgvuldigheid die een partij moet betrachten bij de nakoming van zijn verbintenis. Indien hij daarin tekortschiet staat zijn schuld vast. | |
dimensionering (oneigen.) / dimensioneren / gedimensioneerd | rechtswetenschap, afmeting, omvang, bereik van iets bepalen. | |
Dinglicher Vertrag | overeenkomstenrecht, Duits: zakelijke overeenkomst. Overeenkomst waardoor een zakelijk recht wordt overgedragen. | |
dingtalen | burgerlijk procesrecht, het mondeling bepleiten van de zaak door een procureur. Bijv. het voeren van ~. | |
diplomatieke betrekkingen | diplomatic relations, internationaal recht ~ het bestaan van een relatie tussen twee staten, die tot uiting komt in het over en weer hebben van een consulaat of ambassade op elkaars grondgebied. | |
directe vertegenwoordiging | vermogensrecht, vorm van vertegenwoordiging waarbij de vertegenwoordiger op naam en voor rekening van de vertegenwoordigde handelt. | |
directeur | director, ondernemingsrecht ~ bestuurder van een onderneming of instelling; lid van de directie. | |
directie | board, ondernemingsrecht ~ leidinggevend orgaan in een organisatie. In het vennootschapsrecht is ~ een niet-wettelijke, maar gebruikelijke benaming van het bestuur. | |
disclaimer | internetrecht, Engels: (contractueel) beding waarin aansprakelijkheden worden afgewezen. Bijv. vaak staat er op internetpagina's een ~. | |
Discodanser-arrest | auteursrecht, HR 02-05-1997: een man die als professioneel danser in de Amsterdamse homodiscotheek iT had gewerkt, werd zeer tegen zijn zin afgebeeld in de Gay-krant. Volgens de HR heeft eenieder die zijn portret ziet in een reclameuiting in beginsel een redelijk belang om zich tegen dergelijk gebruik te verzetten. | |
discrepantie | discrepancy, rechtswetenschap ~ hetgeen van elkaar afwijkt. Bijv. wegens de ~ tussen de opvattingen van partijen ligt een minnelijke oplossing niet voor de hand. | |
discretionaire beschikkingsbevoegdheid | procesrecht, vrije ruimte om beschikkingen te kunnen nemen. Bijv. de directeur-generaal van de NMa heeft ~ die hem de mogelijkheid verleent in iedere casus een zo correct mogelijke belangenafweging te maken. De Minister zal zich slechts in incidentele gevallen met de uitvoering van het mededingingsbeleid bemoeien. | |
disculpatie / disculperen / gedisculpeerd | verbintenissenrecht, mogelijkheid om wettelijke aansprakelijkheid die een persoon draagt voor een ander, af te wenden door te stellen dat hem geen verwijt treft. | |
dispacheur | burgerlijk procesrecht, persoon die door de eigenaar van een schip (of evt. door de rompbevrachter) wordt aangewezen om de averij-grosse te berekenen, om vast te stellen wie recht heeft op vergoeding en ten laste van wie de bijdrage in de averij-grosse komt. | |
dispensatie | dispensation, vrijstelling of ontheffing. | |
disponeren | to dispose of, rechtswetenschap ~ beschikken. | |
dispositief | rechtswetenschap, dat deel van de wet of het vonnis dat op een bepaald rechtsgevolg is gericht. Bijv. de verkrijging van een geslachtsnaam. | |
dissertatie | dissertation, rechtswetenschap ~ proefschrift om de graad van doctor te verkrijgen. | |
distributie / distribueren / gedistribueerd | distribution, burgerlijk recht ~ leveren van (nuts)goederen zoals elektriciteit, gas en warmte. | |
distributie is attributie | rechtsgeschiedenis, bij gebreke aan internationale verdragen die de rechtsmacht van de Nederlandse rechter regelen, was de belangrijkste bevoegdheidsregel tot 1-1-2002 art. 126 lid 12 Rv. De relatieve competentie van de Nederlandse rechter bepaalde tevens de rechtsmacht van de Nederlandse rechter: �~�. Het beginsel van ~ is in het herziene burgerlijk procesrecht verlaten. (Van Mourik) | |
dit wil zeggen (d.w.z.) | id est (i.e.) / that is (to say), rechtswetenschap ~ dit betekent. | |
dividend / dividenden | dividend, vennootschapsrecht ~ winst van een NV of BV die onder bepaalde voorwaarden aan de aandeelhouders kan worden uitgekeerd. Indien het ~ niet in geld, maar in aandelen wordt uitbetaald heet dit stockdividend. | |
do ut des | rechtsgeschiedenis, Latijn: ik geef opdat jij geeft. Principe uit het (Romeinse) contractenrecht, waarbij de ene partij belooft het eigendom van een zaak aan de andere partij over te dragen en de andere partij op zijn beurt belooft hetzelfde te doen. | |
dochtermaatschappij | rechtspersonenrecht, rechtspersoon waarin een andere rechtspersoon (de 'moeder') meer dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van aandeelhouders kan uitoefenen of meer dan de helft van de bestuurders of commissarissen kan benoemen of ontslaan. | |
doctrine | writings of legal scholars, rechtsfilosofie ~ door gezaghebbende juristen geschreven juridische artikelen of boeken; interpretatie van een juridisch leerstuk zoals dat door gezaghebbende juristen wordt aangehangen. | |
document | document, burgerlijk procesrecht ~ bewijsstuk dat aan de rechter wordt getoond; handelspapieren. Bijv. vrachtbrief. | |
doeloverschrijding | rechtspersonenrecht, als een rechtspersoon een rechtshandeling verricht en daarbij zijn doel overschrijdt, dan kan de rechtspersoon deze rechtshandeling laten vernietigen, indien de wederpartij wist of zou moeten weten dat het doel overschreden werd. | |
doelstelling | target / purpose / aim, het gewenste eindresultaat dat een persoon stelt. | |
dogmatiek | dogmatics, rechtsfilosofie ~ wetenschappelijke benadering van geloofsleer. | |
dogmatische rechtswetenschap | rechtsfilosofie, vakgebied waarbij uit het verband tussen diverse rechtsregels (vaak uit verschillende rechtsstelsels zoals het Griekse en Romeinse recht) getracht wordt nieuwe rechtsregels te scheppen. Bekende beoefenaars van ~ zijn mrs. E.M. Meijers en J.C. van Oven. | |
domeinnaam | domain name, internetrecht ~ in letters of cijfers weergegeven internetadres. Bijv. juridischwoordenboek.nl. | |
domiciliëring | rechtswetenschap, als woonplaats kiezen. | |
domiciliëring / domiciliëren / gedomicilieerd | handelsrecht, het op een bepaalde plaats betaalbaar stellen van een wissel. | |
donataris | receiver, verbintenissenrecht ~ degene aan wie iets gegeven wordt; begiftigde. | |
donatie | donation, vermogensrecht ~ onbaatzuchtige schenking. | |
donatio inter vivos | rechtswetenschap, Latijn: gift onder de levenden. | |
donner et retenir ne vaut | verbintenissenrecht, Frans: geven en vasthouden tegelijk kan niet. Men kan niet iets schenken om het daarna terug te nemen. Met andere woorden: een geschenk is onherroepelijk. | |
doodgeborene | vermogensrecht, de na een zwangerschapsduur van ten minste vier en twintig weken ter wereld gekomen menselijke vrucht, die na de geboorte geen enkel teken van levensverrichting heeft vertoond. | |
doodsschulden | rechtsgeschiedenis, begrip uit de 16de eeuw: De contributie aan een traditionele vereniging werd pas bij overlijden betaald. Bijv. (..) Wie uit minne in het gilde wil, zal een oorkondspenning betalen gelijk andere broeders en 10 stuivers voor de ~. Alle broeders en zusters zullen rond St. Jacob in de zomer een oorkondspenning betalen van 4 comans groten en voor ~ als er iemand overlijdt 25 stuivers. (cit. Charter Kleermakersgilde Leiden, 1561) | |
doorhaling / doorhalen / doorgehaald | merkenrecht, wijze waarop een merk kan vervallen. Bijv. doordat het merk gedurende 5 jaren niet als merk werd gebruikt. | |
doorhaling op de rol / royement | burgerlijk procesrecht, afbreken van een gerechtelijke procedure op verzoek van partijen. De zaak wordt op de rol doorgehaald. Partijen moeten zelf de rechtsgevolgen van ~ regelen. | |
doorstart constructie | insolventierecht, vorm van herstructurering waarbij de oorspronkelijke vennootschap (meestal een holding) failliet gaat en activa, activiteiten en een deel van het personeel in een nieuwe vennootschap worden ondergebracht die 'doorstart'. Het verschil met de sterfhuisconstructie zit voornamelijk in de methode waarop het afzonderen van de levensvatbare activiteit(en) tot stand komt; door middel van vennootschappen (sterfhuis) of activa (doorstart). | |
Doppelgeschäftstheorie burgerlijk recht | -, Duits: dubbele zaakstheorie. De opvatting dat een overeenkomst tot schuldoverneming zowel een beschikkingshandeling als een obligatoire handeling is. (Verhoeven) | |
dossier | file, advocatuur ~ verzameling (chronologisch geordende) correspondentie, processtukken, aantekeningen en bescheiden die op één zaak of persoon betrekking hebben. | |
dossiermanager | file manager, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Functie op een website waar iemand kan inloggen om een digitaal dossier te raadplegen dan wel te beheren. | |
dossiernummer Kamer van Koophandel (KvK-nummer) | handelsrecht, nummer waaronder een onderneming bij de Kamer van Koophandel is geregistreerd. | |
dotatie | donation, verbintenissenrecht ~ schenking, vooral volgens een bepaalde procedure, zoals bijv. jaargelden. ~ wordt ook gebruikt als aanduiding van hetgeen geschonken wordt. | |
draagschuld | vermogensrecht, indien geen plaats voor de nakoming is bepaald, moet de aflevering van een verschuldigde zaak geschieden: a. in geval van een individueel bepaalde zaak: ter plaatse waar zij zich bij het ontstaan van de verbintenis bevond; b. in geval van een naar de soort bepaalde zaak: ter plaatse waar de schuldenaar zijn beroep of bedrijf uitoefent of, bij gebreke daarvan, zijn woonplaats heeft. | |
draaideurconstructie | revolving door construction, overeenkomstenrecht ~ ontduiking van de maximumduur van de proeftijd. | |
driemachtenleer | rechtsfilosofie, theorie van Montesquieu die uitgaat van de scheiding van de drie staatsmachten: wetgevende macht, uitvoerende macht en rechtsprekende macht (Trias Politica, 1748). | |
dringende morele verplichting | verbintenissenrecht, verplichting die een natuurlijke verbintenis doet ontstaan. Bijv. als een persoon bijdraagt in het levensonderhoud van zijn stiefkind hoewel hij daar rechtens niet toe verplicht is, maar dat naar maatschappelijke opvattingen wordt aangemerkt als voldoening van een aan dat kind toekomende prestatie. | |
droit de citation | auteursrecht, Frans: het recht van citeren, waarbij het auteursrecht niet wordt geschonden, mits met bronvermelding. | |
droit de préférence | zakenrecht, Frans: voorrecht dat aan zaken of zakelijke rechten aanhangt, de eigenaar of zakelijk gerechtigde heeft ten aanzien van deze zaken een voorrecht in bijv. een faillissement van een derde (bank als hypotheekhouder kan zijn hypotheekrecht gewoon uitoefenen zonder beperking). | |
droit de suite / zaaksgevolg | zakenrecht, Frans: het recht op een zaak blijft op die zaak rusten ook al komt die zaak in andere handen. Bijv. op een gestolen fiets blijft het recht van de eigenaar rusten. | |
droit divin | rechtsfilosofie, Frans: van God uitgaand recht. | |
droit moral / persoonlijkheidsrechten | auteursrecht, Frans: niet overdraagbare, persoonsgebonden rechten, waardoor bijv. een auteur zich kan verzetten tegen wijzigingen in of aantasting van zijn werk. | |
dualistische opvatting | rechtsfilosofie, leer dat de nationale en internationale rechtsorde als aparte rechtssferen worden beschouwd. | |
dubbele novatie | double renewal, verbintenissenrecht ~ opvatting dat in geval van passieve novatie twee verbintenissen, nl. die tussen de crediteur en de oorspronkelijke debiteur en die tussen de oorspronkelijke debiteur en de overnemer, worden vervangen door één verbintenis. (Verhoeven) | |
due diligence-onderzoek | fusie- en overnamerecht, doorlichting van een over te nemen bedrijf om de risico's die met de overname gepaard gaan, in kaart te brengen en de over dat bedrijf verstrekte informatie te verifiëren. Accountants of advocaten kunnen een ~ uitvoeren. | |
duplicaat | procesrecht, eensluidend afschrift. Bijv. van een vonnis. | |
duplicaat van aandeel aan toonder | ondernemingsrecht, stuk dat afgegeven wordt ter vervanging van een verloren of vernietigd aandeel aan toonder in een naamloze vennootschap | |
dura lex sed lex | rechtswetenschap, Latijn: de wet is streng, maar is de wet. | |
duty to disclose | procesrecht, Engels: verplichting van partijen om in een geding inlichtingen te verschaffen. | |
duurovereenkomst / (oneigen.) duurcontract | performance contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waaruit voortdurende of telkens terugkerende rechten en verplichtingen voortvloeien. (A.R. Bloembergen) Bijv. arbeidsovereenkomst, huurovereenkomst, verzekeringsovereenkomst. | |
dwalende | verbintenissenrecht, persoon die een rechtshandeling verricht onder een onjuiste voorstelling van zaken. | |
dwaling / dwalen / gedwaald | error, verbintenissenrecht ~ soort wilsgebrek, indien bij een van de partijen bij een overeenkomst sprake is geweest van een onjuiste voorstelling van zaken. Overeenkomsten die gesloten zijn onder invloed van ~ zijn vernietigbaar. | |
dwangcompromis | arbitragerecht, compromis, opgesteld door het scheidsgerecht indien partijen het onderling niet eens kunnen worden over de inhoud van een compromis. | |
dwanglicentie | intellectuele eigendomsrecht, bij octrooirecht: een door de minister van economische zaken verleende licentie van een nauwkeurig omschreven inhoud aan een aangewezen persoon, in het algemeen belang. Bijv. het in een noodtoestand produceren van medicijnen waar nog een octrooi op rust. | |
dwangmiddel / (mv.) dwangmiddelen | executierecht, middel dat ter beschikking staat om een gerechtelijke beslissing (grosse van het vonnis) ten uitvoer te leggen. Bijv. executoriaal beslag, gijzeling. | |
dwangsom / (mv.) dwangsommen / astreinte | penalty payment, burgerlijk procesrecht ~ boete in geld als pressiemiddel om een bepaalde prestatie (niet de betaling van een geldsom) te voldoen, die door de rechter is opgelegd; de ~ wordt verbeurd aan de eisende partij door de niet of niet tijdige nakoming van datgene waartoe zijn wederpartij is veroordeeld. De ~ strekt niet tot schadevergoeding voor die niet-nakoming. Verbeurt enige partij de ~ dan blijft de uitgesproken veroordeling nog steeds in stand. Een ~ kan alleen worden opgelegd, indien de eiser dat in zijn eis heeft gevraagd. | |
dwingend bewijs | binding proof, bewijsrecht ~ bewijsmiddel dat beslissende bewijskracht heeft, behoudens tegenbewijs. Bijv. authentieke akte. | |
dwingend recht | coercive law, burgerlijk recht ~ geheel van rechtsregels, waarvan niet ten nadele voor de personen voor wie de regels zijn bestemd kan worden afgeweken; | |
dynamisch | dynamic, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. De dynamica of dynamiek betreffend of een toestand waarin innerlijke beweging of bewogenheid overheerst. | |
earnings before interest and taxes (EBIT) | ondernemingsrecht, Engels: omzet voor rente en belastingen. De ~ komt in de praktijk overeen met het bedrijfsresultaat na afschrijving van de goodwill. | |
echéance | expiry date, rechtswetenschap ~ vervaldag, termijn; dag van afrekening | |
echtgenoot / echtgenoten | spouse, partij(en) van het huwelijk. | |
echtschijden | -, FOUTE SPELLING. Zoek: echtscheiden. | |
economisch eigendom | beneficial ownership, zakenrecht ~ feitelijke toestand die lijkt op echt juridische eigendom. Iemand heeft het recht op de gebruikswaarde van een object als ook het volledige risico van waardeverandering. De gebruikswaarde van een object maakt in economische zin onderdeel uit van het vermogen van degene aan wie het recht is toegekomen. Degene die het recht op de gebruikswaarde op een object verwerft, wordt economisch eigenaar van dit object genoemd. Bij leaseovereenkomsten bijv. is de leasenemer degene die het feitelijke en economische genot van de leasezaak heeft. | |
economisch eigendom | economic ownership, zakenrecht ~ feitelijke beschikking over de zaak alsof men eigenaar is. | |
economisch recht | economic law, recht dat betrekking heeft op economie, bijv. handelsrecht. | |
Economische Controledienst | handelsrecht, overheidsdienst ter opsporing en bestrijding van financiële en economische fraude. | |
economische machtspositie | mededingingsrecht, feitelijke machtspositie van ondernemingen doordat hun concurrentiepositie zeer groot is door bijv. monopolie of verboden prijsafspraken. | |
economische winst | economic profit, ondernemingsrecht ~ bedrijfsresultaat gecorrigeerd voor de afschrijving van materiële vaste activa minus vermogenskosten, waarbij de vermogenskosten worden berekend door de vermogenskostenvoet te vermenigvuldigen met het gemiddeld werkzaam vermogen, berekend op basis van de stand ultimo vorig boekjaar en ultimo lopend boekjaar. (bron: beleggingsplein.nl) | |
Edelachtbare (EA) | the Honorable, rechtswetenschap ~ officiële aanspreektitel voor: griffier, officier van justitie en rechter | |
eed afleggen | solemn vow, burgerlijk procesrecht ~ plechtig bij God zweren een op zichzelf rustende verplichting te zullen nakomen. Bijv. bij aanvang van een getuigenverhoor kan de getuige de ~, waarmee hij beaamt niets anders dan de waarheid te zullen verklaren. | |
EEG-executieverdrag (EEX) | executierecht, verdrag van 27 september 1968 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken binnen de Europese Gemeenschap. | |
Eelman Hin-arrest | vermogensrecht, HR 11-12-1959, NJ 1960, 230: Eelman verkoopt zijn huis aan Hin onder invloed van een geestelijke stoornis. Wanneer hij weer beter is, wil hij de boerderij weer terug. In dit geval wordt het vertrouwen van de wederpartij van de geestelijk gestoorde beschermd. | |
eenduidig advies | unambiguous advice, rechtswetenschap ~ ondubbelzinnig, helder advies; advies waarover geen misverstand kan bestaan. | |
eenheidsbeginsel | zakenrecht, beginsel dat zakelijke rechten slechts zaken betreffen die een eenheid vormen en geen onzelfstandige delen. Als een zaak of recht als een bijzaak wordt beschouwd, volgt zij de hoofdzaak (deur in een huis). Door natrekking kan een zaak in een andere zaak opgaan dat dan een geheel wordt. | |
eenmanszaak one-man business | ondernemingsrecht, natuurlijk persoon die een onderneming voert. De ~ heeft geen rechtspersoonlijkheid. Voor de oprichting van een ~ is geen akte nodig, de oprichting is vormvrij. Inschrijving van de ~ in het handelsregister is verplicht. | |
eensluidend afschrift | certified copy / attested copy / true copy, burgerlijk procesrecht ~ formulering van een daartoe bevoegd persoon op een kopie, met handtekening bekrachtigd om aan te geven dat die kopie inderdaad overeenkomt met het origineel exemplaar. Bijv. de griffier gaf nog een exemplaar van het vonnis af voor ~. | |
eensluidend mondeling advies | oral opinion, rechtswetenschap ~ verschillende organen, instellingen of belangengroepen die op een bepaald onderwerp hetzelfde advies uitbrengen. | |
Eenvormige Benelux-wet op de Warenmerken (Benelux-Merkenwet) | -, FOUTE BEWOORDING. Zoek Eenvormige Beneluxwet op merken (BMW) | |
Eenvormige Beneluxwet op merken (BMW) | merkenrecht, wet van 19 maart 1962 houdende bepalingen omtrent de definitie en deponering van individuele en collectieve merken. Er bestaan een Benelux-depot en internationale depots. | |
Eenvormige Beneluxwet op Tekeningen of Modellen (BTMW) | tekeningen- of modellenrecht, wet van 25 oktober 1966 houdende bepalingen omtrent de definitie van tekeningen en modellen en de inschrijving daarvan bij het Benelux-Bureau voor Tekeningen of Modellen of bij het Internationaal Bureau voor de bescherming van de industriële eigendom. | |
eenvoudige aanwijzing | simple indication, rechtswetenschap ~ eenzijdige rechtshandeling, door de ~ wordt een bepaalde rechtstoestand of rechtsbevoegdheid gecreëerd. | |
eenzijdige brief | superannuated letter, advocatuur ~ brief die slechts het standpunt van één der partijen vertolkt of die slechts vanuit een bepaald gezichtspunt of visie is geschreven. | |
eenzijdige overeenkomst | unilateral contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij slechts één partij verplicht is te presteren. Bijv. bruikleen, schenking. | |
eenzijdige rechtshandeling | unilateral act in law, verbintenissenrecht ~ het rechtsgevolg komt slechts door (de wilsuiting van) één persoon tot stand. Bijv. een testament maken of een kind erkennen. | |
eer en goede naam | honor and good reputation procesrecht, het aanzien van een persoon dat kan worden aangetast (aangerand) door belediging. Aantasting van ~ kan straf- of civielrechtelijk aangepakt worden. | |
eerbiediging / eerbiedigen / geërbiedigd | procesrecht, respecteren, respectvol behandelen. | |
eerste aanleg (ea) / eerste instantie | first instance, burgerlijk procesrecht ~ gerecht waar een procedure begint; primaire rechterlijke instantie waar een zaak wordt behandeld; | |
eerste en enige instantie | burgerlijk procesrecht, gerecht waar slechts een procedure kan worden gevoerd zonder de mogelijkheid om in beroep te gaan. Het gerechtshof behandelt in ~ het beroep tegen een beslissing op bezwaar van de belastinginspecteur. | |
Eeuwig edict | rechtsgeschiedenis, besluit van de Staten van Holland van 1667 tot inperking van de macht van Willem III. | |
effect sorteren / effect gesorteerd | advocatuur, tot een (gunstig) resultaat leiden. Bijv. de aanmaningsbrief van de advocaat heeft ~, want de schuldenaar betaalde meteen. | |
effectenbeurs | stock market, handelsrecht ~ beurs voor de handel in effecten, aandelen, obligaties e.d. (waardepapieren). | |
effectenhandel | exchange of securities, handelsrecht ~ handel in waardepapieren (effecten, obligaties, aandelen, e.d) op een effectenbeurs. | |
effectieve geschillen beslechting | effective dispute resolution, mediation ~ in een gegeven situatie meest adequate vorm van geschillenbeslechting. | |
effectieve waarde | real value, handelsrecht ~ reële of beurswaarde; de waarde die aan een fonds wordt toegekend op basis van zijn beurskoers. | |
effectiviteitsbeginsel | rechtswetenschap, toepassing van allerlei gewaarborgde rechten (bijv. uit internationale mensenrechtenverdragen) dienen niet afhankelijk te zijn van (nationale) formaliteiten. Ze mogen niet worden gereduceerd tot een fictie. | |
effectus civilis | rechtswetenschap, Latijn: civiel effect. Wettelijke bevoegdheid ontleend aan een (universitair) diploma. | |
efficiency | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Engels: doeltreffendheid. | |
e-gambling | internetrecht, gokken op het internet. ~ is in Nederland verboden (mei 2003). | |
eigen bijdrage | sociale advocatuur, het inkomensafhankelijke bedrag dat de min- of onvermogende rechtzoekende aan zijn toegevoegde advocaat moet betalen. De rest wordt dan betaald door de Raad voor Rechtsbijstand. | |
eigen schuld benadeelde | contributory negligence, verbintenissenrecht ~ uitzondering op de regel dat in geval van onrechtmatige daad (art. 6:162 BW) of wanprestatie (art. 6:74 BW) de schade van een benadeelde door een ander (de vergoedingsplichtige) vergoed moet worden. Als de schade mede een gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend, wordt de vergoedingsplicht evenredig verminderd, tenzij dit in strijd is met de billijkheid. | |
eigen vermogen | individual property, vennootschapsrecht ~ geplaatst kapitaal van een vennootschap (BV of NV) plus haar reserves. | |
eigenaar / eigenaresse | owner, zakenrecht ~ persoon die het meest omvattend recht op een zaak heeft. | |
eigendom | property, zakenrecht ~ meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben. Onteigening van grond~ kan alleen onder zeer strenge voorwaarden plaatsvinden. | |
eigendomsakte / overdrachtsakte | deed of ownership, zakenrecht ~ officieel stuk dat door de notaris wordt opgemaakt om de overdracht van een onroerende zaak te voltooien. De notaris registreert de ~ bij het Kadaster. De notariskosten voor het opmaken van de ~ zijn per 1 oktober 1999 binnen een marge onderhandelbaar. | |
eigendomsbeperking | property restriction, zakenrecht ~ beperking van het eigendomsrecht door onteigening of door het geprivilegieerd zijn van de overheid bij grondaankopen. | |
eigendomsbewijs | zakenrecht, schriftelijk stuk waaruit blijkt dat een bepaalde persoon eigenaar van een bepaalde zaak is. Bijv. de transportakte. | |
eigendomsoverdracht | vermogensrecht, het goederenrechtelijk gevolg van bijv. koop of schenking: het goed gaat in eigendom over naar de verkrijger. | |
eigendomsrechten | right of ownership, zakenrecht ~ verzameling van alle rechten die een eigenaar op zijn zaak kan uitoefenen. Het geheel van industriële ~ en het auteursrecht worden de intellectuele ~ genoemd. | |
eigendomsverkrijging | acquisition of property, zakenrecht ~ verkrijging van het meestomvattend recht dat een persoon op een zaak kan hebben. ~ kan plaatsvinden onder algemene of bijzondere titel. ~ onder algemene titel gebeurt door erfopvolging, boedelvermenging, fusie of splitsing. ~ onder bijzondere titel gebeurt door overdracht, verjaring, onteigening en overige in de wet genoemde wijzen van rechtsverkrijging. | |
eigendomsverlies | zakenrecht, het verloren gaan van een eigendomsrecht doordat een andere persoon het eigendom d.m.v. overdracht verkrijgt (relatief ~) of doordat het goed waarop het eigendomsrecht rust verloren gaat (absoluut ~). | |
eigendomsvoorbehoud | reserved property, zakenrecht ~ contractuele bepaling dat een leverancier zich het recht op eigendom van de geleverde zaken voorbehoudt, zolang de schuldenaar die niet heeft betaald. Bijv. met ~ kan worden voorkomen dat zaken die zich bij een schuldenaar bevinden, onder het bodembeslag van de fiscus vallen. | |
eigenlijke bewijskracht / materiële bewijskracht | burgerlijk procesrecht, bewijskracht van de inhoud van een akte. | |
eindbeschikking | final order, burgerlijk procesrecht ~ rechterlijke uitspraak waardoor een verzoekschriftprocedure voor een bepaalde instantie definitief wordt beëindigd. | |
eindbeslissing | final decision, procesrecht ~ eindoordeel, waartegen - voor zover niet in hoogste ressort is geprocedeerd - (hoger) beroep kan ingesteld. | |
einde faillissement | faillissementsrecht, opheffing van een faillissement na betaling van de laatste uitkering aan schuldeisers of bij gebrek aan baten. | |
einde surseance van betaling | faillissementsrecht, beëindiging na een akkoord of op verzoek van de bewindvoerder wanneer duidelijk is dat continuering van de surseance niet zal leiden tot betaling van de schuldeisers en/of niet in het belang is van de schuldeisers. | |
einduitspraak | final judgement, burgerlijk procesrecht ~ vonnis (rechtbank) of arrest (Hof of HR), waarmee het geschil in de betreffende instantie (Rb, Hof of HR) wordt beëindigd. | |
eindvonnis | final judgement, burgerlijk procesrecht ~ rechterlijke uitspraak waardoor een dagvaardingsprocedure voor een bepaalde instantie definitief wordt beëindigd. | |
Eingriffsverwaltung | rechtsfilosofie, Duits: 'belastend' bestuursoptreden, in die zin dat de overheid krachtens verdragen, Grondwet of wet bevoegd is inbreuk te maken op vrijheid of eigendom van burgers. Bijv. de leerplicht. In de literatuur wordt de vraag gesteld of voor ~ een wettelijke grondslag zou moeten bestaan. (Konijnenbelt) | |
eis in conventie | plaintiff's statement of claim, burgerlijk procesrecht ~ vordering in het oorspronkelijk proces; vordering of claim die bij de rechtsingang is ingediend. | |
eis in de hoofdzaak / principale eis | procesrecht, de vordering in de conventionele kwestie; de belangrijkste vordering. | |
eis in reconventie | counterclaim, burgerlijk procesrecht ~ bij het gerecht ingediende tegenclaim of tegenvordering; een gedaagde stelt op zijn beurt een vordering in tegen de eiser. De ~ wordt tegelijk met de conclusie van antwoord ingediend. | |
eiser / eisende partij | plaintiff, burgerlijk procesrecht ~ persoon die middels een dagvaarding een vordering bij het gerecht indient. | |
eiser in cassatie | appellant in cassation, burgerlijk procesrecht ~ partij die in beroep gaat voor de Hoge Raad. Bijv. doordat zijn vordering door het Gerechtshof was afgewezen en hij deze afwijzing niet juist acht is hij nu eiser in cassatie. | |
eiser in reconventie | counterclaimant, burgerlijk procesrecht ~ procespartij die een tegenclaim bij het gerecht indient. De ~ is tevens gedaagde in conventie | |
elasticiteit van de eigendom | burgerlijk recht, verschijnsel dat eigendom vanzelf weer volledig wordt als eenmaal gevestigde beperkte rechten om wat voor reden dan ook teniet gaan. | |
electriciteitsraad | overeenkomstenrecht, algemeen adviescollege onder de Electriciteitswet 1938. De ~ adviseerde over concessieverlening door de overheid aan elektriciteitsmaatschappijen. | |
Electronic Commerce Platform (ECP) | informatierecht, non-profit organisatie die een objectief en betrouwbaar platform biedt voor publieke en private instellingen om kennis te bundelen op het gebied van informatie- & communicatietechnologie (ICT); in 1997 opgericht door het Ministerie van Economische Zaken en VNO-NCW om met overheid en bedrijfsleven gezamenlijk tot randvoorwaarden voor elektronische handel te komen. | |
Electronic Data Interchange (EDI) | informaticarecht, gestandaardiseerd elektronisch berichtenverkeer tussen bedrijven, waaraan in het algemeen een interchange agreement ten grondslag ligt. | |
elektronisch geld / elektronische portemonnee / chipcard | informaticarecht, geldwaarde die in elektronische vorm is vastgelegd op een plastic kaart voorzien van een chip of op een harde schijf van een computer. Omdat zijn bankrekening al bij het creëren van het elektronisch geld is belast, kan de rekeninghouder vervolgens zelfstandig (zonder tussenkomt van de bank) betalingen verrichten. (bron: DNB) | |
elektronisch vertrouwen | e-trust, internetrecht ~ het ~ strekt ertoe wederzijds vertrouwen te scheppen tussen verkopers en kopers op Internet om handel via internet te bevorderen. ~ bestrijkt aspecten als privacy, gegevensbeveiliging, betalingsbeveiliging en certificering van sites. | |
elektronische handel | e-commerce, internetrecht ~ het kopen en verkopen van producten en diensten via het internet. | |
elektronische handtekening | electronic signature, informaticarecht ~ elektronisch procédé om een persoon te identificeren. Bijv. de irisscan en (wettelijk erkende) digitale handtekening zijn vormen van ~. | |
elektronische overheid / elektronisch bestuur | e-government, informaticarecht ~ gebruik van nieuwe technologiën door de overheid om overheidsdiensten en overheidsinformatie makkelijker toegankelijk te maken, deelname van burgers aan het politieke proces te vergroten en de eigen bedrijfsvoering te verbeteren. | |
elektronische snelweg | electronic highway, informatierecht ~ geheel van technische infrastructuren en diensten waarmee verbindingen tot stand worden gebracht, informatie wordt bewerkt, informatie wordt opgeslagen en verspreid. De ~ is een metafoor voor de overgang naar een informatiesamenleving. (bron: Min. Jus.) | |
embargo | embargo, handelsrecht ~ beperking van internationale handel of verkeer als politiek en/of economisch drukmiddel. Bijv. in mei 1995 kondigden de Verenigde Staten een eenzijdig embargo tegen Iran af. | |
embargo | embargo, mediarecht ~ verbod aan de pers om bepaalde informatie voor een bepaalde datum te publiceren. Het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren heeft de volgende uitgangspunten vastgesteld voor de beoordeling van verzoeken voor een ~: vergaard nieuws is vrij voor publicatie; een eenzijdig ~ wordt slechts in uitzonderlijke gevallen aanvaard indien het nieuws nog moet ontstaan en indien dat noodzakelijk is voor een goede verwerking van dat nieuws; de reden tot ~ moet worden vermeld; het ~ wordt direct opgeheven zodra de betreffende informatie uit andere bron bekend is. | |
empatisch | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis: het vermogen om zich gevoelsmatig in iemand anders in te leven. | |
empirisch | empirical, rechtsfilosofie ~ door ervaring geleerd; op ervaring gebaseerd. | |
empirisme | rechtsfilosofie, kennistheoretische stroming van F. Bacon (17e eeuw) en D. Hume (18e eeuw) waarin de ervaring of zintuiglijke waarneming als enige bron van kennis omtrent de werkelijkheid beschouwd wordt. | |
encryptie | encryption, informaticarecht ~ rekenmethode om met behulp van een wiskundig algoritme en een digitale sleutel gegevens te versleutelen. | |
endossement / rugtekening / endosseren / geëndosseerd | endorsement, vermogensrecht ~ een met de hand geschreven verklaring ('waarde in rekening') op de achterzijde van een wissel als vereiste voor levering van die wissel. | |
energiek | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Vol energie. | |
enerzijds | on the one hand, aan de ene kant. Bijwoord dat in een meervoudige argumentatie gebruikt wordt om het eerste argument in te leiden. Een tegenargument wordt dan ingeleid met het woord anderzijds. | |
enige en hoogste instantie - | procedure bij een beroepsinstantie, zonder dat daar eerdere procedures bij een rechtbank aan vooraf zijn gegaan. (bron: rechtspraak.nl) | |
enquête | hearing, burgerlijk procesrecht ~ zitting waarin de rechter zich door de procespartijen nader laat informeren of getuigen en/of deskundigen hoort. | |
enquêtegriffier | burgerlijk procesrecht, griffier die als 'rechterhand' van de rechter-commissaris het getuigenverhoor of de comparitie van partijen bijwoont en van het verloop van de zitting proces-verbaal opmaakt. De rechter-commissaris en de ~ ondertekenen het proces-verbaal. | |
enquêterecht | right to hold an inquiry, burgerlijk procesrecht ~ civiel verhoor van getuigen die door de eiser zijn geproduceerd; | |
enquêterecht | right to hold an inquiry, rechtspersonenrecht ~ de bevoegdheid van de ondernemingskamer om een onderzoek in te stellen naar het beleid en de organisatie van een rechtspersoon; | |
entameren | to undertake / to bring up, burgerlijk procesrecht ~ inleiden, starten met. Bijv. een gerechtelijke procedure ~. | |
enuntiatief | rechtswetenschap, voorbeeld ter verduidelijking, aangegeven door termen als 'onder andere', 'ten minste', 'zoals'. | |
epitheton / (oneigen.) epitheon / epithon | rechtswetenschap, Grieks: bijplaatsing. Bijvoeglijk woord dat in vaste verbinding met een zelfstandig naamwoord of eigennaam gebruikt wordt tot kenschetsing of versiering. | |
e-procurement | informaticarecht, elektronisch inkopen doen | |
ere-ambt | rechtswetenschap, ambt dat als eerbewijs beschouwd wordt, meestal staat er geen vergoeding tegenover. Bijv. de burgemeester vervult een ~ in een stichting. | |
erfdiensbaarheid | -, FOUTE SPELLING. Zoek: erfdienstbaarheid. | |
erfdiensbaarheid | -, FOUTE SPELLING. Zoek erfdienstbaarheid | |
erfdienstbaarheid / erfdienstbaarheden / servituut / servituten | right of servitude, zakenrecht ~ last waarmee het dienende erf is bezwaard; beperkt goederenrechtelijk recht, bijv. het recht van overpad: de eigenaar van een (heersend) erf mag gebruik maken van een stuk grond van de naburige eigenaar (dienend erf) in de vorm van overpad (hij mag dus over het erf van de buurman lopen om naar zijn erf te komen). | |
erfdienstbaarheid van inbalking en inankering | zakenrecht, recht om nieuwe balken en ankers in de muur van een ander te leggen; slechts toegestaan als de oude zijn vergaan. Het aantal balken en ankers mag niet worden vermeerderd. Evenmin mag de plaats ervan in de muur worden veranderd. Bijv. voor het gehele complex geldt de ~. | |
erfpacht / (oneigen.) erfpachtrecht | right of leasehold, zakenrecht ~ zakelijk recht dat een erfpachter de bevoegdheid geeft andermans onroerende zaak (stuk grond of akker) - doorgaans tegen betaling van canon - te gebruiken. De erfpachter kan zich als eigenaar gedragen, maar mag niets doen dat de grondwaarde kan verminderen. | |
erfpachter | long leaseholder, zakenrecht ~ persoon die bevoegd is andermans onroerende zaak (stuk grond of akker) - doorgaans tegen betaling van canon - te gebruiken. De ~ kan zich als eigenaar gedragen, maar mag niets doen dat de grondwaarde kan verminderen. | |
erfpachtrecht | emphyteusis/fee farm, zakenrecht ~ het (goederenrechtelijke of zakelijke) recht om een onroerende zaak (bijv. grond of een pand) van een ander te gebruiken tegen een vergoeding (canon). Het lijkt op zeer langdurige huur, bijv. de gemeente geeft gronden uit in erfpacht voor 99 jaar. | |
erga omnes | zakenrecht, Latijn: jegens allen. Bijv. het eigendomsrecht kan ~ uitgeoefend worden. | |
erkenning / erkennen / erkend | acknowledgement, rechtswetenschap ~ bepaald recht of bepaalde feiten toegeven of inzien. | |
ervaringsregels | common experience, rechtssociologie ~ kennis en ervaring die elke burger in de Nederlandse samenleving heeft. In een civiele procedure hoeft aan de rechter geen ~ te worden uitgelegd. Bijv. als je iets los laat, dan valt het naar beneden; een auto zonder benzine kan niet rijden. | |
escrow-contract | informaticarecht, Amerikaans: schriftelijke overeenkomst betreffende het depot van de broncode van software bij een onafhankelijke bewaarder, teneinde de continuïteit van gebruik van die software te verzekeren. Bijv. in geval van faillissement of overlijden van de maker van de software. | |
essentialia | essentials, burgerlijk recht ~ de bedingen in een overeenkomst die de kern van de prestaties aangeven, en die niet tot de zogenaamde algemene voorwaarden kunnen behoren. Bijv. bij een koopovereenkomst behoort de prijs tot de ~, | |
essentieel | essential, rechtswetenschap ~ cruciaal, van doorslaggevende betekenis. | |
esthetisch | esthetic, rechtstheorie ~ smaakvol, in overeenstemming met de schoonheidsleer. | |
estoppel-beginsel | estoppel, verbintenissenrecht ~ beginsel dat een persoon niet op een gedane toezegging kan terugkomen (ook als is er geen wederprestatie), als de wederpartij op basis van verwachting en gerechtvaardigd vertrouwen erop mocht rekenen dat de belofte zou worden nagekomen. De term ~ speelt in deze betekenis vooral in rol in Angelsaksische rechtsstelsels. | |
et al. | rechtswetenschap, Latijn: en de zijnen. | |
ethicus | rechtswetenschap, filosoof van het juiste handelen ten opzichte van medemensen, dieren en de natuur in het algemeen. Bijv. een rechtsfilosoof geeft zijn mening over het handelen van de dader. | |
EU-advocaat | Community advocate, advocatuur ~ een advocaat (produit fini) afkomstig uit een EU-lidstaat met de nationaliteit van een EU-lidstaat die op grond van richtlijn 98/5/EG in Nederland onder zijn oorspronkelijke beroepstitel ('home-title') werkzaam mag zijn. De ~ mag juridisch advies geven over het recht van de lidstaat van herkomst, het gemeenschapsrecht, het internationale recht en het Nederlandse recht. De ~ is onderworpen aan dezelfde beroeps- en gedragsregels als een Nederlandse advocaat (bron: NOvA) | |
eudemonisme | eudemonism, rechtsfilosofie ~ utilitarisme; leer die als doel van het recht ziet om zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk nut (geluk, genot) te verschaffen. | |
Europees mededingingsbeleid | mededingingsrecht, het eerste lid van artikel 85 van het EG-Verdrag verbiedt alle concurrentiebeperkende afspraken, besluiten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die de handel tussen lidstaten ongunstig kunnen beïnvloeden. Lid 3 staat ontheffingen toe. Artikel 86 verbiedt het misbruik maken van economische machtsposities. (bron: nrc.nl) | |
Europees Octrooi | European Patent, octrooirecht ~ octrooi dat krachtens het Europees Octrooiverdrag is verleend. | |
Europees Octrooiverdrag (EOV) | European Patent Convention, octrooirecht ~ verdrag van 7 oktober 1977 inzake de verlening van Europese octrooien en de instelling van het Europees Octrooibureau. | |
evacuatie / evacueren / geëvacueerd | rechtswetenschap, gedwongen ontruiming van enig gebiedsdeel door de burgerbevolking in verband met oorlogshandelingen of andere rampen. | |
evaluatie / evalueren / geëvalueerd | rechtswetenschap, beoordeling bijv. van een psychiatrisch rapport over de verdachte. | |
evaluatieve term / (mv.) evaluatieve termen | rechtswetenschap, term waarmee een waardeoordeel wordt gegeven. Bijv. redelijkheid en billijkheid, goed huisvader. | |
eventualiteitsbeginsel | burgerlijk procesrecht, principe dat een gedaagde tegelijk met zijn antwoord alle excepties naar voren brengt; later in het proces mag hij niet meer met nieuwe excepties komen. | |
evictie | zakenrecht, actie hypothecair ten uitvoer gebracht d.m.v. openbare verkoop van onroerend goed (proclamatie); uitwinning, rechtsvordering waardoor een eigenaar zijn eigendom moet afstaan. Zo kan een appartementsrecht als een zelfstandig registergoed worden uitgewonnen. | |
evident | -, vanzelfsprekend. | |
ex aequo et bono | verbintenissenrecht, Latijn: toewijzing naar billijkheid. | |
ex ante | burgerlijk recht, Latijn: met terugwerkende kracht. | |
ex ante-toezicht | advance supervision, rechtswetenschap ~ toezicht vooraf. | |
ex lege | rechtswetenschap, Latijn: volgens de wet. | |
ex nunc | burgerlijk recht, Latijn: vanaf heden, zonder terugwerkende kracht. | |
ex post-toezicht | supervision afterwards, rechtswetenschap ~ toezicht achteraf. | |
ex tunc | burgerlijk recht, Latijn: vanaf toen, wel met terugwerkende kracht. | |
exceptie | preliminary objection / plea, burgerlijk procesrecht ~ inhoudelijke weerspreking of bestrijding. Bijv. het beroep op een vernietigingsgrond ter afwering van een vordering is een exceptief verweer. | |
exceptie van litispendentie | burgerlijk procesrecht, verweer dat het geschil reeds bij een andere rechter aanhangig is. | |
exceptief verweer voeren | burgerlijk procesrecht, verweermiddel aan de orde stellen dat ertoe strekt dat de rechter aan wie het geschil is voorgelegd, op grond van regels van processuele aard niet tot een beoordeling van de rechtsbetrekking in het geschil zelf kan komen. Bijv. omdat de rechter onbevoegd is. | |
exceptio dilatoria | procesrecht, Latijn: verweer waardoor het instellen van een vordering tijdelijk onmogelijk gemaakt wordt. | |
exceptio doli | rechtsgeschiedenis, Latijn: verweer van onbehoorlijkheid. In het Romeinse recht, een verweer waarmee men zich op de arglist van de eiser beroept. (Gokkel/Van der Wal) | |
exceptio non adimpleti contractus (ENAC) | overeenkomstenrecht, Latijn: bij wederkerige overeenkomsten mag de ene partij de uitvoering van zijn verplichting uitstellen, zolang de andere partij zijn verplichting niet nakomt. Bijv. de betalingsverplichting opschorten totdat de gekochte tafel is geleverd. | |
exceptio peremptoria | procesrecht, Latijn: verweer waardoor het instellen van een vordering permanent onmogelijk gemaakt wordt. | |
excès de pouvoir | rechtswetenschap, Frans: overmaat aan machtsuitoefening; machtsoverschrijding. Procedure in het Franse en Belgische bestuursrecht, waar de rechter oordeelt over de (on)rechtmatigheid van het bestuursoptreden in het algemeen. | |
excipiens | excipient, verbintenissenrecht ~ partij die zich voor de niet-nakoming van zijn verbintenis op de exceptio non adimpleti contractus (enac) beroept. | |
excipiënt | burgerlijk procesrecht, partij in een burgerlijk proces die excepties aanvoert. | |
exclusief | exclusive, handelsrecht ~ zonder. Bijv. prijzen ~ btw. | |
exclusiviteit | exclusivity, intellectuele eigendomsrecht ~ situatie waarin een persoon, met uitsluiting van anderen, een bepaald alleenrecht heeft dat meestal territoriaal of in tijd beperkt is. Bijv. de ~ van een licentie tot het verhuur van een film in de Benelux. | |
excommercialiteit | handelsrecht, het buiten handel zijn van bepaalde zaken. | |
excusatie | excuse, rechtswetenschap ~ verontschuldiging. | |
excussie | rechtswetenschap, uitwinning. | |
executabel | executable, executierecht ~ uitvoerbaar, vatbaar voor tenuitvoerlegging, beslag of vervolging. | |
executant | person who instructs the bailiff, executierecht ~ persoon die het vonnis (door een deurwaarder) laat uitvoeren. | |
executie van een vonnis / executeren / geëxecuteerd | execution of a sentence, executierecht ~ tenuitvoerlegging van een vonnis met behulp van een gerechtsdeurwaarder, sleutelmaker en eventueel de sterke arm (politie). Bijv. om de goederen in beslag te nemen moest de deur worden opengebroken. | |
executiegeschil | burgerlijk procesrecht, geschil waarin de gerechtelijke tenuitvoerlegging van een vonnis centraal staat. Bijv. omdat de geëxecuteerde stelt de onjuiste persoon te zijn of de geldigheid van de executoriale titel bestrijdt. | |
executiemaatregelen | executierecht, wijze waarop de grosse feitelijk kan worden uitgewonnen. Bijv. door openbare verkoop van eigendommen (huis of inboedel) of executoriaal derdenbeslag op salaris, uitkering of de bankrekening; | |
executiemiddel | executierecht, maatregel ter uitvoering van een vonnis. | |
executierecht | execution law, executierecht ~ rechtsgebied uit voornamelijk het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering; vooral m.b.t. tot de soorten procedures om vonnissen en dwangbevelen tenuitvoer te leggen en de respectieve rechtsmiddelen daartegen. Het ~ is een onderdeel van het beslagrecht | |
executieverkoop / executiorale verkoop / gerechtelijke verkoop | burgerlijk procesrecht, verkoop door veiling van het onderpand (het huis) als de eigenaar/schuldenaar niet aan zijn afbetalingsverplichtingen voldoet. Soms mag de geldverstrekker het hoogste bod weigeren als hij twijfelt aan de kredietwaardigheid van de hoogste bieder. De opbrengst bij een normale 'onderhandse' verkoop is meestal hoger dan die op een veiling. Voor onderhandse verkoop is in geval van executie echter toestemming van de rechter vereist. | |
executiewaarde | auction value / liquidation value, executierecht ~ waarde van het huis bij gedwongen verkoop. Bij bestaande woningen wordt die meestal geschat (getaxeerd) op 80 à 85% van de vrije verkoopwaarde, afhankelijk van de marktomstandigheden en de courantheid van de woning. | |
executoirverklaring / exequator | exequatur, executierecht ~ verlof tot tenuitvoerlegging; schriftelijke toestemming van de voorzieningenrechter zodat het arbitraal vonnis kan worden tenuitvoergelegd. | |
executoriaal beslag / uitvoerend beslag | executorial attachment, executierecht ~ beslag dat de deurwaarder legt op de zaken van de schuldenaar, teneinde daarop de bij rechterlijk vonnis toegewezen vordering van de schuldeiser te verhalen. ~ leidt tot tegeldemaking van die zaken. Bijv. door openbare verkoop. | |
executoriale fase | faillissementsrecht, tweede (en laatste) fase in een faillissement, die ingaat als op de verificatievergadering geen akkoord wordt bereikt, waarin de activa geliquideerd worden, de uitdelingslijst vastgesteld worden, en de crediteuren uitbetaald krijgen met inachtneming van de wettelijke rangorde. | |
executoriale titel title to enforcement | burgerlijk procesrecht, vorm waarin een afschrift van een rechterlijk vonnis is opgemaakt, zodat de gerechtsdeurwaarder een vonnis ten uitvoer kan leggen. Een vonnis in executoriale vorm begint altijd met de woorden In naam der koningin. Bijv. met een ~ heeft de deurwaarder de macht om alle hem ter beschikking staande middelen te gebruiken om tot nakoming van het vonnis (veelal betaling van het door de rechter toegewezen bedrag) te geraken. | |
exemplatief / exemplarisch | rechtswetenschap, bij wijze van voorbeeld. | |
exequator / exequatur | exequatur, burgerlijk procesrecht ~ verlof tot tenuitvoerlegging; gerechtelijk stuk waarin de voorzieningenrechter verlof verleent om een buitenlands of arbitragevonnis in Nederland te mogen uitvoeren. Het ~ wordt aangevraagd bij de rechtbank, waar het arbitraal vonnis is gedeponeerd. Deze beoordeelt of het vonnis voldoet aan de eisen die de wet stelt, zoals de vermelding van de namen van de partijen en de aanwezigheid van de handtekeningen van de arbiters. | |
exequaturprocedure | exequatur procedure, executierecht ~ procedure waarbij een beslissing van een buitenlandse rechter wordt overgenomen, zodat deze beslissing ten uitvoer kan worden gelegd. | |
exhaustief | rechtswetenschap, vaak in België gebruikte term: uitputtend. | |
exhiberen / geëxhibeerd | procesrecht, neerleggen of laten zien van een document. | |
exhibitieplicht | burgerlijk procesrecht, plicht om (cruciale) bescheiden of bestanden op vordering van een persoon die daar rechtmatig belang bij heeft, tegen kostenvergoeding aan die persoon ter beschikking te stellen. | |
exhibitum | bewijsrecht, Latijn: een in rechte overlegd document of bewijs dat een dergelijk document is overgelegd. | |
exigentie | rechtsgeschiedenis, 18de eeuw. Eis, behoefte. Bijv.: En dat alle andere Ingezeetenen, die eenige van 's Lands Rechten zullen hebben gefraudeert, t'elkens vervallen zullen in een boete van vyf honderd guldens, boven de boete van de particuliere Ordonnantie, en die buiten staat zyn dezelve boete te betaalen, dat dezelve arbitralyk aan den Luyve, het zy met geeseling, bannissement of confinement zullen worden gestraft na ~ van zaaken. (bron: Generale ordonnantie op de invordering van de gemene middelen 1749,Holland) | |
exogene toetsing | auteursrecht, beperking van het auteursrecht op grond van toetsing aan waarden die buiten de Auteurswet 1912 zijn gelegen, zoals bijv. de vrijheid van meningsuiting (Chr. Alberdingk Thijm) | |
exoneratie / exonereren / geëxonereerd | exemption, verbintenissenrecht ~ bevrijding van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding. Exoneratieclausules zijn vaak in algemene voorwaarden opgenomen. | |
expeditie | copy of a judgment, bewijsrecht ~ authentiek afschrift van een vonnis zonder executoriale kracht, dat strekt tot bewijs in andere procedures. | |
expeditie | despatch agreement, overeenkomstenrecht ~ expeditieovereenkomst. | |
expert / deskundige | expert, procesrecht ~ erkend specialist die in (betwiste) zaken uitspraken doet op zijn vakkundig gebied. Bijv. de rechter-commissaris kan, hetzij ambtshalve, hetzij op de vordering van de officier van justitie of het verzoek van de verdachte, een of meer ~ benoemen die tot taak hebben hem voor te lichten of bij te staan, alsmede, zo nodig, een onderzoek in te stellen en daarover een schriftelijk verslag uit te brengen. Bij de benoeming worden vermeld de opdracht die moet worden vervuld en de termijn binnen welke de deskundige het schriftelijk verslag uitbrengt. Hij kan hun dagvaarding bevelen. | |
expertisekosten | procesrecht, kosten die moeten worden gemaakt voor een advies van een deskundige. | |
expliciet | explicit, rechtswetenschap ~ uitdrukkelijk, klaar. Bijv. de morele rechten beschermen de integriteit en onschendbaarheid van zowel maker als werk. De morele rechten hebben net als de exploitatierechten een ~ wettelijke grondslag. | |
exploitant / uitbater | exploiter, ondernemingsrecht ~ persoon die een zaak uitbaat, leiding heeft over bedrijfsactiviteiten. Bijv. feitelijk had ~ J. Veerman van café De Hemel geen vergunning om de panden aan de haven in Volendam te gebruiken als horecagelegenheid. (Volkskrant) | |
exploitatie / exploiteren / geëxploiteerd | auteursrecht, ontginnen, uitbaten. | |
exploitatierecht | operating rights; | |
exploitation rights | auteursrecht, onderdeel van het auteursrecht; het recht om een werk openbaar te maken en daar de vruchten van te plukken; exclusief recht van een auteur om zijn werk te exploiteren, d.w.z. openbaar te maken en te verveelvoudigen. | |
exploot / exploit / (mv.) exploten | writ of summons, burgerlijk procesrecht ~ aan vormvoorschriften gebonden geschrift waarin de deurwaarder een vordering aanzegt en dat aan een persoon wordt betekend. Bijv. het ~ van de dagvaarding wordt aan gedaagde betekend onder aanzegging dat hij binnen een bepaalde termijn verweer kan indienen. | |
exposé | advocatuur, uiteenzetting van de feiten en omstandigheden die in het proces een rol spelen. | |
expressis verbis | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Uitdrukkelijk. Bijv. hetgeen is gezegd ~ aanhalen elders. | |
expromissie / expromissio | delegation of debt without interference of original debtor, overeenkomstenrecht ~ Latijn: schuldoverneming die buiten de oude schuldenaar plaatsvindt. Voor een ~ is diens toestemming dan ook niet vereist. | |
expurgatie | burgerlijk procesrecht, zuivering (van verstek). | |
extenderen / geëxtendeerd | to extend, rechtstheorie ~ het uitschrijven in de vereiste vorm van de motivatie waarop een rechterlijke uitspraak gebaseerd is. | |
extensie | extension, rechtstheorie ~ uitgeschreven versie van een rechterlijke uitspraak, compleet met motivatie. | |
extensief uitleggen / extensieve interpretatie | rechtsfilosofie, ruim, opgerekt uitleggen of interpreteren. Bijv. ~ van een wet, waardoor meer handelingen onder die wet vallen, dan oorspronkelijk door de wetgever bedoeld. | |
externe werking | handelsrecht, van het handelsregister. Op feiten die door inschrijving of deponering bij de KvK zijn bekend gemaakt kan tegenover derden een beroep worden gedaan, zelfs al waren zij daarvan onkundig; aan regeling van art. 2:146 en 256 BW komt ~ toe, mits de derde van het bestaan van de tegenstrijdigheid van belangen wist of behoorde te weten. (ref.: HR 11 september 1998, Mediasafe) | |
externering / externeren / geëxterneerd | rechtsgeschiedenis, 18e-20e eeuw: uitzetting; ontzegging van het recht om in koloniaal gebied te verblijven. Bijv. op 20 november 1918 werd Sneevliet bij de resident ontboden in verband met het voornemen hem te ~ wegens zijn opruiende propaganda onder soldaten en matrozen; hij diende tegen dit uitzettingsplan een verweerschrift in. Het baatte niet: op 5 december viel het definitieve ~sbesluit, en op 16 december 1918 werd Sneevliet door de politie opgehaald, die hem op de boot zette waarmee hij 30 januari 1919 in Rotterdam aankwam. (bron: A.A. de Jonge) | |
extinctief | vermogensrecht, bevrijdend, vernietigend (extinctieve verjaring). | |
extinctieve verjaring | superannuation, vermogensrecht ~ omstandigheid dat de rechtsvordering door tijdsverloop teniet gaat of is gegaan. Bijv. in beginsel na 5 jaar om een contractuele nakoming te eisen en 20 jaar in het algemeen. | |
extract / extraheren / geëxtraheerd | procesrecht, uittrekken, aftreksels maken. Bijv. extract vonnis. Bij (mondeling) vonnis van 4 dec. 1984 had de Politierechter in de Rechtbank te Amsterdam blijkens een zgn. extract vonnis de verzoeker vrijgesproken, daar het ten laste gelegde niet wettig en overtuigend is bewezen. | |
extractierecht / recht sui generis (oneigen.) | databankenrecht, verbodsrecht ter zake opvraging of het hergebruik van een databank dat de producent van een databank kan inroepen. De beschermingsduur van het ~ is in beginsel 15 jaar. | |
extralegaal | extra legal, rechtswetenschap ~ niet voorgeschreven bij wet, aanvullend of bovenwettelijk. Bijv. ~ pensioen naast het wettelijke pensioen. | |
extra-ordinair | extra ordinary, rechtswetenschap ~ buitengewoon. | |
fabrieksgeheim | trade secret, handelsrecht ~ stukje informatie met betrekking tot de werkwijze in een onderneming, waarvan niet de bedoeling is dat het algemeen bekend wordt. Schending van ~ kan strafbaar zijn en kan ook tot privaatrechtelijke sancties (bv. ontslag in geval van schending van ~ door een werknemer) aanleiding geven. | |
faciliteiten / faciliteren / gefaciliteerd | to facilitate, rechtswetenschap ~ voorzieningen die het e.e.a. vergemakkelijken of comfortabeler maken. Bijv. de penitentiaire inrichting biedt beperkte ~ voor de gedetineerden. | |
factoor | manager, rechtsgeschiedenis ~ ouderwetse term voor bedrijfsleider of handelsagent. | |
factoring | handelsrecht, Engels: vertegenwoordiging. Uitbesteding van facturering, incassering en debiteurenadministratie aan een ander bedrijf (de factor); overname van een vordering (of de administratie daarvan) door een factor; deze int de vordering en draagt doorgaans ook het financiële risico. | |
factum | fact, rechtswetenschap ~ Latijn: daad; feit. | |
facultatief | optional, rechtswetenschap ~ naar keuze; bijv. voor vrouwelijke agenten is een hoed of pet facultatief. | |
facultatieve clausule | facultative clause, internationaal recht ~ eenzijdige verklaring van een staat dat die staat de rechtsmacht van het Internationaal Gerechtshof aanvaardt inzake geschillen met een wederpartij, die eenzelfde verklaring heeft afgelegd. | |
facultatieve verbintenis | verbintenissenrecht, verbintenis die slechts één prestatie tot voorwerp heeft, maar waarbij de schuldenaar kan kiezen welke prestatie hij levert. Bijv. de mogelijkheid van de verzekeraar of schadevergoeding te betalen ofwel de zaak (op zijn kosten) te laten repareren. | |
failliet | bankrupt, faillissementsrecht ~ natuurlijke- of rechtspersoon die niet meer in staat is om zijn schulden te betalen en door de rechtbank bankroet is verklaard. De ~ verliest de beschikkingsbevoegdheid en de controle over zijn bezittingen. Deze komen te liggen bij de curator. | |
failliet / failleren / gefailleerd | to go bankrupt, faillissementsrecht ~ door de rechter bankroet verklaard worden. Bijv. Bevelander Internet Services is ~ verklaard. Het bedrijf is ten onder gegaan aan dure wurgcontracten. (2002) | |
faillietverklaring / failliet verklaren / failliet verklaard | adjudication of bankruptcy / declaration of bankruptcy, faillissementsrecht ~ uitspraak bij vonnis dat een (rechts)persoon bankroet is en daardoor de beschikkingsbevoegdheid en controle over zijn bezittingen verliest. | |
faillissement bankruptcy | faillissementsrecht, toestand waarin de schuldenaar is opgehouden te betalen. Het ~ wordt formeel door de rechtbank verklaard en heeft tot doel de bezittingen van de schuldenaar te liquideren en de opbrengst daarvan onder zijn crediteuren te verdelen, overeenkomstig de in de wet geregelde rangorde. Een schuldenaar kan failliet worden verklaard op eigen verzoek of op verzoek van zijn schuldeisers. | |
faillissementsfraude | faillissementsrecht, fraude door een betrokkene in een faillissement. Bijv. door de boekhouding te laten verdwijnen of geld weg te sluizen. | |
faillissementspauliana | paulian action, faillissementsrecht ~ onverplichte rechtshandeling die de schuldenaar kort voor zijn faillissement heeft verricht en waardoor de schuldeisers worden benadeeld. Op 19 oktober 2001 heeft de Hoge Raad aangegeven op welk tijdstip benadeling van schuldeisers aanwezig dient te zijn in het geval de curator een beroep doet op ~. (HR 19 oktober 2001, RvdW 2001, 159) | |
faillissementsrecht | law of insolvency, faillissementsrecht ~ vakgebied dat overwegend samenvalt met de Faillissementswet en boek 2 Burgerlijk Wetboek; vooral m.b.t. de gerechtelijke sanering van ondernemingen of uitwinningprocedures, waarbij de rechtspositie van de failliet, curator, bestuurders en crediteuren in het faillissement een rol spelen. In het ~ wordt ook de WSNP bestudeerd. | |
faillissementsrekest | petition for bankruptcy, faillissementsrecht ~ gerechtelijk stuk waarin een schuldeiser namens meerdere schuldeisers stelt dat de schuldenaar in een toestand verkeert dat hij is opgehouden te betalen en daarom failliet moet worden verklaard. Bijv. een advocaat die sommeert tot betaling binnen zekere termijn en daarbij aankondigt dat, bij gebreke van tijdige betaling, door hem een ~ zal worden ingediend, handelt onbetamelijk door reeds binnen die termijn het ~ in te dienen. | |
faillissementsvonnis | bankruptcy order, faillissementsrecht ~ het vonnis van de rechtbank waarin het faillissement wordt uitgesproken. | |
Faillissementswet (Fw) | Dutch Insolvency Act, faillissementsrecht ~ verschillende malen (gedeeltelijk) herziene wet van 30 september 1893 houdende de regeling van de faillissements-, surseance-, en schuldsaneringprocedure. | |
faillissementszitting faillissementsrecht | -, terterechtzitting waarin de rechtbank mondeling en in het openbaar het faillissementsrekest of de aangifte tot faillietverklaring behandelt en evt. het faillissement uitspreekt. | |
fair use | auteursrecht, Uitzondering in het Amerikaanse auteursrecht, vergelijkbaar met ons recht op een thuiskopie en het citaatrecht etc. Art. 107 van de Amerikaanse Copyright Law bepaalt dat the fair use of a copyrighted work, including such use by reproduction in copies or phonorecords or by any other means specified by that section, for purposes such as criticism, comment, news reporting, teaching (including multiple copies for classroom use), scholarship, or research, is not an infringement of copyright | |
falsaris | rechtsgeschiedenis, vervalser; veroordeelde wegens enig valsheidsdelict. Term uit het oude Wetboek van Strafrecht. | |
familierechterlijke betrekking | -, FOUTE SPELLING. Zoek: familierechtelijke betrekking | |
familievennootschap | family company, vennootschapsrecht ~ vennootschap waarbij de aandelen in beperkte kring, meestal binnen een familie, blijven circuleren. | |
familievereniging | family association, rechtspersonenrecht ~ vereniging opgericht met als doel de bevordering van de geestelijke en stoffelijke belangen van een bepaald geslacht en van de leden en medeleden. Dat doel kan worden bereikt door bijv. het aanleggen van een familiearchief, -boek, verspreiden van familieberichten en behulpzaamheid in de brede zin van het woord. | |
fatsoensnorm / normen van fatsoen | rechtssociologie, meestal ongeschreven en rechtens niet-afdwingbare regel van wellevendheid; ongeschreven regels waaraan personen zich dienen te houden als zij fatsoenlijk willen zijn; hetgeen normaal gesproken als maat wordt genomen. | |
favor executionis | executierecht, Latijn: verkozen executieplaats. Beginsel van de ~. Bij samenloop van executieverdragen mag het gerechtelijk vonnis worden ten uitvoer gelegd daar waar de executant er het meeste profijt van kan hebben. | |
feedback | -, Vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Terugkoppeling. | |
feitelijke beslissing | procesrecht, beslissing die een (scheids)rechter neemt op grond van een geconstateerd feit; beslissing ten aanzien van de feiten d.w.z. beslissing welke feiten als vaststaand worden aangenomen en die een rol zullen spelen bij de rechtsbeslissing. | |
feitelijke grondslag | -, constellatie van feitelijke omstandigheden, die ten grondslag ligt aan een rechterlijke uitspraak. | |
feitelijke handeling / feitelijk handelen / feitelijk gehandeld | legally relevant act, vermogensrecht ~ daadwerkelijk doen of nalaten; handeling waarbij een bepaald rechtsgevolg intreedt, ongeacht de vraag of dit rechtsgevolg beoogd is. Bijv. een onrechtmatige daad. | |
feitelijke toedracht | procesrecht, logische, meestal chronologische opsomming van feiten. Bijv. een dagvaarding vangt meestal aan met de ~. | |
feitenmateriaal | bewijsrecht, geheel van vaststaande en/of feitelijke gegevens die de basis vormen voor een juridisch standpunt. Bijv. de aansprakelijkheid van het ziekenhuis is gebaseerd op het volgend ~: (..). | |
feitenrechter | procesrecht, rechter die beslist welke feiten in het proces gelden en in dat verband oordeelt over de betrouwbaarheid van het bewijsmateriaal. | |
feitenverslag | factual report, rechtswetenschap ~ overzicht van feitelijke gegevens, die in de loop van een onderzoek door een deskundige aan het licht zijn gekomen en waaruit hij bepaalde conclusies trekt of kan trekken. | |
feodaal | feudaal, rechtsgeschiedenis ~ middeleeuws; | |
feodalisme / feodaliteit feudalism / feudal system | rechtsgeschiedenis, standenmaatschappij; Middeleeuws maatschappelijk stelsel waarbij de adel de feitelijke alleenheerschappij over een bepaald gebied uitoefende. Gedurende de renaissance verloor het ~ veel invloed in West-Europa. Steeds meer lenen vervielen in de handen van steeds minder adellijke families door het proces van vererving. Zo hadden Vlaanderen, Holland en Luxemburg oorspronkelijk ieder hun eigen graaf of groothertog, maar uiteindelijk was dat dezelfde persoon. Uiteindelijk ontstonden daardoor meestal twee grote bondgenootschappen in de vorm van een lappendeken die elkaar de macht bestreden zoals de Hoeken en Kabeljauwen of -in Engeland- de Lancasters en de Yorks. Rond 1500 was het ~ tot zijn bloedige eindstrijd gekomen en waren er weer koningen die trachtten hun absolute macht te herstellen. De adel bleef meestal wel bestaan, maar werd tot hofadel gereduceerd. In Midden- en Oost-Europa bleef het ~ echter nog lang bestaan. In Rusland werd dit pas in 1917 officieel afgeschaft. (bron: Wikipedia) | |
Ferdi E-arrest | auteursrecht, HR 21-01-1994, NJ 1994, 473: de Hoge Raad vond dat een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer in beginsel een redelijk belang is dat zich verzet tegen openbaarmaking. Echter, dat belang is niet absoluut, maar moet worden afgewogen tegen bijv. de vrijheid van meningsuiting (in casu: mocht een foto van Ferdi E., ontvoerder van Gerrit Jan Heijn, zonder balkje). De rechter moet een afweging van belangen maken op basis van de feiten en omstandigheden van het geval. (Arnoud Engelfriet) | |
fiat correcto | burgerlijk procesrecht, Latijn: toegestane verbetering. Kreet waarmee de deurwaarder een correctie in de kantlijn van een gerechtelijk stuk begeleid. | |
fiat executie | executierecht, toestemming tot uitvoering van een vonnis. Bijv. een aanvrager heeft geen recht op een uitkering indien hij zich tijdens de vijandelijke bezetting uit Nederlands nationaal oogpunt beschouwd onwaardig heeft gedragen, hetgeen het geval is indien de desbetreffende aanvrager blijkens opgave van de Minister van Justitie bij een uitspraak van een Tribunaal, waarop ~ is verleend, de al dan niet voorwaardelijke oplegging van een bijzondere maatregel onderging. (art 3 Uitkeringsreglement individuele uitkeringen Stichting Rechtsherstel Sinti en Roma) | |
fiat justitia, pereat mundus | rechtsfilosofie, Latijn: laat gerechtigheid geschieden, ook al vergaat de wereld (daardoor). | |
fictie | fiction, rechtswetenschap ~ wetstechnisch hulpmiddel, waardoor een feit of omstandigheid aanwezig wordt geacht. | |
fides | verbintenissenrecht, Latijn: trouw. Bijv. in de uitdrukking bona fide, te goeder trouw. | |
fiducia cum amico | rechtsgeschiedenis, Latijn: thans ongeldige overdracht van vorderingen aan een vriend om bijv. kredietfaciliteiten te verkrijgen. Deze overdracht is immers niet bedoeld om het goed in het vermogen van die vriend te doen vallen. | |
fiducia cum creditore | rechtsgeschiedenis, Latijn: afgifte van een zaak aan de schuldeiser tot zekerheid van diens vordering. Indien het de bedoeling is dat na voldoening de zaak aan de schuldenaar wordt teruggegeven, is de ~ geen geldige overdrachtstitel. | |
fiduciaire eigendomsoverdracht fiduciary transfer of ownership | rechtsgeschiedenis, afgifte van een zaak aan de schuldeiser tot zekerheid van diens vordering. Indien het de bedoeling is dat na voldoening de zaak aan de schuldenaar wordt teruggegeven, is de ~ geen geldige overdrachtstitel. | |
fiduciaire overdracht | fiduciary transfer of ownership, vermogensrecht ~ eigendomsoverdracht van een zaak aan een schuldeiser als onderpand voor een schuld aan deze schuldeiser, terwijl het recht van gebruik bij de schuldenaar blijft. De ~ is echter nietig. Bijv. A leent € 10.000,- van B en geeft als onderpand zijn auto in eigendom met dien verstande dat A de auto mag blijven gebruiken. Als A niet aan zijn terugbetalingsverplichting voldoet kan B de auto verkopen om zo zijn geld terug te krijgen. | |
fiduciaire titel | fiduciary title, vermogensrecht ~ overdracht door de schuldenaar van een goed aan een schuldeiser. Het doel van de ~ is een schuldeiser verhaal te bieden om in geval van wanprestatie van de vervreemder het overgedragen goed te gelde te kunnen maken. Een dergelijke constructie is echter niet (meer) op deze wijze toegestaan en is dus nietig. | |
fiduciaverbod | zakenrecht, sinds 1992 ingevoerd verbod van zekerheidseigendom; het is niet toegestaan een goed over te dragen tot zekerheid dat een vordering zal worden betaald, en waarbij het niet de bedoeling is dat het goed na de overdracht in het vermogen van de verkrijger valt. Bijv. In het Sogelease-arrest heeft de Hoge Raad bepaald dat financiële sale and lease back niet strijdt met het ~. | |
filiaal | branch, handelsrecht ~ nederzetting van een onderneming in een andere plaats. | |
filmwerk | motion picture production, auteursrecht ~ werk dat bestaat uit een reeks beelden met of zonder geluid ongeacht de wijze van vastlegging van het werk, indien het is vastgelegd. | |
financiële verantwoording afleggen | to account for financial matters, rechtswetenschap ~ rekenschap afleggen over ontvangen en uitgegeven gelden. | |
financieringsvoorbehoud | overeenkomstenrecht, ontbindende voorwaarde in een koopovereenkomst dat betrekking heeft op het binnen een bepaalde termijn kunnen rond krijgen (verkrijgen) van een lening. Het ~ komt vooral voor in voorlopige koopovereenkomsten van huizen. | |
fixatie / fixeren / gefixeerd | fixation, rechtswetenschap ~ vastzetten. Bijv. art. 18 Besluit ritueel slachten: Runderen worden ~ door middel van een toestel dat is voorzien van een tijdmechanisme dat gedurende 45 seconden na het bedienen daarvan, de opheffing van de ~ onmogelijk maakt; | |
flagrant | flagrant, rechtwetenschap ~ overduidelijk. | |
flambouw | torch, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Fakkel, toorts. | |
flexibel | flexible, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Buigzaam, soepel, inschikkelijk of zich gemakkelijk aanpassend aan wisselende omstandigheden (veranderlijk). | |
flexibiliteit | flexibility, rechtswetenschap ~ aanpassen aan verschillende omstandigheden. | |
floaters | internetrecht, advertentiebanners op internetsites die niet of moeilijk kunnen worden weggeklikt. | |
floating-vote | Amerikaans recht, Engels: zwevende stem. Verschijnsel dat het gedrag van kiezers verandert en niet duidelijk vaststaat. | |
fondsvormingsstelsel | aansprakeljkheidsrecht, stelsel waarin benadeelden uit een schadefonds gecompenseerd worden. Zo zouden rokers die longkanker hebben opgelopen uit een schadefonds kunnen worden betaald, in plaats van dat zij individuele sigarettenfabrikanten aansprakelijk stellen. | |
fonogram | auteursrecht, soort geluidsdrager; iedere opname van uitsluitend geluiden van een uitvoering of andere geluiden. | |
forain | rechtswetenschap, Frans: vreemd, buitenlands. Komt in het Nederlands recht vooral voor in de uitdrukking saisine foraine. | |
force majeure | overeenkomstenrecht, Frans: overmacht; meestal als kopje in schriftelijke overeenkomsten opgenomen met daarbij een opsomming van situaties waardoor contractuele verplichtingen straffeloos mogen worden opgeschort of beëndigd. | |
formaatrecht | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
formaliteit | formality, rechtwetenschap ~ uiterlijke vorm die men bij een handeling in acht neemt; | |
formele overeenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst, welke slechts tot stand komt indien aan bepaalde volgens de wet geldende vormvereisten is voldaan. Bijv. een overeenkomst tot overdracht van het auteursrecht dient schriftelijk te gebeuren. | |
formele vraag | procesrecht, juridische vraag die zich niet met de inhoud, maar met de vorm of procedure van een rechtszaak bezighoudt. | |
formele waarheidsvinding | burgerlijk procesrecht, opstelling van feiten en omstandigheden die partijen voor waar wensen te houden. Bijv. in burgerlijke processen draait het om ~. | |
formulier | form, rechtwetenschap ~ voorgedefinieerde vorm (op papier of op een webpagina) die met bepaalde gegevens ingevuld moet worden om iets op te geven of aan te vragen. | |
forum / (mv.) fora | burgerlijk procesrecht, Latijn: gerecht dat bevoegd is om zich over het geschil te buigen. | |
forum rei | burgerlijk procesrecht, Latijn: bevoegd gerecht. | |
forum sitae | burgerlijk procesrecht, Latijn: bevoegd is het gerecht waarvan het onderwerp van geschil zich binnen haar rechtsgebied bevindt. | |
forumkeuze | burgerlijk procesrecht, keuze van het gerecht dat zich over een geschil zal buigen. Bijv. de aanwijzing in een contract van de rechtbank te Amsterdam als bevoegde rechter. | |
fotokopie | fotocopy, auteursrecht ~ middel tot verveelvoudiging van een auteursrechtelijk beschermd werk, enkel toegestaan voor eigen gebruik. | |
fourneerplicht | burgerlijk procesrecht, verplichting om bepaalde stukken aan het gerecht te overleggen. | |
fournissement / fourneren / gefourneerd | burgerlijk procesrecht, Frans: overhandigen of overleggen. Bijv. ~ van de processtukken aan de voorzieningenrechter na afloop van het kort geding. | |
fractioneren / gefractioneerd | rechtswetenschap, opdelen in stukjes; in gedeelten. | |
franchising | ondernemingsrecht, Engels: duurzame samenwerkingsvorm waarbij een zelfstandige ondernemer (de franchisenemer) tegen betaling gebruik maakt van door de wederpartij (franchisegever) geleverde producten en/of diensten, van diens handelsnaam en -merk. Bijv. McDonald's. | |
franco | handelsrecht, porto- en vrachtvrij, de afzender heeft de vracht dan betaald. | |
Franse Revolutie | Franch Revolution, rechtsgeschiedenis ~ (1798) de drie beginselen van deze omwenteling waren: vrijheid, gelijkheid en broederschap. Door de Franse bezetting van ons land (1795-1813) hebben deze drie beginselen ook grote invloed gehad op het Nederlandse strafrecht. Zo kan men het vrijheidsbeginsel terugvinden in ons legaliteitsbeginsel en het ne bis in idem-beginsel. Door het beginsel gelijkheid kwam ook in ons strafrecht de daad centraal te staan. Het standsniveau van de dader kwam hiervan los te staan. De invloed van het beginsel broederschap heeft zich onder andere geuit in het afschaffen van de pijnbank. | |
frauduleus | fraudulent, vermogensrecht ~ hetgeen door bedrog tot stand is gekomen of teweeg is gebracht. Bijv. ontheffing wordt niet verleend indien de vergissing het gevolg is van onzorgvuldig of ~ handelen van de verzoeker. | |
Free On Rail (FOR) | handelsrecht, Engels: franco wagon. Bepaling in een koopovereenkomst, waarbij de verkoper de goederen aan een door de verkoper genoemd treinwagon moet leveren. Zodra de goederen zijn ingeladen, zijn het risico van transport en de zorg voor de verzekering voor rekening van de koper. | |
Free On Truck (FOT) | handelsrecht, Engels: franco vrachtwagen. Bepaling in een koopovereenkomst, waarbij de verkoper de goederen aan een door de verkoper genoemd vrachtwagen moet leveren. Zodra de goederen zijn ingeladen, zijn het risico van transport en de zorg voor de verzekering voor rekening van de koper. | |
freelancer | verbintenissenrecht, kleine zelfstandige ondernemer die in opdracht diensten verleend. | |
frustratoir | rechtswetenschap, nodeloos, overbodig. Bijv. Het is volkomen ~ om de tegenpartij ter zitting uit te schelden. | |
functionaris / agens | agent / official, privacyrecht ~ persoon die een bepaalde functie bekleedt; | |
functioneel | functional, rechtswetenschap ~ met een bepaald specifiek doel, ter zake dienend. Bijv. de digitale recherche is een ~ onderdeel van de politie. | |
fundament / funderen / gefundeerd | rechtswetenschap, grondslag; de basis of grondslag geven, baseren op. | |
fundamentum petendi | grounds for the claim, burgerlijk procesrecht ~ Latijn: grondslag(en) van de eis in de dagvaarding voor een burgerlijk proces. | |
fundatie | rechtsgeschiedenis, basis of grondslag; instelling. Bijv. de ~ van Renswoude opgericht in 1756. | |
fungeren | to function, rechtswetenschap ~ dienst doen. | |
fungibel | exchangeable, vervangbaar, verwisselbaar. | |
fusie / fuseren / gefuseerd | merger, fusie- en overnamerecht ~ rechtshandeling van twee of meer rechtspersonen waarbij de ene het vermogen van de andere onder algemene titel verkrijgt of waarbij een nieuwe rechtspersoon die in dat kader wordt opgericht het gezamenlijk vermogen verkrijgt. | |
fusie- en overnamerecht | merger and take-over law, fusie- en overnamerecht ~ rechtsgebied uit boek 2 Burgerlijk Wetboek, het Europees Fusieverdrag en SER-besluit Fusiegedragsregels 2000; vooral m.b.t. het samengaan, de overname of splitsing van (de aandelen in) ondernemingen. | |
fusiegedragsregels | fusie- en overnamerecht, gedragsregels die bij een fusie moeten worden nageleefd. De ~ strekken vooral tot bescherming van de belangen van aandeelhouders en werknemers. De ~ zijn door de SER opgesteld. | |
garantievermogen | ondernemingsrecht, eigen vermogen plus vermogensbestanddelen, met inbegrip van externe garanties, die garant staan voor afspraken van vreemd vermogen verschaffers. | |
geachte | dear, rechtswetenschap ~ nette, zakelijke aanhef van een brief. Bijv. ~ heer, ~ mevrouw. | |
geappelleerde | respondent in the appeal, rechtsgeschiedenis ~ oude term voor gedaagde in hoger beroep. | |
geappelleerde beslissingen | procesrecht, beslissing waartegen hoger beroep wordt ingesteld. | |
geassumeerde deskundige | procesrecht, toegevoegde deskundige; deskundige wiens advies of hulp vaak tegen betaling ingeroepen wordt. | |
geavaleerde | handelsrecht, schuldenaar van een wissel. De avalist is geen ~: zijn gehoudenheid wordt (mede) door het aval gedekt. | |
gebodsactie | burgerlijk procesrecht, gerechtelijke procedure die tot doel heeft de rechtbank een gebod te doen opleggen. | |
gebonden bevoegdheid | -, het wettelijk voorschrift waarop de bevoegdheid is gebaseerd, schrijft precies voor welk besluit het bestuursorgaan moet nemen. | |
gebonden reserves / niet-uitkeerbare reserves | ondernemingsrecht, grootboekrekeningen waarop niet-uitgekeerde winsten, herwaarderingen en winsten op aandelenemissies worden geboekt en die zijn gerelateerd aan bepaalde activa. ~ hebben kapitaalbescherming tot doel. Voor bepaalde geactiveerde kosten, namelijk emissiekosten en kosten van onderzoek en ontwikkeling, is het zelfs wettelijk verplicht een reserve aan te houden ter grootte van die kosten. | |
gebrek aan baten | lack of assets, faillissementsrecht ~ in geval er geen of slechts enkele baten in een faillissement zijn, kan de rechtbank op advies van de curator het faillissement beëindigen. In verband met de preferente positie van de belastingdienst en de bedrijfsverenigingen kan een faillissement worden beëindigd indien het duidelijk wordt dat er onvoldoende baten aanwezig zijn en dat er slechts beperkte middelen aanwezig zijn om de vorderingen van deze twee crediteuren gedeeltelijk te betalen. | |
gebroken boekjaar | ondernemingsrecht, boekhoudkundig jaar (van 12 maanden) dat niet gelijk loopt met een kalenderjaar. Bijv. van 1 oktober t/m 30 september. | |
gebruikersrecht | informaticarecht, contractueel bepaald recht van een persoon om iets te mogen gebruiken. Bijv. het ~ dat wordt gegeven in softwarelicenties is meestal beperkt in tijd of in ruimte. | |
gebruiksmodellenrecht / klein-octrooirecht | patent law for minor inventions, gebruiksmodellenrecht ~ rechtsgebied uit Europese Richtlijnen, niet in het Nederlands recht gecodificeerd; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming van uitvindingen met een lagere uitvindingshoogte dan die welke door het octrooirecht worden beschermd. Het ~ beperkt zich tot voortbrengsels en werkwijzen. Stoffen zijn uitgesloten. | |
gebruiksovereenkomst | verbintenissenrecht, overeenkomst tussen gebruiker en aanbieder van een bepaalde dienst of zaak. Bijv. de ~ van websites. | |
gebruiksrecht | zakenrecht, recht om een zaak al dan niet tegen betaling te mogen gebruiken en er de vruchten van te genieten. | |
gebruiksregels | verbintenissenrecht, voorwaarden voor het gebruik van bepaalde goederen of diensten. | |
gebruiksverplichting | merkenrecht, verplichting om een merk in het economisch verkeer te gebruiken. Gebeurt dit niet, dan kan het merkrecht worden doorgehaald. | |
gecauseerde schuldbekentenis | bewijsrecht, schuldbekentenis waarbij het recht van een begunstigde partij verbonden is met de dekkingsverhouding. Indien de dekkingsverhouding wegvalt, vervalt ook het recht van die begunstigde partij. | |
geconsolideerde jaarrekening / groepsjaarrekening | consolidated annual accounts, rechtspersonenrecht ~ jaarrekening die inzicht geeft over rechtspersonen die organisatorisch aan elkaar zijn verbonden. Bijv. moeder-, dochterrelaties tussen verschillende vennootschappen. | |
gedaagde | defendant, burgerlijk procesrecht ~ verdedigende partij; verweerder; procespartij in burgerlijke geschillen die zich verweert tegen de vorderingen van de eiser. De meeste procedures beginnen met een schriftelijke oproep aan de ~ om voor het gerecht te verschijnen. | |
gedeeltelijke ontbinding / gedeeltelijk ontbinden / gedeeltelijk ontbonden | partial dissolution, verbintenissenrecht ~ evenredige vermindering van wederzijdse prestaties in hoeveelheid of hoedanigheid. Bijv. gehele of ~ van de overeenkomst vindt plaats door een schriftelijke verklaring van de daartoe gerechtigde. | |
gedekt verweer | burgerlijk procesrecht, verweer dat is prijsgegeven. In hoger beroep mag een nieuw verweer ten principale gevoerd worden, tenzij dit in eerste aanleg werd gedekt. Het prijsgeven moet met zekerheid kunnen worden afgeleid uit de processuele gedraging of houding van de verweerder in de eerste instantie. (Hugenholtz) | |
gedeponeerd merk | applied trademark, merkenrecht ~ merk dat krachtens de merkenwetgeving is ingeschreven. Een ~ betekent nog niet dat het merk als zodanig is geregistreerd. | |
geding | procedure, burgerlijk recht ~ gerechtelijk of arbitraal proces dat ertoe strekt een geschil tussen partijen te beslechten of uitspraak te doen over een bepaalde rechtstoestand. Bijv. bij een procedure bij de rechtbank die moet uitspreken of een bepaalde handeling al dan niet onrechtmatig is geweest. | |
gedoogplicht | obligation to consent, mediarecht ~ aanbieders van omroepnetwerken en openbare telecommunicatienetwerken hebben het recht om voor de aanleg van hun netwerken kabels in de grond te leggen. De eigenaar van de grond moet dit in veel gevallen toestaan (gedogen). (bron: OPTA) | |
gedragscode | code of conduct, rechtswetenschap ~ geheel van regels dat een organisatie zichzelf oplegt; vorm van zelfregulering. Bijv. de Gedragscode voor journalisten is een internationale verklaring die is wereldkundig gemaakt als standaard van beroepsgedrag door journalisten in hun werkzaamheid van bijeenbrengen, verzenden, verspreiden en commentariëren van nieuws en inlichtingen en in het beschrijven van gebeurtenissen. (bron: IFJ) | |
gedragscode | internetrecht, standaard die een bedrijf volgt in zijn omgang met klanten. Het volgen van een ~ is meestal vrijwillig en dient om het vertrouwen in e-commerce bij het grote publiek te verbeteren. Bijv. Thuiswinkel Waarborg. | |
gedragsregels | conduct of arbitration rules, arbitragerecht ~ reglement waarin is bepaald hoe arbiters zich dienen te gedragen. Bijv. een arbiter dient te allen tijde omstandigheden, op basis waarvan bij enige partij twijfel kan ontstaan aan zijn onafhankelijkheid en onpartijdigheid, aan de beide partijen te melden. | |
gedwongen tussenkomst | burgerlijk procesrecht, situatie waarin een derde als partij in een lopend gerechtelijk geschil wordt betrokken. | |
gedwongen verrekening | vermogensrecht, verrekenen van een schuld met hetgeen een persoon bijv. bij een erfenis of scheiding uit de gemeenschappelijke boedel krijgt; het bij scheiding en deling verrekenen van een schuld van een der deelgenoten aan de gemene boedel met hetgeen de schuldenaar-deelgenoot uit de boedel toekomt. Voor ~ bestaat thans geen wettelijke regeling meer. | |
geërfde | rechtsgeschiedenis, persoon die gerechtigd lid was van een markgenootschap. | |
geest der wet | spirit of law, rechtswetenschap ~ hetgeen de wetgever waarschijnlijk met een bepaalde regeling bedoeld heeft. | |
geestelijk eigendom | auteursrecht, recht van de schepper van een werk (geestelijk voortbrengsel) waarop een of meerdere intellectuele eigendomsrechten kunnen rusten. Royalties zijn vergoedingen voor het gebruik van ~, bijv. voor het gebruik van tekst, muziek, illustraties en afbeeldingen. Het recht op vergoeding ontstaat wanneer een ~ met of zonder toestemming door een ander persoon wordt gebruikt. | |
geëxcipieerde | burgerlijk procesrecht, partij in een burgerlijk proces aan wie excepties worden tegengeworpen. | |
gefixeerde zitting | burgerlijk procesrecht, een door de rechter vastgestelde zittingsdatum waaraan behoudens uitzonderingen niet getornd kan worden. | |
gegereerde | rechtsgeschiedenis, oude term voor belanghebbende bij zaAKWaarneming: persoon wiens zaken waargenomen zijn. | |
gegeven / (mv.) gegevens | fact, rechtswetenschap ~ feit. Bijv. een vast ~. | |
gegevensbescherming | privacyrecht, bescherming van (persoons)gegevens tegen verwerking van die gegevens in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens. | |
gegevensuitwisseling / informatie-uitwisseling | exchange of information, privacyrecht ~ verstrekking van (persoons)gegevens van een (semi-)overheidsinstantie aan een andere (semi-)overheidsinstantie. Bijv. naar aanleiding van de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten op het World Trade Center en het Pentagon heeft de Nederlandse regering een actieplan opgesteld inzake terrorismebestrijding en veiligheid. In dit actieplan wordt een aantal door de regering in gang gezette maatregelen op het terrein van terrorismebestrijding beschreven. Verbetering en intensivering van ~ tussen verschillende onderdelen binnen de overheid ter voorkoming en bestrijding van terroristische misdrijven vormt hierbij een terugkerend onderwerp. (2003) | |
geheimhouders | advocatuur, personen die uit hoofde van hun stand, beroep of ambt tot geheimhouding verplicht zijn. ~ kunnen zich als getuige op een verschoningsrecht beroepen, d.w.z. weigeren een verklaring af te leggen. Bijv. artsen, advocaten, notarissen, geestelijken, rechters. | |
geheimhoudingsbeding | confidentiality clause, overeenkomstenrecht ~ contractuele clausule tot geheimhouding van bepaalde informatie. Bijv. de werknemer is verplicht om tijdens de dienstbetrekking en na de beëindiging daarvan alle gegevens die betrekking hebben op bedrijfsaangelegenheden van werkgever, volledig geheim te houden. Bij overtreding van dit ~ verbeurt werknemer aan werkgever een dadelijk en onmiddellijk zonder in gebrekestelling opeisbare boete van € 1.000,- voor elke dag of gedeelte van een dag, dat werknemer in overtreding is. Dit laat onverlet de verplichting van werknemer tot betaling aan werkgever van de volledige schadevergoeding, als die schadevergoeding hoger is dan het bedrag van de verbeurde boetes. | |
geheimhoudingsovereenkomst / geheimhoudingsverklaring | non-disclosure agreement, overeenkomstenrecht ~ clausule in bijv. een arbeids- of dienstverleningsovereenkomst waarin een of meer partijen zich verbinden tot geheimhouding van bepaalde informatie die hen in het kader van de uitvoering van de overeenkomst ter ore komt. De ~ wordt vaak versterkt met een boetebeding; | |
geheimhoudingsplicht / geheimhoudingsverplichting | advocatuur, plicht om bepaalde gegevens niet openbaar te maken; op grond van de wet of overeenkomst geldende verplichting tot geheimhouding van informatie. Bijv. de advocaat draagt een ~ geen gegevens van zijn cliënten vrij te geven; ook leden van de rechterlijke macht hebben ~. | |
gehengen en gedogen | procesrecht, tautologie: toelaten en dulden. Bijv. de rechtbank heeft verzoekster veroordeeld te ~ dat de gemeente het gehuurde gebruikt. | |
geïnsinueerde | procesrecht, persoon die een aanmaning van het gerecht ontvangt of door het gerecht wordt gesommeerd. | |
geïntervenieerde | burgerlijk procesrecht, persoon ten behoeve van wie een ander tussenkomt door een wissel te accepteren of te betalen. | |
geïntimeerde / verweerder / gedaagde in hoger beroep | respondent, burgerlijk procesrecht ~ persoon die bij dagvaarding wordt opgeroepen om voor een hoger gerecht te verschijnen; | |
geïntimiteerde | -, FOUTE SPELLING. Zoek: geïntimeerde. | |
geldelijke steun | financial support, rechtswetenschap ~ sponsering, hulpverlening of ondersteuning anderszins in de vorm van geld. | |
gelden als | considered being, rechtswetenschap ~ geacht worden; aanduiding van een vermoeden, een fictie, waartegen in het algemeen geen tegenbewijs mogelijk is. | |
geldige titel | perfect title, vermogensrecht ~ geldige juridische basis; hetgeen de rechtmatige overdracht van een zaak teweegbrengt. Bijv. een koopovereenkomst is een ~ om een zaak over te dragen. | |
geldigheid | validity, geldig zijn. Bijv. juridische wet die ~ is voor een bepaald gebied of bepaalde groepen en gebaseerd is op een bepaalde autoriteit. | |
geldigheidsduur | validity, burgerlijk recht ~ periode waarin een zaak bruikbaar is of op een dienst een beroep kan worden gedaan. Bijv. de geldigheidsduur van een modelinschrijving bedraagt voor de meeste landen (zoals in de Benelux en voor de landen waarin bescherming is verkregen via een internationale modelinschrijving) maximaal 15 jaar, verdeeld in drie perioden van elk 5 jaar, zodat het recht twee keer kan worden vernieuwd. | |
geldingsbron van het recht | rechtssociologie, bron waaruit de geldigheid van het recht voortvloeit, bijv. voor wetten is bepaald dat zij eerst bekendgemaakt moeten zijn voordat zij gelden. | |
geldschieter | overeenkomstenrecht, persoon die geld uitleent. | |
geleide contract | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarvan de inhoud (mede) door de rechter is bepaald. Bijv. een nieuwe pachtovereenkomst n.a.v. een indeplaatsstelling. | |
geliquideerde kosten | burgerlijk procesrecht, kosten voor procureursbijstand die de rechter aan de winnende partij toewijst. De ~ houden geen gelijke tred met de werkelijke kosten voor rechtsbijstand, maar zijn daar slechts een gedeelte van. De ~ worden begroot volgens het liquidatietarief. | |
geliquideerde salaris | burgerlijk procesrecht, salaris van de procureur ten belope van maximaal het liquidatietarief. Het ~ zit in de proceskostenveroordeling vervat. Voor zover de kosten van de procureur het liquidatietarief te boven gaan, kan het meerdere niet bij de veroordeelde worden verhaald. De gemaakte rechtsbijstandskosten kunnen dus maar gedeeltelijk worden verhaald. | |
gemachtigde / gevolmachtigde / procurator | attorney, burgerlijk procesrecht ~ procesvertegenwoordiger. Bij geschillen bij de rechtbank spreekt men van een procureur. | |
gemachtigde / gevolmachtigde / procurator | mandatary, vermogensrecht ~ persoon aan wie de volmachtgever een volmacht heeft verstrekt. | |
gemandateerd | burgerlijk recht, van een mandaat voorzien. | |
gematigd | moderate, rechtswetenschap ~ binnen de perken blijvende, niet doordravend of tot uitersten vervallend. (Van Dale) | |
gemeen recht | rechtsfilosofie, algemeen geldend recht; burgerlijk recht. | |
gemeenschap van goederen in community of goods | vermogensrecht, situatie dat een of meer goederen toebehoren aan twee of meer deelgenoten gezamenlijk. | |
gemeenschap van vorderingsrechten | vermogensrecht, vorderingsrechten toebehorend aan twee of meer deelgenoten in een gemeenschap. | |
gemeenschappelijk eigendom / gezamenlijk eigendom | zakenrecht, twee of meer personen zijn eigenaar van één zaak. Bijv. een woning. | |
gemeenschappelijk eigendom / medeëigendom | zakenrecht, eigendom van een of meer goederen die aan meerdere personen toebehoort. Bijv. een bijzondere soort ~ is ontstaan, als de erfgrens ergens door de voet van een stam loopt of de grens van twee erven, die aan verschillende eigenaren toebehoren, er in de lengterichting onderdoor loopt. In dit geval is er sprake van 'mandeligheid' hetgeen in de artikelen 5:60 tot en met 5:68 BW is geregeld. Bepaald is dat in geval van ~ geen van beide eigenaren iets aan dit eigendom (boom of heg) mag veranderen zonder de uitdrukkelijke toestemming van de ander. | |
gemeenschapsmerk | community trademark, merkenrecht ~ woord-, beeld- of vormmerk voor diensten en/of waren dat bescherming geniet in de gehele Europese Unie. Registratie van een ~ is mogelijk sinds 1996 bij het OHIM. | |
gemeenschapsmerkenverordeningen | merkenrecht, Europese regelgeving die betrekking heeft op de bescherming binnen de Europese Unie van merken die bij het Europese Merkenbureau te Alicante (Spanje) zijn gedeponeerd en waaraan de burgers onderling rechtstreeks gebonden zijn. | |
gemeenschapsoctrooien | Community patents, octrooirecht ~ door het Europees Octrooi Bureau (EOB) verleende Europese octrooien met gelding voor alle landen van de Europese Gemeenschap. | |
gemeenschapsoctrooiverdrag (GOV) | octrooirecht, verdrag van Luxemburg van 1975 dat later, in 1989, als Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien werd gesloten. In de bijlage bij het ~ is een geschillenprotocol opgenomen op basis waarvan octrooigeschillen kunnen worden beslecht. Sinds 2000 worden het ~ en het Akkoord herzien. | |
gemeentezang | auteursrecht, gezangen (en instrumentale begeleiding daarvan) tijdens erediensten worden niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd. | |
gemene muur | zakenrecht, muur die op het scheidingsvlak van twee erven staat. Het midden daarvan wordt vermoed de grens tussen deze erven te zijn; al dan niet vrijstaande scheidsmuur; muur die op de erfscheiding staat. | |
gemene recht / rechtersrecht | common law, Engels recht ~ de rechtsstelsels van het Verenigd Koninkrijk en haar vroegere koloniën kenmerken zich door het belang van rechterlijke uitspraken. Deze uitspraken, die worden opgetekend in books of authority, hebben voor andere rechtbanken kracht van precedent. | |
gemene weg | -, openbare weg; weg, pad, of dreef aan aan verscheiden buren gemeen, die men slechts met onderling goedvinden mag verleggen, onbruikbaar maken of voor een ander gebruik bezigen. De wet verstaat hier onder gemene weg niet een weg die het mede-eigendom is van verschillende buren - dan zou deze bepaling overbodig zijn - doch een weg die bestemd is voor hun gemeenschappelijk gebruik. In het NBW is dit vervallen. | |
gemengd bedrijf | handelsrecht, bedrijf dat activiteiten van algemeen nut ontplooit en uitvoert en waarin de centrale of lokale overheid een meerderheidsaandeel houdt. Bijv. aan het directoraat-generaal Telecommunicatie en Post is opgedragen de behandeling van aangelegenheden betreffende de positie van de staat als houder van aandelen, alsmede de participatie in het bestuur van de N.V. Gemengd Bedrijf Nederlandsche Omroep-Zender-Maatschappij NOZEMA. | |
gemengde overeenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst die voldoet aan de omschrijving van twee of meer door de wet geregelde bijzondere soorten overeenkomsten. Op de ~ is het cumulatiestelsel van toepassing. | |
General Agreement on Tariffs en Trade (GATT) / Algemene overeenkomst inzake tarieven en handel | GATT, internationaal ~ verdrag dat een kader schiep waarbinnen de verdragsstaten overleg voerden om wereldhandel te bevorderen. In zeven onderhandelingsronden tussen 1947 en 1993 kwamen deze staten overeen handelsbarri�rres te slechten. Daarna opgegaan in de WTO. | |
General Public Licence (GPL) | informaticarecht, toestemming om bepaalde software gratis en voor niet-commerciële doeleinden te mogen gebruiken, aan te passen of te verbeteren. Diegene die ~software heeft gewijzigd, is gehouden ook ~ te verlenen. | |
generalisatie / generaliseren / gegeneraliseerd / veralgemenen / veralgemeend | generalize, rechtswetenschap ~ uit een bijzonder geval een algemene conclusie afleiden; alles over dezelfde kam scheren; pngenuanceerd denken. | |
generaliteit | rechtswetenschap, algemeenheid. | |
generering / genereren / gegenereerd | generating, rechtswetenschap ~ verwekken, doen ontstaan. Bijv. vaststelling van waarderingsverschillen voor een activum is niets anders dan de aanpassing van de waarde van dit activum - en dus van het vermogen van de onderneming - aan de marktomstandigheden en niet de ~ van inkomen uit bedrijfsuitoefening. (B. Meganck) | |
generieke verbintenis / genusverbintenis / soortverbintenis | verbintenissenrecht, verbintenis waarbij de schuldenaar de keuze heeft tussen verscheidene, tussen partijen als gelijk aan te merken prestaties. Bijv. bij de levering van naar de soort bepaalde zaken. (Hijma & Olthof) | |
genoegzaamheid | contentment, advocatuur ~ het voldoen aan bepaalde eisen van vorm en inhoud van juridische documenten. | |
genot | use, vermogensrecht ~ gebruik; soort bevrediging. | |
genotsrechten / gebruiksrechten | right of enjoyment, zakenrecht ~ de ~ verschaffen de gerechtigde het genot of gebruik van een goed dat aan een ander toebehoort. | |
gentlemen's agreement overeenkomstenrecht | -, Engels: overeenkomst die niet afdwingbaar is, maar waaraan partijen zich in goed vertrouwen behoren te houden. | |
genus non perit | overeenkomstenrecht, Latijn: de soort gaat niet teniet. Een schuldenaar die een soortzaak moet leveren, kan zich slechts tijdelijk op overmacht beroepen, als de soortzaak verloren gaat. | |
genuskoop / soortkoop | overeenkomstenrecht, koop waarbij de soort van de te leveren zaak van tevoren is bepaald. Bijv. de koop van graan of olie; waar bij het sluiten van de overeenkomst de zaak niet geïndividualiseerd is. | |
genuszaak | fungible chose, vermogensrecht ~ een naar de soort bepaalde zaak. Indien geen plaats voor de nakoming is bepaald, moet de aflevering van een ~ geschieden ter plaatse waar de schuldenaar zijn beroep of bedrijf uitoefent, of, bij gebreke daarvan, zijn woonplaats heeft. Tegenovergestelde van specieszaak. | |
geopposeerden | burgerlijk procesrecht, personen tegen wie de opposant een verzetprocedure instelt, nadat een verstekvonnis werd uitgesproken. | |
georganiseerd overleg | organised meeting, rechtswetenschap ~ gepland, regelmatig terugkerend overleg. Bijv. het Georganiseerd Overleg Burgemeesters (GOB) wordt vanaf 1968 gevoerd op basis van een Koninklijk Besluit van 12 oktober 1967 (nr. 539). Het GOB voert overleg over aangelegenheden van algemeen belang voor de rechtstoestand van burgemeesters. Het Rechtspositiebesluit Burgemeesters, georiënteerd op de ambtelijke status van rijksambtenaren, vormt een aantal essentiële verbijzonderingen, die zijn toegesneden op de positie van de burgemeesters. (bron: caoP) | |
geplaatst kapitaal ondernemingsrecht | -, het vermogen, de bezittingen zonder de schulden van de onderneming; het aandelenkapitaal dat door een NV of BV daadwerkelijk is uitgegeven. Dit kan fors afwijken van het maatschappelijk kapitaal. | |
gerecht in eerste aanleg court in first instance | burgerlijk procesrecht, gerechtelijke instantie die het eerst van het geschil kennis neemt. Bijv. de kantonrechter. | |
gerechtelijk akkoord | judicial settlement, burgerlijk procesrecht ~ overeenkomst tussen partijen die tot stand komt ten overstaan van de rechter nog voordat de rechter uitspraak doet in de zaak. Bijv. tijdens een comparitie van partijen. De rechter kan deze overeenkomst op verzoek van een partij of beide partijen neerleggen in een proces-verbaal. De uitgifte van dit proces-verbaal geschiedt in executoriale vorm. | |
gerechtelijk akkoord | composition / arrangement with creditors, faillissementsrecht ~ compromisvoorstel waarmee de gefailleerde alle schulden ineens afkoopt. Indien de schuldeisers dit voorstel aanvaarden en de rechtbank het bekrachtigt (homologeert), eindigt het faillissement. | |
gerechtelijk bewaarder | judicial conservator, procesrecht ~ persoon die belast is met bewaring van op rechterlijk bevel in beslag genomen goederen. | |
gerechtelijk wetboek | judicial statute book, wet- en regelgeving - politiek ~ boek bestaande uit 1723 wetsartikelen aangaande de rechterlijke organisatie, de bevoegdheid van de verschillende hoven en rechtbanken, de burgelijke rechtspleging, het bewarend beslag, de middelen tot tenuitvoerlegging en de collectieve schuldenregeling. | |
gerechtelijke bewaring | burgerlijk procesrecht, het inbewaring stellen van het bestreden goed op bevel van de rechter gedurende de loop van de zaak. | |
gerechtelijke erkentenis | burgerlijk procesrecht, het in een aanhangig geding door een partij uitdrukkelijk erkennen van de waarheid van één of meer stellingen van de wederpartij. Een ~ kan alleen worden herroepen, als aannemelijk is dat zij door een dwaling of niet in vrijheid is afgelegd. | |
gerechtelijke fase law suit | mediation, na een mislukte buitengerechtelijke fase is dit de fase waarin partijen hun geschil aan de rechter voorleggen en tot executie van het uiteindelijke vonnis overgaan. | |
gerechtelijke inbewaringstelling | burgerlijk recht, hiervan is sprake als gedurende een lopend civiel proces op bevel van de rechter of op bevel van de president van de rechtbank in kort geding een betwiste zaak in bewaring wordt gesteld. | |
gerechtelijke ontkenning | judicial denial, burgerlijk procesrecht ~ ontkenning van gerechtelijke verrichtingen; rechtsvordering waardoor proceshandelingen die een procureur namens een partij heeft verricht als niet geschied worden verklaard; de volstrekte ~: ontkenning van de door de wederpartij gestelde feiten. betrekkelijke ~: de aangevoerde feiten worden weliswaar niet weersproken, maar er worden andere feiten gesteld, die het intreden van de beweerde rechtsgevolgen verhinderen. | |
gerechtelijke plaatsopneming | procesrecht, de rechter kan op verzoek van een partij of ambtshalve een plaatselijke gesteldheid opnemen of zaken bezichtigen die niet of bezwaarlijk op de terechtzitting kunnen worden overgebracht. | |
gerechtelijke procedure | court procedure, burgerlijk procesrecht ~ geschil dat bij een gerecht aanhangig is; geding. Bijv. kort geding, bodemprocedure. | |
gerechtelijke rangregeling | vermogensrecht, een door de rechter, op verzoek van belanghebbenden, opgemaakte regeling met betrekking tot de voldoening van bevoorrechte en niet-bevoorrechte vorderingen naar de volgorde. | |
gerechtelijke tenuitvoerlegging / executie | execution of a judgement, burgerlijk procesrecht ~ uitvoering van een gerechtelijk vonnis of arrest door het verhaal dat de deurwaarder neemt op goederen of vorderingen van de schuldenaar. | |
gerechtelijke uitwinning / gerechtelijk uitwinnen / gerechtelijk uitgewonnen | executierecht, situatie waarin een schuldenaar verkeert tijdens en na de gerechtelijke tenuitvoerlegging en die er op neerkomt dat hij zijn spullen kwijt is. Zie ook art. 491 oud Rv.. | |
gerechtelijke vernietiging / gerechtelijk vernietigen / gerechtelijk vernietigd | to quash, burgerlijk procesrecht ~ vernietiging van een vernietigbare rechtshandeling door een rechterlijke uitspraak. Bijv. een rechtshandeling is vernietigbaar wanneer zij door bedreiging, door bedrog of door misbruik van omstandigheden tot stand is gekomen. | |
gerechtigde | entitled person, rechtssociologie ~ persoon die recht op iets heeft. Bijv. ~ op het banksaldo is in beginsel diegene op wiens naam de bankrekening staat. | |
gerechtvaardigd vertrouwen | burgerlijk recht, op redelijke gronden gewekte verwachting. Het is een algemeen beginsel van verbintenissenrecht dat het ~ niet mag worden beschaamd. | |
gereed | ready, klaar. | |
gerekwireerde / gerequireerde | burgerlijk procesrecht, persoon die door de deurwaarder wordt opgeroepen om ter zitting te verschijnen of een vonnis uit te voeren. De ~ wordt in het exploit van de deurwaarder vermeld. | |
gerendeerde | burgerlijk procesrecht, degene aan wie rekening en verantwoording moet worden afgelegd. | |
gerent | rechtsgeschiedenis, oude term voor zaAKWaarnemer. | |
gerichte rechtshandeling | verbintenissenrecht, eenzijdige rechtshandeling gericht tot een andere persoon. Bijv. opzegging, ontslagneming of herroeping van een aanbod. | |
Gesamtakt | rechtswetenschap, Duits: rechtshandeling, waarbij meerdere partijen samenwerken om een doel te bereiken. | |
geschil / dispuut / (mv.) geschillen / disputen | disputes, rechtswetenschap ~ conflicten tussen partijen; twist. | |
geschillen van rechtsmacht | disputes of jurisdiction, procesrecht ~ verschillen van mening over de vraag welke rechtsprekende instantie bevoegd is van een bepaald geschil kennis te nemen. | |
geschillenbeslechting settlement of disputes | burgerlijk procesrecht, diverse wijzen waarop een geschil door een buitenstaander tot een einde kan worden gebracht. Bijv. berechting door een rechter, arbitrage door een arbiter of mediation door een mediatior. | |
geschillenregeling | rechtswetenschap, regeling ter beslechting van geschillen zonder dat de rechter daaraan te pas komt. | |
geschriften | pieces of writing / documents, burgerlijk procesrecht ~ al hetgeen op papier staat; officieel document. | |
geschriftenbescherming | auteursrecht, ontlening van gegevens uit geschriften die geen eigen oorspronkelijk karakter hebben en die bestemd zijn om openbaar gemaakt te worden, kan worden verboden. Bijv. telefoongids of dienstregeling. | |
gestanddoening / gestand doen / gestand gedaan | fulfil a promise, rechtswetenschap ~ een toezegging uitvoeren. | |
gestio | rechtswetenschap, Latijn: gedrag; beheer. | |
gestor negotiorum | verbintenissenrecht, Latijn: zaAKWaarnemer. | |
gestort kapitaal issued capital | vennootschapsrecht, het deel van het geplaatst kapitaal van een besloten of naamloze vennootschap dat de aandeelhouders ook daadwerkelijk in de vennootschap hebben gestort. Bijv. door overschrijving op het bankrekeningnummer van de vennootschap. | |
getuigen | witnesses, burgerlijk procesrecht ~ personen die in een gerechtelijke procedure een verklaring af kunnen leggen met betrekking tot feiten die bewezen moeten worden. | |
getuigenverhoor / (mv.) getuigenverhoren | burgerlijk procesrecht, het ter terechtzitting door een rechter ondervragen van een getuige. | |
getuigplicht | burgerlijk procesrecht, een ieder is verplicht, mits daartoe op wettige wijze opgeroepen, getuigenis af te leggen, behalve degenen die een zgn. verschoningsrecht hebben. | |
geupload | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
gevoegde partij | burgerlijk procesrecht, partij die zich in een proces bij een van de procespartijen aansluit. | |
gevonden zaak | found object, zakenrecht ~ onbeheerde zaak die door een persoon (de vinder) onder zich genomen wordt; hierdoor ontstaan voor de vinder bepaalde verplichtingen zoals aangifte doen en bewaren. | |
geweldsmonopoly | rechtssociologie, kenmerk van de moderne democratische rechtsstaat, dat de overheid de enige is die geweld mag gebruiken. | |
gewetensgeld | rechtswetenschap, geld dat een schuldenaar, vaak anoniem, alsnog betaalt om zijn geweten te sussen. Bijv. iemand die jarenlang de belasting ontdoken heeft. | |
gewichtige redenen | serious cause, ondernemingsrecht ~ omstandigheid die de voortzetting van een maatschap of v.o.f. redelijkerwijs onmogelijk maakt. | |
gewone meerderheid | rechtswetenschap, een meerderheid van de helft plus èèn. In beginsel worden besluiten genomen met een gewone meerderheid van stemmen, bijv. in een bestuursvergadering. Het besluit is dan genomen indien meer dan de helft van de uitgebrachte stemmen voor zijn. | |
gewone meerderheid | vennootschapsrecht, minimaal de helft plus één. Bijv. de algemene vergadering van aandeelhouders stemt in de meeste gevallen bij ~. | |
gewone rechtsmiddelen | burgerlijk procesrecht, normale procedurele acties die een partij tegen een gerechtelijke uitspraak kan instellen. De ~ zijn: verzet (tegen een verstekvonnis), hoger beroep en cassatie. | |
gewoonte / ongeschreven recht | custom / unwritten law, verbintenissenrecht ~ een van de rechtsbronnen. Bijv. een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de ~ of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien. (art. 6:248 lid 1 BW) | |
gewoonterecht | customary law, verbintenissenrecht ~ recht dat geleidelijk en onbewust is ontstaan, zonder dat het afkomstig is van personen of organen die bevoegd zijn om regels te scheppen. ~ wordt vaak in rechtspraak vastgesteld. | |
gezag van gewijsde irrevocable judgment | bewijsrecht, dwingend bewijs van een op tegenspraak gewezen vonnis in een ander rechtsgeschil. Bijv. een strafrechtelijk vonnis heeft ~ in de letselschadeprocedure dat een slachtoffer tegen de veroordeelde aanspant. | |
gezagsverhouding | relationship of authority, overeenkomstenrecht ~ het beslissende kenmerk voor het bestaan van een dienstbetrekking; zij is aanwezig indien de werkgever bevoegd is tot het houden van toezicht op de werkzaamheden van de werknemer en als hij bindende aanwijzingen kan geven met betrekking tot de opgedragen werkzaamheden. (bron: Fockema) | |
gezamelijke verzoekschrift | -, een verzoekschrift dat door beide partijen wordt ingediend bij de rechtbank. Bijv. De rechtbank heeft ~ ontvangen. | |
gezel | rechtsgeschiedenis, uit het gildewezen: iemand die, ofschoon geen leerjongen meer, nog niet de rang van meester of baas had verworven. (Van Dale) | |
gezondheid en welzijn | rechtswetenschap, terminologie uit de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. | |
gift onder last | verbintenissenrecht, handeling die ertoe strekt dat degeen die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt waarbij de ander echter door de gever een verplichting (de last ) wordt opgelegd. Bijv. het huis werd geschonken onder de last de kleine hypotheekschuld over te nemen. | |
giften / schenkingen / schenken / geschonken | gift / donation inter vivos, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij de schenker, bij zijn leven, om niet en onherroepelijk enig goed (of geldbedrag) afstaat ten behoeve van de begiftigde die het aanneemt. Bijv. ~ kan alleen bestaande goederen betreffen, niet toekomstige. | |
gijzeling / gijzelen / gegijzeld | hostage, burgerlijk procesrecht ~ lijfsdwang, in bewaring stelling van schuldenaar of getuige in een huis van bewaring. | |
girale betaling / giraal betalen / giraal betaald | verbintenissenrecht, betaling door middel van het doen bijschrijven van het verschuldigde bedrag op een rekening bestemd voor girale betaling ten name van de schuldeiser. | |
goed / (mv.) goederen | biens, vermogensrecht ~ zaak; tastbare en niet-tastbare objecten. Bijv. het saldo van een bankrekening. | |
goed huisvader | overeenkomstenrecht, evaluatieve term waarmee wordt aangegeven dat een persoon bij de vervulling van zijn taak de nodige zorg aan de dag legt. | |
goede mannen | arbitragerecht, zegswijze om rechtvaardigheid in arbitrages tot uitdrukking te brengen. Scheidslieden beslissen als ~ naar billijkheid, waarbij zij rekening houden met de toepasselijke handelsgebruiken. | |
goede procesorde | burgerlijk procesrecht, procedure die voldoet aan de formele regels; | |
goedenrechtelijk | -, FOUTE SPELLING. Zoek: goederenrechtelijk | |
goederenrechtelijk recht / goederenrechtelijk zekerheidsrecht | vermogensrecht, recht op een zaak dat jegens eenieder kan worden uitgeoefend en op die zaak blijft rusten. Een ~ gaat in geval van faillissement niet verloren. Bijv. pand en hypotheek. | |
goederenrechtelijke effecten | vermogensrecht, kenmerken van goederenrechtelijke rechten gevestigd in boeken 3 en 5 van het burgerlijk wetboek, nl. absolute werking, droit de suite en voorrang. | |
goederenrechtelijke overeenkomst van overdracht real agreement | vermogensrecht, onderdeel van levering, bestaande uit de verklaring van vervreemder en verkrijger dat zij op dat moment de zaak van de vervreemder op de verkrijger willen doen overgaan. | |
goedkeuring | approval, geen bezwaar hebben tegen iets, ermee instemmen. | |
Goedkeuringswet bewijsverdrag 1970 (Gw Bv 1970) | burgerlijk procesrecht, rijkswet van 11 december 1980 waarin het verdrag inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en handelszaken wordt goedgekeurd. | |
goedschrift burgerlijk procesrecht | -, een door de schuldenaar met de hand geschreven stuk waarin hij de verschuldigdheid van een bepaalde geldsom aan de schuldeiser bevestigt. | |
going concern | insolventierecht, Engels: bloeiende onderneming. Als er mogelijkheden bestaan, zal de curator of bewindvoerder trachten de onderneming te verkopen op een zgn. ~ basis om zodoende een hogere opbrengst voor de boedel te realiseren. Deze kan dan worden aangewend voor verdeling onder de crediteuren. In geval van een faillissement kunnen bestaande arbeidsovereenkomsten worden opgezegd en is de koper niet verplicht tot continuering van dergelijke overeenkomsten. Deze regel is niet van toepassing op een surseance van betaling. Om deze reden wordt surseance veelal omgezet in een faillissement om daarmee de overdracht van de onderneming mogelijk te maken. | |
goodwill | ondernemingsrecht, Engels: in geld uitgedrukt niet-tastbaar vermogen van een onderneming, gelegen in het imago, klantenbestand, de kwaliteiten en potentie van die onderneming. Bijv. de verhuurder van bedrijfsruimte die profiteert van de ~ van zijn voormalige huurder behoort met hem af te rekenen; een sterk beeldmerk (logo) kan veel ~ opleveren; | |
goudclausule | overeenkomstenrecht, clausule dat rente en aflossing ook in grammen goud uitgedrukt kunnen worden. Bij obligaties: de mogelijkheid om de lening niet in geld maar in goud af te lossen. In de valutahandel: clausule waarmee een koppeling tussen de waarde van een bepaalde valuta en een bepaalde hoeveelheid goud gelegd wordt om het wisselkoersrisico uit te sluiten. | |
gouden handdruk | ondernemingsrecht, schadevergoeding voor de vertrekkende werknemer. Bijv. alle bij de reorganisatie ontslagen werknemers kregen een ~ mee. | |
grammaticale interpretatie | rechtsfilosofie, herformuleren op basis van de betekenis die gebruikte woorden of zinsdelen in het gewone spraakgebruik hebben. | |
gratis admissie / prodeo-behandeling | sociale advocatuur, kosteloze toegang tot het gerecht; verlof tot kosteloze behandeling van de zaak door het (scheids)gerecht of verlof om te procederen tegen verminderd tarief. Bijv. wegens het geringe zaaksbelang of omdat de eisende of gedaagde partij min- of onvermogend is. De betreffende partij moet erop bedacht zijn dat noch de ~ bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw, noch de toevoeging van een advocaat hem vrijwaart van alle kosten. Krijgt de wederpartij gelijk en heeft deze rechtsbijstand genoten, dan kan de partij, die ~ heeft gekregen, wel worden veroordeeld in de kosten van processuele bijstand van zijn wederpartij. | |
griffiegeld | registration fee, burgerlijk procesrecht ~ griffierechten; vergoeding voor werkzaamheden van de griffie van een gerecht die partijen in het burgerlijk proces voor een procedure moeten betalen. | |
griffier / (mv.) griffiers | clerk / registrar, burgerlijk procesrecht ~ lid van de rechterlijke macht die alles wat er ter terechtzitting besproken wordt, schriftelijk vastlegt en verantwoordelijk is voor de aan het gerecht verbonden administratie. Bijv. uitgifte van vonnissen; | |
griffierechten / griffiekosten / vast recht | court registry fees, burgerlijk procesrecht ~ geldsom die procespartijen aan de griffie betalen voor haar verrichtingen in burgerlijke zaken. De hoogte van ~ is afhankelijk van het soort zaak en het belang van de zaak. Bijv. het ~ in kort gedingzaken bedraagt € 241,-- voor de gedaagde (2005). | |
groepsaansprakelijkheid | verbintenissenrecht, hoofdelijke aansprakelijkheid van alle leden van een groep, indien één van hen onrechtmatig schade toebrengt en de kans op het aldus toebrengen daarvan deze personen had behoren te weerhouden van hun gedragingen in groepsverband, en deze gedragingen hen kan worden toegerekend. Bijv. bij vernieling van een trein door voetbalvandalen geldt groepsaansprakelijkheid. | |
groepsmaatschappijen | fusie- en overnamerecht, rechtspersonen en vennootschappen die met elkaar in een groep verbonden zijn. (bron: beleggingsplein.nl) | |
groepsondernemingsraad | ondernemingsrecht, ondernemingsraad die ingesteld wordt door een ondernemer die meer dan twee ondernemingsraden heeft ingesteld voor een aantal van de door hem in stand gehouden ondernemingen, indien dit bevorderlijk is voor een goede toepassing van de wet- en regelgeving ten aanzien van deze ondernemingen. | |
groepsverband | rechtswetenschap, verzameling bestaande uit meerdere personen. | |
groetend, t.t. | advocatuur, t.t.: totus tuus, geheel de uwe. Amicale afsluiting in correspondentie tussen advocaten. | |
grondhouding | rechtssociologie, onderliggende basis van gedrag. Bijv. een religieuze ~. | |
grondslag | foundation, rechtswetenschap ~ datgene waarop een beschouwing, ontwerp, redenering e.d. Berust. | |
grondwetgever | -, aanduiding voor de macht die bevoegd is de grondwet vast te stellen c.q. te wijzigen. Dit is: de gewone wetgevende macht (regering in samenwerking met Staten-Generaal), gevolgd door verkiezingen, gevolgd door de nieuwe wetgevende macht. | |
grootboek | ondernemingsrecht, register waarin schuldeisers van de staat zijn ingeschreven voor het bedrag van hun schuldvordering, maar waarvoor geen obligaties worden uitgegeven. Het ~ strekt tot bewijs van de schuld. | |
groothandel | handelsrecht, onderneming die goederen levert aan bedrijfsmatige afnemers. Bijv. handelshuis en grossier. | |
grootrecht | auteursrecht, uitvoering en vertoning van een muziekspel samen met dans, toneel of wat voor andere theatervorm dan ook. Het ~ valt buiten het bemiddelingsmonopolie van Buma. De bemiddeling inzake het muziekauteursrecht is dan vrij, waardoor een uitgever dan de auteursrechten kan innen. | |
grosse / (mv.) grossen | engrossment / script, burgerlijk procesrecht ~ afschrift van een vonnis, beschikking of akte dat bovenaan In naam des Konings of In naam der Koningin vermeldt en dat na betekening door een deurwaarder ten uitvoer kan worden gelegd. | |
grosso modo | -, Latijn (vulgair): ruw geschat, ongeveer. | |
grote leugen | rechtsgeschiedenis, fictie dat een van de echtgenoten overspel had gepleegd, om zo echtscheiding met wederzijds goedvinden te verkrijgen. Pas vanaf 1971 is duurzame ontwrichting van het huwelijk grond voor echtscheiding. | |
grove schuld / lata culpa | verbintenissenrecht, ernstige tegen opzet aangrenzende mate van verwijtbaarheid in civiele of in strafrechtelijke zin. Bijv. ~ bij het onjuist invullen van de belastingaangifte waardoor te weinig belasting is geheven, kan leiden tot verdubbeling van de belasting. | |
Guldemond-Noordwijkerhout-arrest | procesrecht, HR 31 december 1915, NJ 1916, p. 407: HR beslechtte het pleit wat betreft de vraag of voor de bevoegdheid van de gewone rechter het petitum (het voorwerp van het geschil) doorslaggevend moest zijn of het daaraan ten grondslag liggende recht (fundamentum of causa petendi). Om te voorzien in de leemte in de rechtsbescherming en daarmee tevens weer aanhakend bij de 19e eeuwse jurisprudentie, stelde de HR vast dat het petitum het doorslaggevende criterium vormde | |
haatpagina | hate page, internetrecht ~ webpagina die is ontwikkeld om iets of iemand aan te vallen. Een ~ kan strafbaar zijn (aantasting van de eer) of een onrechtmatige daad opleveren. | |
Haftung / verhaalsaansprakelijkheid | verbintenissenrecht, Duits: leer waarbij nadruk wordt gelegd op de vaak morele verplichting tot nakoming en waarbij verschuldigdheid en schuld geen rol spelen. Bij een natuurlijke verbintenis is er sprake van een schuld zonder ~. | |
hamsteren | rechtswetenschap, het inslaan van grote voorraden van gebruiksgoederen. In buitengewone omstandigheden kan ~ worden tegengegaan. | |
handel | trade, handelsrecht ~ geheel van aan- en verkoop transacties op de vrije markt. | |
handelaar / (mv.) handelaren | trader, handelsrecht ~ persoon die met winstoogmerk goederen inkoopt en/of maakt en vervolgens verkoopt. | |
handelen met de gefailleerde schuldenaar | faillissementsrecht, in plaats van met de curator is niet bindend wanneer dit geen voordeel oplevert voor de crediteuren. | |
handelend onder de naam (hodn) | burgerlijk procesrecht, verwijzing naar het feit dat een natuurlijk persoon zich in het handelsverkeer begeeft met een handelsnaam; vaak in de kop van de dagvaarding gebruikte verwijzing naar de naam waaronder een onderneming (vaak eenmanszaak) wordt gedreven. Bijv. de heer P. Mes, h.o.d.n. Slagerij Piet, wonende te etc. | |
handelingsbekwaam / handelingsbekwaamheid | legal competency, vermogensrecht ~ bekwaam zijn om zelfstandig rechtshandelingen te verrichten. Bijv. iedere natuurlijke persoon is ~, tenzij de wet anders bepaald. | |
handelingsbevoegd / handelingsbevoegdheid | vermogensrecht, omstandigheid dat een handelingsbekwaam persoon rechtshandelingen geldig kan verrichten. De hoofdregel is overigens dat iedere natuurlijke persoon handelingsbekwaam en ~ is, dus onaantastbare rechtshandelingen kan verrichten. | |
handelingsonbekwaamheid | incapacity, vermogensrecht ~ niet bekwaam zijn om zelfstandig rechtshandelingen te verrichten. Bijv. een onder curatele gesteld persoon. | |
handelingsonbevoegd | disqualified from performing juridical acts, vermogensrecht ~ niet bevoegd zijn tot het verrichten van bepaalde rechtshandelingen. Bijv. rechters, griffiers en advocaten etc. mogen geen zaken kopen waarover in hun arrondissement wordt geprocedeerd. Of de failliet die ~ is waardoor hij de failliete boedel niet meer kan binden. | |
handelsagent handelsrecht | -, partij bij een agentuurovereenkomst die zich er toe verbindt om voor de andere partij, de principaal, tegen beloning te bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten en deze eventueel op naam en voor rekening van die ander te sluiten. | |
handelsbalans / goederenbalans | ondernemingsrecht, onderdeel van de betalingsbelans dat betrekking heeft op het goederenverkeer in het desbetreffende jaar; in- en uitvoer van goederen op kasbasis. | |
handelsbelemmeringen | handelsrecht, maatregelen die de ontwikkeling van de internationale handel beperken. In de Europese Unie worden hoge douanerechten als een van de voornaamste ~ beschouwd. | |
handelsgebruiken | handelsrecht, gewoontes in het handel drijven. ~ kunnen van belang zijn als de rechter moet bepalen of een afspraak tussen contractspartijen die in een handelsrelatie tot elkaar staan redelijk en billijk zijn. | |
handelskoop | handelsrecht, de koop tussen twee professionele partijen. | |
handelskrediet | handelsrecht, in handelsrelaties een som geld die een kredietgever, bijv. een algemene bank, aan een kredietnemer, bijv. een bedrijf, geeft, onder de voorwaarde dat de kredietnemer de som terugbetaalt, meestal met rente. | |
handelsnaam / (mv.) handelsnamen | handelsnaamrecht, naam waaronder een onderneming in het economisch verkeer deelneemt. Onware aanduidingen die suggereren dat de onderneming aan een ander toebehoort of een bepaalde rechtsvorm heeft, zijn verboden. Bijv. bakker Piet die een eenmanszaak heeft mag zich niet Bakker Piet B.V. noemen. | |
handelsnaamrecht | law relating to trade names, handelsnaamrecht ~ rechtsgebied uit de Handelsnaamwet en daaraan gerelateerde rechtspraak; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming van namen waaronder ondernemingen worden gedreven (zoals bijv. 'Bakker Bart'). | |
Handelsnaamwet (HNW) | handelsnaamrecht, wet van 5 juli 1921 houdende bepalingen omtrent het recht om als onderneming een handelsnaam te mogen dragen, inbreuk op de handelsnaam en de kantonrechterprocedure tegen de verboden handelsnaam. | |
handelsovereenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst om baat die een of meer van de partijen verplicht iets te geven of te doen en die tot stand is gekomen tussen één of meer natuurlijke personen die handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, of rechtspersonen (waaronder overheden). | |
handelsrecht | commercial law, handelsrecht ~ rechtsgebied uit hoofdzakelijk het Wetboek van Koophandel en Burgerlijk wetboek; vooral m.b.t. de rechtspositie van de diverse soorten handelaren, de wijze van handel drijven en handelsconflicten. Bijv. levering van gebrekkige machines. | |
handelsregister | commercial register, handelsrecht ~ een door de Kamer van Koophandel gehouden openbaar register met externe werking, waarin de meeste in Nederland gevestigde ondernemingen, in welke rechtsvorm dan ook, met hun handelsnaam zijn opgenomen. Slechts beoefenaren van vrije beroepen, bijv. artsen en advocaten, hoeven niet te worden ingeschreven in het ~. | |
handelsreiziger / handelsvertegenwoordiger | handelsrecht, persoon die zich in een arbeidsovereenkomst met een patroon verbindt te bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten. Eventueel sluit de ~ een overeenkomst in naam van zijn werkgever. Het loon van de ~ kan geheel of gedeeltelijk uit provisie bestaan. | |
handgeld | bargain money, overeenkomstenrecht ~ geld dat men iemand geeft als een soort onderpand bij het aangaan van een overeenkomst. | |
handhaving van recht / rechtshandhaving | burgerlijk recht, evt. door middel van sancties of juridische actie afdwingen dat een recht gerespecteerd wordt. | |
handtekening / firma | signature, rechtswetenschap ~ traditioneel: naam, op een bepaalde manier geschreven in iemand's eigen handschrift, waarmee een bepaalde wil geuit wordt. Tegenwoordig bestaan er naast de schriftelijke handtekening ook digitale c.q. elektronische handtekeningen. | |
handvat / handvatten | rechtswetenschap, feit of omstandigheid waaraan een juridisch argument of (rechterlijk) oordeel wordt opgehangen. Bijv. een bepaalde wet. | |
hantering / hanteren / gehanteerd | rechtswetenschap, aanwenden, gebruiken. | |
havik | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Gewiekst persoon die op winst (geld) uit is. | |
Haviltex-arrest | burgerlijk recht, HR 13-03-1981, NJ 1981, 635: de zuiver taalkundige bewoordingen van een overeenkomst hoeven niet doorslaggevend te zijn bij de uitleg daarvan. | |
heerlijkheid | rechtswetenschap, geheel van heerlijke rechten; recht tot het voeren van een heerlijkheidsaanduiding als toevoegsel van de geslachtsnaam. (Fockema) | |
heerlijkheid | rechtsgeschiedenis, middeleeuwen: (lett.) gebied van een heer; overheidsgezag of rechtsgebied met lagere rechtspraak, onder het gezag van een schout, baljuw of drost; gebied waarover het gezag betrekking had. | |
heersend erf | dominant tenement, zakenrecht ~ onroerende zaak, meestal een stuk grond, waarvan de eigenaar een erfdienstbaarheid heeft ten aanzien van een andere onroerende zaak (het dienende erf). | |
heimelijk overleg | secret consultations, rechtswetenschap ~ overleg in het geheim; stiekem overleg. Bijv. de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid wees uit dat de bouw traditioneel heeft samengespannen en ~ heeft gevoerd. (2003) | |
herenakkoord | gentlemen's agreement, verbintenissenrecht ~ juridisch niet afdwingbare overeenkomst. Partijen voelen zich moreel verplicht zich aan een afspraak te houden; | |
herkapitalisatie | ondernemingsrecht, wijziging van de kapitaalstructuur van een bedrijf. (bron: beleggingsplein.nl) | |
hermeneutisch | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Leer van de uitleg en vertaling van voornamelijk theologische en filosofische teksten. | |
heroverweging | -, het opnieuw nadenken over iets, soms aan de hand van nieuwe argumenten of inzichten, en mogelijk leidend (bij wijze van voortschrijdend inzicht) tot een ander besluit. | |
herroeping / herroepen | verbintenissenrecht, terugdraaien, ongedaan maken. Bijv. onder voorwaarden kan een aanbod worden ~. | |
herroeping van vonnis | burgerlijk procesrecht, intrekking van een rechterlijke uitspraak waartegen geen hoger beroep meer mogelijk is. ~ is kan op grond van: bedrog door de wederpartij, stukken waarvan de valsheid pas later is gebleken, of door de wederpartij achtergehouden stukken. ~ moet gevorderd worden bij de rechter die in laatste feitelijke instantie over de zaak heeft geoordeeld, en heeft als gevolg dat het geding geheel of gedeeltelijk heropend wordt. | |
herstel van solvabiliteit | insolventierecht, is het doel van de surseance van betaling: de schuldenaar in staat stellen de betaling van zijn vorderingen te hervatten. Solvabiliteit kan eveneens worden hersteld door een akkoord aan te bieden. | |
herstelexploot | rectified writ, procesrecht ~ bevel uitgesproken door de rechter, waardoor een van de partijen in het geschil een bepaalde gedraging wordt ontzegt. Bijv. bij gerechtelijk verbod is het gedaagde verboden bepaalde producten nog te verkopen. | |
herstelkosten / herstellingskosten (oneigen.) | -, kosten die gemaakt moeten worden om iets in oude staat terug te brengen. Bijv. als een bedrijf ernstige schade toebrengt aan natuur, bodem of water moet het zelf de ~ betalen. | |
herstelperiode | handelsrecht, termijn van drie maanden waarbinnen een ondernemer de bij oplevering geconstateerde tekortkomingen moet herstellen. | |
herstelvonnis | burgerlijk procesrecht, een door het gerecht gecorrigeerd vonnis, voor het geval dat in dat vonnis een kennelijke reken- of schrijffout voorkwam. Een ~ moet binnen 30 dagen na depot van het arbitraal vonnis ter griffie van de rechtbank worden gevraagd door partijen. Ook arbiters kunnen binnen die termijn een zodanige fout herstellen. | |
herstelwetgeving | rechtsgeschiedenis, richtlijnen die de regering vanuit Londen, ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, had opgesteld met het oog op de naoorlogse periode; bevatte onder meer regels met betrekking tot wederopbouw, bestraffing van collaborateurs, herstel van recht en orde, loonvorming en distributie van goederen. | |
hervatting rechtsgeding / het rechtsgeding hervatten | burgerlijk procesrecht, het na een schorsing weer doorgaan met een rechtsgeding. | |
herwaarderingsreserve | vennootschapsrecht, niet voor uitkering vatbare reserve; (verklaring van) het verschil tussen de actuele boekwaarde en de theoretische boekwaarde. | |
herwissel | handelsrecht, nieuwe wisselbrief gemaakt door een persoon die regres kan uitoefenen vanwege non-acceptatie of non-betaling. Een ~ wordt getrokken op een van de wisselschuldenaren. | |
heterogeen | rechtswetenschap, divers, van verscheiden aard. | |
heteronoom recht | rechtswetenschap, recht dat bepaald wordt door zijn afhankelijkheid van ander recht. | |
heuristiek | rechtsfilosofie, fase die het rechterlijk gemotiveerde oordeel vooraf gaat en waarin de rechter zoekt naar een voor partijen aanvaardbare oplossing van het geschil. Analogie een ~ is om nieuwe premissen te suggereren. | |
hic et nunc | rechtswetenschap, Latijn: hier en nu. | |
hiërarchisch | -, volgens een bepaalde rangorde | |
high court | Engels recht, Engels: rechtbank in het Verenigd Koninkrijk die zowel in eerste als in tweede instantie rechtspreekt in burgerlijke zaken (vorderingen boven een bepaald bedrag, familiezaken en erfenissen, bedrijfsrecht), straf- en belastingzaken. | |
Himalaya-clausule | -, standaardclausule in vervoerscontracten, inhoudende dat wanneer hulppersonen van de vervoerder ter zake van het vervoer van de zaken worden aangesproken, deze hulppersonen een beroep kunnen doen op iedere beperking en/of ontheffing van aansprakelijkheid, waarop de vervoerder een beroep kan doen. Bijv. uit hoofde van een wettelijke of contractuele bepaling. | |
Hof van Discipline (HvD) | advocatuur, beroepsorgaan voor beslissingen van de raad van discipline - organen voor tuchtrechtspraak voor advocaten. Het ~ behoort niet tot de rechterlijke macht. | |
Hofland-Hennis-arrest | verbintenissenrecht, HR 10-04-1981, NJ 1981, 531: zaak waarin de Hoge Raad bepaalde dat een advertentie waarin een individueel bepaalde zaak voor een bepaalde prijs wordt aangeboden in beginsel slechts een uitnodiging is om in onderhandeling te treden omdat de prijs en eventuele verdere voorwaarden van de koop alsook de persoon van de gegadigde van belang kunnen zijn. | |
hoger beroep instellen / hoger beroep ingesteld / (oneigen.) in beroep gaan | to lodge an appeal, burgerlijk procesrecht ~ een hoger beroepsprocedure starten tegen het veroordelend vonnis van de rechtbank. Bijv. bij het gerechtshof. | |
holding | ondernemingsrecht, Engels: moedermaatschappij die meerdere dochters (werkmaatschappijen) heeft. | |
homogeen | rechtswetenschap, hetzelfde, van gelijke aard. | |
homologatie / homologeren / gehomologeerd | approval of the composition by the district court, faillissementsrecht ~ rechterlijke bekrachtiging van het akkoord in een faillissement. | |
honorair | rechtswetenschap, bijvoeglijk naamwoord betreffende eer; honorair lid = erelid. | |
honoreren | -, inwilligen. Bijv. een verzoek ~; | |
honorering / honoreren / gehonoreerd | to meet, inwilligen van een verzoek, of als geldig erkennen. Bijv. van een aanspraak. | |
hoofdberoep | principal procedure, procesrecht ~ de beroepsprocedure met betrekking tot de hoofdvordering. | |
hoofdbestuur | ondernemingsrecht, in het geval van een communautaire onderneming wordt onder ~ het bestuur van deze onderneming verstaan; in het geval van een communautaire groep is dat het bestuur van een moederonderneming. | |
hoofddebiteur | principal debtor, handelsrecht ~ hoofdschuldenaar; diegene met de hoogste schuld. | |
hoofdelijke gebondenheid / hoofdelijk verbonden zijn | vermogensrecht, het verschijnsel dat verschillende schuldenaren ieder tot een bepaalde prestatie verplicht zijn, en dat de voldoening door één van hen de anderen bevrijdt. Bijv. in een vennootschap onder firma is elk der vennoten voor verbintenissen van de vennootschap, hoofdelijk verbonden. | |
hoofdelijke verbintenis | verbintenissenrecht, prestatie of schuld die door minstens twee schuldenaren kan worden voldaan. De voldoening door één van hen bevrijdt de ander. Bijv. borgtocht; verbintenis van meerdere debiteuren, die ieder voor zich voor de gehele prestatie moeten verrichten, waarbij degene die presteert (meestal betaalt), op de andere debiteuren verhaal heeft. | |
hoofdpartij | burgerlijk procesrecht, elk van partijen in een burgerlijk rechtsgeding tussen wie een geschil is. Als het Openbaar Ministerie ~ is, moet het de gewone wijze van rechtsvordering volgen. | |
hoofdschuldenaar bij borgtocht | principal debtor, persoon die oorspronkelijk de schuldenaar is. De borg staat in voor betaling van de schuld die de ~ heeft bij de schuldeiser. | |
hoofdverbintenis | verbintenissenrecht, verbintenis die als hoofdafspraak tussen partijen kan worden aangemerkt. Bijv. de overeenkomst van geldlening is de ~ van een hypothecaire lening. | |
hoofdvordering | principal claim, burgerlijk procesrecht ~ alternatieve eis, gesteld door de eiser in een civiele procedure voor het geval dat de hoofdvordering niet slaagt. Bijv. de eiser vordert als nevenvordering schadevergoeding. | |
hoogstpersoonlijke rechten | rechtswetenschap, rechten die niet voor uitoefening door een ander vatbaar zijn. ~ kunnen niet worden geërfd of overgedragen. Bijv. alimentatie. | |
hoor en wederhoor | burgerlijk procesrecht, fundamenteel beginsel van procesorde dat beide partijen even vaak het woord moeten kunnen voeren. | |
hoor en wederhoor / audi et alteram partem | procesrecht, beginsel dat ook de andere partij in een conflict gehoord moet worden. | |
hoorzitting | hearing, procesrecht ~ mondelinge, vaak openbare gedachtewisseling over een rechtsgeschil. De ~ is vooral bedoeld om de behandelend rechter of (in bestuurszaken) de hoorcommissie nadere informatie te verschaffen, zodat hij de zaak beter kan beoordelen; | |
horigheid | rechtsgeschiedenis, lijkt een beetje op slavernij; systeem waarbij mensen (horigen) gebonden waren aan een goed (bijv. een boerderij of een stuk land) dat ze niet mochten vervreemden of bezwaren, maar waarop ze wel een (eventueel beperkt) gebruiksrecht hadden. | |
houden | vermogensrecht, het feitelijk houden van een zaak voor een ander (de bezitter). | |
houder / detentor | detentor, vermogensrecht ~ Latijn: persoon die een zaak ten behoeve van een ander in zijn macht heeft, hetzij direct door zelf de zaak feitelijk onder zich te hebben, hetzij indirect door een ander de feitelijke macht te laten uitoefenen. | |
houderschap / detentie | vermogensrecht, het houden van een zaak voor een ander (de bezitter). | |
houdstermaatschappij | ondernemingsrecht, soms bezit de 'holding company' uitsluitend aandelen van een of meer andere ondernemingen, soms worden deze laatste ook vanuit de holding bestuurd. (bron: nrc.nl) | |
houtvester | rechtsgeschiedenis, functie die aan de leenman van een kasteel gegeven werd, met bepaalde verantwoordelijkheden ten aanzien van het beheer van dat kasteel en de bijbehorende gebieden. | |
huishoudelijk reglement | labour relations at the workplace, ondernemingsrecht ~ schriftelijke bepalingen omtrent de dagelijkse aangelegenheden in een onderneming. Bijv. in welke ruimtes wel en niet gerookt mag worden. | |
huisregels | overeenkomstenrecht, regels die gelden in een bepaald gebouw, bijv. in een openbaar gebouw of restaurant. | |
hulpzaak / (mv.) hulpzaken | verbintenissenrecht, zaak die gebruikt wordt in de uitvoering van een verbintenis, zoals gereedschap of vervoermiddelen. | |
humanisme | rechtsfilosofie, levensbeschouwing waarin centraal staan het recht op vrijheid, menswaardigheid, geloof in menselijk kunnen, zelf verantwoordelijkheid nemen en met elkaar de dialoog aangaan op basis van rede. | |
huur met recht van koop / huren met recht van koop / gehuurd met recht van koop | overeenkomstenrecht, huurovereenkomst waarbij is bedongen dat de huurder het gehuurde al dan niet voor een bepaalde datum en voor een bepaalde koopsom mag kopen, waarbij de dan inmiddels betaalde huurpenningen in mindering op de koopsom worden gebracht. Met name bij duurzame zaken zoals piano's. | |
huurcerter | rechtsgeschiedenis, stadmeierrecht. Deelbare beklemming (d.w.z. recht om andermans grond te gebruiken). | |
huurkoop | hire purchase, overeenkomstenrecht ~ koop en verkoop op afbetaling, waarbij partijen overeenkomen, dat de verkochte zaak niet door enkele aflevering in eigendom overgaat, maar pas door vervulling van de opschortende voorwaarde van algehele betaling van wat door de koper uit hoofde van de koopovereenkomst verschuldigd is. Voor de huurkoop van onroerend goed geldt een aparte wettelijke regeling. | |
huwelijksaangifte | burgerlijk recht, aangifte van de woonplaats van 1 van de personen die gaan trouwen bij de ambtenaar van de burgelijke stand. Bijv. tijdens de huwelijksaangifte kun je tevens de datum, het tijdstip en de trouwzaal vast laten leggen. | |
hypothecair beding | -, clausule in hypotheekovereenkomsten dat het voor particuliere huiseigenaren niet is toegestaan om (gedeelten van) hun eigen woning te verhuren. D.m.v. een ~ stellen hypotheekverstrekkers een optimale opbrengst bij gedwongen verkoop zeker. | |
id est (i.e.) | rechtswetenschap, Latijn: dat is. | |
id quod interest | verbintenissenrecht, Latijn: het belang bij de prestatie. | |
idem (id.) | rechtswetenschap, Latijn: hetzelfde. | |
immuniteit | internationaal recht, onaantastbaarheid, onschendbaarheid | |
impact | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Invloed, inwerking, uitwerking. Bijv. de groeiende ~ van het Europees recht op het nationale recht. | |
impairment | rechtswetenschap, Engels: benadeling, verslechtering. | |
impeachment | Amerikaans recht, het in staat van beschuldiging stellen, niet het afzetten, van een overheidsfunctionaris. ~ werd eind achttiende eeuw ingesteld voor 'zware misdrijven en wangedrag', een bewust vage formulering. Ook de procedure ligt niet in detail vast; | |
imperatief | imperative, rechtswetenschap ~ verplicht. | |
impertinent | -, niet ter zake doend; | |
impetrant | rechtsgeschiedenis, 17de eeuw: eiser. Bijv. de Impetrant comparerende voor de Heere (..) | |
impetreren / geïmpetreerd | rechtsgeschiedenis, 17de eeuw: verkrijgen, inleiden, eisen. Bijv.(..) Ende oft iemants wilde sich daer tegen opponeren, ende mandaeten oft andere processe impetreren, sal sulcke oppositie die executeur des overmombors niet verhinderen oft suspenderen. | |
impliciet rechtswetenschap | -, niet nadrukkelijk, gesuggereerd. | |
impossibilium nulla obligatio (est) | verbintenissenrecht, Latijn: er is geen verplichting tot het onmogelijke. Principe dat regels die niet langer te realiseren of te handhaven zijn, ook niet bindend meer zijn. | |
imprévision | overeenkomstenrecht, Frans: onvoorziene omstandigheden; grond voor wijziging of gehele of gedeeltelijke ontbinding van een overeenkomst, indien de omstandigheden die daartoe aanleiding geven van dien aard zijn, dat de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten. | |
improbatie / improberen / geïmprobeerd | rechtsgeschiedenis, verwerpen, afkeuren. | |
in abstracto | merkenrecht, Latijn: op zichzelf beschouwd, los van de omstandigheden van het geval. Bijv. het onderscheidend vermogen van een teken (merk) mag niet ~ geschieden. | |
in beginsel rechtswetenschap | -, normaal gesproken. | |
in beraad nemen | rechtsfilosofie, de zaak nog eens goed overdenken vooraleer een beslissing te nemen. | |
in casu (ic) | advocatuur, Latijn: in dit geval. Bijv. het geschil ~. dient aan de Amsterdamse rechtbank te worden voorgelegd. | |
in concreto | advocatuur, Latijn: in dit specifieke geval. Bijv. alle voor 1 september 1997 binnen het oude programma behaalde studiepunten blijven geldig. ~ betekent dit dat de met voldoende resultaat afgelegde onderdelen van het propedeutisch examen een geldigheidsduur van 5 jaar hebben. | |
in confesso | burgerlijk recht, Latijn: tussen partijen staat vast. | |
in de geest der wet | rechtswetenschap, grondgedachte (oorsprong, strekking en/of doel) van de wet zoals door de wetgever bedoeld. | |
in dorso | handelsrecht, Latijn: (op de) achterzijde of rug van een handelspapier, bijv. een cheque. | |
in extenso | rechtswetenschap, Latijn: volledig, onafgekort. | |
in extremis | rechtswetenschap, Latijn: in het uiterste geval. | |
in fraude creditorum | faillissementsrecht, Latijn: tot benadeling van de schuldeisers. | |
in goede justitie | in good conscience, burgerlijk procesrecht ~ rechtvaardig, volgens het recht, naar eer en geweten. Bijv. het Hof schat de werkelijke waarde in goede justitie op de helft van de nominale waarde. | |
in het ongerede raken | rechtswetenschap, in het ongewisse raken; verloren of zoek raken. Bijv. volgens de advocaat waren de litigieuze facturen ~. | |
in kracht van gewijsde final and non-appealable | burgerlijk procesrecht, er staat geen rechtsmiddel tegen de rechterlijke beslissing open. Bijv. doordat de appèltermijn is verstreken. | |
in limine litis | burgerlijk procesrecht, Latijn: vóór ieder andere exceptie of ander verweermiddel. | |
in loco (i.l.) | rechtswetenschap, Latijn: ter plaatse, op de plaats zelf. | |
in locum cedentis | overeenkomstenrecht, Latijn: in plaats van de cedent. Opvatting dat door cessie de cessionaris in dezelfde rechtsbetrekking komt te staan als voorheen de cedent. (Verhoeven) | |
in persoon | in person, rechtswetenschap ~ in fysieke aanwezigheid van een natuurlijk persoon. Bijv. de kiezer die verwacht niet in staat te zullen zijn ~ aan de stemming deel te nemen, kan bij volmacht stemmen. | |
in primo | rechtswetenschap, Latijn: in eerste instantie. | |
in rechte | burgerlijk procesrecht, in het kader van een gerechtelijke procedure. Bijv. de dagvaarding bevat een vordering ~. | |
in rechte verklaren | burgerlijk procesrecht, ten processe afgelegde mondelinge of schriftelijke verklaring. | |
In rem actio / actio in rem | verbintenissenrecht, Latijn: zakelijke rechtsvordering. | |
in solidum | zakenrecht, Latijn: object van vaste of dichte materie, vgl. solide materie. | |
in strijd met de goede zeden | violation of public morals / in defiance of the good morals, vermogensrecht ~ rechtshandelingen die naar rechterlijk oordeel onbehoorlijk, onzedelijk, onethisch of onbetamelijk zijn. Bijv. een persoon omkopen in ruil voor inlichtingen. Het Benelux Merkenbureau vond het merk 'Trix is niks' ~ en weigerde het daarom. | |
in strijd met de wet / strijdig met de wet | in conflict with the law, rechtswetenschap ~ niet verenigbaar met of tegengesteld aan de wet. | |
inboedel / inventaris | estate, zakenrecht ~ het geheel van tot huisraad en tot stoffering en meubilering van een woning dienende roerende zaken, met uitzondering van boekerijen en verzamelingen van voorwerpen van kunst, wetenschap of geschiedkundige aard. | |
inboeking bij beklemming | rechtsgeschiedenis, het uitschrijven van een vroegere meier, en het inschrijven van een nieuwe meier in het huurboekje van een eigenaar; ~ was nodig, omdat voor de overdracht van het beklemrecht toestemming van de eigenaar vereist was. | |
inbreng | ondernemingsrecht, het in de onderneming gestoken eigen geld of eigen middelen. | |
inbreuk | violaton, verbintenissenrecht ~ schending van iemands recht; overtreding van de wet of wettelijke regeling. | |
inbreuk op een recht | breach of right, verbintenissenrecht ~ bestanddeel van de onrechtmatige daad, waarbij sprake moet zijn van inbreuk op een zakelijk of absoluut recht van een persoon. Bijv. eigendom resp. auteursrecht en integriteit van lijf en leven. | |
inbreukverboden | merkenrecht, elk gebruik van een merk of daarmee overeenstemmend teken voor identieke en/of soortgelijke diensten of waren, dat inbreuk maakt op de merkrechten van een merkhouder. De merkhouder kan tegen inbreukmakend gebruik optreden. | |
incassocheque / incassowissel | zakenrecht, bewijs van lastgeving die een blote opdracht tot inning inhoudt. Bijv. 'ter incasso'. Met de ~ kan de lasthebber het geld incasseren bij de schuldenaar. De schuldenaar kan slechts de verweermiddelen inroepen die hij tegen de lastgever (trekker) ook kan inroepen. | |
incident | burgerlijk procesrecht, tussengeschil dat leidt tot schorsing van de hoofdzaak in een rechtsgeding; voorval tijdens een procedure, waardoor het proces wordt vertraagd. | |
incidenteel appèl / incidenteel hoger beroep / (oneigen.) incidenteel beroep | cross appeal, burgerlijk procesrecht ~ hoger beroep van de zijde van de geïntimeerde (gedaagde in hoger beroep), ingesteld in de memorie van antwoord in de aanhangige hoger beroepsprocedure; onderdeel van het hoger beroep waarin de gedaagde in de hoger beroep zijnerzijds om bijstelling vraagt van het in de eerste aanleg gewezen vonnis. | |
incidenteel vonnis | interlocutory judgement, burgerlijk procesrecht ~ tussenvonnis dat een beslissing geeft op een incident (veelal ervaren als een vertragende verwikkeling tijdens een procedure), zodat de hoofdzaak van het rechtsgeding weer kan worden hervat. | |
incidentele verwerking | auteursrecht, zo nu en dan verwerken; verwerking die terloops is en van ondergeschikte betekenis | |
incidentele vordering | burgerlijk procesrecht, eis die leidt tot een incident, d.w.z. een tussengeschil. Bijv. ~ tot voeging. | |
inclusief | including, rechtswetenschap ~ met inbegrip van. | |
incognito | rechtswetenschap, Latijn: onbekend; verborgen, vermomd. | |
incompetentie | rechtswetenschap, onbekwaamheid. | |
incontestabel | rechtsgeschiedenis, afgeleid van het Franse 'incontestable': onbetwistbaar, uitgemaakt, niet voor bestrijding vatbaar. Bijv. instructie en ~ bewijs omtrent de jaarlijkse pacht. | |
incoterms | handelsrecht, accroniem: leveringsvoorwaarden vastgesteld door de ICC (International Chamber of Commerce), die zich ten doel stelt een goed klimaat te scheppen voor wereldwijd zakendoen, voor eerlijke concurrentie en bescherming van intellectuele eigendommen. | |
indaging | rechtsgeschiedenis, oude term voor oproeping van een afwezige, met name voor een terechtzitting; dagvaarding. | |
indemniteit / indemneren / geïndemneerd | rechtswetenschap, schadeloosstelling; schadevrij of schadeloos houden van een persoon alsmede de formele garantie daarvan; | |
index / (mv.) indices | rechtswetenschap, Latijn: register; | |
indicatie / indiceren / geïndiceerd | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
indicatief | advocatuur, aanwijzend, om een idee te geven. Bijv. een advocaat die op uurbasis werkt, zegt ~ 15 uren aan de zaak te zullen besteden. | |
indirect bewijs | bewijsrecht, bewijs dat uit ander bewijs beredeneerd en afgeleid. | |
indirecte reële executie | executierecht, reële executie is een vorm van tenuitvoerlegging waarbij de partij die tot presteren verplicht is, daadwerkelijk moet presteren in plaats van vervangende schadevergoeding te betalen. Executiemiddelen zijn indirect indien zij een zodanige prikkel voor de veroordeelde vormen, dat deze wel zal presteren. Bijv. lijfsdwang of een dwangsom. | |
indirecte vertegenwoordiging | overeenkomstenrecht, ook: middellijke vertegenwoordiging. Vorm van vertegenwoordiging waarbij de vertegenwoordiger in eigen naam handelt, maar voor rekening en risico van de opdrachtgever. | |
individualisering / individualiseren / geïndividualiseerd | verbintenissenrecht, de zaken die voor de uitvoering van een overeenkomst van belang zijn aanwijzen. Bijv. uit een akte van cessie moet duidelijk zijn welke overeenkomst wordt overgedragen, hetzij doordat de overeenkomst expliciet wordt omschreven, hetzij doordat de akte voldoende gegevens bevat om de overeenkomst te ~. | |
individualiseringstheorie | burgerlijk procesrecht, een eiser hoeft in zijn dagvaarding niet méér feiten en omstandigheden te stellen dan noodzakelijk zijn om het voorwerp van het geschil te bepalen. | |
individueel merk | merkenrecht, meest gebruikelijke vorm van een merk. Met het ~ onderscheidt een onderneming zijn waren en of diensten van die van andere ondernemingen. | |
inductie / induceren / geïnduceerd | rechtsfilosofie, methode van abstraheren; uit concrete of bijzondere gegevens de algemene (rechts)regel afleiden. | |
industriële eigendom | industriële rechten, verzamelnaam van alle onder intellectuele eigendom vallende rechtsgebieden, met uitzondering van het auteursrecht en naburige rechten. | |
industriële rechten | law relating to industrial property, industriële rechten ~ rechtsgebied uit voornamelijk de Benelux Merkenwet, Rijksoctrooiwet, Databankenwet, Handelsnaamwet, diverse Europese Richtlijnen en internationale verdragen; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en het tenietgaan van bescherming van (onderscheidingstekens voor) waren, diensten en ondernemingen. | |
inertieverkoop | inertia selling, overeenkomstenrecht ~ toezenden van producten aan personen die daar niet om gevraagd hebben en deze producten vervolgens bij die personen in rekening brengen. De geadresseerde hoeft de producten niet te betalen, tenzij de zender kan bewijzen dat toezending de geadresseerde valt toe te rekenen. Inertieverkoop is bij de communautaire wetgeving verboden. | |
infamie | rechtsgeschiedenis, eerloosheid, schanddaad. Bijv. art. 282 Acte van staatsregeling 1798: Ieder dezer geregtshoven vonnist by uitsluiting over alle misdaaden in derzelver departement begaan over welken de wet hetzy ~ of lyfstraf bepaalt waaronder byzonderlyk behooren alle fraudes en contraventi�n door ingezetenen van het departement ten nadeele van 's lands middelen gepleegd. | |
informaticarecht / ICT-recht / IT-recht | Information Technology Law, informaticarecht ~ rechtsgebied uit het overeenkomsten-, aansprakelijkheids-, IE- en strafrecht; vooral m.b.t. bewijsrechtelijke problemen bij digitale gegevens (digitale handtekening), intellectuele eigendom van software, informatiebeveiliging, opstellen van ICT-contracten en SLA's, e-business, (internet)privacy en computercriminaliteit. | |
Informatie Communicatietechnologie (ICT) | informaticarecht, ontwikkelingen van de ~ zijn van invloed op het informatie- en mediarecht. | |
informatiebord | -, bord, dat langs een weg wordt geplaatst, met locatiespecifieke informatie. Bijv. de naam van een rivier waar de weg overheen gaat. | |
informatierecht | informatierecht, rechtsgebied uit het verbintenissenrecht, IE-recht, de media- en telecommunicatiewet- en regelgeving, vooral m.b.t. de juridische aspecten van de productie, opslag, verspreiding en het gebruik van informatie. Bijv. bescherming van databanken of de rechtspositie van ISP's. | |
informatierecht | ondernemingsrecht, recht op informatie van de ondernemingsraad, het bestuur van een onderneming is verplicht deze aan de ondernemingsraad te verstrekken. | |
informatievrijheid | informatierecht, soort uitingsvrijheid; onbelemmerde toegang tot informatie; proces van communicatie. Algemeen wordt de ~ beschouwd als een beperking op het auteursrecht. | |
informele vereniging | informal association, rechtspersonenrecht ~ vereniging waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. | |
ingebrekestelling / in gebreke stellen / in gebreke gesteld | default notice, verbintenissenrecht ~ schriftelijke mededeling waarin de wederpartij wordt geattendeerd op het feit dat hij met de vervulling van zijn verplichting in gebreke is en wordt gesommeerd om die binnen een redelijke termijn alsnog na te komen. Komt de wederpartij dan nog niet na, dan is hij in verzuim. Bijv. op grond van het onrechtmatige karakter van de column verzoek - en voor zover nodig sommeer - ik u om de column per omgaande te verwijderen van uw website. | |
ingeland | rechtsgeschiedenis, belanghebbenden bij de uitoefening van de taken van een waterschap; personen die wonen in het gebied van het waterschap of daar (belangen in) onroerende zaken hebben. | |
ingijzelingstelling | burgerlijk procesrecht, lijfsdwang. Bijv. iemand die van zijn vrijheid wordt beroofd om ertoe te worden gedwongen aan een veroordeling te voldoen. | |
inhabiliteit | rechtswetenschap, onbekwaamheid, ongeschiktheid, ook onbewoonbaarheid. | |
Inherent | -, noodzakelijk behorend bij. Bijv. art. 6 verdrag inzake de Rechten van het Kind: elk kind heeft het ~ recht op leven. | |
initiatiefrecht van de ondernemingsraad | right to initiate, ondernemingsrecht ~ bevoegdheid van de ondernemingsraad om ook buiten de overleg vergadering de onderneming betreffende voorstellen te doen (uitzondering vide artikel 23 lid 2 WOR). | |
injunctie | injuction, procesrecht ~ rechterlijke aanwijzing. | |
injunctiebevel | ondernemingsrecht, bevel van de ondernemingskamer dat de boeken van de onderneming aan de door haar benoemde onderzoekers moeten worden getoond en bepaalde betrokkenen bij die onderneming, bijv. bestuurders, commissarissen, aan de onderzoekers inlichtingen moeten verschaffen. | |
injuria | rechtsfilosofie, Latijn: onrecht, onrechtvaardigheid. | |
injustice manifeste | rechtsfilosofie, Frans: evident onrecht. In het recht kan ~ als grond gelden om te weigeren recht te spreken. | |
inkomstobligatie | vermogensrecht, obligatie waarbij de rente slechts wordt uitbetaald voor zover het bedrijfsresultaat dit toelaat. | |
inleiding / introductie | rechtswetenschap, begin, de eerste kennismaking. | |
inlichting / inlichten / ingelicht | faillissementsrecht, de schuldenaar is verplicht om informatie te verschaffen aan de bewindvoerder of de curator en ook aan de rechter-commissaris. In geval van weigering zijn er diverse sancties mogelijk. | |
inlichtingencomparitie | burgerlijk procesrecht, zitting in een rechtsgeding waarbij partijen op bevel van de rechter moeten verschijnen om aan hem inlichtingen te geven. | |
inschrijving op de rol / inschrijven op de rol / op de rol ingeschreven | burgerlijk procesrecht, plaatsing van een zaak op een lijst van te behandelen geschillen. De griffier verricht ~ wanneer een eiser de dagvaarding tijdig bij de rechtbank heeft aangebracht. | |
inschrijving van een merk / merk inschrijven / ingeschreven merk | entry of a trademark, merkenrecht ~ nadat een aanvrager zijn merk heeft gedeponeerd, zal het Benelux-merkenbureau dat merk in haar register inschrijven, nadat haar gebleken is dat het merk deugdelijk en geoorloofd is. Is dat laatste niet het geval, dan is er sprake van absolute ontoelaatbaarheid en zal niet worden overgaan tot ~. | |
insinuatie | procesrecht, bericht waarmee een procureur aan zijn cliënt te kennen geeft zich van zijn zaak te onttrekken, omdat de cliënt een gevraagde waarborgsom niet heeft betaald; het origineel van de ~ moet op de griffie van het betrokken gerecht gedeponeerd worden. | |
insolventie insolvency | insolventierecht, staat waarin een failliete boedel zich bevindt vlak voordat de curator die te gelde gaat maken; | |
Insolventieprocedures | bankruptcy procedures, insolventierecht ~ faillissement, surseance van betaling en schuldsaneringsregeling zijn ~. Deze procedures kunnen leiden tot een regeling waarbij, afgezien van volledige betaling, een schuldenaar volledige kwijting kan worden verleend ter zake zijn uitstaande schulden. | |
insolventierecht | law relating to insolvency, insolventierecht ~ vakgebied dat overwegend samenvalt met boek 2 Burgerlijk wetboek en de misbruikwetgeving; vooral m.b.t. de buitengerechtelijke sanering van ondernemingen met behulp van overlevingsscenario's, herfinancierings- of uitwinningsprocedures en te voeren aansprakelijkheidsprocedures tegen bestuurders en commissarissen. | |
insolventierecht / faillissementsrecht | insolventierecht, geheel van regels ter zake het niet (kunnen) voldoen van een debiteur aan zijn financiële verplichtingen. | |
inspanningsverplichting / inspanningsverbintenis | verbintenissenrecht, contractuele verplichting dat een partij zich moet inspannen. Er kan van wanprestatie sprake zijn als die partij zich onvoldoende heeft ingespannen, niet als hij het resultaat niet heeft weten te bereiken. Bijv. bij dienstverlening. | |
instaan voor volmacht | vermogensrecht, bestaan en omvang van een volmacht garanderen. Een persoon die als gemachtigde handelt moet ~, tenzij de wederpartij weet of behoort te weten dat een toereikende volmacht ontbreekt of de gevolmachtigde de inhoud van de volmacht volledig aan de wederpartij heeft meegedeeld. | |
installatie / installeren / geïnstalleerd | installation, in functie plaatsen van een rechterlijk ambtenaar; | |
instantie procesrecht | -, trede in het proces. Bijv. de eerste ~, de tweede ~. | |
instelling | institution, rechtswetenschap ~ organisatie van dienstverlening. | |
instellingsgrens | ondernemingsrecht, bij ten minste 50 werknemers moet een onderneming een ondernemingsraad instellen. | |
instemmingsrecht | vennootschapsrecht, het recht om toestemming te verlenen. Bijv. in sommige gevallen heeft de directie de instemming van de ondernemingsraad nodig voor het mogen doorvoeren van een aantal door hem voorgenomen besluiten; over een aantal zaken mag het College van Bestuur geen beslissingen nemen zonder vooraf instemming te hebben gekregen van de ondernemingsraad. Bijv. het ~ wordt beschouwd als het sterkste recht van een ondernemingsraad. | |
instemmingsverklaring | statement of approval, ondernemingsrecht ~ akkoordverklaring; de leden of aandeelhouders van een dochteronderneming dienen na aanvang van een boekjaar en voor de vaststelling of goedkeuring van de jaarrekening schriftelijk te verklaren dat zij instemmen met afwijking van de voorschriften. Indien de laatste deponering een ~ is, zal de geconsolideerde jaarrekening bij de aansprakelijke moeder gezocht moeten worden. | |
instituties | rechtswetenschap, afspraken tussen mensen die regelen hoe ze met elkaar omgaan. | |
institutioneel | rechtswetenschap, betrekking hebbend op staatsinstellingen of behorend tot een instituut of instituten. | |
institutionele arbitrage arbitration board / arbitration tribunal / arbitration body | arbitragerecht, geschillenbeslechting door een door partijen aangewezen scheidsgerecht; scheidsgerecht waarbij is voorzien in bijstand door een jurist als secretaris. | |
instrumenteel | rechtswetenschap, als voor- of onderwerp ergens toe dienen. Bijv. een transportakte is ~, zij strekt immers tot levering van onroerend goed. | |
instrumentele wetgeving | rechtswetenschap, wetgeving met beïnvloeding van burgers als doel. Bijv. accijns op tabak ter ontmoediging van roken. | |
intabuleren | rechtswetenschap, omranden. | |
intakegesprek | advocatuur, verkennend gesprek bij een advocaat, waarbij de rechtzoekende zijn (juridische) problemen globaal vertelt en op basis waarvan de advocaat beslist of hij de zaak wil aannemen. | |
integraal | integral, rechtswetenschap ~ allesomvattend, geheel, volledig. Bijv. sommige verdragen maken ~ deel uit van het recht en ze kunnen dan ook ingeroepen worden voor de rechter. | |
integraal advies | full opinion, rechtswetenschap ~ allesomvattend, volledig advies. | |
integraal herhaald en ingelast | advocatuur, vaak door advocaten gebruikte formulering in conclusies, om elders geschreven informatie deel uit te laten maken van het onderhavige stuk. Bijv. hetgeen in conventie wordt gesteld, dient hier in reconventie als ~ te worden beschouwd. | |
integrale overweging | rechtswetenschap, volledige, niet ingekorte overweging. Bijv. de veroordeelde moet het doen met de uitspraak zonder dat hij kennis kan nemen van de integrale overwegingen. | |
integratie / integreren / geïntegreerd | integration, rechtsfilosofie ~ inburgering in de Nederlandse samenleving. Bijv. minister Verdonk van Vreemdelingenzaken en Integratie wil al sinds haar aantreden in mei 2003 dat migranten actiever ~ in de samenleving. | |
integratie / integreren / geïntegreerd | rechtswetenschap, in een eenheid, bijv. samenleving, opgaan. | |
integrerend | integrant, in de combinatie ~ onderdeel: deel van een groter geheel dat niet losstaat maar helemaal met dit geheel verweven is. Bijv. rechtsregels door organen van de EG vastgesteld maken integrerend onderdeel uit van de Nederlandse rechtsorde. | |
intellectuele eigendom (IE) / intellectuele rechten / (oneigen.) intellectueel eigendom intellectual property | intellectuele eigendomsrecht, uitsluitend recht van een persoon op zijn geestelijke voortbrengselen. Bijv. een boek, een databank of een merk kunnen tot het ~ van een persoon behoren. | |
intellectuele eigendomsrecht / IE-recht | intellectual property, intellectuele eigendomsrecht ~ vakgebied dat met het auteursrecht en de industriële rechten samenvalt; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en het tenietgaan van bescherming van geestelijke voortbrengselen. | |
intensief | intensive, krachtig, vol. | |
inter partes | rechtswetenschap, hetgeen tussen partijen onderling geldt. | |
interchange agreement | informaticarecht, overeenkomst waarin de rechten en plichten van via EDI communicerende partijen staan beschreven. De ~ bevat namen van de betrokken partijen en contactpersonen, het doel waarvoor de gegevens gebruikt mogen worden, afspraken rond levering van gegevens en leveringstermijnen, procedures voor conflictbemiddeling, sleutelbeheer en afspraken over digitale handtekeningen. | |
Interessenjurisprudenz | rechtsfilosofie, Duits: rechtsfilosofische en rechtsmethodische leer, die uitgaat van de rechtscheppende functie van de rechter, die lacunes in de wet aanvult, met inachtneming van de verschillende belangen (Interessen); (Begriffsjurisprudenz: letterlijke toepassing van de wet door de rechter). | |
interferentie / interfereren / geïnterfereerd | -, gelijktijdige werking van twee bewegingen die elkaar belemmeren of versterken, vooral van trillingen of golfbewegingen. | |
intergouvernementele besluitvorming | internationaal recht, manier van besluitvorming van een internationale organisatie, waarbij een staat niet tegen zijn wil aan een bepaald besluit van die organisatie gebonden is. | |
intergratie | -, FOUTE SPELLING. Zoek: integratie | |
interjecteren | rechtsgeschiedenis, 16de eeuw: instellen. Bijv. ~ van appèl. | |
interlocutoir vonnis | interlocutory judgement, burgerlijk procesrecht ~ soort tussenvonnis; tussentijdse beslissing van de rechter waarin hij aan een der partijen een bewijsopdracht geeft, deskundigen benoemt of een instructie beveelt. Het ~ kan op bepaalde punten een eindbeslissing inhouden in welk geval de beroepstermijnen gelden. | |
interlokaal recht | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
intermediair | intermediator, overeenkomstenrecht ~ tussenpersoon; partij die bemiddelt tussen werkgevers en werkzoekenden. | |
internationale koop | handelsrecht, koopovereenkomst die een internationaal karakter draagt, een roerende zaak betreft en niet voor gebruik in de privésfeer is bedoeld. | |
internationale registratie | international registration, merkenrecht ~ registratie van een merk in meerdere landen via de Overeenkomst of het Protocol van Madrid. De ~ is een goedkope en eenvoudige manier om merken in de aangesloten landen te beschermen. | |
interne schuldoverneming internal transfer of debt | overeenkomstenrecht, betalingsovereenkomst, waarbij de debiteur met een derde afspreekt dat deze de schuld zal betalen. Deze 'interne' overeenkomst heeft geen gevolgen voor de relatie tussen de debiteur en de crediteur. (Verhoeven) | |
internetrecht | law of the internet, internetrecht ~ rechtsgebied dat betrekking heeft op de diverse aspecten van internet, zoals domeinnamen, privacy, spamming. | |
interpretatie / interpreteren / geïnterpreteerd | interpretation, rechtswetenschap ~ opvatten; uitleggen. | |
interpretatiemethode | methods of interpretation, rechtswetenschap ~ er zijn verschillende methoden van interpretatie van de wet door de rechter: | |
interveniënten | burgerlijk procesrecht, persoon die tussenkomt; persoon die voor een ander een wissel accepteert of betaalt. | |
interventieprijs | intervention price, grens aan hoe laag de feitelijke marktprijs voor een bepaald (landbouw)product mag zijn. Daalt de feitelijke marktprijs verder dan koopt de EU het betreffende product waardoor het aanbod kleiner wordt en de prijs weer stijgt. De ~ ligt 5 procent onder de richtprijs. | |
interventiepunt | intervention point, bepaalde waarde van een bepaalde wisselkoers, die voor een centrale bank reden is om in te grijpen, namelijk door het kopen c.q. verkopen van bepaalde valuta teneinde de wisselkoers binnen een van te voren vastgestelde bandbreedte te houden. | |
interversie | bewijsrecht, omkering, vooral van de bewijslast; het verduisteren van gelden. | |
interversie van bezit | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
interversie van houderschap | vermogensrecht, wijziging van het houderschap, als uitzondering op de regel het houderschap niet tot bezit leidt. Bijv. doordat de houder het recht van de bezitter tegenspreekt. | |
intimare | procrsrecht, Latijn: intimeren, dagvaarden, gerechtelijk dagen, aankondigen, vonnis betekenen. | |
intimidatie / intimideren / geïntimideerd | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis: afschrikken, dreigen. | |
intitulé | heading, opschrift van een wet of van een akte. | |
intitutie / institueren / geïnstitueerd | procesrecht, instellen. Bijv. van een rechtsvordering. | |
intrekking aanbod / aanbod intrekken / ingetrokken aanbod | withdrawal of an offer, verbintenissenrecht ~ een aanbod kan worden herroepen tenzij het een termijn voor de aanvaarding inhoudt of de onherroepelijkheid op andere wijze uit het aanbod volgt. Tenzij een aanbod vrijblijvend is gedaan kan deze na aanvaarding niet meer worden herroepen. Indien een aanbod is aanvaard, is namelijk een overeenkomst tot stand gekomen. In geval een aanbod vrijblijvend is gedaan kan deze nog onverwijld na aanvaarding worden herroepen. Bijv. een offerte. | |
intrekking aandelen | ondernemingsrecht, verminderen van het geplaatste kapitaal van een vennootschap door het aantal aandelen bij statutenwijziging te verlagen. | |
introductief | introductory, inleidend. | |
intuiti personae-gedachte | vennootschapsrecht, Latijn: persoonsgebonden kwaliteiten geven aanleiding tot het sluiten van de overeenkomst. Bijv. de persoonsgebonden samenwerking in een quasi-vof BV [sic] brengt ook met zich dat de positie van de partner niet zonder de instemming van de ander kan worden overgedragen aan een derde. Dit zou in strijd zijn met de ~. (Van der Sangen) | |
intuitu personae | rechtswetenschap, Latijn: persoonsgebonden; geldigheid van het contract is sterk verbonden met de persoon die het contract afsluit. Bijv. een verzekeringsovereenkomst. | |
invaliditeit | rechtswetenschap, ongeldigheid. Een document dat invalide is, is ongeldig. | |
inventariseren | to inventory, burgerlijk procesrecht ~ lijst van stukken maken die aan de rechter overlegd moeten worden; | |
investeringsrekening | rechtswetenschap, rekening waarop geld voor investeringen gestort wordt bestemd. (De Wet Investeringsrekeningen is ingesteld om als overheid selectief investeringen te bevorderen die goed zijn voor werkgelegenheid en milieu.) | |
inzage boeken | ondernemingsrecht, mogelijkheid om controle uit te oefenen op de administratie van een onderneming door kennis te kunnen nemen van deze administratie. | |
inzagerecht | right of inspection, informaticarecht ~ recht om aan een (overheids-)organisatie te vragen of en zo ja welke persoonsgegevens er verzameld zijn. Als het inzageverzoek geweigerd wordt, dan kan men terecht bij de rechter. Uitwerking van het ~: recht op kopieën uit een dossier. | |
ipso facto | rechtswetenschap, Latijn: door dit feit zelf. | |
ipso iure / (oneigen.) ipso jure | rechtswetenschap, Latijn: door dit recht zelf. | |
irrelevant | -, niet ter zake dienend, geen argument opleverend; tegenstelling: relevant. | |
ISP (internet service provider) | -, bedrijf dat aan zijn klanten toegang biedt tot het Internet en enkele aanvullende diensten, zoals bijv. ruimte voor webpagina's (hosting), e-mail, toegang tot nieuwsgroepen etc. Bijv. XS4all is een bekende ~. | |
ius ad rem aquirendam | zakenrecht, Latijn: de vestiging van of titel voor het zakelijk recht. (bron: RU Gent) | |
ius agendi | rechtsgeschiedenis, procesrecht, Latijn: het recht recht om te vorderen]; een processueel recht om naar de rechter te gaan en daar over een bepaald geschil te worden gehoord en van hem een beslissing te krijgen van een bepaalde aard, een recht om te vorderen (Storme). | |
ius commune / gemene recht | rechtswetenschap, Latijn: algemeen, gangbaar recht dat geldt zolang zich geen uitzonderingssituaties voordoen. | |
ius in re / (oneigen.) iura in re | vermogensrecht, Latijn: recht op een zaak. Zakelijk recht. Volgens sommige rechtsgeleerden heeft ~ alleen betrekking op zaken. (Hohfeld) | |
ius in rem / (oneigen.) ius ad rem zakenrecht | -, Latijn: recht op een zaak. Volgens sommige rechtsgeleerden is ~ een absoluut recht op een goed. (Hohfeld) | |
ius tollendi | vermogensrecht, Latijn: de rechthebbende kan zijn zaken en hun vruchten van de bezitter die te kwader trouw is, afnemen onverminderd zijn recht om die bezitter op grond van onrechtmatige daad aan te spreken voor de geleden schade. Bijv. fiets bij de dief terughalen en de kosten van de gehuurde fiets op hem verhalen. | |
iussum overeenkomstenrecht | -, Latijn: bevel. Opdracht tot delegatie van de delegant aan de gedelegeerde. | |
jaarrekening annual accounts | ondernemingsrecht, wettelijk voorgeschreven balans en winst- en verliesrekening met een toelichting. De ~ heeft tot doel een waarheidsgetrouw beeld te geven van het vermogen, de financiële positie en het resultaat van de onderneming. De ~ van een BV of NV is openbaar en verkrijgbaar via de Kamer van Koophandel. | |
jaarrekening neerleggen | deposit the annual accounts, vennootschapsrecht ~ de jaarrekening ter inzage achterlaten. Bijv. binnen twee maanden na gerechtelijke vernietiging van een jaarrekening moet de rechtspersoon een afschrift van de in de uitspraak opgenomen bevelen met betrekking tot de ~ ten kantore van het handelsregister. | |
jaarsalaris | burgerlijk procesrecht, salaris van een procureur voor de bestudering van een vonnis, berekening van de samengestelde vordering en aansluitende schriftelijke kennisgeving richting de schuldenaar. Het ~ bedraagt niet meer dan de helft van het geliquideerde salaris. | |
jaartaks / instandhoudingstaksen | octrooirecht, jaarlijkse bijdrage voor een octrooirecht. | |
jaarvergadering | vennootschapsrecht, vergadering van aandeelhouders waar de jaarrekening wordt goedgekeurd en dividend wordt vastgesteld. (bron: beleggingsplein.nl) | |
jaarverslag / jaarrapport | ondernemingsrecht, jaarlijks door het bestuur volgens de wet te verschaffen schriftelijk verslag over de gang van zaken in het afgelopen jaar bij een onderneming, de toestand per balansdatum en gebeurtenissen van bijzondere betekenis na het einde van het boekjaar. | |
jargon | jargon, advocatuur ~ branche of vakbepaald taalgebruik. | |
jegens | -, ten aanzien van, ten opzichte van een persoon. | |
joint venture | fusie- en overnamerecht, Engels: verregaande vorm van samenwerking tussen twee of meer bedrijven doordat die gezamenlijk een nieuw bedrijf oprichten en daarin hun gezamenlijke activiteit(en) uitvoeren en commerciële doelen nastreven. | |
Jonge Balie | advocatuur, verzamelnaam van advocaten die minder dan 7 jaar praktijk voeren. | |
judex ne procedat ex officio | burgerlijk procesrecht, Latijn: de rechter procedeert niet van ambtswege. De burgerlijk rechter is lijdelijk. Indien er geen klager is, is er geen geding. | |
judex non ultra petita | burgerlijk procesrecht, Latijn: de rechter wijst niet meer toe dan het gevraagde. Beginsel dat de civiele rechter niet meer toewijst en kan toewijzen dan hetgeen is gevorderd. | |
judge-made law | rechtswetenschap, Engels: door de rechter gemaakt recht. Soms wordt een beslissing van de rechterlijke macht een rechtsregel. Dit gebeurt m.n. waar de wetgevende macht geen rechtsregel (bijv. in de vorm van een wet) heeft geschapen of waar de rechtsregel vaag is. | |
judicata res pro veritate accipitur | procesrecht, Latijn: de inhoud van een vonnis wordt als waar beschouwd. | |
judicatuur | rechtsgeschiedenis, 18de-19de eeuw: rechterlijke macht rechtsgebied. Bijv. '~ der Middelen te Lande over het grondgebied van Zeeland, 1799-1819'. | |
judicium / (mv.) judicia | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Latijn: verrechtvaardiging(en). Predikaat waarmee wordt blijk gegeven van een bepaalde score of bekwaamheid. Bijv. cum laude kan het ~ zijn van een opleiding. | |
juncto (jo) | rechtswetenschap, Latijn: te lezen in verband met. Afgekort: j°. | |
jura in re aliena | zakenrecht, Latijn: rechten in de zaak van een ander. Beperkt zakelijk recht. Bijv. recht van erfpacht. | |
juramentum | -, Latijn: eed. | |
jure divino | rechtsfilosofie, Latijn: volgens goddelijk recht. | |
jure humano | rechtsfilosofie, Latijn: volgens menselijk recht. | |
juridificering rechtswetenschap | -, interventie door justitiële instellingen in de samenleving. | |
juridisch adviseur | advocatuur, persoon, al dan niet een academisch geschoold jurist, die juridische adviezen geeft. Een advocaat is een juridisch adviseur, evenals een belastingconsulent. | |
juridisch eigenaar | legal owner, zakenrecht ~ persoon die eigenaar van een zaak is volgens het Burgerlijk Wetboek. | |
juridisch eigendom | zakenrecht, eigendom van een zaak volgens het Burgerlijk Wetboek. | |
juridisch medewerker | advocatuur, HBO-geschoolde medewerker van een advocatenkantoor die juridische adviezen geeft, optreedt als gemachtigde enz. | |
juridische aspecten | -, onderdelen die maken hebben met het recht. Bijv. de ~ bij het kopen van het huis zijn dat er een koopovereenkomst moet worden gesloten en dat het huis notarieel dient te worden getransporteerd. | |
juridische fusie / bedrijfsfusie | fusie- en overnamerecht, juridische samensmelting van twee bedrijven, waardoor een nieuw bedrijf ontstaat met het vermogen van de twee bedrijven samen. De ~ is de hoogste vorm van samenwerking tussen bedrijven. | |
juridische grondslag | rechtswetenschap, hetgeen zijn basis vindt in het recht of in het bijzonder de regelgeving of rechtspraak. | |
juridische instrumenten | rechtswetenschap, juridische middelen om een doel te bereiken. Bijv. het leggen van beslag of het voeren van een kort geding. | |
juridische levering | vermogensrecht, goederenrechtelijke overeenkomst van overdracht en een leveringshandeling waarin de overeenkomst van overdracht wordt vervuld; levering van bijv. een onroerende zaak waarbij het eigendom overgaat van de vervreemder op de verkrijger. De ~ van een onroerende zaak geschiedt bij notariële akte gevolgd door inschrijving van een afschrift van deze akte bij het Kadaster. De feitelijke overdracht van bijv. een woning vindt plaats door overdracht van de sleutels; rechtshandeling die voor overdracht van een goed is vereist en verschilt naargelang de aard van het goed dat wordt overgedragen. Bijv. notarieel transport van een onroerend goed. | |
juridische merites | rechtswetenschap, de ~ van een zaak: hoe een zaak juridisch in elkaar steekt en wat daarvan de gevolgen kunnen zijn. | |
juridische naam | handelsnaamrecht, officiële naam van het bedrijf, zoals bij de Kamer van Koophandel ingeschreven. | |
juridische realiteitszin | legal realism, rechtssociologie ~ beschrijvende, niet-normatief sociologische benadering van het recht of een juridische beslissing. Bijv. de Amerikaanse ~. | |
juridischwoordenboek.nl | rechtswetenschap, hét verklarend juridisch woordenboek op internet. De site is gemakkelijk toegankelijk, gebruiksvriendelijk en zeer snel. Het bevat duizenden termen en bij veel termen kan worden doorgeklikt naar bijbehorende wet- en regelgeving. ~ wordt samengesteld door professionele juristen en vooral bezocht door studenten, juristen en particulieren. | |
juridisering / juridiseren / gejuridiseerd | rechtswetenschap, relevante juridische aspecten uit bepaalde feiten en omstandigheden halen en daaraan juridische betekenis geven. Bijv. plaatsing van een handtekening onder een aangeboden contract is (~) een wilsverklaring van aanvaarding, waardoor de overeenkomst tot stand komt. | |
jurimetrie | rechtswetenschap, het steeds wetenschappelijker en empirisch worden van de rechtswetenschap. Een vraag waar de ~ zich mee bezighoudt, is of rechterlijke uitspraken wetenschappelijk voorspelbaar zijn. | |
jurispudentie | -, FOUTE SPELLING. Zoek: jurisprudentie. | |
jurist lawyer | advocatuur, rechtsgeleerde persoon die de titel van 'meester' (mr.) draagt. | |
juriste | lawyer, advocatuur ~ vrouwelijke rechtsgeleerde persoon die de titel van 'meester' (mr.) draagt. | |
juristenrechtspraak | rechtswetenschap, door de rechter gemaakt recht. Soms wordt een beslissing van de rechterlijke macht een rechtsregel. Dit gebeurt m.n. waar de wetgevende macht geen rechtsregel (bijv. in de vorm van een wet) heeft geschapen of waar de rechtsregel vaag is. | |
juristerij | rechtswetenschap, juridische spitsvondigheid, vaak met slechte bedoelingen. | |
jury | Angelsaksisch recht, burgers die in een strafzaak of in een civiele zaak moeten beslissen of de verdachte schuldig is, of de eis toegewezen moet worden. Juryrechtspraak is in Engelstalige landen zeer gebruikelijk. | |
juryrechtspraak | Amerikaans recht, rechtspraak door middel van een jury die samengesteld is uit willekeurige burgers. Bijv. de VS kennen ~. | |
juryrechtspraak / lekenrechtspraak (oneigen.) | jurisdiction lay procesrecht, rechtspraak door niet-juristen, in de hoedanigheid van rechters die geen beroepsrechters zijn. Nederland kent geen ~ met als belangrijkste reden dat het de leden van de jury ontbreekt aan een hoeveelheid rechtskennis waarover de zittende magistratuur wel geacht wordt te beschikken. Bijv. de jury van het (Belgische) Hof van Assissen oordeelt over drukpersmisdrijven. | |
justificatoire bescheiden | burgerlijk procesrecht, documenten, brieven en andere schriftelijke stukken die bepaalde feiten of stellingen bewijzen of rechtvaardigen. | |
Kabelregeling - EG | Cable Regulation, mediarecht ~ een regeling uit 1984 waarin het verboden was om als kabelexploitant buitenlandse omroepprogramma's aan zijn abonnees door te geven als deze op Nederland gerichte reclameboodschappen bevatten en Nederlandse ondertiteling hadden. Het Hof van Justitie van de EG bepaalde dat de ~ discriminerend en dus in strijd was met het EG-recht. | |
kadi | rechtssociologie, Arabisch: rechter. Titel van een alleensprekende theoloog-rechter die volgens het Islamitisch recht rechtspreekt. | |
kalenderweek | calendar week, rechtswetenschap ~ maandag tot en met zondag. | |
kalibreren | -, ijken, een schaalverdeling aanbrengen. | |
Kamer van Koophandel (KvK) | Chamber of Commerce, handelsrecht ~ openbaar lichaam dat regionaal de belangen van ondernemingen behartigt en het handelsregister houdt. | |
kanaliseren | channel, een gebied in kanalen verdelen; | |
kanonschootsafstand | -, zover als een projectiel uit een kanon kan vliegen. | |
kanselarij der Nederlandse Orden | -, adviesorgaan van de regering over onderscheidingen en herinneringstekens ingesteld bij wet of Koninklijk Besluit. | |
kanselier | -, het hoofd van de Kanselarij der Nederlandse Orden. | |
kansgenot | faillissementsrecht, schatting van de verwachte opbrengst van een vordering, waarvan de waarde van een zeker toeval afhankelijk is. | |
kansovereenkomsten / aleatoire overeenkomsten | eleatory contract, overeenkomstenrecht ~ wederkerige overeenkomsten waarbij een of beide prestaties afhangen van onzekere uitkomsten. Tot de ~ behoren de overeenkomsten van verzekering, lijfrenten en spel en weddenschap. | |
kansspel | game of chance, burgerlijk recht ~ spel waarbij de aanwijzing der winnaars geschiedt door enige kansbepaling waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed kunnen uitoefenen, en waar prijzen of premies mee gewonnen kunnen worden. Bijv. een loterij is een ~ | |
kansspelbelasting | burgerlijk recht, belasting die door de winnaar van een kansspel (niet zijnde een casinospel) moet worden betaald, als de prijs meer dan een bepaald bedrag bedraagt. De ~ moet door de aanbieder worden betaald als het wel een casinospel betreft. | |
kansspelvergunning | burgerlijk recht, vergunning, vereist door de Wet op de kansspelen, om een kansspel aan te bieden | |
kantonrechter cantonal judge | burgerlijk procesrecht, rechter die werkt binnen de sector kanton van de rechtbank en die arbeids-, huur- en handelszaken ten belope van hoogstens € 5.000,-- en overtredingen behandelt. Nederland telt 62 kantongerechten. | |
kantschrift | burgerlijk procesrecht, mededeling in de kantlijn van een gerechtelijk stuk. Bijv. de aantekening van een andere datum in de kantlijn van een dagvaarding. | |
kaperbrief | -, soort vergunning om deel te nemen aan zeeroverij; Hunne Hoogmogende Heeren der Staten Generaal verleenden volgens aloud gebruik aan ondernemende schippers toestemming om voor eigen kosten en risico 's lands vijanden te benadelen. Er moest voor die vergunning een bedrag neergeteld worden en behaalde buit moest bij het prijsgerecht [prijzenhof] der admiraliteit van de thuishaven worden ingeleverd. Daarna volgde naar recht en billijkheid een verdeling tussen het land en de kaapvaarder. Zo'n commissiebrief werd meestal na een jaar of zes ongeldig verklaard en alleen betrouwbare kapers die in staat waren opnieuw een zeer hoge cautie te storten mochten doorgaan. Het spreekt vanzelf dat er vaak verschil in inzicht was over recht en billijkheid, zodat veel kaapvaarders ter vrije nering vaarden en hun prijzen van de hand deden in havens waar de overheid minder moeilijk deed, zoals Ierland, Marokko, de Afrikaanse kust en Middellandse zee. (bron: W.P.L. Spruit). | |
kapitaal | capital, ondernemingsrecht ~ vermogen van een onderneming. Bijv. bij een besloten vennootschap uitgedrukt in de waarde van de aandelen. | |
kapitaalmarkt | -, Vraag en aanbod van financiële middelen met een lange looptijd worden verhandeld. | |
kapitalisatie / kapitaliseren / gekapitaliseerd | ondernemingsrecht, toevoegen aan het kapitaal. | |
karakter | character, rechtswetenschap ~ kenmerken van een (juridische) zaak. | |
kartelrecht | competition law, kartelrecht ~ rechtsgebied uit voornamelijk het EG-verdrag en de Europese Kartelverordening; vooral m.b.t. het verbod op overeenkomsten tussen bedrijven waardoor de vrije concurrentie binnen de Europese Gemeenschap wordt verhinderd of beperkt. Het ~ is een subgebied van het Europees recht. | |
kartelverbod | kartelrecht, verbod op alle feitelijke en/of rechtshandelingen die ten doel hebben de handel tussen de Lidstaten van de EG nadelig te beïnvloeden. | |
kasboek | cash-book, kantoorboek voor ontvangsten en uitgaven van geld. (van Dale) | |
kasstroom | cashflow, ondernemingsrecht ~ verschil tussen de bruto ontvangsten uit hoofde van de verkoop van producten en de uitgaven in verband met de aanschaf en gebruik van productiemiddelen in een bepaalde periode. Vaak aangeduid als winst plus afschrijving. Daarbij wordt dan verondersteld dat zich geen financiële herstructureringen hebben voorgedaan. | |
Kelderluik-arrest | privaatrecht, HR 05-11-1966, NJ 1966, 136: vier criteria voor vaststelling van gevaarzetting: de mate van waarschijnlijkheid dat het slachtoffer het gevaar niet (tijdig) onderkent, de kans op een ongeval, de ernst van de mogelijke gevolgen en de vraag of veiligheidsmaatregelen meer of minder gemakkelijk kunnen worden getroffen. | |
kenbaarheidsvereiste | overeenkomstenrecht, een van de vereisten voor een beroep op dwaling. Het moet voor de wederpartij duidelijk zijn geweest dat de omstandigheid waardoor er gedwaald werd, belangrijk was voor het aangaan van de overeenkomst. Bijv. verzekeringsrecht: het moet voor de verzekerde kenbaar zijn geweest dat zijn verzwijging relevant zou zijn voor de verzekeraar. | |
kenbron (van het recht) | source of knowledge, bronnen waaruit het recht gekend kan worden, d.w.z. waaruit opgemaakt kan worden wat het geldende recht in een bepaalde periode is of was. Bijv. literatuur en jurisprudentie zijn kenbronnen van het recht. | |
kenmerk | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
kennelijk | rechtswetenschap, zo te zien; klaarblijkelijk. Bijv. kennelijk onredelijke opzegging van de dienstbetrekking. | |
kennelijke vergissing | burgerlijk procesrecht, klaarblijkelijke vergissing. Bijv. als € 1.000,-- werd gevorderd, terwijl de rechter in het dictum € 100.000,-- toewijst, is er sprake van een ~. | |
kerfstok | -, lang stuk hout, waar een sneetje in is gekerfd (met een bepaalde betekenis) en die vervolgens in de lengte gesplitst wordt. De kerfstok kan dienen als bewijs voor de omvang van bijv. een schuld. | |
kerkelijk huwelijk | church marriage, godsdienstige plechtigheid, waarmee de echtelieden ook voor de kerk in de echt verbonden zijn. Het kerkelijk huwelijk mag pas na het burgerlijk huwelijk plaatsvinden. | |
kerkelijke rechtspraak | -, vorm van tuchtrecht binnen de kerk. | |
kerkelijke staat | -, staatsrechtelijke vorm van het Vaticaan. | |
kerkgenootschap | rechtspersonenrecht, kerkelijke organisatie die door een eigen statuut wordt geregeerd en rechtspersoonlijkheid bezit. | |
kernbeding | overeenkomstenrecht, beding dat de kern van een prestatie aangeeft. Een dergelijk beding kan niet als algemene voorwaarde worden aangemerkt en derhalve niet op grond van de wetgeving ter zake algemene voorwaarden worden vernietigd. | |
kernenergie | -, energie, vrijkomend bij splijting of versmelting van atoomkernen. | |
kernongeval | -, ongeval met een nucleaire installatie. | |
kettingbeding | perpetual clause, overeenkomstenrecht ~ clausule in een overeenkomst m.b.t. een registergoed, waarin wordt bedongen dat de verplichting om iets te dulden of niet te doen ten aanzien van het betreffende registergoed, zal overgaan op volgende eigenaren van dat registergoed. | |
kettingbrief / (mv.) kettingbrieven | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Brief of e-mail die erop gericht is telkens door de adresseerden te worden doorgestuurd aan anderen. De ~ is een middel om petities te verzamelen of een mening te verkondigen of (virus)waarschuwingen af te geven. In sommige ~ wordt de belofte op geldelijk gewin voorgehouden. | |
keurmerk | -, merkteken als bewijs van keuring en/of als aanduiding is van een bepaalde kwaliteit | |
keuzedividend | -, winstuitkering ter keuze van de aandeelhouder in geld of in aandelen. | |
keuzelegaat | legacy choice, de mogelijkheid van de langstlevende om bepaalde goederen uit het nalatenschap te kiezen | |
keuzerecht | rechtswetenschap, bevoegdheid van een belastingplichtige om in bepaalde situaties een voor hem beter uitkomend alternatief te kiezen. (Fockema) | |
Kinderen De Bourbon - Parma-arrest | -, HR 04-03-1988, NJ 1989, 367:een beroep op de vrijheid van meningsuiting werd verworpen, omdat deze de inbreuk op de privacy, waarover de kinderen van prinses Irene klaagden, niet rechtvaardigde. (G.A.I. Schuijt) Het ging om een publicatie in het weekblad Priv� over de kinderen van Prinses Irene. De vraag die hier aan de orde was, was of een dergelijke publicatie een onrechtmatige inbreuk op de bescherming van de persoonlijke levenssfeer opleverde, of dat zogenaamde �public figures� dergelijke inbreuken moeten tolereren? De Hoge Raad bepaalde hier, dat de grenzen van het recht op eerbiediging van hun priv�-leven ten aanzien van die kinderen anders moet worden getrokken dan ten aanzien van doorsnee kinderen. Wel is het zo dat om tot een antwoord op een dergelijke vraag te komen alle bijzonderheden van het gegeven geval dienen te worden meegewogen. Het kan bijvoorbeeld een rol spelen, dat zoal in dit geval de desbetreffende kinderen de publiciteit niet gezocht hadden. Naarmate men de publiciteit meer zelf heeft gezocht, worden zij minder beschermd tegen uitlatingen in de pers die hun priv�-leven betreffen. (Niels van Ophem) | |
kinderwetten | rechtsgeschiedenis, wetten uit het begin van de 20e eeuw met kinderbescherming als doel. | |
klachtreglement arbitragerecht | -, reglement houdende dat partijen in een procedure bij het scheidsgerecht het recht hebben een klacht over handelingen of nalaten van arbiters die door de klager in strijd worden geacht met de gedragsregels, schriftelijk en gemotiveerd in te dienen bij de voorzitter van het scheidsgerecht. | |
klassieke richting | rechtsfilosofie, rationalistische stroming uit de 18e eeuw waar het huidige Nederlands strafrecht grotendeels op gebaseerd is. Proportionaliteit van de straf en delict en humanisering van de straf zijn termen die hierbij horen. Belangrijke (rechts)filosoof: Beccaria. | |
kleine kansspelen | burgerlijk recht, spelletjes, waarbij de kans op een prijs door toeval wordt bepaald, maar die toch aan een lichter regime zijn onderworpen dan echte kansspelen zoals de lotto. Het moet gaan om bijv. een vereniging, die het organiseren van kansspelen niet als doel heeft en waarbij het prijzengeld beperkt is. | |
kleine zelfstandige | ondernemingsrecht, geen juridische term; iemand die niet in dienstbetrekking een beroep uitoefent, bijv. in de vorm van een eenmanszaak. | |
kleinrecht | mediarecht, het ten gehore brengen (openbaar maken) van muziek | |
klerk | advocatuur, al dan niet juridisch geschoolde persoon die juristen reguliere werkzaamheden uit handen neemt; paralegal. | |
know-how | -, Vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Engels: geheel van kennis en ervaring die een persoon of onderneming bezit. | |
koersverrekeningscontract | overeenkomstenrecht, soort koopovereenkomst waarbij partijen overeenkomen dat niet geleverd of betaald zal worden, maar alleen het verschil tussen de koopprijs op het moment van sluiten van de overeenkomst, en de marktwaarde op het moment van levering betaald zal worden. | |
konjunktief / conjunctief | rechtswetenschap, verenigd. | |
kooirecht | rechtsgeschiedenis, 19de eeuw. Eigendom van een eendekooi, die vroeger door de Jachtwet beschermd werd; zakelijk recht om op een gepaald stuk grond (en water) vogels, in het bijzonder eenden, te vangen met behulp van een daartoe geschikte vanginstallatie. | |
koop / kopen / gekocht | to buy, overeenkomstenrecht ~ aanschaf van goederen en/of genot van diensten tegen betaling. | |
koop op monster / koop op model | overeenkomstenrecht, koopovereenkomst waarbij de gekochte zaak moet overeenstemmen met het getoonde of verstrekte monster of model, tenzij dat slechts bij wijze van aanduiding werd verstrekt, zonder dat de zaak daaraan behoefde te beantwoorden. | |
koop op proef | overeenkomstenrecht, bijzondere overeenkomst die geacht wordt te zijn gesloten onder de opschortende voorwaarde dat de koper de zaak binnen een bepaalde termijn betaalt. Indien niet (tijdig) wordt betaald, komt de koop niet tot stand. | |
koopakte | overeenkomstenrecht, schriftelijke overeenkomst waarin de koop van bijv. een recht op gebruik van een woning (timesharing) wordt geregeld. | |
koopman | handelsrecht, ieder die een bedrijf uitoefent | |
koopoptie | verbintenissenrecht, recht om door een eenzijdige wilsverklaring een koopovereenkomst te doen ontstaan. | |
koopovereenkomst / koopcontract | purchase agreement, overeenkomstenrecht ~ benoemde overeenkomst waarbij de ene partij zich verbindt een zaak te geven en de andere om daarvoor een geldbedrag te betalen. | |
kooppenningen | purchase money, overeenkomstenrecht ~ geldbedrag dat men iemand geeft bij het sluiten van een koop. | |
koper | overeenkomstenrecht, één van de partijen bij een bijzondere overeenkomst van koop, en wel degene die verplicht is de prijs te betalen. | |
kopie | auteursrecht, afschrift, duplicaat van een origineel; verveelvoudiging | |
kopieerbevoegdheid | auteursrecht, bevoegdheid om onder bepaalde voorwaarden kopieën te maken van geschriften. Er is dan geen sprake van een inbreuk op het auteursrecht. | |
Koppelingswet | Dutch Benefit Entitlement (Residence Status) Act, wet- en regelgeving - politiek ~ wet om door de overheid verstrekte voorzieningen aan vreemdelingen zonder verblijfsrecht te onthouden. Iemand zonder verblijfsrecht (iemand die illegaal in Nederland verblijft) heeft geen recht op voorzieningen, met uitzondering van dringende medische hulp, onderwijs voor leerplichtigen en rechtsbijstand. | |
koppelverkoop | informatierecht, het sluiten van een bepaalde transactie wordt slechts geweigerd indien niet tevens een andere transactie wordt afgesloten. Deze transactie hoeft geen koopovereenkomst te zijn, het kan ook gaan om rechtsfiguren als huur of een licentie. (S.M. van Geffen). Bijv. de aanschaf van een laptop waar Windows zgn. gratis bijgeleverd wordt. ~ zorgt ervoor dat beide fabrikanten hun product goedkoper kunnen verkopen, echter soms voor de consument met het nadeel van een ongewenst product. | |
kort geding (KG) / kort gedingen | summary proceedings, burgerlijk procesrecht ~ korte gerechtelijke procedure in spoedeisende zaken waarin, gelet op de belangen van partijen, een onmiddellijke voorziening bij voorraad van de voorzieningenrechter wordt vereist. Bijv. een ~ in spoedeisende zaken, zoals een beslag op (het aan de ketting leggen van) een schip dat dreigt uit te varen. | |
kortsluiting / kortsluiten / kortgesloten | advocatuur, communicatie tussen verschillende partijen waarbij een afspraak wordt vastgelegd of informatie wordt uitgewisseld. | |
kost | -, levensonderhoud; dagelijks verstrekte voeding (van Dale) | |
kosteloze rechtsbijstand | sociale advocatuur, rechtskundige bijstand aan een rechtzoekende met een beperkte financiële draagkracht ter zake van een rechtsbelang dat hem rechtstreeks en individueel aangaat. Overigens is wel vaak een eigen bijdrage verschuldigd. | |
kosten koper (KK) | overeenkomstenrecht, taxatie- en notariële kosten, lasten, kadastrale rechten en overhevelingsbelasting die - los van de koopsom - gemoeid zijn om een onroerende zaak in eigendom te verkrijgen. Bijv. dit oude huis kost € 300.000,- k.k.. De ~ belopen circa 15% van de koopsom. | |
kosten rechtens | burgerlijk procesrecht, met ~ vragen advocaten de gebruikelijke proceskosten(-veroordeling) in een verzoekschriftprocedure en geven daarmee aan dat de proceskosten zelf dan wel door beide partijen zullen worden gedragen. Bijv. in een echtscheidingsverzoekschrift. | |
kosten tot behoud | vermogensrecht, gemaakte kosten om een goed of goederen te kunnen behouden. Bijv. als bij een brand in een zuivelfabriek gekoelde zaken worden gered door die in een koeling elders onder te brengen, dan zijn de transport- en koelingkosten ~. | |
kostenveroordeling getuige | burgerlijk procesrecht, een niet verschenen getuige of een getuige die weigert de eed of de belofte af te leggen kan worden veroordeeld tot vergoeding van de vergeefs aangewende kosten, onverlet de aansprakelijkheid tot volledige schadevergoeding. | |
kraakmiddelen auteursrecht | -, middelen die uitsluitend bestemd zijn om het, zonder toestemming van de maker van een auteursrechtelijk beschermd werk, verwijderen of het ontwijken van een technische voorziening ter bescherming van een werk. | |
krachtens | rechtswetenschap, uit kracht van, volgens de regels van. (Kramers Woordenboeken) Bijv. ~ artikel 1 van de Grondwet is discriminatie verboden. | |
kraken | auteursrecht, het zonder toestemming van de rechthebbende op een auteursrechtelijk beschermd werk verwijderen of ontwijken van een technische voorziening ter bescherming van het werk. | |
krankzinnigengesticht | mental home, instelling waar vroeger de krankzinnigen werden geplaatst die moeilijk te hanteren waren. Bijv. dorpsgekken die ongewenst gedrag vertoonden werden opgenomen in het ~. | |
krankzinnigheid | rechtsgeschiedenis, verouderde term voor geestelijke stoornis, bijv. als grond voor curatele. | |
kredietborgtocht | overeenkomstenrecht, niet meer bestaande vorm van borgtocht, waarbij de borg zich garant stelt voor een krediet, te verlenen door de crediteur aan de debiteur. | |
kredietcolporteur | overeenkomstenrecht, degene die in de uitoefening van een beroep of bedrijf door persoonlijk bezoek dan wel door of in samenhang met de aanprijzing van een goed of een dienst in een groep van ter plaatse van de aanprijzing aanwezige personen, tracht een particulier te bewegen tot het sluiten van een krediet | |
kredietgever | overeenkomstenrecht, degene die een geldlening verstrekt: crediteur, schuldeiser. | |
kredietpand | overeenkomstenrecht, pand als zekerheid voor alle huidige en toekomstige vorderingen van de kredietnemer | |
kruising | handelsrecht, van chècques: een aanduiding (die aan bepaalde eisen voldoet), die aangeeft dat de betaling alleen kan geschieden aan een bankier of aan een cliënt van betrokkene. | |
kruisverhoor | bewijsrecht, verhoor door de partijen zelf, zodat van verschillende kanten vragen gesteld worden (van Dale) | |
kunstgreep | vermogensrecht, vorm van bedrog dat aanleiding kan geven om de daarop gebaseerde rechtshandeling te vernietigen. | |
kunstmatige installaties in zee | -, kunstmatige eilanden, zoals bijv. booreilanden, opgericht buiten de territoriale wateren op de bodem van het deel van de Noordzee waarvan de grenzen samenvallen met die van het aan Nederland toekomende gedeelte van het continentale plat. | |
kunstwerk | artwork, auteursrecht ~ voortbrengsel van de beeldende en/of grafische kunst. De maker krijgt bij latere verkopen van het originele werk recht op een bepaald percentage van de verkoopprijs. Deze vergoeding geldt alleen bij de verkoopprijzen van 3000 euro en wanneer er een professionele kunsthandelaar betrokken is bij de koop. Dit volgrecht is opgenomen in de Auteurswet en geldt sinds april 2006. Deze regeling is het gevolg van een Europese richtlijn. | |
kustvisserij | inshore fishery, handelsrecht ~ visserij in de territoriale wateren van betreffende staten. Bijv. de Visserijwet bepaalt dat de visserij die plaats vindt in de kustwateren is aangewezen als kustvisserij. | |
kwade trouw | verbintenissenrecht, oneerlijkheid. | |
kwalitatief lidmaatschap | advocatuur, lidmaatschap dat slechts in stand blijft zolang het lid bepaalde kwaliteiten heeft, zoals functie, benoeming of hoedanigheid. Bijv. het lidmaatschap bij de Nederlandse Orde van Advocaten. | |
kwalitatief recht / kwalitatieve rechten | qualitative rights, overeenkomstenrecht ~ recht verbonden aan de kwaliteit van rechthebbende op een goed met betrekking waartoe het recht geldt; recht dat in een zodanig verband staat met een bepaald goed, dat men slechts belang bij het recht heeft, zolang men het goed heeft. Bijv. een licentie op bepaalde software. | |
kwalitatieve verplichting / kwalitatieve verbintenis | qualitative obligation, overeenkomstenrecht ~ clausule in een overeenkomst m.b.t. een registergoed, waarin wordt bedongen dat de verplichting om iets te dulden of niet te doen ten aanzien van het betreffende registergoed, zal overgaan op volgende eigenaren van dat registergoed. | |
kwalitatieve verplichtingen | qualitative obligation, overeenkomstenrecht ~ lasten die onlosmakelijk verbonden zijn aan een bepaalde hoedanigheid, bijv. die van eigenaar van een onroerende zaak. | |
kwalitatieve verplichtingen | qualitative obligations vermogensrecht, de verplichting van een van bij de betreffende overeenkomst betrokken partijen om iets te dulden of niet te doen, ten aanzien van een registergoed dat aan een van de bij de overeenkomst betrokken partijen toebehoort, hetgeen zal overgaan op degene die het goed onder bijzondere titel verkrijgt en waarbij eveneens gebonden zijn zij die van de rechthebbende een recht tot gebruik op het goed zullen verkrijgen. Bijv. A gaat met zijn buurman B een overeenkomst aan met daarin opgenomen een beding inhoudende een verbod tot vestiging en exploitatie van een bloemenwinkel. Indien deze overeenkomst wordt opgenomen in een notariele akte en wordt ingeschreven in de openbare registers, gaat dit beding (de verplichting om iets niet te doen) over op latere verkrijgers van het betreffende pand. | |
kwaliteit | burgerlijk recht, bepaalde hoedanigheid van een persoon (bijv. de curator - qualitate qua (q.q.)); | |
kwaliteitsarbitrage | quality arbitration, arbitragerecht ~ arbitrage die slechts erop is gericht de hoedanigheid of toestand van zaken vast te stellen. | |
kwaliteitsrekening / derdenrekening | insolventierecht, bank/girorekening, waarmee de rekeninghouder, die handelt in een bepaalde vertrouwenskwaliteit (bijv. curator), gelden onder zich houdt. Hij voert het exclusieve beheer en de beschikking over de ~ en betaalt pas aan de begunstigde door als aan bepaalde voorwaarden zijn voldaan. Die voorwaarden zijn vooraf tussen begunstiger en begunstigde overeengekomen. | |
kwaliteitszetel | -, plaats in een vergadering of bestuur op grond van een bepaalde kwaliteit. Bijv. als vertegenwoordiger van een belangengroep of bepaalde sector. | |
kwantifikatie / kwantitatief | rechtswetenschap, meting, omzetting in aantallen; beoordeling in aantallen, grootte of hoeveelheden. | |
kwekersrecht | kwekersrecht, rechtsgebied uit de Zaai- en Plantgoedwet, daaraan gerelateerde besluiten en reglementen, en het UPOV-verdrag; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming op het teeltmateriaal van een bepaald (zelf) gekweekt plantenras. | |
laagwaterlijn | low-water mark, vaak gezocht maar zonder juridische betekenis: lijn tot waar het zeewater bij eb reikt. | |
labellingtheorie | -, stereotypering, het verschijnsel dat aan alles een beschrijving wordt toegedacht of in categorieën wordt ingedeeld. (Becker) | |
laconiek / (oneigen.) lakoniek | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
laesio enormis | verbintenissenrecht, Latijn: onredelijke benadeling; deze rechtsfiguur is niet expliciet in de wet geregeld, maar wordt begrepen tot de leer van toerekenbare tekortkoming (wanprestatie), dwaling en misbruik van omstandigheden. | |
landrecht | landright, rechtswetenschap ~ recht dat geldt voor een bepaald gebied of land. | |
landsadvocaat | advocatuur, advocaat die het Rijk adviseert en namens het Rijk in gerechtelijke procedures optreedt. De advocaten van het kantoor Pels Rijcken te Den Haag zijn ~. | |
landsbediening | rechtsgeschiedenis, de term verwijst naar de Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden (Thorbecke, 1848), alwaar in artikel 6 werd bepaald dat iedere Nederlander tot elke ~ benoembaar is en geen vreemdeling dan volgens de bepalingen van de wet. Thans is de overgrote meerderheid van de functies in Nederlandse overheidsdienst toegankelijk (ook) voor buitenlanders. | |
landsheer | rechtsgeschiedenis, 16e eeuw: Heer der Nederlanden; bijv. de koning van Spanje tot 1581. | |
lange hand / longa manu | vermogensrecht, overdracht van het bezit van een goed dat zich onder een derde bevindt, door middel van een tweezijdige verklaring zonder feitelijke handeling (levering traditio longa manu). Bijv. A. levert een machine onder eigendomsvoorbehoud aan B, vervolgens verkoopt en levert A de machine aan C, waarbij de levering plaatsheeft via de weg van de ~. | |
last / (mv.) lasten | zakenrecht, keerzijde van een zakelijk recht. Bijv. erfdienstbaarheid. | |
last / lastgeving | overeenkomstenrecht, rechtshandeling die de lasthebber namens de lastgever moet verrichten krachtens de overeenkomst van opdracht (lastgeving). | |
last onder dwangsom | burgerlijk procesrecht, verplichting om iets te doen onder dreiging van dwangsommen. Bijv. het College bescherming persoonsgegevens (CBP) legt handelsinformatiebureau X een ~ op. | |
lastgever mandator | burgerlijk procesrecht, de persoon die in het kader van lastgeving een last verstrekt. | |
lastgeving / commissieovereenkomst | mandate / power of attorney, burgerlijk procesrecht ~ overeenkomst van opdracht waarbij de ene partij, de lasthebber, zich jegens de andere partij, de lastgever, verbindt om voor rekening van de lastgever één of meer rechtshandelingen te verrichten. | |
lasthebber / lastnemer | mandatary, burgerlijk procesrecht ~ een persoon die een last ontvangt en op grond van de lastgeving of in eigen naam of in naam van de lastgever handelt. | |
latent defect / verborgen gebrek | verbintenissenrecht, situatie dat een zaak na levering niet de eigenschappen blijkt te bezitten die de koper op grond van de overeenkomst of mededelingen van de verkoper of eigen bezichtiging redelijkerwijs mocht verwachten. | |
latentie | rechtswetenschap, onzichtbaarheid. | |
laudatio auctoris | vermogensrecht, Latijn: wegwijsplicht, hetgeen voor een verkrijger de verplichting inhoudt om binnen drie jaren na diens verkrijging onverwijld degene aan te wijzen van wie men een roerende zaak gekregen heeft. | |
lectori salutem (LS) | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Latijn: lezers gegroet, vaak als aanhef als de lezers onbekend zijn. | |
leeftijd | -, de tijd die iemand leeft of geleefd heeft, het totaal aantal levensjaren of een bepaald tijdstip in iemands leven. | |
leek | layman, rechtswetenschap ~ niet-jurist dan wel niet-beroepsrechter. | |
leenrecht | intellectuele eigendomsrecht, het ~ ziet toe op de betreffende in de Auteurswet 1912 opgenomen bepalingen die van toepassing zijn op het uitlenen van werken van letterkunde, wetenschap of kunst. | |
legaal | legal, rechtswetenschap ~ wettig. | |
legal audit | advocatuur, Engels: controle door externe deskundigen naar de juridische zuiverheid van een besluit van overheid of bedrijfsleven. (Fockema Andreae) | |
legal opinion | advocatuur, Engels: standpunt van (meestal) een advocaat inzake een juridisch en/of feitelijk ingewikkelde kwestie. Op basis van een ~ kan een transactie (bijv. bedrijfsovername) of gerechtelijke procedure beter worden beoordeeld. | |
legalisatie / legaliseren / gelegaliseerd | burgerlijk procesrecht, wettiging; verklaring van echtheid van bijv. akten of handtekeningen door de bevoegde autoriteit. ~ van documenten is nodig als een vreemdeling een document moet laten zien dat hij van zijn eigen autoriteiten heeft gekregen. Dit komt veel voor bij geboorteaktes, huwelijksaktes, etc. Deze ~ vindt plaats bij het ministerie van Buitenlandse Zaken in het land van herkomst en bij de Nederlandse ambassade of het Nederlandse consulaat in het land van herkomst. (bron: Min. Jus.) | |
legaliteit | legality, rechtswetenschap ~ wettigheid of gebondenheid aan de wet. | |
legatie | legation -, diplomatieke vertegenwoordiging. Bijv. Claus von Amsberg werkte drie jaar bij de ~ in de Dominicaanse Republiek. | |
lege BV / lege NV / lege vennootschap | vacant private company with limited liability or limited liability company ondernemingsrecht, vennootschap die geen bezittingen meer heeft en soms ook geen schulden. De vennootschap ligt geheel of nagenoeg geheel stil. Er worden geen ondernemingsactiviteiten meer verricht. | |
legisme | rechtsgeschiedenis, juridische stroming uit de 19de eeuw waarbij werd verondersteld dat alle rechtsregels op de wet zijn gebaseerd en derhalve de rechter slechts de wet hoeft toe te passen. | |
legitiem / legitimiteit / legitimeren / gelegitimeerd | rechtswetenschap, toestaan of goedkeuren; rechtvaardigen. Bijv. de burgemeester vond het gebruik van geweld door de politie ~. | |
legitimatie / legitimeren / gelegitimeerd | privacyrecht, zich identificeren. Bijv. de politie hield de man staande, hij moest zich ~. | |
legitimiteit | legitimity algemene rechtsleer, vaak persoonlijke beleving van hetgeen wettelijk is of waarvoor in de maatschappij een groot draagvlak bestaat. Bijv. de ~ van het militair ingrijpen in Irak. (2006) | |
Leidraad | arbitragerecht, richtlijn ter bepaling van een in een arbitraal geding aan partijen toe te kennen of op te leggen vergoeding van processuele bijstand, behoudens de bevoegdheid van de arbiter(s) daarvan af te wijken. De bepaling geschiedt a.h.v. een puntenstelsel, enerzijds afhankelijk van de verrichte werkzaamheden door de advocaat, anderzijds van het belang van de zaak. | |
Leistungsverwaltung | rechtsfilosofie, Duits: presterend bestuur. De overheid verricht allerhande feitelijke werkzaamheden en zorgt voor uitkeringen aan burgers en subsidies aan instellingen en bedrijven. Bijv. aanleg en exploitatie van openbare nutsvoorzieningen, volksverzekeringen. | |
lening / lenen / geleend | overeenkomstenrecht, geldlening waarbij rente over de af te lossen som moet worden betaald aan de uitlener of kredietverschaffer. | |
lessee | overeenkomstenrecht, afnemer van een zaak bij een leasecontract. | |
lessor | overeenkomstenrecht, afgever van een zaak bij een leasecontract. | |
letter der wet | rechtswetenschap, precies wat er letterlijk in de wet staat; wordt vaak gebruikt als tegenstelling tot de geest der wet: wat de wetgever waarschijnlijk bedoeld heeft. | |
letter of comfort | ondernemingsrecht, Engels: schriftelijke verklaring van een moedermaatschappij aan een kredietverstrekker, waarin zij zekerheid biedt over haar verantwoordelijkheid voor een lenende dochtermaatschappij; waarborg dat het dochterbedrijf het geleende geld zal terugbetalen. | |
letter of intent | overeenkomstenrecht, Engels: schriftelijke verklaring waarin partijen de wens uitspreken om gezamenlijk een bepaald doel te bereiken, om een bepaalde overeenkomst te sluiten en met het oog op doel en overeenkomst een traject en modaliteiten afspreken. Het effect van de ~ is een zakelijke vrijage, waardoor partijen niet vrijblijvend een andere partij kunnen zoeken. | |
leverancier | supplier, verbintenissenrecht ~ partij die verplicht is de overeengekomen goederen en/of diensten te leveren. | |
levering / leveren / geleverd | delivery, vermogensrecht ~ rechtshandeling waardoor de overdracht van een zaak tot stand komt. | |
levering bij voorbaat | vermogensrecht, rechtshandeling waardoor de overdracht van een zaak tot stand komt, echter zonder dat de overdrager nog over die zaak kan beschikken. Bijv. omdat de over te dragen zaak nog moet ontstaan. | |
levering brevi manu | vermogensrecht, Latijn: korte hand. Zaak in eigendom overdragen terwijl die zaak al in handen van de verkrijger is. Bijv. omdat hij het al gebruikte. | |
levering constituto possessorio | vermogensrecht, de vervreemder bezit de zaak en houdt deze voortaan voor de verkrijger, dit vloeit voort uit een bij de levering gemaakt beding. | |
levering longa manu | vermogensrecht, Latijn: lange hand. Zaak in eigendom overdragen terwijl die zaak zich in handen van een derde bevindt. Bijv. de auto die bij de garagehouder staat. | |
levering per constitutum possessorium | vermogensrecht, Latijn: de bezitter gaat krachtens een bij levering gemaakt beding de zaak voortaan voor de verkrijger houden. De zaak verandert niet van plaats, de bezitter wordt houder. | |
levering van beperkte rechten | vermogensrecht, overdracht van een functioneel deel van een zaak. Bijv. bij roerende zaak gebeurt dit door feitelijke overgave, bij vorderingen op naam door cessie en mededeling aan de debitor cessus. | |
leveringsakte / akte van levering | vermogensrecht, notariële akte waarin de overdracht van een registergoed wordt bepaald en pas een feit is na inschrijving van die akte in de openbare registers voor registergoederen. Bijv. overdracht van een huis vergt een ~. | |
leveringshandeling | act of delivery, vermogensrecht ~ uitwerking van een goederenrechtelijke overeenkomst van overdracht. Bij roerende zaken bestaat de ~ uit bezitsverschaffing of, indien de zaak niet in de macht van de vervreemder is, een akte. | |
leveringstermijn | vermogensrecht, termijn waarbinnen geleverd moet worden. Bijv. bij de verkoop van een woning kan in de koopovereenkomst een leveringstermijn van een jaar overeengekomen worden. De verkoper is dan verplicht om de woning over een jaar juridisch aan de koper te leveren. | |
leveringsvoorwaarden | delivery conditions, vermogensrecht ~ voorwaarden waaronder de juridische levering van een roerend dan wel onroerend goed plaatsvindt. Bijv. hoe dient de betaling plaats te vinden bij het kopen van een postorderartikel. | |
lex fori | burgerlijk procesrecht, Latijn: wet van de rechtbank. Regel dat het toepasselijke recht het recht van de plaats is, waar de rechtsvordering wordt ingesteld. | |
lex informatica | informaticarecht, wetten en regels die het gedrag en het handelen op het internet bepalen, worden niet zozeer gesteld door de wetgever, maar liggen besloten in (de mogelijkheden) van de techniek. Het zijn de waarden die middels de techniek worden ingebouwd, die het gedrag op het internet beheersen. (Reidenberg) | |
Lex posterior derogat legi priori | rechtswetenschap, Latijn: latere wet gaat vóór oudere wet. | |
lex superior | rechtswetenschap, Latijn: hogere wet. | |
Lex superior derogat legi inferiori | rechtsfilosofie, Latijn: een hogere wet prevaleert de lagere wet. | |
lexicale definitie | rechtsfilosofie, omschrijving op basis van de betekenis van een woord naar heersend taalgebruik. | |
lezing | rechtswetenschap, versie;wijze waarop een persoon tegen de zaak aankijkt; | |
liaison / liëren / gelieerd | rechtswetenschap, op enigerlei wijze verbonden met. | |
liberatoire overeenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst waardoor partijen (of een van de partijen) van een al dan niet contractuele verbintenis worden bevrijd. | |
licentie / licentiëren / gelicentieerd | licence, auteursrecht ~ vaak schriftelijke toestemming om auteursrechtelijk beschermd werk te mogen openbaar maken of te verveelvoudigen. Bijv. ~ kunnen exclusief zijn, dus met uitsluiting van ieder ander, in beginsel ook de auteursrechthebbende zelf, of betrekking hebben op royalty's, kwaliteitsvoorwaarden en territorium. | |
licentie / licentiëren / gelicentieerd | informaticarecht, toestemming om een bepaalde software te mogen gebruiken zonder er de eigendomsrechten over te verkrijgen. | |
licentiehouder | licensee, informatierecht ~ houder van een gebruiksrecht op bijv. software. | |
lichtzinnigheid | vermogensrecht, soort omstandigheid die aanleiding kan zijn om een rechtshandeling te vernietigen, in het bijzonder in geval van misbruik van die omstandigheid. | |
licitatie | vermogensrecht, opheffing van de gemeenschap doordat de deelgenoten in die gemeenschap hun volledige aandeel verkopen aan een van de deelgenoten. | |
lid | rechtspersonenrecht, deelnemer in een rechtspersoon van vereniging of coöperatie. | |
lidstaten | -, staten die zich in een bepaalde organisatie hebben verenigd. Bijv. de Europese Unie. De Europese Unie heet 25 ~. De ~ zijn: Belgi�, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Itali�, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Sloveni�, Slowakije, Spanje, Tsjechi�, Verenigd Koninkrijk en Zweden. | |
lijdend erf / dienstbaar erf | servient tenement, zakenrecht ~ stuk grond ten laste waarvan een erfdienstbaarheid bestaat. Een erfdienstbaarheid op het ~ bestaat in een verplichting om erop, er boven of eronder iets te dulden of niet te doen. | |
lijfeigenschap | rechtsgeschiedenis, tot 18e eeuw: vorm van onvrijheid. Lijfeigenen waren kleine middeleeuwse boeren die allerlei verplichtingen hadden ten opzichte van hun heer. Zij konden geen bezittingen hebben en niet overerven. | |
lijfsdwang | burgerlijk procesrecht, met rechterlijke machtiging een persoon in een huis van bewaring laten insluiten (gijzelen) om hem te dwingen een vonnis uit te voeren (niet zijnde een geldbetaling) of alimentatie te betalen. Voorwaarde is wel dat hij in staat is aan de verplichting te voldoen en de schuldeiser de gijzelingskosten voorschiet. | |
lijk | vermogensrecht, stoffelijk overschot van een overledene of doodgeborene. | |
lijst van schuldvorderingen | faillissementsrecht, een bewindvoerder of een curator nodigt de crediteuren uit hun vorderingen bij hem in te dienen. Daarbij moet worden vermeld of men zekerheden heeft dan wel over een preferentie beschikt. Deze vorderingen worden door de curator/bewindvoerder geplaatst op een lijst. Dit is nodig in het kader van de stemming bij de surseance voor het verlenen van de definitieve surseance of met betrekking tot een aan te bieden akkoord aan de schuldeisers, dan wel met betrekking tot de verificatie van schuldvorderingen en de verdeling van de aanwezige gelden. Alleen de crediteuren die daadwerkelijk hun vorderingen hebben ingediend en welke op de lijst van schuldvorderingen worden opgenomen, kunnen hun rechten doen gelden en aanspraak maken op een uitkering. | |
limitatief | rechtswetenschap, uitputtend. Bijv. ~ opsomming. | |
Limited (Ltd) | rechtspersonenrecht, vennootschap opgericht naar Engels recht met beperkte aansprakelijkheid. | |
liquidateur / vereffenaar | liquidator, insolventierecht ~ persoon die met de vereffening van een zaak belast is. Bijv. Bij de ontbinding van een vennootschap | |
liquidatie / liquideren / geliquideerd | to liquidate, ondernemingsrecht ~ vereffening of verevening, meestal bij ontbinding van een vennootschap. | |
liquidatie / liquideren / geliquideerd / vereffening / vereffenen / vereffend | to liquidate, ondernemingsrecht ~ omzetten van alle activa van de boedel in liquide middelen (o.a. door middel van verkoop) teneinde de opbrengst te verdelen onder de crediteuren. | |
liquidatietarief / liquidatiekosten / (voorheen) tarief voor te liquideren kosten | burgerlijk procesrecht, kosten die een partij aan de wederpartij betaalt om het gerechtelijk proces voordat vonnis is gewezen te kunnen afdoen (beëndigen). Het ~ wordt berekend door het aantal punten voor reeds verrichte proceshandelingen te vermenigvuldigen met een bedrag dat afhangt van het soort zaak. Het ~ is per 1 september 1955 ingevoerd na en in overleg tussen vertegenwoordigers van de rechterlijke macht (thans de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak) en de Nederlandse Orde van Advocaten. Sindsdien is het tarief periodiek aangepast. Vervolgens is een aanpassing van het liquidatietarief tot stand gekomen, inhoudende dat met ingang van 1 januari 1992 het tarief eenmalig verhoogd werd met 14%. | |
liquidatiewaarde | fusie- en overnamerecht, directe opbrengstwaarde van het eigen vermogen van een onderneming indien bij liquidatie de activa, de schulden en verplichtingen afzonderlijk zouden worden verkocht of afgewikkeld. De liquidatiewaarde ligt doorgaans aanzienlijk lager dan de going concern waarde. | |
liquidatiewinst | insolventierecht, winst die ontstaat bij de vereffening van een zaak. | |
liquide | liquid, vermogensrecht ~ geld waarover onmiddellijk kan worden beschikt. | |
liquiditeitsbegroting | ondernemingsrecht, overzicht van te verwachten ontvangsten en uitgaven voor een bepaalde periode. | |
lis pendens | procesrecht, Latijn: regel inzake aanhangigheid tussen diverse procedures. ~ staat in verband met het beginsel ne bis in idem. | |
lis pendens | Amerikaans recht, Latijn: notice of litigation which is recorded with the title of real property. This notice secures a plaintiff's claim on the property so that the sale, mortgage, or other encumbrance of the property will not diminish plaintiff's rights to the property, should plaintiff prevail in its case. (Wikipedia) | |
litigant | burgerlijk procesrecht, partij die partij is in een gerechtelijke procedure. Bijv. de ouder die als ~ in omgangsproblematiek belandt, krijgt vaak te maken met instanties die door de rechter worden ingeroepen voor advies. | |
litigation | Engels recht, Engels: procesvoering. | |
litigeren / litigeerde / gelitigeerd | burgerlijk procesrecht, proces hebben of een proces voeren. | |
litigieuze overeenkomst / litigieus contract | litigious agreement, overeenkomstenrecht ~ een overeenkomst in geschil, waar het in deze zaak om gaat; bij de juridische strijd betrokken, in het geding zijnde. | |
litis contestatio | rechtsgeschiedenis, Latijn: procesovereenkomst. In het Romeinse recht was de ~ de vastlegging door partijen van het geschil dat voor de rechtbank gebracht werd. | |
litis décisoire | procesrecht, Frans: gedingbeslissend; bepalend voor de uitkomst van een geding. | |
litisfinitie | procesrecht, be�indiging van een geding. | |
loco | rechtswetenschap, Latijn: aanduiding van een persoon die een functionaris bij diens afwezigheid vervangt. Bijv. ~-burgemeester. | |
locus standi | Angelsaksisch recht, Latijn: recht van belanghebbenden om een gerechtelijke procedure te mogen starten en in dat verband gehoord te worden. | |
log-files | privacyrecht, bestanden die interacties tussen een website en de buitenwereld bijhouden. | |
logo intellectuele eigendomsrecht | -, al dan niet beschermd merk- of handelsteken van een onderneming. | |
Lon Fuller | rechtsfilosofie, rechtsgeleerde schrijver die in zijn boek The Morality of Law (1969) een pleidooi houdt voor essentiële beginselen, zonder welke van recht geen sprake kan zijn. | |
look-and-feel | informaticarecht, hoe een computerprogramma eruit ziet en hoe het zich naar de gebruiker toe gedraagt. | |
loonderving | loss of pay, het niet genieten van inkomsten tengevolge van bijvoorbeeld ziekte, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Bijv. in het Nederlands verzekeringsstel is de werknemer die door toedoen van een ander (tijdelijk) arbeidsongeschikt raakt gedekt tegen ~. | |
loonpolitiek | verbintenissenrecht, afspraken over de ontwikkeling van de lonen met als 'spelers' werkgever- en werknemersorganisaties en de overheid. | |
lopende zaken | affairs in hand, rechtswetenschap ~ geschillen en andere kwesties die nog niet zijn afgehandeld, maar ter beslechting onder de rechter zijn. Rolzittingen zijn zittingen waarop een �agenda� van de ~ wordt bijgehouden. | |
lossing | vermogensrecht, teruggave van het onderpand aan de pandgever, nadat die zijn verplichting jegens de pandhouder heeft voldaan. Bijv. de geldverschaffer geeft het verpande horloge aan de schuldenaar terug als die zijn geldlening heeft afbetaald. | |
loterij | verbintenissenrecht, mogelijkheid om met een lot mee te dingen naar prijzen of premies in geld of in natura. | |
lotto | overeenkomstenrecht, spel met schijfjes op genummerde kaarten (bingo) of loterij met een inzet op één of meer getallen. | |
lucida intervalla | verbintenissenrecht, Latijn: lichtmoment van bijv. een gestoord persoon die verder handelingsonbekwaam is; een rechtshandeling tijdens dat moment kan rechtsgeldig zijn. | |
Lycaeus | rechtswetenschap, Latijn: hoogste berg van Arcadië (gebied in Zuid-Griekenland), genaamd naar de legendarische heerser Lycaeus die in Arcadië de Spartaanse wet invoerde. ~ is het geregistreerde merk van Juridischwoordenboek.nl. | |
maat / (mv.) maten | advocatuur, partners of eigenaren van een advocatenkantoor. | |
maatregelen inaudita altera parte | burgerlijk procesrecht, Latijn: ~ die worden genomen zonder voorafgaand en diepgaand de andere partij te horen. ~ gelden kortgedingen waarin de gedaagde zijn standpunt niet uitvoerig heeft kunnen uiteenzetten terwijl zijn veroordeling wel vérstrekkende gevolgen heeft. In merkenrechtelijke kwesties moet dan een bodemprocedure worden ingesteld. | |
maatschap / (mv.) maatschappen | (informal) partnership, advocatuur ~ overeenkomst waarbij twee of meerdere personen zich verbinden om iets in gemeenschap te brengen, met het oogmerk om het daaruit ontstane voordeel met elkaar te delen. Bijv. een tandartsen~ of advocaten~. | |
maatschappelijk kapitaal authorized capital | vennootschapsrecht, het kapitaal (minimaal NV € 45.000,-- en BV € 18.000,--) dat bij de oprichting van een vennootschap in de statuten is vastgesteld en dan moet zijn gestort. | |
maatschappelijk verkeer | social conduct, verbintenissenrecht ~ de manier waarop mensen in het dagelijkse leven met elkaar omgaan. Het ~ wordt in het Wetboek vaak gebruikt om normen over redelijkheid vast te stellen; algemene, niet per se op schrift vastgelegde regels over behoorlijk en zorgvuldig gedrag. Een handelen in strijd met wat in het ~ hoort, kan een onrechtmatige daad zijn. | |
maatschappelijke zetel | rechtspersonenrecht, hoofdkantoor van een bedrijf; formele vestigingsplaats van een rechtspersoon. | |
maatschappij | handelsnaamrecht, duidt aan dat de onderneming toebehoort aan een naamloze vennootschap, aan een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid of aan een vereniging. | |
maatschapverklaring | vennootschapsrecht, uitdrukkelijke contractuele bepaling dat alle maten, in tegenstelling tot het bepaalde in ar. 7A:1679 BW, bij het aangaan van een schuld hoofdelijke aansprakelijkheid aanvaarden voor het geheel. | |
machtiging | rechtswetenschap, toestemming om al dan niet in naam en/of voor rekening van de persoon die de machtiging afgeeft (rechts)handelingen te verrichten. | |
machtigingsakte | rechtsgeschiedenis, in de 17de eeuw gebruikelijke akte ter bevestiging van aankoop van onroerend goed. | |
machtsmisbruik | rechtswetenschap, op een intimiderende, manipulerende of gewelddadige wijze gebruik maken van positie en bevoegdheden ten koste van degene(n) tot wie een vertrouwens- en/of gezagsrelatie bestaat. | |
maidenspeech | rechtswetenschap, de eerste keer dat een persoon die pas is geïnstalleerd voor een belangrijke functie, een rede voert voor een publiek. | |
maintenu | rechtswetenschap, Frans: gehandhaafd; handhaving van de openbare orde. | |
makelaar | handelsrecht, tussenpersoon die zijn bedrijf maakt van het verlenen van bemiddeling bij het totstandbrengen en het sluiten van overeenkomsten in opdracht en op naam van personen tot wie hij niet in een vaste dienstbetrekking staat. | |
maker | auteursrecht, (intellectuele eigendom) persoon die het geestelijk voortbrengsel (boek, liedje, software) feitelijk heeft gemaakt of, indien dat in dienstverband is gemaakt, de werkgever. | |
malitiis non est indulgendum | procesrecht, latijn: rechtsmisbruik moet niet worden geduld. | |
manco | handelsrecht, tekort, gebrek of hetgeen ontbreekt bij aflevering. | |
mandant / mandator | verbintenissenrecht, persoon die de volmacht aan de mandataris verstrekt; opdrachtgever. | |
mandataris | verbintenissenrecht, persoon die over voldoende volmacht beschikt. | |
manipulatie / manipuleren / gemanipuleerd | manipulate, verbintenissenrecht ~ op slinkse wijze beïnvloeden, hetgeen tot een wilsgebrek kan leiden. Bijv. hij krijgt altijd wat hij wil, dat doet hij door mensen te ~. | |
mantelconstructie | handelsrecht, logistieke constructie, waarbinnen de transacties tussen de interne klant en de externe dienstverlener zo direct mogelijk voor die interne klant tot stand kunnen worden gebracht. | |
mantelcontract / mantelovereenkomst / (mv.) mantelcontracten / mantelovereenkomsten | overeenkomstenrecht, overkoepelende overeenkomst met de hoofdlijnen van de wederzijdse, vaak repeterende verplichtingen, waardoor zakendoen in de toekomst slechts op detailniveau hoeft te worden besproken. Het ~ levert m.n. duidelijkheid en tijdwinst op. | |
manumissie | rechtsgeschiedenis, term voor het volgens bepaalde rechtsregels vrijgeven van slaven in Suriname van de 19e eeuw. Afgeleid van manumissio, een begrip in het Romeinse recht, letterlijk vertaald: �zending uit de hand [van de meester]�. | |
manus militaris | -, Latijn: de militaire hand. Vooral de Latijnse verbogen vorm manu militari wordt gebruikt in de betekenis van met de sterke arm of door overheidsdwang. | |
manus ministra | -, Latijn: de dienende hand: de onmiddellijke, of directe, dader bij uitlokking of doen plegen. | |
mare clausum | -, Latijn: de gesloten zee. Daartegenover de mare liberum, de open of vrije zee. | |
marge | -, witte rand om de drukspiegel of het geschrevene op een bladzijde; | |
marginalisering / marginaliseren / gemarginaliseerd | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Proces waarbij personen of groepen in de marge van de maatschappij terechtkomen. | |
marihuana | -, verdovend middel dat tot de softdrugs wordt gerekend. ~ zijn de bladeren en bloemen van de vrouwelijke, onbevruchte plant cannabis sativa, variatie indica. Hasjiesj of hasj is de hars van dezelfde plant. In Nederland wordt de handel in en gebruik van ~ gedoogd in zogenaamde coffeeshops. Ook is medicinaal gebruik toegestaan, maar alleen op doktersrecept. | |
marine | -, onderdeel van de krijgsmacht dat zich bezighoudt met de oorlogvoering, crisisbeheersing en vredeshandhaving op zee. De Nederlandse ~ heet Koninklijke Marine. | |
marketing | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Zie Van Dale online. | |
markgenootschap | -, middeleeuwse organisatie van het grondeigendom ten gunste van velen. De markgenoten waren gezamenlijk eigenaar van een zogenaamde mark, velden en weiden in een bepaald gebied. Het mark werd bestuurd door een voogd, een zogenaamde markgenoot. | |
markt | -, openbare koop en verkoop, handel, geheel van vraag en aanbod. | |
marshallplan | -, algemene naam voor het European Recovery Program, een omvangrijk hulpprogramma voor het door de Tweede Wereldoorlog verwoeste Europa. Het ~ is genoemd naar de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken George Marshall, die in 1947 het voorstel voor het programma deed. Tegenwoordig wordt het begrip ~ vooral gebruikt om te verwijzen naar noodhulp voor landen die door oorlog of natuurrampen verwoest zijn en weer helemaal opnieuw opgebouwd moeten worden. | |
material breach | Engels recht, Engels: substantiële contractbreuk. De schending van een belangrijke bepaling in een overeenkomst. In geval van ~ wordt de wederpartij bevrijd van nakoming en kan deze schadevergoeding eisen. | |
materieel privaatrecht | substantive private law, burgerlijk recht ~ burgerlijk recht dat hoofdzakelijk in het Burgerlijk Wetboek is bepaald. | |
materieel procesrecht | burgerlijk recht, het burgerlijk recht en handelsrecht, vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek (BW) en Wetboek van Koophandel (WvK), waarin de rechtsverhoudingen tussen natuurlijke en/of rechtspersonen inhoudelijk zijn geregeld. | |
materieel recht | substantive law, burgerlijk recht ~ recht waarin de inhoud centraal staat en niet de procedure. Bijv. materieel privaatrecht. | |
materiële norm | rechtswetenschap, norm die rechten toekent of verplichtingen oplegt aan de burger. | |
materiele rechtszekerheid | rechtswetenschap, een eenmaal genomen besluit moet worden nageleefd. | |
matiging van schadevergoeding / matigen van schadevergoeding / gematigde schadevergoeding | verbintenissenrecht, bevoegdheid van de rechter tot ~. Indien toekenning van volledige schadevergoeding in gegeven omstandigheden waaronder de aard van de aansprakelijkheid, de tussen partijen bestaande rechtsverhouding en hun beider draagkracht, tot kennelijk onaanvaardbare gevolgen zou leiden, kan de rechter bepalen dat de wettelijke verplichting tot vergoeding van schade verminderd wordt. | |
matrimonium claudicans | -, Latijn: hinkend huwelijk. Een ~ is een huwelijk dat in de ene staat wel, in de andere niet erkend wordt. | |
matrimonium subsequens | -, Latijn: volgend huwelijk. Afgekorte versie van de uitdrukking legitimatio per subsequens matrimonium, de wettiging van natuurlijke kinderen door het huwelijk van de vader en moeder van die kinderen. | |
matriomonieel | -, op het huwelijk betrekking hebbend; huwelijks. | |
maximum | -, de hoogste waarde die een veranderlijke grootheid bereikt of kan bereiken. | |
mea culpa | rechtswetenschap, Latijn: (door) mijn schuld. | |
mededelingsplicht | vermogensrecht, verplichting om informatie te verschaffen of mededelingen te doen. Bijv. diegene die in een geding een beroep doet op een vernietigingsgrond, heeft ~ t.a.v. de personen die niet in dat geding zijn verschenen; ~ bij overeenkomsten om te voorkomen dat partijen in dwaling verkeren. | |
mededingingsbeleid | mededingingsrecht, het concurrentiebeleid krachtens de Wet Economische Mededinging. | |
mededingingsrecht | competition law, mededingingsrecht ~ rechtsgebied uit voornamelijk de Mededingingswet en het EG-verdrag; vooral m.b.t. tot de kanalisering van concurrentieverhoudingen binnen Nederland en Europa en de bestraffing van oneerlijke concurrentie door bijv. kartelvorming of -afspraken. | |
mededingingsregeling / kartel | kartelrecht, overeenkomst tussen ondernemingen waarin prijsafspraken worden gemaakt of afzetgebieden worden vastgesteld, teneinde de onderlinge concurrentie te beperken. | |
Mededingingswet (MDW) | mededingingsrecht, wet van 22 mei 1997, houdende regels omtrent de economische mededinging, vooral gericht tegen misbruik van economische machtsposities, zoals kartelafspraken. De ~, die de Wet Economische Mededinging vervangt, gaat evenals het Europese mededingingssysteem uit van een verbodssysteem. Toezicht op deze wet houdt de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken. | |
medeëigendom | zakenrecht, eigendom die tussen personen wordt gedeeld. Bijv. huwelijksgoederengemeenschap. | |
medezeggenschap | employee participation, ondernemingsrecht ~ kunnen deelnemen in een bestuur. Bijv. van een onderneming. | |
media- en informatierecht | media and information law, media- en informatierecht ~ vakgebied dat zich vooral richt op de juridische implicaties van de moderne communicatietechnologie. | |
Mediaraad | rechtsgeschiedenis, De ~ diende de regering en het parlement op verzoek of op eigen initiatief van advies op het gebied van radio, televisie, pers, nieuwe mediatoepassingen, etc. Op geen enkel terrein was het echter verplicht om de raad om advies te vragen. De Mediaraad zag er ook op toe dat de reclameregels werden nageleefd. Op 22 januari 1996 zijn de Raad voor de Kunst, de Raad voor het Cultuurbeheer, de Raad van Advies voor Bibliotheekwezen en informatieverzorging en de ~ opgeheven. Daarvoor in de plaats kwam de Raad voor cultuur. Bij de samenstelling van deze Raad, die uit 25 kroonleden bestaat, heeft men gestreefd naar evenredige vertegenwoordiging. | |
mediarecht | media law, mediarecht ~ rechtsgebied uit boek 6 Burgerlijk Wetboek, de Mediawet, het Mediabesluit en Regels van het Commissariaat voor de Media; vooral m.b.t. mededingingsrechtelijke vraagstukken inzake pers, omroep en internet, toepasselijkheid van het bestaande mediarecht op nieuwe mediadiensten en de toelaatbaarheid van beperkingen op de vrije nieuwsgaring. | |
mediationovereenkomst mediation | -, afspraken tussen alle ter mediation aanwezigen (ten minste partijen en de mediator) ter zake de condities waaronder de mediation zal plaatsvinden, tevens inhoudende een opdrachtovereenkomst van partijen aan de mediator. | |
medische handeling | verbintenissenrecht, feitelijke medische handeling, die rechtsgevolg kan hebben. | |
meer subsidiair | burgerlijk procesrecht, aanduiding voor rangorde. ~ argument: indien na het eerste ook het tweede argument om wat voor reden dan ook niet opgaat, treedt ten laatste het ondergeschikt derde argument in de plaats. | |
meerderheid | rechtswetenschap, in een groep van bijv. 5 personen vormen 3 gelijkgestemden de ~. | |
meerderjarigheid | burgerlijk recht, persoon die de leeftijd van 18 heeft bereikt of door de rechter meerderjarig is verklaard en daardoor volledig in het rechtsverkeer kan deelnemen en dus handelingsbekwaam is. | |
meerpartijenovereenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst waaruit tussen meer dan twee partijen verplichtingen voortvloeien; | |
meerzijdige overeenkomst | plural agreement, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waar meer dan twee personen bij betrokken is. | |
meerzijdige rechtshandeling | bilateral act, verbintenissenrecht ~ handeling van meerdere personen waarmee rechtsgevolgen worden beoogd. Bijv. de totstandkoming van een overeenkomst. | |
meestbegunstigingsclausule | -, clausule waardoor de status van meestbegunstigde natie wordt verleend. (Van Dale) | |
meester (mr.) | LLM degree, advocatuur ~ titel van een persoon die met goed gevolg doctoraalexamens in burgerlijk (proces)recht, straf (proces)recht én staats- bestuursrecht heeft afgelegd. | |
meestgerede partij rechtswetenschap | -, de meest voor de hand liggende of bij het profiel passende partij. | |
meewerkcontract overeenkomstenrecht | -, schriftelijke overeenkomst om aan een bepaalde opdracht mee te werken. | |
meier | rechtsgeschiedenis, rechthebbende op een beklemrecht. | |
meldingsplicht | mededingingsrecht, verplichting om een ontstane situatie of situatie die zal ontstaan bij het bevoegd gezag te melden. Bijv. grote fusies moeten vooraf aan de Nederlandse Mededingingsautoriteit (Nma) worden gemeld. | |
melioratie | melioration, het verkrijgen van een gunstiger betekenis, verbetering. Afgeleid van het Latijnse melior, de comparatief (vergrotende trap) van bonus (goed). Bijv. bij de oefening bleek, dat de brandweerslang helemaal versleten was en �geene lapperij of ~ waardig�. | |
melioratierecht | rechtsgeschiedenis, 17de eeuw: op gronden en huizen die niet onteigend hoefde te worden betaalden eigenaren belasting over de waardevermeerdering. | |
melioratierecht | overeenkomstenrecht, redelijke vergoeding die de verpachter bij het einde van de pacht aan de pachter betaalt voor diens verbeteringen aan het gepachte. Voorwaarde is wel dat destijds van die verbeteringen melding werd gedaan onder vermelding van geschatte kosten. | |
memorie | burgerlijk procesrecht, schriftelijke verhandeling van het standpunt van een der partijen in een procedure. Van een memorie wordt gesproken in appèlzaken en kwesties die door een scheidsgerecht worden beoordeeld, zoals de Raad van Arbitrage voor de Bouw. | |
memorie van antwoord | statement of answer in appeal, burgerlijk procesrecht ~ conclusie van antwoord in het hoger beroep; gerechtelijk stuk dat een verweerder in reactie op de (memorie van) grieven in hoger beroep bij (meestal) het gerechtshof indient. | |
memorie van grieven | statement of grounds of appeal, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijk stuk waarin de eisen in hoger beroep worden ingediend bij (meestal) het gerechtshof. | |
merk / handelsmerk | trade mark, merkenrecht ~ teken (benaming, tekening, afdruk, vorm) dat dient om de waren van een onderneming te onderscheiden. Vaak bij het Benelux Merkenbureau gedeponeerd. Vervalsing van een ~ is strafbaar. | |
merkbescherming trade mark protection | merkenrecht, het recht van een merkhouder om een ander te verbieden van zijn of een gelijksoortig merk in het economisch verkeer gebruik te maken. | |
merkdepot / deponeren van een merk / gedeponeerd merk | merkenrecht, inzenden van een merk aan een merkenbureau ter verzekering van het uitsluitend recht op dat merk. Bijv. depot bij het Benelux Merkenbureau. | |
merkenrecht | merkenrecht, rechtsgebied uit voornamelijk de Benelux Merkenwet, diverse Europese Richtlijnen en internationale verdragen; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming op (de diverse soorten) merken. | |
merkhouder | merkenrecht, persoon op wiens naam een merk is ingeschreven in het officiële register van het Benelux Merkenbureau. | |
merkinbreuk merkenrecht | -, inbreuk maken op het merkenrecht van een ander door het (soortgelijk) merk van die ander te gebruiken.Van ~ is onder meer sprake indien een derde zonder toestemming van de merkhouder | |
merknaam merkenrecht | -, de gedeponeerde naam van een product. | |
merkoverdracht | merkenrecht, overdracht van het uitsluitende recht op een merk voor alle of een deel van de waren, waarvoor het merk is gedeponeerd. Kan alleen schriftelijk, en kan alleen op het hele Benelux-gebied betrekking hebben. | |
merkrecht | merkenrecht, exclusieve recht van een merkhouder op een merk. | |
merkregistratie | merkenrecht, publicatie van het merk in het publicatieblad van het Benelux Merkenbureau. Aansluitend ontvangt de merkhouder een certificaat. De bescherming loopt vanaf de datum van depot en duurt 10 jaar. | |
met het oog op | rechtswetenschap, met de gedachte aan; in aanmerking nemende dat. | |
met inachtneming van | observing, rechtswetenschap ~ rekening houdend met; met respectering van. Bijv. ~ de wet wist de raadsman vrijspraak voor zijn cliënt te bepleiten. | |
met respect | rechtswetenschap, onder eerbiediging van hetgeen een ander persoon (hierover) zegt. | |
met wederzijds goedvinden | mediation, ook schikking of minnelijke regeling. Een werkgever en werknemer proberen overeenstemming te bereiken over het ontslag en de financiële gevolgen daarvan. | |
metataal | rechtsfilosofie, taal waarmee iets over de taal zelf wordt gezegd. Bijv. 'Vader bestaat uit 5 letters', waarbij over 'vader' als object een meta-uitspraak wordt gedaan. | |
metterwoon vestigen | take up residence, rechtswetenschap ~ daadwerkelijk vaste woonplaats hebben. | |
middellijk bezit | vermogensrecht, een persoon bezit een zaak door middel van een ander die die zaak voor hem houdt. | |
middellijk houderschap | vermogensrecht, het houden van een zaak door middel van een ander die die zaak in zijn feitelijke macht heeft. | |
middellijk vertegenwoordiger | verbintenissenrecht, commissionair of lasthebber; persoon die in eigen naam, maar voor rekening van een ander (opdrachtgever/lastgever) handelt. De term 'vertegenwoordiger' is misleidend omdat de ~ geen vertegenwoordigingsbevoegdheid heeft. | |
middellijke vertegenwoordiging / middellijk vertegenwoordigen / middellijk vertegenwoordigd | overeenkomstenrecht, persoon die op eigen naam, maar voor rekening van zijn lastgever een of meerdere rechtshandelingen mag verrichten. | |
mijneed | -, FOUTE SPELLING. Zoek: meineed. | |
mijnrecht | handelsrecht, geheel van de wettelijke regels aangaande de mijnbouw. | |
mijnrecht | rechtsgeschiedenis, zakelijke recht dat sedert de invoering van het vorige Burgerlijk Wetboek in 1838 niet meer kan worden gevestigd, maar dat nog wel dient te worden gerespecteerd. | |
minderheidsaandeelhouder | vennootschapsrecht, persoon (of rechtspersoon) die een minderheid van aandelen houdt, derhalve in een onderneming een belang heeft van minder dan 50 procent. | |
ministeriële verklaring van geen bezwaar | vennootschapsrecht, verklaring van de minister van Justitie dat hem van geen bezwaren is gebleken, benodigd om een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV) te kunnen oprichten. | |
minnelijke schikking / schikken / geschikt / transactie / transigeren / getransigeerd | equitable agreement, mediation ~ beslechting door partijen van hun geschil(len), tot standgekomen in goed onderling overleg, al dan niet door tussenkomst van een derde partij bijv. een mediator, advocaat of rechter. | |
minuut van vonnis | original of the decree, burgerlijk procesrecht ~ origineel exemplaar van een vonnis. De ~ blijft bij de griffier. Partijen ontvangen kosteloos een grosse of afschrift van de uitspraak. | |
misbruik van eigendomsrecht | abuse of title, zakenrecht ~ de persoon aan wie het eigendomsrecht toekomt, kan dat recht niet inroepen voor zover hij dat recht misbruikt. | |
misbruik van omstandigheden | abuse of circumstances, vermogensrecht ~ soort wilsgebrek. Situatie waarin een persoon een ander beweegt tot het doen van een bepaalde rechtshandeling, terwijl hij weet dat die ander verkeert in noodtoestand, afhankelijkheid, abnormale geestestoestand of onervarenheid. Een dergelijke rechtshandeling is vernietigbaar. | |
misbruik van procesrecht | procesrecht, bevoegdheid om te procederen misbruiken met het enkele doel de tegenpartij dwars te zitten. | |
misleidende reclame | verbintenissenrecht, een professionele handelaar die onjuiste aanbiedingen doet ten aanzien van o.a. de aard, hoeveelheid, hoedanigheid, eigenschappen of gebruiksmogelijkheden van de aangeboden goederen of diensten, handelt onrechtmatig. | |
misverstanden | vermogensrecht, abuis, vergissing. Bijv. de gevolgen van bepaalde ~ in het handelsverkeer kunnen op basis van het vertrouwensbeginsel niet worden gerepareerd. | |
mitigatie / mitigeren / gemitigeerd | rechtswetenschap, matigen, verzachten. | |
mitsdien te horen eis doen en concluderen | burgerlijk procesrecht, kop (in hoofdletters) in het slot van de dagvaarding waarna de vorderingen tegen de gedaagde volgen. | |
mobbing | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Engels: systematisch vernederend, intimiderend of vijandig gedrag gericht op steeds dezelfde persoon, die zich hiertegen niet effectief kan verweren. | |
mobilia non habent sequelam | -, Latijn: roerend goed heeft geen gevolg. Met gevolg wordt hier bedoeld: zaaksgevolg of droit de suite, d.w.z. het feit dat een onroerend goed dat met een beperkt recht (bijv. hypotheek) is bezwaard, na de overdracht van dat goed nog steeds bezwaard is. Het beperkt recht, bijv. de hypotheek, gaat als het ware met het goed mee. Daarom is het van belang dat de notaris bij verkoop en overdracht van een woning (onroerend goed) onderzoekt of er nog steeds een hypotheek op die woning rust. Als dat zo zou zijn, zou de nieuwe eigenaar behalve de woning, ook de hypotheek van zijn voorganger verkrijgen. Zaaksgevolg geldt niet voor roerende zaken (zoals bijv. een tafel). Roerende zaken volgen de persoon die ze bezit. | |
mobilia non habent situm | -, Latijn: roerende zaken hebben geen plaats: de plaats waar de roerende zaak zich bevindt, is niet van belang. | |
mobilia sequuntur personam | -, Latijn: roerende zaken volgen de persoon. Zie mobilia non habent sequelam | |
modaliteit | overeenkomstenrecht, de vorm waarin iets kan worden gegoten; wijze waarop aan iets uitvoering kan worden gegeven. Bijv. een contract. | |
model | tekeningen- of modellenrecht, nieuw driedimensionaal uiterlijk van een voortbrengsel dat een gebruiksfunctie heeft. Een dergelijk ~ kan onder het regiem van de BTMW worden beschermd. | |
model van nijverheid | modellenrecht, driedimensionale uiterlijk van een gebruiksvoorwerp; de vorm waarin een gebruiksvoorwerp, zoals een lamp of een paar schoenen, is gegoten. De maker van een model wordt wettelijk beschermd. | |
modelovereenkomst / modelcontract | overeenkomstenrecht, standaardovereenkomst die veelvuldig wordt overgenomen of waaraan bepaalde bedrijfstakken zich plegen te houden, omdat anders telkens opnieuw het wiel moet worden uitgevonden. Bijv. de horeca-cao, de modelhuurovereenkomst voor bedrijfsruimte, of softwarelicentie van de FenIT. | |
modificatie / modificeren / gemodificeerd | rechtswetenschap, wijzigen, veranderen; aanpassen. | |
modus | -, Latijn: manier, wijze. | |
modus quo rechtswetenschap | -, manier waarop | |
modus vivendi | -, Latijn: manier van samenleven. | |
moedermaatschappij | rechtspersonenrecht, een rechtspersoon die meer dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van een andere rechtspersoon (de 'dochter') kan uitoefenen, of die meer dan de helft van de bestuurders of commissarissen van die andere rechtspersoon kan benoemen of ontslaan. | |
moederrecht | parental right, vermogensrecht ~ rechten waaruit het beperkte recht is afgeleid. Elk zelfstandig en overdraagbaar recht kan als ~ van beperkte rechten fungeren. | |
mondelinge overeenkomst | verbal agreement, overeenkomstenrecht ~ tussen partijen gemaakte mondelinge afspraken. Een ~ is - uitzonderingen daargelaten - volkomen rechtsgeldig, maar kan bewijsproblemen opleveren als een der partijen de inhoud van de gemaakte afspraken betwist. | |
monisme | monism, ondernemingsrecht ~ opvatting dat een balans of winstbepalend of vermogensbepalend kan zijn, maar niet beide. | |
monografie | monografy, rechtswetenschap ~ juridische verhandeling over een enkel onderwerp. | |
moot court | rechtswetenschap, Engels: een vaak door docenten en rechters gespeelde rechtbank ten overstaan van wie rechtenstudenten leren een juridisch betoog mondeling te presenteren en te verdedigen. | |
mora | rechtswetenschap -, Latijn: verzuim. | |
mora accipiendi | rechtswetenschap -, Latijn: verzuim van de schuldeiser. | |
mora perpetuat obligationem | verbintenissenrecht, Latijn: verzuim doet de verbintenis voortduren. | |
moratorium | moratorium, verbintenissenrecht ~ wettelijk of officieel vastgesteld uitstel van de uitvoering van een contract of van betaling van schulden. | |
morganatisch huwelijk / huwelijk met de linkerhand | -, een in de Europese adel voorkomende vorm van huwelijk waarbij meestal de vrouw van lagere stand was dan de man. Het ~ kon dienen om de verhouding met een maitresse een officiele status te geven. | |
mort civile | -, burgerlijke dood; sanctie die tot gevolg had dat alle burgerlijke rechten verloren gingen; neergelegd in de Code civil en halverwege de negentiende eeuw afgeschaft. | |
mortificeren | rechtsgeschiedenis, 18de eeuw: teniet doen, doden; in rechte afstand doen van onroerend goed en dit aldus in eigendom overdragen door de formele handeling van het neerleggen van een stok als eigendomssymbool, o.m. in Drenthe. | |
motief / (mv.) motieven | procesrecht, rechtsoverweging in een vonnis of arrest; | |
motivatie / zich motiveren / gemotiveerd | motivation, rechtswetenschap ~ het motiveren of gemotiveerd zijn; aandrift waardoor een persoon zich tot een bepaalde zaak kan zetten. Bijv. de ~ van de advocaat om de zaak tot een goed einde te brengen was groot. | |
motorvoertuigen | -, alle gemotoriseerde voertuigen behalve bromfietsen en gehandicaptenvoertuigen, bestemd om anders dan langs rails te worden voortbewogen. | |
moverende redenen | (for) justified reasons (of his own), rechtswetenschap ~ ongeduide, maar ongetwijfeld gerechtvaardigde reden om iets te doen of na te laten. Bijv. hij zegde om voor hem ~ het bezoek af. | |
multicultureel | multicultural, rechtssociologie ~ verscheidenheid van culturen. | |
multiculturele samenleving | rechtssociologie, samenleving die uit elementen van verschillende culturen bestaat. Bijv. Nederland is een ~ | |
multinational | multinational, ondernemingsrecht ~ onderneming die in twee of meerdere landen vestigingen heeft. De eerste ~ was de Vereenigde Oostindische Compagnie, opgericht in 1602. Bijv. Akzo Nobel, ING, Philips, Siemens en Unilever. | |
munt | coin rechtswetenschap, rond stuk gemerkt metaal, een zekere waarde vertegenwoordigend als betaalmiddel; ook instelling waar geld gemunt wordt. | |
mutatie / muteren / gemuteerd | change, rechtswetenschap ~ veranderen. | |
mutatis mutandis | rechtswetenschap, Latijn: met de voor de toepassing in een ander geval nodige veranderingen. (Van Dale) | |
mutualiteit | mutuality, rechtswetenschap ~ wederkerigheid. | |
mutueel testament | rechtsgeschiedenis, oud erfrecht waarbij het recht van de langstlevende op het vruchtgebruik van de nagelaten goederen van de echtgenoot werd gevestigd. | |
mutuum | loan, verbintenissenrecht ~ verbruikleen, waarbij een zaak geleend wordt en de lener de verplichting heeft een gelijke hoeveelheid van die zaak terug te geven (bijv. melk van de buurman lenen). | |
muziekauteursrecht bemiddeling | auteursrecht, al of niet op eigen naam, ten behoeve van de makers van muziekwerken of hunne rechtverkrijgenden, sluiten of ten uitvoer leggen van overeenkomsten betreffende de uitvoering in het openbaar of de uitzending in een radio- of televisieprogramma, door tekens, geluid of beelden, van die werken, of hunne verveelvoudigingen, in hun geheel of gedeeltelijk. | |
mythologie | mythology, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Verzameling van mythen. | |
na ommekomst van de termijn | rechtswetenschap, na afloop van de termijn. | |
naamloze vennootschap (NV) | limited liability company, vennootschapsrecht ~ rechtspersoon met een in overdraagbare aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. De aandeelhouders zijn niet aansprakelijk voor hetgeen de vennootschap verricht en dragen beperkt bij in de verliezen van de vennootschap (niet boven het bedrag dat op hun aandelen wordt gestort). | |
naamswijziging | ondernemingsrecht, wijziging van de naam van bijv. een rechtspersoon. Voor de wijziging van een naam van een rechtspersoon is een statutenwijziging vereist, opgenomen in een notariëe akte. | |
naastenliefde | neighbourly love, liefhebben van de medemens en zich medeverantwoordelijk voelen voor het welzijn van de medemens. | |
naastingsrecht | overeenkomstenrecht, recht van de staat of overheidslichamen om tegen betaling een gebied in bezit te nemen om daar olie, gas of water te kunnen winnen. Bijv. art. 4 Verordening op de uitoefening van waterleidingbedrijven: Naasting zal niet plaats hebben, dan ingevolge een besluit der Staten. Bij naasting zullen de werken door de Provincie tegen betaling der bedrijfswaarde worden overgenomen, welke bedrijfswaarde zal worden geschat volgens regelen in de voorwaarden der vergunning vast te stellen. | |
naastingsrecht | rechtsgeschiedenis, recht van meestal een bloedverwant om binnen een jaar een verkochte zaak te kopen, mits hij contant betaalt. | |
naburige rechten | neighbouring rights, auteursrecht ~ rechten die aan het auteursrecht verwant (naburig) zijn en die aan uitvoerende kunstenaars, (film of muziek)producenten en omroeporganisaties worden toegekend, omdat zij (auteursrechtelijk beschermd) werk uitvoeren, vastleggen respectievelijk uitzenden. | |
nachgründungsregeling | vennootschapsrecht, Duits: de rechtshandeling die de vennootschap heeft verricht zonder goedkeuring van de algemene vergadering van aandeelhouders of zonder accountantsverklaring, kan worden vernietigd indien die rechtshandeling strekte tot verkrijging van goederen en is verricht binnen twee jaar na inschrijving in het handelsregister. | |
nachtwakerstaat | state with minimal government interference / nightwatchman state, rechtsgeschiedenis ~ 19de eeuws begrip van staatsinrichting, waarbij de overheid slechts tot taak had te zorgen voor politie en justitie, buitenlands beleid en defensie. | |
nakoming / nakomen / nagekomen | performance, verbintenissenrecht ~ ~ van verbintenissen; aan een verplichting voldoen. Bijv. voortvloeiend uit een overeenkomst. | |
nakosten | burgerlijk procesrecht, kosten die na het vonnis gemaakt zijn. Bijv. kosten van betekening van het vonnis en executiekosten. | |
nalatigheid | verbintenissenrecht, verzuim; fout die bestaat in het niet doen van iets. | |
narcis | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Persoon die ziekelijk prat gaat op zichzelf. | |
narcistisch | narcistic, rechtssociologie ~ persoonlijkheidsstoornis: het hebben van grootheidsgevoelens ten opzichte van zichzelf, men is als het ware verliefd op zichzelf. | |
nasalaris | burgerlijk procesrecht, na de uitspraak nog vallende kosten (de nakosten) voor wat betreft het procureurssalaris. Slechts de procespartij die een volledige veroordeling van zijn wederpartij in de proceskosten verkreeg heeft recht op nakosten, dus niet in het geval van gehele of gedeeltelijke compensatie van kosten. Het ~ beloopt nooit meer dan de helft van het geliquideerde salaris. (bron: NOvA); | |
nationaal park | -, aaneengesloten terrein van tenminste 1.000 ha, bestaande uit natuurterreinen met een bijzondere landschappelijke gesteldheid en planten- en dierenleven, met goede mogelijkheden voor zonering van het recreatief medegebruik. In een ~ liggen geen of nagenoeg geen cultuurgronden. Doel: intensiveren van natuurbeheer en natuurontwikkeling, bevorderen van natuurgerichte recreatie, stimuleren van voorlichting en educatie en bevorderen van onderzoek. | |
nationaal recht | national law, rechtswetenschap ~ eigen recht van een soevereine staat. Bijv. de Nederlandse wet; recht dat in een land is gecreëerd en alleen in dat land geldend is. Dit in tegenstelling tot internationaal of communautair recht. | |
nationaliteit | nationality, rechtswetenschap ~ het onderdaan zijn van een bepaalde staat. Nederlander is het kind waarvan ten tijde van zijn geboorte de vader of de moeder Nederlander is, alsmede het kind van een Nederlander die voordien is overleden. | |
natrekking / accessie | accession / accession to property, zakenrecht ~ Latijn: eigenaar worden van al hetgeen bestanddeel vormt van het eigendom. Bijv. beplanting op een erf wordt eigendom van de grondeigenaar, ook al is deze door andere personen aangebracht. | |
natte praktijk | a law practice mainly dealing with shipping matters, advocatuur ~ advocatenpraktijk waarin hoofdzakelijk zaken worden behandeld die met het zee- en binnenvaarrecht te maken hebben. | |
Natur der Sache | rechtsfilosofie, Duits: wezen van de zaak. Door de rechtsfilosoof Gustav Radbruch (1878-1949) ontwikkelde leer die inhoudt dat verschijnselen een bepaalde eigen, inherente waarde bevatten die door de rechtswetenschap herkend en gerespecteerd moet worden. Bijv. de aard van de overeenkomst. | |
naturalisme / materialisme | naturalism, rechtsfilosofie ~ maatschappelijke normen en waarden zijn het product van de materiële omstandigheden waaronder mensen leven. | |
natuurbeschermingsraad | -, adviescollege van de (toenmalige) minister van CRM (Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk), ingesteld door de Natuurbeschermingswet van 1968. | |
natuurlijk kind | rechtsgeschiedenis, 20ste eeuw. Kind dat met zijn vader niet in familierechtelijke betrekking staat; kind dat alleen een moeder heeft. | |
natuurlijk persoon / natuurlijke personen | natural person, burgerlijk recht ~ de mens, het individu als rechtssubject. Bijv. een vrouw is een ~. | |
natuurlijke verbintenis / verplichting uit moraal en fatsoen | natural obligations, verbintenissenrecht ~ een morele, rechtens niet-afdwingbare verbintenis. Bijv. de ~ om een familielid te verzorgen. | |
natuurlijke vruchten | vermogensrecht, zaken die volgens verkeersopvatting als vruchten van andere zaken worden aangemerkt, zoals bijv. fruit of zaden, maar ook het jong van een dier. | |
natuurrecht | natural law, rechtsfilosofie ~ rechtsopvatting dat uitgevaardigde regels slechts bindend zijn als ze voldoen aan de eisen van rechtvaardigheid. | |
NAW-gegevens | name / address / place of residence, privacyrecht ~ gegevens over de naam, het adres en de woonplaats van een bepaalde persoon. | |
nazichtwissel | handelsrecht, waardepapier waarbij de ondertekenaar een andere persoon opdracht geeft om een bepaalde geldsom te betalen aan een derde of aan de ondertekende zelf onder bepaalde voorwaarden. De wissel mag niet voor de termijn van betaling aangeboden worden. | |
ne bis idem | -, ONJUISTE SPELLING. Zoek: ne bis in idem. | |
nec clam nec vi nec precario | Without force / without secrecy / without permission., vermogensrecht ~ Latijn: beginsel dat degene die beweert eigenaar/bezitter te zijn van een goed, moet bewijzen dat zijn bezit ~ is, dus verkregen op ordentelijke wijze en niet met geweld, geheimzinnigheid of zonder toestemming van de vorige eigenaar/bezitter. | |
nederlage | defeat, 1. verlies van een strijd (nederlaag); | |
Nederlands Juristenblad (NB) | Dutch Lawyers Magazine, rechtswetenschap ~ vakblad voor juristen met literatuur, jurisprudentie, annotaties en achtergrondinformatie. | |
Nederlandse Filmkeuring (NFK) | mediarecht, voorganger van de Kijkwijzer, die een classificatiesysteem voor TV, video, film en games onderhield en aangaf of het programma schadelijk kon zijn voor kinderen. | |
Nederlandse Jurisprudentie (NJ) | Dutch Jurisprudence, rechtswetenschap ~ vakblad voor juristen met actuele jurisprudentie en annotaties. | |
Nederlandse mededingingsautoriteit (Nma) | mededingingsrecht, overheidsorgaan dat belast is met de uitvoering van de Mededingingswet. De ~ handhaaft het verbod op kartels of misbruik van een economische machtspositie en toetst fusies en overnames. Bijv. controle en bestraffing van kartelafspraken. De ~ is op 1 januari 1998 van start gegaan. | |
Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) | Netherlands Bar Association, advocatuur ~ publiekrechtelijk lichaam waar alle advocaten in Nederland verplicht lid van zijn met aan het hoofd een algemene raad van negen leden, waaronder de deken. De ~ strekt tot bevordering van een behoorlijke uitoefening van de advocatenpraktijk en is met het oog daarop bevoegd om verordeningen uit te vaardigen. De ~ is in Den Haag gevestigd. | |
Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP) | -, Nederlandse vereniging die antwoord geeft op o.a. de vragen of een werknemer of kind verplicht zijn of kunnen worden vaccinatie te ondergaan en hoe die wettelijk is geregeld. | |
Nederlandse vereniging van insolventieadvocaten (Insolad) | advocatuur, club van advocaten die een specialisatieopleiding hebben gevolgd met betrekking tot insolventieaangelegenheden. | |
neerlegging | -, depot | |
negatief contractsbelang | vermogensrecht, vermogensschade die bestaat uit het bedrag dat nodig is om een contractant terug te brengen in de toestand waarin hij zou hebben verkeerd als de overeenkomst niet was gesloten. Bijv. de oplichter die een ander door bedrog of bedreiging tot een overeenkomst weet te bewegen, dient het ~ te vergoeden. | |
negatief recht | privacyrecht, recht om gevrijwaard te blijven van interventies van anderen vooral op het gebied van lichamelijke integriteit en privacy. | |
negatief recht | octrooirecht, recht waarbij een octrooihouder slechts tijdelijk kan verhinderen dat derden een uitvinding voor commerciële doeleinden (gebruik voor experimentele doeleinden is toegelaten) gebruiken. De overheid kan ondanks het octrooi, de toepassing van een uitvinding om allerlei redenen, o.m. ethische redenen, verbieden. | |
negatief stelsel | zakenrecht, gegevens in het kadaster over onroerend goed die niet altijd de juiste eigendomsverhoudingen weergeven: als bijv. bij koop de akte wel is overgeschreven, dan wordt bij het Kadaster het betrokken stuk grond, na administratieve controle o.a. op vormfouten, wel op naam van de koper gesteld, maar het Kadaster bemoeit er zich niet mee of de eigendom werkelijk is overgegaan of er andere gebreken zijn. | |
negotiorum gestio | verbintenissenrecht, Latijn: zaAKWaarneming. | |
negotiorum gestor | verbintenissenrecht, Latijn: zaAKWaarnemer. | |
negotium | rechtswetenschap, Latijn: werk in de zin van handel. | |
nemer | verbintenissenrecht, persoon die een zaak in ontvangst neemt. | |
nemo alteri stipulari potest overeenkomstenrecht | -, Latijn: niemand kan voor een ander een overeenkomst aangaan. | |
nemo plus-regel | rechtswetenschap, Latijn: niemand kan aan een ander meer rechten overdragen, dan die hij heeft. | |
nepotisme | rechtswetenschap, vriendjespolitiek. | |
netto loon | -, loon verminderd met wettelijke (loonbelasting) en/of contractuele (pensioen) inhoudingen | |
nevenfunctie / nevenbetrekking | additional job, rechtswetenschap ~ bijbaan; al dan niet bezoldigde functie die een persoon naast zijn beroep bekleedt. Een ~ hoeft niet per se een dienstverband te zijn. Bijv. rechters worden verplicht om hun ~ te melden. In de praktijk vindt deze melding al plaats, maar dat is nu nog niet verplicht. (2004) | |
nevenrechten | derived rights, verbintenissenrecht ~ rechten die samenhangen met een ander recht. Bijv. rechten van hypotheek, recht op dwangsom. Bij overgang van een vordering verkrijgt de nieuwe schuldeiser tevens de daarbij behorende nevenrechten. | |
nevenrestrictie | ancillary restriction, kartelrecht ~ het kartelverbod geldt niet voor overeenkomsten, besluiten en gedragingen die rechtstreeks aan een concentratie (bijv. bedrijfsfusie) verbonden zijn en noodzakelijk zijn voor de verwezenlijking van die concentratie. | |
nevenvestiging | ondernemingsrecht, vestiging van een onderneming op een andere plaats dan de hoofdvestiging. | |
nevenvordering | ancillary claim, burgerlijk procesrecht ~ ongedaan maken van een gebrek in het oorspronkelijke exploot, dat daardoor nietig was geworden. | |
niaarrecht | rechtsgeschiedenis, voormalig Fries gebruik uit de 17de tot 19de eeuw waarbij eerst familieleden van de verkoper en dan de buren het recht van eerste koop hadden op het te koop gestelde huis of landerij. | |
niet te goeder trouw | not in good faith, verbintenissenrecht ~ te kwader trouw; oneerlijk. | |
nietig | void / null and void, verbintenissenrecht ~ ongeldig. Bijv. van artikel 6:94 lid 1 Burgerlijk Wetboek afwijkende bedingen zijn ~. | |
nietigheid inroepen | to claim nullity, rechtswetenschap ~ in of buiten rechte stellen dat een rechtshandeling ongeldig is. | |
nietigheid van een rechtshandeling / nietige rechtshandeling | void juridical act, vermogensrecht ~ de rechtshandeling heeft geen rechtsgevolg, er is als gevolg van de rechtshandeling juridisch niets veranderd. | |
nietigverklaring / nietig verklaren / nietig verklaard | pronounce a decree of nullity, burgerlijk procesrecht ~ oordeel van de rechter dat een vorige uitspraak van een lagere rechter of een dagvaarding van het Openbaar Ministerie niet geldig is. | |
nietigverklaring / nietig verklaren / nietig verklaard | pronounce a decree of nullity, burgerlijk recht ~ ongeldig verklaring van een rechtshandeling. Bijv.~ van het huwelijk wordt door de rechter uitgesproken. | |
niet-nakoming van verbintenissen / niet nakomen van verbintenissen / niet nagekomen verbintenissen | non-performance of obligations, overeenkomstenrecht ~ afspraken of contractuele verplichtingen niet nakomen, hetgeen tot tekortkoming in de nakoming (wanprestatie) kan leiden. | |
niet-natuurlijk persoon | non-natural person, rechtspersonenrecht ~ anders dan een natuurlijk persoon. Bijv. rechtspersoon, vereniging. | |
niet-ontvankelijk verklaring / niet-ontvankelijk verklaringen / niet-ontvankelijk verklaard | dismissal, burgerlijk procesrecht ~ niet vatbaar voor berechting; beslissing in het dictum als de aanlegger kwaliteiten ontbreekt om bepaalde vorderingen of verzoeken te kunnen doen. De rechter geeft dan geen inhoudelijk oordeel over de gegrondheid van die vorderingen of verzoeken. | |
niet-registergoederen | non-registered property, zakenrecht ~ goederen waarvan inschrijving in een openbaar register van de overdracht of vestiging ervan niet mogelijk is. Bijna alle tilbare objecten zijn ~. Bijv. meubilair. | |
nieuwheidsonderzoek | octrooirecht, in het ~ wordt beschreven welke (octrooi)literatuur de onderzoeker heeft gevonden die een vergelijkbare techniek beschrijft of een vergelijkbaar product. De uitslag van het ~ geeft een indicatie of de uitvinding voldoende nieuw en inventief is ten opzichte van de stand van de techniek om zinvolle octrooibescherming te kunnen krijgen. | |
nihil | rechtswetenschap, niets, nul. | |
nihil obstat | rechtswetenschap, Latijn: niets in de weg. Geen bezwaar. | |
nijverheid | -, alle bedrijvigheid/industrie waarbij grondstoffen worden verwerkt. | |
nobile officium | advocatuur, Latijn: een voornaam, edel ambt. Bijv. advocatenkantoren zijn veranderd in professionele bedrijven die net als andere ondernemingen winst willen maken en te maken hebben met toenemende concurrentie. De traditionele opvatting dat het beroep een ~ is, lijkt steeds minder op te gaan. De advocaat is meer en meer zakenman. | |
nolens volens / willens nillens | rechtswetenschap, Latijn: tegen wil en dank. | |
nominalisme | ondernemingsrecht, opvatting dat in de onderneming de nominale waarde van het eigen vermogen gehandhaafd dient te blijven; het meerdere is winst. (bron: beleggingsplein.nl) | |
nominatie | nomination, rechtswetenschap ~ bestemming, bijv.: het huis staat op de ~ om gesloopt te worden. | |
nominatim | rechtswetenschap, Latijn: de genoemde; uitdrukkelijk. | |
non a domino | rechtswetenschap, Latijn: van iemand die niet de eigenaar is. Bijv. Iemand verkoopt een stuk grond waar hij niet de eigendom van heeft. | |
non liquet | -, Latijn: het is me niet duidelijk. Er bestaat een onduidelijkheid over een kwestie in het recht. | |
non-acceptatie | vermogensrecht, als een houder van een wisselbrief deze aan de betrokkene ter acceptatie toont en deze weigert die te accepteren, dan geschiedt het protest van non-acceptatie; wordt de wissel op de vervaldag niet betaald, dan geschiedt het protest van non-betaling. | |
non-betaling | handelsrecht, het niet betalen. De weigering van betaling moet worden vastgesteld bij authentieke acte (protest van ~). De protesten worden gedaan door een deurwaarder. | |
non-comparitie | burgerlijk procesrecht, het niet persoonlijk verschijnen van partijen bij een rechtszaak. | |
non-conformiteit | non-conformity, vermogensrecht ~ niet overeenstemmend; hetgeen niet overeenkomt of voldoet aan de gestelde eisen van een gekochte zaak. | |
non-prejudicie verbintenissenrecht | -, onder voorbehoud om in het vervolg anders te mogen stellen; onder voorbehoud van alle rechten | |
non-usus | zakenrecht, een erfdienstbaarheid ging onder het oude BW te niet, wanneer daarvan in dertig achtereenvolgende jaren geen gebruik was gemaakt. Deze termijn ging pas lopen, nadat een met de erfdienstbaarheid strijdige daad was verricht. Het enkele niet gebruiken was daarvoor op zichzelf niet voldoende. In het huidige BW is deze bepaling niet opgenomen in de nieuwe artikelen 3:106 en 3:314. | |
noodadres | handelsrecht, de betaling bij tussenkomst, die zowel strekt om vervroegd regres als om regres na de vervaldag te voorkomen, wordt onderscheiden in: 1. betaling bij tussenkomst krachtens noodadres, waarbij de tussenkomende betaler tevoren in de wissel is aangewezen, en 2. betaling bij vrijwillige tussenkomst, waarbij bedoelde aanwijzing ontbreekt. De betaling bij tussenkomst moet de gehele wisselsom belopen en moet uiterlijk plaatshebben op de dag volgende op de laatste dag waarop het protest van non-betaling kan worden opgemaakt. (bron: Microsoft Encarta encyclopedie) | |
noodregeling | faillissementsrecht, bijzondere voorziening ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers in geval van faillissement van een verzekeraar, waarbij één of meer bewindvoerders worden benoemd. | |
noodtoestand | state of emergency, vermogensrecht ~ omstandigheid die bij misbruik kan leiden tot vernietiging van een rechtshandeling. | |
noodwacht | rechtsgeschiedenis, vroeger voor bescherming van de bevolking. (sinds 1986 ingetrokken) | |
noodweg | zakenrecht, de eigenaar van een erf dat geen behoorlijke toegang heeft tot een openbare weg of een openbaar vaarwater, kan van de eigenaren van de naburige erven te allen tijde aanwijzing van een noodweg ten dienste van zijn erf vorderen tegen vooraf te betalen of te verzekeren vergoeding van de schade die zij door die noodweg lijden. | |
normaal gebruik | overeenkomstenrecht, een koper mag verwachten dat de zaak die hij heeft gekocht de eigenschappen bezit die voor ~ daarvan nodig zijn en waarvan hij de aanwezigheid niet behoefde te betwijfelen. | |
normadressaat / normadressaten | rechtsfilosofie, categorie personen voor wie een gegeven norm geldt. Bijv. het is niet aan te bevelen om een ~ toe te voegen aan de formulering van een beginsel. | |
normalisatie | rechtswetenschap, de vaststelling van algemeen aanvaarde normen. Bijv. de normen van een vereniging. | |
normatief | normative, rechtsfilosofie ~ hetgeen op geschreven of ongeschreven richtlijnen (rechts- of gedragsregels) betrekking heeft. Bijv. gebods- en verbodsbepalingen zijn ~. Een ~ oordeel over iemands werkhouding; | |
normativeren / genormativeerd | rechtssociologie, de situatie of gedraging wordt geïnterpreteerd naar haar maatschappelijke betekenis. (S.L.J. Janssen) | |
normen en waarden | rechtsfilosofie, bindende verwachtingen binnen een bepaalde relatie tussen personen; regels van goed fatsoen. Bijv. een fruithandelaar handelt in strijd met ~ indien hij rotte appels levert. | |
normerend | rechtssociologie, normen (d.w.z. richtlijnen, maatstaven in de vorm van rechtsregels) stellend. | |
Normgerechtigkeit | rechtsfilosofie, Duits: filosofische stroming die uitgaat van het beginsel dat een strikte toepassing van normen leidt tot gerechtigheid. | |
normofoor | -, vaak gezocht maar geen juridische betekenis. vakterm uit de psychologie: bepaalde psychische stemming die een persoon kan hebben. | |
normologie | rechtsfilosofie, leer der rechtsregels of normen. | |
NOS - KNVB-arrest | informatierecht, HR 23 oktober 1987, Informatierecht/AMI 1988, p. 30: Ook als er geen auteursrechtinbreuk wordt gepleegd, kan degene die feitelijk over informatie kan beschikken het gebruik van die informatie aan anderen ontzeggen of aan het gebruik ervan voorwaarden stellen. Al is men geen auteursrechthebbende op de inhoud van een boek, men hoeft niet iedereen binnen te laten om dat boek te kunnen lezen. Eveneens kan een voetbalclub de toegang tot het stadion controleren en op basis daarvan voorwaarden stellen aan het gebruik van beelden van de niet door een intellectueel eigendomsrecht beschermde wedstrijden. (Koelman) | |
nota / (mv.) nota's | advocatuur, rekening of factuur van een advocaat of notaris. | |
notabele | rechtsgeschiedenis, voornaam of aanzienlijk burger. | |
notatie | facts and circumstances, advocatuur ~ juridisch omschreven feiten en omstandigheden. | |
notatieovereenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst tot schuldvernieuwing. Een ~ is geldig indien de crediteur akkoord gaat met de schuldvernieuwing. | |
notice & take down-procedure | informatierecht, omstreden procedure waarbij de internet service provider (ISP) die in kennis is gesteld van inbreukmakend materiaal op een website (bijv. kinderpornografie) verplicht is zonder rechterlijke tussenkomst die website te blokkeren. | |
notice & take down-procedure | Amerikaans recht, procedure waarbij een internet service provider (ISP) de toegang tot een website onmiddellijk blokkeert als een juridische procedure (over die website) wordt gestart tegen de eigenaar van de website. De site mag pas weer in de lucht als de klacht in de procedure ongegrond wordt verklaard. | |
notoir | notorious, rechtswetenschap ~ berucht en onverbeterlijk verklaard. Bijv. een notoire dief. | |
notoire feiten | well-known facts, burgerlijk procesrecht ~ feiten van algemene bekendheid, mogen door de rechter aan zijn beslissing ten grondslag worden gelegd, ongeacht of ze zijn gesteld. ~ behoeven geen bewijs. | |
notulen / notuleren / genotuleerd | rechtswetenschap, aantekeningen van een vergadering. | |
novandi causa | rechtswetenschap, Latijn: wegens vernieuwing. | |
novum | rechtswetenschap, Latijn: juridische nieuwigheid; nieuw feit dat in het rechtsgeschil wordt aangevoerd. | |
nudum jus | naked law, rechtswetenschap ~ Latijn: recht zonder substantie of zonder vorderingsrecht. | |
nudum pactum | nude contract, Angelsaksisch recht ~ Latijn: een ~ is een contract en wordt nude (naakt) genoemd omdat er geen (tegen)prestatie (zie consideration) voor de contractspartijen is opgenomen, zoals vereist voor het Engelse en Amerikaanse rechtsstelsel, de common law, wil een actie succesvol zijn (ex nudo pacto non oritur action). Een ~ is in beginsel niet bindend. Deze rechtsfiguur is geleend uit het civil law (continentaal-Europees-Romeins recht) en is een bijzonderheid in het Engelse contractenrecht. | |
nulliteit | vermogensrecht, ongeldigheid of nietigheid van een rechtshandeling. | |
nutsbedrijf | rechtswetenschap, bedrijf dat energie en water levert, was oorspronkelijk een overheidsbedrijf. | |
obiter dictum / (mv.) obiter dicta | burgerlijk recht, Latijn: terloopse, irrelevante opmerking of uitspraak. | |
object | object, verbintenissenrecht ~ voorwerp van het recht (Bron: Fockema Andrea). Bijv. het ~ is datgene wat men verschuldigd is. | |
objectie | objection, advocatuur ~ tegenwerping, bezwaar. | |
objectief recht / (mv.) objectieve rechten | law, rechtswetenschap ~ geschreven (wetten e.d.) en ongeschreven (gewoonte) recht, hetgeen neerkomt op alle in de samenleving geldende regels. | |
objectieve cumulatie | burgerlijk procesrecht, een eiser in een procedure heeft meer dan één vorderingsrecht tegen de gedaagde en wil die in één geding inbrengen (proceseconomie). | |
objectieve novatie | objective renewal, verbintenissenrecht ~ prestatievervanging; vervanging van de ene verbintenis door de andere. ~ is niet als zodanig geregeld in het Nederlands recht, maar kan bereikt worden door afstand te doen van een vorderingsrecht om baat. | |
objecttaal | object language, rechtsfilosofie ~ de objecten van een uitspraak liggen buiten taaluitingen of begrippen. Bijv. 'vader gaat naar zijn werk', waarbij 'vader' als object wordt beschreven. | |
objectum litis | burgerlijk procesrecht, Latijn: voorwerp van het geding. Voor de competentie van de rechtbank is bepalend het ~, het recht waarin de burger vraagt te worden beschermd. De rechtzoekende moet dit in zijn vordering aangeven. | |
oblaat | vermogensrecht, de aangezochte persoon tot wie een aanbod is gericht of een kloosterling die een tijdelijke gelofte heeft afgelegd. | |
obligatie / schuldbrief / schuldbrieven | rechtsgeschiedenis, een werknemer van de VOC kon een ~ ondertekenen tot maximaal fl. 300,- afhankelijk van de rang. De ~ was veelal op naam gesteld, maar overdraagbaar en werd aan toonder uitbetaald. | |
obligatoire overeenkomst | obligatory contract, overeenkomstenrecht ~ contract dat verbintenissen in het leven roept. | |
occupatie / occuperen / geoccupeerd / inbezitneming / in bezit nemen / in bezit genomen | occupation, zakenrecht ~ het in bezit nemen van een roerende zaak die aan niemand toebehoort en daardoor eigenaar van die zaak worden. | |
octrooi / patent / (mv.) octrooien / patenten | octrooirecht, beschermingsrechten die op aanvraag door het Bureau voor Industriële Eigendom worden verleend voor nieuwe uitvindingen die in de nijverheid kunnen worden toegepast. ~- of patenthouders genieten ~bescherming. | |
octrooibescherming patent protection | octrooirecht, recht dat de octrooihouder/aanvrager geniet om anderen te verbieden de uitvinding toe te passen. Het octrooirecht is dus een verbodsrecht, geen exploitatierecht. | |
octrooieerbare uitvinding | patentable invention, octrooirecht ~ of octrooieerbare vindingen: nieuwe zaken die op uitvinderswerkzaamheid berusten en op het gebied van de nijverheid kunnen worden toegepast. | |
octrooigemachtigde patent agent | octrooirecht, persoon die namens een uitvinder de octrooiaanvraag opstelt en bij het Bureau voor Industriële Eigendom indient. | |
octrooihouder / patenthouder | octrooirecht, persoon die het octrooi voor zijn uitvinding heeft aangevraagd en het octrooi daarop houdt. | |
octrooirecht | patent law, octrooirecht ~ rechtsgebied uit de Rijksoctrooiwet 1995 en daaraan gerelateerde besluiten; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming op nieuwe uitvindingen die in de nijverheid kunnen worden toegepast. | |
octrooirechten / patentrechten | octrooirecht, rechten die een uitvinder op zijn nieuwe uitvinding kan uitoefenen, nadat hij die uitvinding heeft gepatenteerd. | |
octrooiregister | octrooirecht, databank die gegevens bevat over gepubliseerde Nederlandse octrooiaanvragen, Nederlandse octrooirechten en Nederlandse certificaten vanaf 1912. | |
octrooiregister | octrooirecht, databank die gegevens bevat over gepubliceerde Nederlandse octrooiaanvragen, Nederlandse octrooirechten en Nederlandse certificaten vanaf 1912. | |
odieus recht | rechtswetenschap, vreemd, naar of ergerlijk recht. Bijv. wanneer de strafwet krachtig wordt gehandhaafd, krijgt een gedraging, die in deze wet strafbaar wordt gesteld, reeds daardoor zo�n odieus karakter, dat men haar nalaat. (Van Veen) | |
oeverlijn | vermogensrecht, grens van een langs een water liggend erf, die notarieel wordt vastgelegd. | |
offerte / offreren | handelsrecht, aanbieding, een aanbod doen. | |
officie | -, Latijn: ambt, eerbewijs. | |
officieus | -, niet-officieel, zijdelings. Bijv. dat is mij ~ meegedeeld. | |
oligarchische clausule | oligarchic clause, rechtspersonenrecht ~ clausule in een statuut van een NV of BV waardoor bepaalde aandeelhouders bijzondere bevoegdheden verkrijgen; clausule in de statuten van een vennootschap die aan de houders van bepaalde aangewezen aandelen een overwicht bij stemmingen en bijzondere bevoegdheden verleent. Bijv. het benoemen van commissarissen, (ook autocratische clausule genoemd). | |
om baat | verbintenissenrecht, tegen een gelijkwaardige tegenprestatie; tegen betaling. | |
om niet | for no consideration, verbintenissenrecht ~ zonder dat daartegenover een gelijkwaardige tegenprestatie staat; zonder baat, gratis. | |
omgekeerde bewijslast / omkering bewijslast | shift of the burder of proof, bewijsrecht ~ in beginsel geldt in civiele procedures het uitgangspunt: 'Wie stelt moet bewijzen'. Uit een bijzondere regel of de eisen van redelijkheid en billijkheid kan een andere verdeling voortvloeien. In geval bewijs dient te worden geleverd van de onjuistheid van gestelde feit is sprake van een ~. | |
omgekeerde sterfhuisconstructie | reverse unbundling, insolventierecht ~ vorm van herstructurering waarbij niet (zoals bij de sterfhuisconstructie) de gezonde groepsmaatschappijen uit de holding worden gehaald, maar juist de niet-levensvatbare en ongezonde bedrijven worden afgesplitst. | |
omissie | negligence, rechtswetenschap ~ verzuim, nalatigheid. | |
omnia iudicia pecuniaria sunt | rechtsgeschiedenis, Latijn: adagium dat alle vonnissen in geld worden uitgedrukt. | |
omroepinstellingen | broadcast company, mediarecht ~ organisaties die omroep via radio en televisie voor hun rekening nemen, het zijn meestal verenigingen. | |
omslag | rechtswetenschap, plotselinge radicale verandering, (ommekeer) of ophef, omhaal; ook verdeling naar een bepaalde maatstaf. | |
omzetregeling | conversion, rechtswetenschap ~ regeling waarbij iets in iets anders kan worden omgezet. | |
omzetting / omzetten / omgezet | conversion, vermogensrecht ~ in geval een schuldenaar zijn verplichting niet kan nakomen kan hij zijn verbintenis omzetten in een verbintenis tot vervangende schadevergoeding. | |
omzetting van een vennootschap | conversion of a company vennootschapsrecht, omzetting van een vennootschap in een andere rechtsvorm. Bijv. de omzetting van een naamloze vennootschap in een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid. | |
omzettingsmededeling | notice of cancellation, vermogensrecht ~ de mededeling tot het omzetten van de verbintenis die niet kan worden nagekomen in een verbintenis tot vervangende schadevergoeding. | |
onaantastbare rechtshandelingen invoilable juridical acts | verbintenissenrecht, rechtshandeling die niet (meer) aangetast of vernietigd kan worden. Bijv. een rechtshandeling, inhoudende de koop van een cd-speler door een kind is aantastbaar of vernietigbaar door de ouders. Bijv. de koop van een cd-speler door een volwassene die het naar behoren doet, zodat na enige tijd de rechtshandeling (de koop van de cd-speler) een ~ is geworden. | |
onbehoorlijk bestuur | unsound administration / procedural due process, ondernemingsrecht ~ incorrect bestuur (over een onderneming); niet betamend; wat niet hoort. Bijv. de belangrijkste reden om een bestuurder aansprakelijk te stellen is ~. | |
onbelaste verschotten | disbursements advocatuur, onkosten van een advocaat of notaris die niet tot het salaris behoren en waarop geen btw rust. Bijv. griffierechten zijn ~. | |
onbenoemde overeenkomst / innominaatcontract | innominate contract, overeenkomstenrecht ~ contract waaraan de wet geen naam heeft gegeven en dat slechts gebonden is aan de wettelijke bepalingen m.b.t. overeenkomsten in het algemeen, dus niet aan speciale regels. | |
onbepaalde verbintenis | verbintenissenrecht, overeenkomst tussen partijen, waarvan de inhoud en de prestatie niet individueel bepaald is. | |
onbereikbaarheid | rechtswetenschap, de situatie dat iets of iemand niet te benaderen is (figuurlijk en letterlijk). | |
onbevoegde vertegenwoordiging incompetent representation | verbintenissenrecht, vertegenwoordiging door een persoon die daartoe niet (geheel) bevoegd is. | |
onbevoegdverklaring / onbevoegd verklaren / (oneigen.) onbevoegdheidsverklaring | declaration that someone is incompetent to do something, procesrecht ~ schriftelijke verklaring dat een persoon niet bevoegd is om (bepaalde) rechtshandelingen te verrichten; | |
onbezwaard eigendom | unencumbered estate, zakenrecht ~ eigendom dat niet is belast met enig recht. Bijv. een hypotheekrecht, een huurrecht. | |
onbruik | privaatrecht, dwingende rechtsregels kunnen hun kracht verliezen door in onbruik te geraken; de tegengestelde gewoonte heft dan de rechtsregel op. | |
ondeelbaarheid | indivisibility, rechtswetenschap ~ niet te delen. Bijv. er wordt verdedigd dat de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens de ~ van rechten weergeeft, maar dat de politieke praktijk een verdeling laat zien tussen de klassieke burger- en politieke rechten en de sociaal, economische en culturele rechten. | |
ondeelbare prestatie | indivisible performance, verbintenissenrecht ~ een prestatie die naar zijn aard niet over meerdere debiteuren verdeeld kan worden. Zijn toch meerdere debiteuren tot die prestatie verplicht, dan zijn zij hoofdelijk verbonden. Bijv. de verplichting tot het leveren van een huis. | |
onder auspiciën | rechtswetenschap, onder toezicht. Bijv. in 1949 werd de Raad van Europa opgericht. ~ van deze organisatie werd in 1950 het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) gesloten en werd het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) geïnstalleerd. | |
onder voorbehoud van alle rechten / onder voorbehoud van rechten | with all (proper) reserves advocatuur, formulering die bepaalde advocaten in hun correspondentie en processtukken gebruiken om aan te geven dat zij ondanks hetgeen zij hebben gesteld, nog alle kanten op willen. Bijv. door later meer te vorderen of een ander verweer te voeren. | |
onderaandelen | vermogensrecht, aandelen van een bepaalde waarde kunnen soms opgedeeld worden in een aantal kleinere coupures met een naar rato lagere nominale waarde. | |
onderbesteding | rechtswetenschap, het minder geld besteden dan beschikbaar is. | |
onderbewaarneming | verbintenissenrecht, de rechtsverhouding, waarbij degene die van een ander een zaak in bewaring neemt, deze zaak weer aan een derde in bewaring geeft. | |
onderborgtocht / achterborg | vermogensrecht, extra zekerheidsstelling waarbij een persoon zich verbindt om in voorkomend geval de verbintenis van de (hoofd)borg na te komen. | |
ondererfpacht | zakenrecht, erfpacht waarbij de pachter op zijn beurt het gepachte land aan een derde in pacht geeft. | |
onderhandeling / (mv.) onderhandelingen / onderhandelen / onderhandeld | negotiation, mediation ~ schriftelijke of mondelinge processen van geven-en-nemen tussen partijen die, indien succesvol, met een deal of overeenkomst worden afgesloten. | |
onderhanden werk | work in progress, ondernemingsrecht ~ werkzaamheden die de ondernemer heeft verricht, maar nog niet gefactureerd. Het ~ behoort tot de vlottende activa van de balans. | |
onderhands | mutually agreed, burgerlijk recht ~ door partijen onderling geregeld; rechtshandeling (meestal verkoop) die plaatsvindt zonder notariële tussenkomst. | |
onderhandse akte private deed / private instrument | bewijsrecht, ondertekend geschrift dat bestemd is om tot bewijs te dienen, maar dat niet in de vereiste vorm of bevoegdelijk is opgemaakt door een ambtenaar. | |
onderhandse lening | privately contracted loan, handelsrecht ~ lening die buiten de beurs om wordt afgesloten. (bron: beleggingsplein.nl) | |
onderhandse verkoop / onderhandse verkoping | private sale, verbintenissenrecht ~ verkoop die rechtstreeks tussen partijen plaatsvindt, zonder openbare veiling. | |
onderhavig | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Gegeven, voorliggend. (bron: Van Dale) | |
onderlasthebber | overeenkomstenrecht -, persoon die op zijn beurt van de lasthebber een opdracht tot het verrichten van rechtshandelingen (lastgeving) binnen het kader van diens opdracht (het verrichten van rechtshandelingen) ontvangt. | |
onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) | mutual guarantee fund, rechtspersonenrecht ~ bij notariële akte opgerichte vereniging die tot doel heeft om met haar leden bepaalde verzekeringsovereenkomsten te sluiten of haar leden in het kader van een wettelijke regeling verzekerd te houden. | |
ondermaatschap / ondervennootschap | ondernemingsrecht, situatie dat een maat of firmant een maatschapscontract aangaat met een persoon en deze inbrengt in een samenwerkingsverband met een ander. Bijv. de tandarts die in maatschapsverband met andere tandartsen een praktijk voert. | |
ondernemer | entrepreneur, ondernemingsrecht ~ natuurlijke persoon of de rechtspersoon die een onderneming in stand houdt. | |
ondernemerschap | ondernemingsrecht, het ondernemer zijn. Bijv. hij heeft zijn eigen zaak opgezet. Hij is nu zelfstandig ondernemer. | |
onderneming | enterprise, ondernemingsrecht ~ op winst gerichte organisatie die duurzaam aan het handelsverkeer deelneemt, bereid is de risico's van haar activiteiten te aanvaarden en samengesteld is uit vermogen en arbeid. | |
ondernemingskamer | enterprise chamber of the appeal court, ondernemingsrecht ~ kamer van het Amsterdamse gerechtshof die zich buigt over zaken m.b.t. (jaarrekeningen en jaarverslagen van) rechtspersonen en wetsartikelen uit de Pensioen- en spaarfondsenwet en Wet op de ondernemingsraden. | |
ondernemingsplan | business plan, ondernemingsrecht ~ plan van aanpak van een startende onderneming of gewijzigde bedrijfsactiviteit. De meeste financiers beoordelen aan de hand van het ~ of hun investering rendabel kan zijn. | |
ondernemingsraad (OR) | works council, ondernemingsrecht ~ verplicht overleg- en samenwerkingsorgaan tussen werkgever en werknemers in bedrijven met ten minste vijftig werknemers of indien dit bij cao is bepaald. De bevoegdheden van de OR zijn: initiatiefrecht, adviesrecht en instemmingsrecht. | |
ondernemingsrecht | company law, ondernemingsrecht ~ vakgebied dat overwegend samenvalt met boeken 2, 6 en 7 Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Koophandel; vooral m.b.t. de bescherming van de rechtspositie van ondernemingen. Bijv. oprichting van ondernemingen, aandelenemissies en fusies, opstellen van contracten, rechtsbijstand in handelsconflicten, fiscale zaken, incasso en arbeidsrecht; in brede zin: dat gebied van het burgerlijk recht dat zich bezighoudt met het uitoefenen van een bedrijf. Tot het ~ behoren bijv. het vennootschapsrecht of het auteursrecht. | |
ondernemingsvormen | legal form of enterprise, ondernemingsrecht ~ vorm waarin een onderneming kan worden gedreven. Bijv. als eenmanszaak, vennootschap onder firma, besloten vennootschap. | |
onderscheidenlijk | rechtswetenschap, mate waarin bepaalde met elkaar samenhangende begrippen van elkaar verschillen. | |
ondertekening / ondertekenen / ondertekend | signature / to undersign, rechtswetenschap ~ het plaatsen van de naam, die de ondertekenaar voert of draagt, met of zonder bijvoeging van de voornaam. (ref. HR 17 december 1885, W 1886-5251) | |
ondervennoot | vennootschapsrecht, vennoot of maat bij een ondermaatschap of ondervennootschap. | |
ondervolmacht / substitutie | vermogensrecht, volmacht die aan een ander persoon is doorgegeven. De ~ is slechts toegestaan als de gevolmachtigde de bevoegdheid daartoe heeft of niet ongebruikelijk is en in het belang is van de volmachtgever, terwijl die zelf niet in staat is een voorziening te treffen. | |
onderwerp | rechtswetenschap, subject; waar het in dat geval om gaat. Bijv. het ~ van geschil. | |
onderzoek in twee instanties | burgerlijk procesrecht, beginsel van burgerlijk procesrecht dat na afloop van het proces in eerste aanleg, het proces ook bij een hoger gerecht heropgevoerd mag worden. In beginsel heeft iedereen twee kansen om zijn zaak te winnen of te verliezen. | |
onderzoeksplicht | overeenkomstenrecht, plicht van contracterende partijen om onderzoek te verrichten. Bijv. of de wederpartij beseft wat hij doet, of bepaalde informatie in de registers staat, of dat een goed gebreken vertoont. | |
ondeugdelijk merk merkenrecht | -, teken dat als merk gedeponeerd is, maar dat niet beantwoordt aan de wettelijke omschrijving van een merk, met name wanneer het zich niet voldoende onderscheidt van andere merken. | |
ondeugdelijke nakoming | inferior performance, verbintenissenrecht ~ een tekortkoming in de nakoming van de verbintenis. Dit verplicht de schuldenaar de schade die de schuldeiser daardoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar niet kan worden toegerekend. Zie ook verzuim (van de schuldenaar) | |
oneigenlijk vruchtgebruik | improper usufruct, vermogensrecht ~ vruchtgebruik op zaken die door gebruik teniet gaan. In het oude BW gold daarvoor een aparte regeling (art. 804 oud BW), die inhield dat na afloop van het vruchtgebruik zaken van dezelfde soort en hoedanigheid dienen te worden teruggegeven. Voor vruchtgebruik gevestigd vóór inwerkingtreding van het NBW geldt deze regeling nog steeds. | |
oneigenlijke dwaling | accidental error, vermogensrecht ~ situatie die zich voordoet als personen een overeenkomst per vergissing sluiten. Indien de ene de verklaring van de ander mocht opvatten als een verklaring van bepaalde strekking, kan de ander zich niet op het ontbreken van zijn wil beroepen. | |
onereus onerous | rechtswetenschap, bezwarend. Bijv. een ~ contract. | |
ongedaanmakingsverbintenis | obligation to settle, verbintenissenrecht ~ bij ontbonden overeenkomsten ontstaat voor partijen de verbintenis om de reeds ontvangen prestaties ongedaan te maken. Bijv. een koper dient de tafel terug te geven als de meubelhandelaar de koopovereenkomst ontbindt omdat de koper weigert de tafel te betalen. | |
ongeldig | rechtswetenschap, niet in overeenstemming met daartoe gestelde regels. Bijv. de vergunning was niet geldig omdat er een procedurefout is gemaakt. | |
ongeoorloofd merk merkenrecht | -, teken dat bedoeld is als merk te fungeren, maar dat in strijd is met de openbare orde of de goede zeden of overeenstemt met een ouder merk. | |
ongeoorloofde mededinging / (oneig.) oneerlijke mededinging | unfair competition, merkenrecht ~ situatie waarin geen sprake is van eerlijke concurrentie. Bijv. omdat een ondernemer het product of de werkwijze van zijn concurrent slaafs nabootst of anderszins van diens naams- of merkbekendheid profiteert. | |
ongeoorloofde oorzaak | verbintenissenrecht, datgene wat partijen beogen is ongeoorloofd als het in strijd is met de wet, de goede zeden of de openbare orde; | |
ongerechtvaardigde verrijking ongerechtvaardigd verrijken / ongerechtvaardigd verrijkt. | unjustified enrichment, verbintenissenrecht ~ verrijking ten koste van een ander die tot wettelijke verplichting van schadevergoeding tot het bedrag van de verrijking leidt. | |
ongerechtvaardige verrijking | vermogensrecht, verrijking waarvoor geen redelijke grond bestaat. | |
ongeschiktheid | unsuitability, rechtswetenschap ~ onbruikbaarheid, onbekwaamheid, niet voldoen aan bepaalde voorwaarden of eisen. Bijv. de overlegde aktes waren ~ om als bewijs te dienen. | |
ongeschreven regel / (mv.) ongeschreven regels | verbintenissenrecht, voorschriften die niet gecodificeerd zijn. Bijv. regels van redelijkheid en billijkheid, gewoonterecht, fatsoensregels. | |
ongetekend afschrift | rechtswetenschap, kopie van een document, dat niet ondertekend is (zodat de authenticiteit ervan niet is vast te stellen). | |
ongevraagde zending | -, een zending die wordt verstuurd zonder dat hiernaar is gevraagd. In algemene voorwaarden bij bedrijven die hun artikelen per post versturen staat vaak een regeling opgenomen waarin staat dat een ~ kan worden teruggestuurd. | |
onheil | calamity, ellende, ramp. Bijv. de schade ontstaan door het ~ was enorm. | |
onherroepelijk aanbod | irrevocable offer, verbintenissenrecht ~ een niet in te trekken aanbod. Een aanbod kan worden herroepen, tenzij het een termijn voor de aanvaarding inhoudt of de onherroepelijkheid ervan op een andere wijze uit het aanbod volgt. | |
onherroepelijk irrevocable | rechtswetenschap, het is niet mogelijk om terug te draaien of in te trekken. Bijv. aanvaarding geschiedt ~; | |
onkosten | charges / expenses, advocatuur ~ kosten, bijkomende kosten. Bijv. autokosten, opgevraagde uittreksels. | |
onlichamelijk | vermogensrecht, het niet bezitten van een stoffelijke vorm, onstoffelijk. Bijv. Bij koop van onlichamelijke zaken denke men aan de koop van een onverdeeld aandeel in een gemeenschap van goederen, bij voorbeeld een nalatenschap of een huwelijksgemeenschap, maar ook aan de koop van rechten van intellectuele eigendom (octrooi, auteursrecht), aan aandelen in een vennootschap, aan opties, of aan gebruiksrechten op zaken. (bron: http://www.pay-back.nl) | |
Online Dispute Resolution (ODR) | internetrecht, methode om via internet geschillen te beslechten. Bijv. via e-mail, chatrooms of andere diensten. | |
onmiddellijk bezit | de facto possession, vermogensrecht ~ een persoon bezit een zaak door het feitelijk in zijn macht te hebben, dus zonder dat een ander het voor hem houdt. | |
onmiddellijk houderschap | the holding of property for somebody else, vermogensrecht ~ het in eigen macht houden van een zaak voor een ander. | |
onmiddellijke vertegenwoordiging | overeenkomstenrecht, vertegenwoordiging rechtstreeks door de daartoe bevoegde persoon. Bijv. Groen Beheer B.V. is bestuurder van Groen B.V. Jansen is bestuurder van Groen Beheer B.V. Groen B.V. wordt onmiddellijk vertegenwoordigd door Jansen door middel van Groen Beheer B.V. Groen Beheer B.V. wordt onmiddellijk vertegenwoordigd door de heer Groen. | |
onoirbaar | improper, advocatuur ~ hetgeen niet door de beugel kan; ongepast. | |
onraadspenningen rechtsgeschiedenis | -, ouderwetse term voor toeslag die door de koper betaald moet worden bij aankoop van een huis dat door een notaris op een openbare veiling wordt aangeboden, ter bestrijden van gemaakte onkosten. | |
onrechtmatig merk merkenrecht | -, merk dat inbreuk maakt op rechten van anderen (met name andere merkhouders) | |
onrechtmatigedaadactie / OD-aktie | attempt to get compensation for damage caused by an unlawful act, verbintenissenrecht ~ gerechtelijke en buitengerechtelijke stappen om vergoeding te verkrijgen van schade die door een onrechtmatige daad is ontstaan. | |
onrechtvaardig | unjust / unfair, rechtswetenschap ~ niet rechtvaardig. Bijv. hij is veroordeeld tot 2 jaar gevangenis. Dat is ~, hij is onschuldig. | |
onredelijk bezwarende bedingen | unreasonable onerous clauses, overeenkomstenrecht ~ beding dat is overeengekomen, maar gezien de omstandigheden zodanig bezwarend zou zijn voor een van de partijen bij de overeenkomst, dat het in strijd zou zijn met de redelijkheid en billijkheid deze partij aan dit beding te houden. | |
onroerend goed / onroerende zaak | immovable choses / real estate, vermogensrecht ~ grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd. | |
onschendbaarheid van de wet | immunity of the law, wet- en regelgeving - politiek ~ beginsel dat de rechter een wet niet aan de grondwet mag toetsen. Dit betekent dat een rechter een wet niet buiten toepassing mag laten als deze in strijd is met de grondwet. Bijzonderheid van het Nederlandse wetstelsel. | |
onschuldseed | rechtsgeschiedenis, primitieve bewijsvorm in de Karolingische tijd. | |
ontbindende termijn verbintenissenrecht | -, eindtermijn, door het verstrijken van die termijn wordt een rechtsbetrekking van rechtswege beëindigd. | |
ontbindende voorwaarde condition subsequent | overeenkomstenrecht, de ~ doet de verbintenis met het plaatsvinden van een gebeurtenis vervallen. Bij de koop van een huis is het gebruikelijk dat de koper een ontbindende voorwaarde laat opnemen t.a.v. het verkrijgen van een passende financiering. | |
ontbinding / ontbinden / ontbonden | dissolution, overeenkomstenrecht ~ beëindiging van een overeenkomst. Bijv. indien een partij in verzuim is, is de ander gerechtigd tot ~ van de overeenkomst. | |
ontbinding van rechtspersonen / ontbinden van rechtspersonen / ontbonden rechtspersoon | dissolution of a legal person, insolventierecht ~ in geval van faillissement van een vennootschap is de ontbinding een feit wanneer de staat van insolventie formeel is bereikt, doorgaans na de verificatievergadering. | |
ontbreken van rechtsgrond | absence of legal basis, rechtswetenschap ~ zonder juridische basis. | |
ontgronding | -, de bovenlaag van de grond wegwerken. | |
ontkenning | denial, rechtswetenschap ~ het zeggen dat iets niet waar is. | |
ontmanteling / ontmantelen / ontmantelde | asset stripping, ondernemingsrecht ~ het na een overname geheel of gedeeltelijk uitkleden (saneren) van de overgenomen onderneming, waarbij onderdelen (bijv. dochterbedrijven, deelnemingen) met winst worden verkocht; verkoop van overtollige (vaste) activa na een overname van een vennootschap. Sommige overnames worden op deze wijze gefinancierd. | |
ontoelaatbaarheid | inadmissibility, rechtswetenschap ~ hetgeen niet door de beugel kan. Bijv. het is ontoelaatbaar dat een advocaat met verstrengelde belangen in of buiten rechte optreedt. | |
ontologie | ontology, rechtsfilosofie ~ leer van de werkelijkheid, waarin met name de vraag aan bod komt hoe iets 'is'. | |
ontslag na faillissement | dismissal following bankruptcy, faillissementsrecht ~ een curator kan na toestemming van de rechter-commissaris de arbeidsovereenkomsten opzeggen indien dit in het belang is van de boedel. In faillissement bestaat er een maximale opzegtermijn van zes weken (met de mogelijkheid tot verlenging voor oudere werknemers), welke substantieel korter is dan de reguliere opzegtermijn. | |
ontslag van instantie | discontinuance, burgerlijk procesrecht ~ indien een eisende partij failliet gaat en de curator het geschil niet overneemt, kan een verwerende partij vragen om ~. Daarbij wordt een eind gemaakt aan de procedure zonder dat over de vordering wordt beslist. Van een partij mag immers niet worden verwacht, dat hij kosten maakt voor het voeren van verweer tegen een partij, die door zijn faillissement en de ontbrekende toestemming van de curator niet in staat is om bij zijn ongelijk zijn wederpartij diens kosten te vergoeden. | |
ontstaansvereisten overeenkomst | overeenkomstenrecht, een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan. Een overeenkomst kan mondeling of schriftelijk tot stand komen. Er kan een bewijsprobleem rijzen bij mondelinge overeenkomsten. | |
ontstentenis | absence, rechtswetenschap ~ bij ontbreken of afwezigheid van iets. Bijv. de bevoegdheden van de voorzitter worden bij diens ~ door de plaatsvervangend voorzitter uitgeoefend. | |
ontvangsttheorie | the theory that receiving a statement implies that it is effective, vermogensrecht ~ leer dat een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring werkt, als die verklaring die persoon heeft bereikt of - indien dat niet het geval is - onder normale omstandigheden had behoren te bereiken. | |
ontwerper | designer, tekeningen- of modellenrecht ~ persoon die een tekening of model ontwerpt. Bijv. indien een model door een werknemer is ontworpen wordt, behoudens andersluidend beding, zijn werkgever als ~ beschouwd. | |
onverbruikbare zaken zakenrecht | -, zaken die, als ze volgens hun bestemming worden gebruikt, niet teniet gaan, die dus meermalen gebruikt kunnen worden. Bijv. een fiets. | |
onverlet | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
onverminderd | and it will not affect what follows, rechtswetenschap ~ hetgeen het voorzetsel ~ volgt, blijft gelden. Bijv. bij ontbinding van de overeenkomst zal de nalatige partij een terstond opeisbare boete van € 5.000 verbeuren, ~ het recht op aanvullende schadevergoeding. | |
onverplichte rechtshandeling | non-obligatory juridical act, vermogensrecht ~ een verklaring van een bevoegd en bekwaam persoon uit eigen beweging (onverplicht), waaraan door de wet rechtskracht wordt toegekend. Bijv. uit eigen beweging een overeenkomst ondertekenen. | |
onverschuldigde betaling / onverschuldigd betalen / onverschuldigd betaald | unjustified enrichment, verbintenissenrecht ~ het recht om terug te vorderen als een zaak of geld aan een ander is gegeven zonder rechtsgrond. | |
onvervreemdbaar auteursrecht | -, niet overdraagbaar op iemand anders, bijv. het persoonlijkheidsrecht van een auteur. | |
onverwijld | immediately / as soon as possible, rechtswetenschap ~ onmiddellijk, met gezwinde spoed. | |
onvolledig bewijs burgerlijk procesrecht | -, bewijs dat, naar het oordeelvan de rechter, op zichzelf niet voldoende is om de te bewijzen feiten als vaststaand aan te nemen. Dergelijk ~ kan dan aangevuld worden met een getuigenverklaring van een partij zelf. | |
onvoorwaardelijk | unconditional, rechtswetenschap ~ zonder voorwaarden of eisen te stellen. | |
onvoorziene omstandigheden | rechtswetenschap, gebeurtenissen die men van te voren niet kon voorzien bij het sluiten van de overeenkomst, op grond hiervan kan de rechter de overeenkomst gedeeltelijk of geheel ontbinden. bijv. er wordt gegarandeert dat u bij ~ bent vrijgesteld van betaling. | |
onvoorziene omstandigheden | overeenkomstenrecht, een verandering in de overeenkomst tussen partijen die van te voren niet voorzien was. Dit is voor de rechter een reden om het contract te veranderen mits dit niet in strijdt is met de redelijkheid en billijkheid. | |
onvoorziene omstandigheden / imprévision; | burgerlijk recht, veranderingen waarmee door partijen bij het sluiten van hun overeenkomst geen rekening is gehouden omdat zij niet aan die mogelijkheden gedacht hebben; ~ geven de rechter de bevoegdheid de gevolgen van een overeenkomst te wijzigen of deze geheel of gedeeltelijk te ontbinden. De ~ moeten dan wel van dien aard zijn dat de wederpartij naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding van de overeenkomst niet mag verwachten. | |
onweerlegbaar | indisputable, niet te weerleggen. Bijv. bewijs dat niet te weerleggen is. | |
onwillige getuige | unwilling witness, burgerlijk procesrecht ~ persoon die geen of niet graag een getuigenverklaring wil afleggen. | |
onzekerheidsexceptie | objection based on failure to give security, verbintenissenrecht ~ verweer dat niet als eerste hoeft te worden gepresteerd, omdat er goede redenen zijn om te vrezen dat de wederpartij zijn daar tegenoverstaande prestatie niet zal nakomen. Bijv. in het zicht van een faillissement. De verplichting wordt aldus opgeschort. | |
onzerzijds | on our part, rechtswetenschap ~ van onze kant. Bijv. ~ is daarover niets bekend. | |
onzijdig persoon | neutral person, rechtswetenschap ~ persoon die buiten de partijen staat. Bijv. een neutraal persoon, een persoon die geen partij is bij het dispuut, die geen belang heeft bij een bepaalde uitkomst of resultaat. | |
onzijdigheid | neutral, rechtswetenschap ~ buiten de partijen staande. Bijv. een neutraal land ten tijde van oorlog. | |
onzorgvuldigheid | rechtswetenschap, zie: zorgvuldigheidsbeginsel; zorgvuldigheidsnorm. | |
oorzaak van een verbintenis | verbintenissenrecht, hetgeen beide partijen gemeenschappelijk hebben beoogd. | |
oorzakelijk verband / causaliteit | aansprakeljkheidsrecht, verband tussen oorzaak en gevolg. Het ~ heeft betrekking op de vraag wie een bepaalde schade heeft veroorzaakt en dus de schadevergoeding moet betalen. Volgens de leer van de adequate veroorzaking is voor het gevolg slechts die oorzaak van belang, die voor het gevolg adequaat, d.w.z. redelijkerwijs te verwachten is. De HR gaat sinds 1970 uit van de schadevergoeding uit van de toerekeningsleer: de pleger van een onrechtmatige daad dient de schade te vergoeden voor zover deze hem naar redelijkheid kan worden toegerekend. (Huber c.s.) Bijv. het gerecht vindt niet bewezen dat er een ~ bestaat tussen de aangetoonde overtredingen van de milieuregels door de directie van S.E. Fireworks en het feit dat een brand op hun terrein aan de Tollenstraat zich kon uitbreiden tot explosies met de bekende fatale afloop. | |
oorzakelijkheid | causality, oorzaak betreffend, het verband tussen oorzaak en gevolg, causaliteit. Bijv. schade aan je auto door een naar beneden vallende dakpan van het huis van de buurman omdat hij zijn dak niet goed heeft onderhouden. | |
op de helling | rechtswetenschap, vaak gezocht maar zonder juridische betekenis. Uitdrukkingswijze dat iets volledig herzien of opnieuw onderzocht moet worden. Bijv. afhankelijk verblijfsrecht moet ~. | |
op termijn | period of time, rechtswetenschap ~ op den duur; na verstrijking van enige tijd. Bijv. de debiteur zegde toe ~ te zullen betalen. | |
op verbeurte van | under penalty of forfeiture, rechtswetenschap ~ op straffe van verlies. | |
opbod / opbieden / opgeboden | executierecht, openbare verkoop in het kader van de tenuitvoerlegging van een burgerlijk vonnis waarbij de koopovereenkomst tot stand komt met de hoogste bieder. Bijv. hij deed het hoogste bod, daarom werd hij de eigenaar. | |
opbrengen | to bring in, iets opleveren in de vorm van geld (betalen) of door het leveren van produkten of diensten. | |
opdracht / opdrachtovereenkomst | commission contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij de ene partij (opdrachtnemer) zich tegenover de andere (opdrachtgever) verbindt - zonder dienstverband - werkzaamheden te verrichten niet zijnde aanneming van werk, bewaarneming, uitgeven van werken of vervoeren van personen. | |
opdrachtgever | customer, overeenkomstenrecht ~ persoon die een opdracht verstrekt. | |
opdrachtnemer | commissionee, overeenkomstenrecht ~ de partij die een opdracht aanvaardt. | |
opeisbaar | due and payable, overeenkomstenrecht ~ van de wederpartij kan worden gevergd dat hij onmiddellijk aan zijn bijv. contractuele verplichting voldoet; de verplichting van de wederpartij kan worden gevorderd. | |
open norm | rechtswetenschap, norm die inhoudelijk open is en onder verschillende omstandigheden nader ingevuld moet worden. Bijv. de goede trouw of de redelijkheid en billijkheid kan in bepaalde gevallen zelfs een wettelijke norm opzij zetten. De rechter moet bij uitleg van een ~ teruggrijpen op algemeen erkende rechtsbeginselen (bijv. al dan niet ongeschreven grondrechten). | |
open systeem / open stelsel | open system, verbintenissenrecht ~ begrippen of rechtsfiguren waaraan de burger zelf invulling kan geven. Wetten in een ~ zijn aanvullend of regelend van aard. Bijv. overeenkomsten. | |
open verdict | Engels recht, Engels: open uitspraak. Een uitspraak, bijv. van de coroner's court (onderzoeksrechtbank), dat een misdrijf heeft plaatsgevonden of dat een persoon een onnatuurlijke dood is gestorven, zonder dat de doodsoorzaak gegeven wordt. | |
open zee | open sea, handelsrecht ~ dat deel van de zee waar geen recht van een bepaald land geldt maar bijvoorbeeld een verdrag. | |
open zorgvuldigheidsnorm | verbintenissenrecht, zorgzaamheid die burgers jegens elkaar in acht dienen te nemen in hun onderlinge verhouding. De toevoeging open geeft aan dat de exacte inhoud niet in abstracto kan worden weergegeven, maar van geval tot geval, aan de hand van de omstandigheden zal moeten worden bepaald. | |
openbaar aanbod | offer to the public, overeenkomstenrecht ~ aanbieding die tot het algemeen publiek is gericht. Bijv. prijskaartjes op uitgestalde waren. | |
openbaar maken | auteursrecht, aan het publiek bekend maken; wordt gebruikt in het kader van het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, en ~ is dan het uitsluitend recht van de maker van een werk. | |
openbaarmaking | disclosure, auteursrecht ~ het toegankelijk voor iedereen maken. Bijv. de ~ van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst. | |
openbare maatschap public partnership | ondernemingsrecht, samenwerkingsverband van personen waarin onder een gemeenschappelijke naam een bepaald beroep wordt uitgeoefend. | |
openbare onderstand | rechtsgeschiedenis, Belgische voorloper van bijstand (België: het OCMW). Een eerste indicatie van een ~ is terug te vinden in de 16e eeuw. De Franse revolutie zorgde voor 2 instellingen: weldadigheidsburelen voor verzorging aan huis en de zorg voor hospitalisatie van behoeftigen. In 1925 werden die in één commissie samengebracht: de COO of commissie van de openbare onderstand, het latere OCMW. De diensten van de onderstandswoonst waren onmiddellijk in orde, doch het financiële luik werd echter pas in 1956 ingevuld. Deze takken werden tenslotte definitief geregeld door de wet van 1965. (bron: G. Vermaut) | |
openbare registers | public registers, vermogensrecht ~ van overheidswege aangelegde archieven waarin zaken van algemeen nut zijn opgenomen en die voor het publiek ter inzage liggen. Bijv. ~ met de rechtstoestand van huizen en grote schepen, faillissementsregister en huwelijksgoederenregister. | |
openbare terechtzitting | case/trial in open court, burgerlijk procesrecht ~ bijeenkomst van het gerecht, die voor het publiek toegankelijk is. | |
openbare veiling | public auction, overeenkomstenrecht ~ openbare verkoping bij opbod of afslag. | |
openbare verkoop van onroerende zaken / (oneigen.) openbare verkoping / openbaar verkopen / openbaar verkocht | executierecht, verkoop van onroerende zaken, zoals huizen, in het kader van de uitvoering van een vonnis, welke verkoop meestal door aanplakking openbaar wordt aangekondigd en geschiedt ten overstaan van een notaris. | |
openbare weg | public road, rechtswetenschap ~ weg toegankelijk voor het openbaar verkeer. | |
openlegging van boeken, bescheiden en geschriften | burgerlijk procesrecht, door de rechter ambtshalve of op verzoek van een der partijen opgedragen bewijslevering door middel van papieren documenten. Bijv. een rechter kan tijdens een geschil ~ vorderen van partijen. Indien hij dit van belang vindt voor het verloop van het proces. | |
openluchtrecreatie | open air recreation, rechtswetenschap ~ recreatie in de open lucht (buiten). | |
opgave | rechtswetenschap, aangifte; lijst. | |
opheffingsverkoop | executierecht, verkoop tegen substantieel lagere prijzen, omdat de winkel de deuren (definitief) zal sluiten, het filiaal zal worden opgeheven. | |
opinio iuris | internationaal recht, vereiste voor het bestaan van internationaal gewoonterecht; de overtuiging moet bestaan dat het recht eist dat overeenkomstig de algemeen gevolgde praktijk gehandeld wordt. De ~ kan bijv. blijken uit verklaringen van staatshoofden of diplomaten, of uit het achterwege blijven van protesten in bepaalde gevallen. | |
oplegger | semi-trailer, handelsrecht ~ grote aanhangwagen achter een tractor of een vrachtauto. | |
opnieuw rechtdoende | procesrecht, opnieuw in dezelfde kwestie rechtsprekend. Uitdrukking die vooral wordt gebruikt in arresten van de gerechtshoven. | |
oppervlaktewater | watersurface handelsrecht, open water, bovengronds water. Bijv. zee, rivier, sloten. | |
opponent / (mv.) opponenten | opponent, advocatuur ~ wederpartij; advocaat van de tegenpartij. | |
opposant | opponent in an opposition, burgerlijk procesrecht ~ persoon die een verzetprocedure start, nadat tegen hem een verstekvonnis werd gewezen. | |
oppositie | opposition, merkenrecht ~ tijdens de procedure tot verlening van een merk kan een oudere rechthebbende bij de betreffende verleningsinstantie bezwaar maken tegen de verlening van een merk van een jongere aanvrager. Het Benelux merkenrecht kent de ~ nog niet. | |
oprichting / oprichten / opgericht | establishment, ondernemingsrecht ~ het in het leven roepen en formeel vestigen van een onderneming. Bijv. door oprichtingsakte en inschrijving bij de Kamer van Koophandel. | |
oprichtingsakte / akte van oprichting | memorandum of association, vennootschapsrecht ~ notariële akte op grond waarvan een besloten en naamloze vennootschap moet worden opgericht. | |
oproeping / oproepen / opgeroepen | invitation, rechtspersonenrecht ~ uitnodiging om de algemene vergadering van aandeelhouders bij te wonen. Bij de ~ worden de te behandelen onderwerpen vermeld. De ~ vindt minstens 2 weken vooraf plaats. | |
oproeping / oproepen / opgeroepen | to subpoena, burgerlijk procesrecht ~ dwingend verzoek om zich in persoon of vertegenwoordigd door een procureur op een bepaald tijdstip bij het gerecht te melden teneinde daar te procederen, ten overstaan van de rechter te getuigen of inlichtingen te verschaffen. Als de opgeroepene geen gehoor geeft aan de ~ kan hij (in extremis) met de sterke arm worden gehaald. | |
oproeping in vrijwaring / oproepen in vrijwaring / in vrijwaring opgeroepen | introduction of third parties, burgerlijk procesrecht ~ onderdeel van het procesrecht, waarbij een persoon als waarborg in een geding wordt opgeroepen. | |
opschortende termijn | vermogensrecht, uitstel van de termijn. De rechtshandeling verkrijgt eerst werking op het moment waarop een bepaalde gebeurtenis plaatsvindt. De verbintenis bestaat maar heeft nog geen werking. Bijv. verkoper | |
opschortende voorwaarden | suspensory condition, overeenkomstenrecht ~ contractueel vastgestelde voorwaarden of gebeurtenissen die nadat zij intreden een verbintenis doen ontstaan. Bijv. koop op proef. | |
opschortende werking | procesrecht, hetgeen ervoor zorgt dat iets wordt opgeschort. Bijv. het indienen van een bezwaarschrift brengt niet mee dat de werking van het besluit waartegen bezwaar is gemaakt, automatisch is opgeschort. Daarom heeft het bezwaarschrift geen ~. | |
opschortingsrecht | right to suspend performance, overeenkomstenrecht ~ een contractpartij mag de uitvoering van zijn verplichting uitstellen zolang de andere partij niet eerst presteert. Bijv. de betalingsverplichting opschorten totdat de gekochte tafel is geleverd. | |
opslag | depository, handelsrecht ~ het tijdelijk opbergen van goederen. | |
opstal / (mv.) opstallen | buildings and structures permanently fixed to the ground, zakenrecht ~ gebouw, werk of beplanting, zonder de grond. | |
opstalrecht | building and planting rights, zakenrecht ~ zakelijk recht dat aan de opstalhouder toelaat op andermans grond gebouwen, werken en beplantingen op te richten. | |
opstapper | handelsrecht, tijdelijk vervanger van een bemanningslid. | |
optiebeding | option clause, overeenkomstenrecht ~ aanbod waarbij één partij zich verbindt om, indien de wederpartij dit wenst, met haar een bepaalde overeenkomst te sluiten. | |
optierecht | vennootschapsrecht, de mogelijkheid om in de toekomst aandelen in de BV van de werkgever te kopen tegen een van tevoren vastgestelde koers; als de waarde van de aandelen stijgt, stijgt ook de waarde van de optierechten. | |
opt-in | internetrecht, geadresseerden dienen vooraf toestemming te geven om aan hen elektronische direct mail (meestal reclame via e-mail) te versturen. | |
optioneel | -, naar keuze; niet verplicht. | |
opt-out | internetrecht, geadresseerden kunnen na ontvangst van elektronische direct mail (meestal reclame via e-mail) te kennen geven dat zij dergelijke mail niet meer willen ontvangen. | |
opus citatum / opere citatum (op.cit.) | rechtswetenschap, Latijn: verwijzingen in wat oudere geschriften bevatten nog weleens deze afkorting, die staat voor het geciteerde werk. Wordt gebruikt om naar eerdere verwijzingen te verwijzen. | |
opvarende | passenger, handelsrecht ~ een ieder die zich aan boord van een schip of zeevissersschip bevindt. | |
Opvliegendheid | bewijsrecht, Duits: materieelrechtelijke bewijslast. Bijv. een persoon die zich op een contractuele clausule wil beroepen moet zichzelf eerst een schriftelijk bewijs verschaffen. | |
opvolging onder bijzondere titel in de schuld | verbintenissenrecht, schuldoverneming. | |
opzegging / opzeggen / opgezegd | verbintenissenrecht, de eenzijdige rechtshandeling die, mits tijdig en correct, leidt tot beëindiging van de wederzijdse overeenkomst. | |
opzegtermijn verbintenissenrecht | -, veelal contractueel bepaalde termijn die in acht moet worden genomen om een duurovereenkomst te ontbinden. Bijv. arbeidscontract of abonnementscontract. | |
opzet / dolus / opzettelijk | malicious intent, burgerlijk recht ~ een op handelen of nalaten gerichte wil; oogmerk, bedoeling. | |
opzicht | perspective, aspect, gezichtspunt, perspectief | |
orde van advocaten | Bar Association, burgerlijk procesrecht ~ de gezamenlijke advocaten, die in Nederland zijn ingeschreven, vormen de Nederlandse orde van advocaten. Zij is gevestigd te 's-Gravenhage. (Bron: NOvA) | |
ordemaatregel / maatregel van orde | burgerlijk procesrecht, vaak in kort geding uitgesproken gebod of verbod om iets te doen of na te laten, waardoor voorlopig de (openbare) orde weer wordt hersteld of een voor partijen onprettige patstelling wordt doorbroken. Als partijen in een opgelegde ~ berusten kan het een definitief karakter krijgen. | |
order | handelsrecht, opdracht, bestelling; | |
order for conference | burgerlijk procesrecht, Engels: bevel tot bijeenkomst. Bevel door de rechtbank aan partijen om te proberen tot een vergelijk te komen, bijv. d.m.v. mediation. | |
orderbevestiging handelsrecht | -, bevestiging van een opdracht. Bijv. tot levering. | |
orderbriefje | promissory note, handelsrecht ~ promesse aan order; stuk papier, met daarop in elk geval: een onvoorwaardelijke belofte een bepaalde som te betalen, een aanwijzing van de vervaldag, de plaats, waar de betaling moet geschieden, de naam van degene aan wie de betaling moet geschieden, plaats, datum en handtekening. | |
orderpapier | handelsrecht, handelspapier dat aanorder betaalbaar is. | |
ordinair | common, gewoon, alledaags, gebruikelijk. | |
organogram | ondernemingsrecht, schematische weergave van een onderneming. Een dergelijk schema brengt in kaart uit hoeveel verschillende divisies en afdelingen een organisatie bestaat (eventueel wie het hoofd is en wie medewerkers), en in welke hiërarchische verhouding de afdelingen en medewerkers ten opzichte van elkaar staan. | |
originair (bn.) | auteursrecht, oorspronkelijk. De persoon die een werk heeft vervaardigd is ~ rechthebbende op dat werk. | |
originaire verkrijging | vermogensrecht, oorspronkelijke verkrijging van een recht, bijv. door middel van inbezitneming of toe-eigening. | |
ornaat | -, ambtsgewaad met de daarbij behorende kentekenen en versierselen. Bijv. de toga van een advocaat of rechter. | |
ostensieve procedures | rechtswetenschap, wijze waarbij juridische begrippen worden aangewezen en vervolgens positief worden gedefinieerd. Bijv. opzet: een op handelen of nalaten gerichte wil. | |
outsourcing | informaticarecht, Engels: uitbesteding van werkzaamheden die niet tot de hoofdactiviteit van het bedrijf behoren; | |
overbedeling / overbedelen / overbedeeld | vermogensrecht, een van de deelgenoten in een gemeenschap beschikt na de verdeling van die gemeenschap over een groter deel dan is afgesproken. Meestal wordt ~ vereffend door vergoeding van de overwaarde. | |
overdracht aandelen BV | transfer shares BV, ondernemingsrecht ~ mogelijkheid van aandeelhouder om aandelen op naam van een BV bij notari�le akte in beperkte kring over te dragen. De vrije overdraagbaarheid van de aandelen wordt in het statuut beperkt. Zogenoemde statutaire blokkeringsregel, kan zijn vormgegeven in een goedkeuringsregeling of een aanbiedingsregeling. | |
overdracht actual delivery | vermogensrecht, wijze van zaaksverkrijging, waarbij een zaak door levering overgaat van de ene rechthebbende op de andere. | |
overdrachtsakte | transfer deed, zakenrecht ~ notari�le akte waarin een goed overgaat van de ene op de andere rechthebbende. Een ~ is een voorwaarde voor de overdracht van bepaalde goederen, zoals een huis. De ~ wordt dan in het kadaster ingeschreven. | |
overeenkomst (ovk) / (oneigen.) contract | agreement, overeenkomstenrecht ~ zakelijke verhouding tussen twee of meerdere personen die tot stand komt doordat de ene partij iets aanbiedt en een andere partij dat aanvaardt. De ~ mag meestal mondeling of schriftelijk worden gesloten. De wet kan aan de inhoud van een ~ beperkingen stellen, met name als die in strijd is met de goede zeden. | |
overeenkomst / overeenkomen / overeengekomen | to correspond, overeenkomstenrecht ~ een wilsovereenstemming bereiken na een aanbod waarop de aanvaarding volgt. | |
overeenkomst om baat | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarbij beide partijen iets moeten presteren. Bij ~: tegen betaling. | |
overeenkomst om niet | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarbij slechts ëën van de partijen een prestatie moet leveren. Bijv. schenking. | |
overeenkomst onder bezwarende titel | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarbij beide partijen iets moeten presteren. Bijv. koopovereenkomst. | |
overeenkomstenrecht / contractenrecht | contract law, overeenkomstenrecht ~ vakgebied dat overwegend samenvalt met boeken 6, 7 en 7A Burgerlijk Wetboek, m.b.t. tot de contractuele verhoudingen tussen natuurlijke- en/of rechtspersonen onderling of personen en overheidslichamen. Het ~ is een onderdeel van het verbintenissenrecht en is hoofdzakelijk van regelend recht. | |
overgangswet nieuw Burgerlijk Wetboek (Overgangswet NBW) | transitional law New Civil Code, rechtswetenschap ~ wet van 3 april 1969 waarin de overgangsregelingen van het oude op het nieuwe Burgerlijk Wetboek zijn bepaald. | |
overledene / decedent | vermogensrecht, persoon die is overleden. | |
overleg | deliberation, mediation ~ het nadenken, overwegen; | |
overlegging van de boekhouding | procesrecht, ter inzage geven van de administratie. ~ kan door de rechter bevolen worden t.b.v. direct belanghebbenden, zoals bijv.erfgenamen of vennoten. | |
overlegvergaderingen | ondernemingsrecht, vergadering tussen de ondernemer/bedrijfsleiding en de ondernemingsraad (OR), waarin de OR aangelegenheden aan de orde stelt die met de onderneming te maken hebben. | |
overlijdensschade | aansprakeljkheidsrecht, schade bestaande uit derving van levensonderhoud als gevolg van het overlijden van een persoon. De partij die aansprakelijk is voor ~ is verplicht schadevergoeding te betalen aan de nabestaanden die voor hun levensonderhoud van de overledene afhankelijk waren. | |
overmacht | force majeure, verbintenissenrecht ~ een tekortkoming in de nakoming kan niet aan een schuldenaar worden toegerekend. De gevolgen blijven daarom voor rekening van de schuldeiser. | |
overname | fusie- en overnamerecht, in eigendom verkrijgen van goederen voor een tegenprestatie, veelal een geldelijke vergoeding. | |
overnamebeding fusie- en overnamerecht | -, één of meerdere bepalingen in een overeenkomst of statuten van een vennootschap waarin voorwaarden worden gesteld om de vennootschap te kunnen overnemen. | |
overspel / echtbreuk | rechtsgeschiedenis, schending van de huwelijkse trouw door vreemd te gaan. Vroeger was ~ een juridische grond voor echtscheiding. | |
overtuigingsstukken | procesrecht, zaken of documenten die bedoeld zijn om de bevoegde macht te overtuigen of tot bewijs te dienen. | |
overval | fusie- en overnamerecht, overname van een vennootschap tegen de wil van het bestuur van die vennootschap. | |
overwaarde | zakenrecht, meerwaarde van een goed waarop een pand of hypotheek rust. De ~ overtreft de waarde van de schuld waarvoor de hypotheek of pand werd gegeven. | |
overwegende | procesrecht, ouderwets woord waarmee iedere rechtsoverweging d.w.z. onderdeel van de rechterlijke motivering van het vonnis, aanvangt; | |
overwegingen / overwegen / overwogen | procesrecht, onderdeel van de rechterlijke motivering van een vonnis; feitelijke en juridische argumentatie die aan de (eind)beslissing ten grondslag liggen. | |
overzetting | rechtswetenschap, het overzetten of overdragen van een recht; | |
pachtkamer | Agricultural Tenancies Sections, procesrecht ~ kamer die zich binnen de sector kanton van de rechtbank bezighoudt met alle zaken m.b.t. pachtovereenkomsten. Een ~ wordt bezet door twee personen, niet zijnde rechterlijk ambtenaar, als deskundige leden en een kantonrechter. | |
pactum de compromittendo | overeenkomstenrecht, Latijn: overeenkomst waarin is bepaald dat toekomstige geschillen aan het oordeel van arbiters zullen worden voorgelegd. Het ~ is vaak een beding bij standaardovereenkomsten. | |
pactum tacitum | overeenkomstenrecht, Latijn: stilzwijgende overeenkomst. | |
pakketvergoeding | ondernemingsrecht, vergoeding voor het pakket aandelen die aan een grootaandeelhouder wordt betaald tegen een hogere prijs dan de biedprijs. Meestal wordt deze vergoedingen aangeboden met het oog op de overname van de vennootschap. | |
Paleis van justitie | rechtswetenschap, benaming waarmee het gebouw van bepaalde gerechten, meestal rechtbanken, in de dagvaarding en andere officiële stukken wordt aangeduid. | |
pandbrief | vermogensrecht, schriftelijk stuk waaruit blijkt dat een bepaald geldbedrag rentedragend aan een ander is geleend. | |
pandrecht op aandelen vennootschapsrecht | -, tenzij de statuten van de besloten vennootschap anders bepalen kan ~ worden gevestigd. Daardoor kan de pandhouder zijn vordering bij voorrang op die aandelen verhalen. | |
pantoffelheldartikel | rechtsgeschiedenis, zie art. 162a lid 1 BW (oud). | |
papieren vergadering | ondernemingsrecht, een algemene vergadering van aandeelhouders, zonder lijfelijke aanwezigheid van de aandeelhouders. | |
par in parem non habet imperium | internationaal recht, Men kan geen gezag uitoefenen over zijns gelijken (Bartolus, 1354); een staat is niet aan de rechtsmacht van een andere staat onderworpen. | |
paraaf | rechtswetenschap, handtekening die alleen bestaat uit initialen. Een ~ heeft dezelfde kracht als een handtekening. Beide zijn immers uitingen van wil. | |
paradigma | rechtsfilosofie, geheel van theorieën, filosofische uitgangspunten en waarden, waarmee juridische leerstukken worden ontwikkeld. | |
paradox | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Stelling of standpunt dat schijnbaar ongerijmd is, maar bij nader onderzoek toch blijkt te kloppen. Bijv. het is voor de zieke duurder om thuis verzorgd te worden dan in het ziekenhuis, terwijl omgekeerd thuisverzorging voor de maatschappij goedkoper is. (ref. Belgische euthanasiedebat) | |
parafenbesluit | initials, ondernemingsrecht ~ besluit zonder vergadering van de besluitnemers genomen, aangezien zij hun instemming met het besluit hebben gegeven door middel van het paraferen van de stukken. | |
parafering | initialing, rechtswetenschap ~ ondertekening door middel van het zetten van de initialen. | |
paralegals | rechtswetenschap, Engels: secretarissen en secretaresses die op directieniveau organisatorische en administratieve ondersteuning bieden. In principe verrichten ~ weinig of geen juridisch denkwerk. Meestal hebben ~ geen afgeronde juridische opleiding, maar wel notie van het recht waardoor zij vaak wel in staat zijn om eenvoudige, routinematige juridische kwesties zelfstandig af te handelen. Beperkte juridische ondersteuning is daarom niet uitgesloten. | |
parallelimport / parallelhandel / grijze markt | merkenrecht, handel door derden in (merk)artikelen, zonder tussenkomst of supervisie van de (merk)gerechtigde, de fabrikant, erkende importeur of anderszins erkend distributiekanaal. In de EU geldt dat ~ is toegestaan als het merkartikel door de merkhouder zelf binnen de EU op de markt is gebracht. | |
parallelimport / parallelhandel / grijze markt | handelsrecht, onofficiële import; invoer van waren door een importeur die daartoe niet door de fabrikant is aangewezen. Waren die via ~ worden geïmporteerd zijn meestal goedkoper dan de waren die via het reguliere kanaal zijn ingevoerd. | |
paranimf | rechtswetenschap, een persoon die een promovendus terzijde staat. | |
paritair comité / paritaire commissies | rechtswetenschap, groep personen die een bepaald belang behartigt of doel nastreeft en uit een even aantal leden bestaat. In ~ van bedrijven zijn werkgevers en -nemers ieder voor de helft vertegenwoordigd. | |
paritas creditorum | equality of creditors, vermogensrecht ~ Latijn: gelijke schuldeisers. Aan de schuldeisers onderling komt een gelijk recht toe om uit de netto-opbrengst van de goederen van de schuldenaar te worden voldaan naar evenredigheid van hun vordering. | |
parkeerrol | burgerlijk procesrecht, rol waarop zaken worden geplaatst die de rechter ambtshalve wenst door te halen, waarvan partijen dit eenstemmig verzoeken, waarvan het rolreglement plaatsing op de parkeerrol eist of waarin het geding is geschorst. Voorheen heette de ~ doorhalingsrol. | |
parkering van het geschil / parkeren van het geschil / geparkeerd geschil | burgerlijk procesrecht, (een deel van) het geschil tijdelijk in de wacht zetten, met de bedoeling er later op terug te komen. | |
parodie-exceptie | auteursrecht, uitzondering op de beschermingsregels van het auteursrecht in geval van een parodie. Een parodie is een werk waarin een auteursrechtelijk beschermd werk al dan niet instrumenteel wordt ingezet om iets op humoristische wijze aan de kaak te stellen. Een parodie is geoorloofd, mits het niet in strijd is met de maatschappelijke zorgvuldigheid. Bijv. de parodie op Bassie & Adriaan. | |
pars pro toto | rechtswetenschap, vaak gezocht maar geen juridische betekenis. Latijn: een deel benoemen en daarmee het geheel bedoelen. | |
particularisme | rechtswetenschap, 1. het stellen van bijzonder belang boven het algemene belang; | |
particulier private (household) | rechtswetenschap, privé-persoon; | |
particuliere organisatie | civil organization, organisatie of instelling die niet van de overheid is. Bijv. een ziektekostenverzekering is een ~ die ook wettelijke taken heeft, namelijk de uitvoering van de Zorgverzekeringswet (voormalig ziekenfonds). | |
particuliere sector | ondernemingsrecht, het bedrijfsleven in ruime zin. Bijv. voor de creatie van productieve werkgelegenheid zijn particuliere investeringen nodig. De ~ is daarmee de spil voor een verbetering van de sociaaleconomische situatie in ontwikkelingslanden. (SER) | |
partiële cessie | verbintenissenrecht, overdracht van een gedeelte van een vordering door middel van een cessie. Voorwaarde is wel dat de vordering (prestatie) deelbaar is. | |
partiële nietigheid | vermogensrecht, deel van een rechtshandeling ongeldig verklaren. Het overige deel van de rechtshandeling, dat niet in onverbrekelijk verband staat met het nietige deel, blijft overeind. | |
partij / (mv.) partijen (pp.) | ligitants, burgerlijk recht ~ partij in een proces, die niet behoort tot de magistratuur. | |
partijautonomie | party autonomy, burgerlijk recht | |
partijautonomie | party autonomy, burgerlijk recht ~ partijen zijn vrij om hun onderlinge rechtsbetrekkingen zelf te bepalen. | |
partijgetuige / (mv.) partijgetuigen | bewijsrecht, - | |
partijgetuige / (mv.) partijgetuigen | bewijsrecht, persoon die als getuige in zijn eigen zaak optreedt. De verklaringen van de ~ kunnen alleen bewijs in zijn voordeel opleveren, als zijn verklaringen onvolledig bewijs aanvullen. | |
partij-peremptoir stellen | peremptory notice, burgerlijk procesrecht | |
partij-peremptoir stellen | peremptory notice, burgerlijk procesrecht ~ aan de wederpartij een allerlaatste uitstel toestaan voor het indienen van een stuk bij het gerecht. Als dat niet gebeurt, wordt meestal 'akte niet-dienen' gevraagd. De rechter gaat er dan vanuit dat de peremtoir gestelde partij geen behoefte meer heeft aan het indienen van een nader stuk. | |
pasicrisie | -, verzameling van jurisprudentie, gerangschikt onder trefwoorden. | |
pasmunt | -, kleingeld. | |
passieve delegatie | rechtswetenschap, - | |
passieve delegatie | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Zoek: schuldoverneming. | |
passieve hoofdelijkheid | vermogensrecht, - | |
passieve hoofdelijkheid | vermogensrecht, wettelijke mogelijkheid dat verschillende schuldenaren een prestatie (meestal betaling van een geldsom) verschuldigd zijn en waarbij de schuldeiser gerechtigd is van ieder van de hoofdelijke schuldenaren de betaling van de hele schuld te vragen (zie voor de kant van de schuldeiser: actieve hoofdelijkheid) waarbij na betaling van een schuldenaar de andere schuldenaars bevrijd zijn van de prestatie. De betalende schuldenaar heeft dan wel regres op de andere schuldenaren. | |
passim | passim, rechtswetenschap | |
passim | passim, rechtswetenschap ~ Latijn: verwijzing in voetnoten naar woorden of betekenissen die op verschillende plaatsen in een geschreven stuk voorkomen. Bijv. het woord liefde verschijnt ~ in dit boek. | |
passiva | ondernemingsrecht, - | |
passiva | ondernemingsrecht, Latijn: de lasten, schulden, het eigen vermogen en de voorzieningen van een onderneming op een boekhoudkundige balans; wijze waarop de bezittingen zijn gefinancierd. | |
paternalisme | paternalism, rechtsgeschiedenis | |
paternalisme | paternalism, rechtsgeschiedenis ~ staatkundige stroming uit de 19de eeuw waarbij de overheid als een (strenge) vader het - in zijn visie - dom en onvermogend volk dicteert. ~ leidt tot inperking van grondrechten, waaronder met name de vrijheid van meningsuiting. | |
patriarchaat | rechtstheorie, - | |
patriarchaat | rechtstheorie, 1. waardigheid van een patriarch; | |
patrimonieel | rechtstheorie, - | |
patrimonieel | rechtstheorie, tot het vaderlijk erfgoed behorend. | |
patronaat / (mv.) patronaten | advocatuur, - | |
patronaat / (mv.) patronaten | advocatuur, werkzaamheden van een ervaren advocaat die verband houden met begeleiding van en toezicht op een advocaatstagiaire. | |
patroon / (mv.) patroons | advocatuur, - | |
patroon / (mv.) patroons | advocatuur, advocaat met minstens 7 jaar praktijkervaring die als een beschermheer een advocaatstagiaire onder zijn hoede neemt. De ~ begeleidt de stagiaire met praktische adviezen, verricht toezicht op diens praktijkverrichtingen en rapporteert daarover aan de Raad van Toezicht. | |
patstelling | procesrecht, - | |
patstelling | procesrecht, term afkomstig uit de schaAKWereld, er is sprake van een patstelling als de speler die aan zet is geen enkele zet kan doen. Als partijen bij een onderhandeling vast zitten wordt er wel gesproken van een ~. | |
paulianeus handelen / paulianeuze handelingen / paulianeus gehandeld | paulian action, faillissementsrecht | |
paulianeus handelen / paulianeuze handelingen / paulianeus gehandeld | paulian action, faillissementsrecht ~ geld of goederen van een persoon ontvangen in de wetenschap dat die bijna failliet is, waardoor zijn schuldeisers worden benadeeld. | |
pedel | -, bode van een universiteit. | |
peer-to-peer | informaticarecht, - | |
peer-to-peer | informaticarecht, Engels: mogelijkheid om twee computers als gelijkwaardigen (peers) aan elkaar te koppelen via Internet, zodat ze rechtstreeks met elkaar kunnen communiceren en gebruik kunnen maken van elkaars informatie. | |
pelgrimstochten | pilgrimage, - | |
pelgrimstochten | pilgrimage, reis naar een heilige plaats, ook wel bedevaart genoemd. Bijv. de reizen naar Lourdes of Mekka. Bijv. In de Middeleeuwen werd het door misdrijven aangedane onrecht soms verzoend door ~ en zielemissen. | |
pensionaris | rechtsgeschiedenis, - | |
pensionaris | rechtsgeschiedenis, 17e - 18e eeuw: bezoldigd jurist van een stad of gewest. | |
perceptie | rechtswetenschap, - | |
perceptie | rechtswetenschap, waarneming; | |
peremptoire termijn | peremptory period, burgerlijk procesrecht | |
peremptoire termijn | peremptory period, burgerlijk procesrecht ~ laatste termijn in een procedure waarna geen uitstel meer wordt verleend. | |
peremtoir stellen | peremptory notice, burgerlijk procesrecht | |
peremtoir stellen | peremptory notice, burgerlijk procesrecht ~ aan de wederpartij een laatste uitstel toestaan voor het indienen van een stuk bij het gerecht. | |
perfect | -, volmaakt. | |
performantie | rechtswetenschap, - | |
performantie | rechtswetenschap, het met elkaar communiceren en handelen, de relatie tussen zender en ontvanger van de communicatie, de bedoeling van woorden, teksten, omgangsvormen. | |
periculum | -, Latijn: gevaar, nood, ook waagstuk. | |
periodieke verhoging | -, verhoging van prijzen of aanspraken per maand, kwartaal of andere vaste tijdseenheid. | |
permanent hof van arbitrage | internationaal recht, - | |
permanent hof van arbitrage | internationaal recht, voorloper van het Internationaal Gerechtshof dat, samen daarmee in het Vredespaleis te Den Haag zetelt, met een uitgebreid scala aan voorzieningen voor de oplossing van geschillen tussen staten onderling en tussen staten en particulieren, alsmede voor geschillen waarbij intergouvernementele organisaties partij zijn. Tot deze voorzieningen behoren arbitrage, conciliatie, feitenonderzoek, aanbieding van goede diensten en bemiddeling. Het was ook een voorloper van het Internationaal gerechtshof. | |
permanent hof van internationale justitie | internationaal recht, - | |
permanent hof van internationale justitie | internationaal recht, Internationaal Gerechtshof te Den Haag. | |
permanente leden van de Veiligheidsraad | internationaal recht, - | |
permanente leden van de Veiligheidsraad | internationaal recht, Staten die volgens het Handvest van de VN voor altijd zitting hebben in de Veiligheidsraad: de Volksrepubliek Cina, Frankrijk, de Russische federatie (als opvolger van de USSR), het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Elk permanent lid heeft een veto-recht en kan dus een besluit van de Raad tegenhouden. | |
permissief recht | rechtstheorie, - | |
permissief recht | rechtstheorie, vergunningstelsel, recht van toelating (permitteren, toestaan). | |
persexceptie | auteursrecht, - | |
persexceptie | auteursrecht, verweer dat het de persmedia is toegestaan om berichten over actuele onderwerpen over te nemen uit andere persmedia, zonder dat hiervoor toestemming of een vergoeding vereist is. | |
persisteren | burgerlijk procesrecht, - | |
persisteren | burgerlijk procesrecht, volharden, ondanks hetgeen is aangevoerd. Bijv. de gedaagde droeg zeer valide argumenten aan; desondanks bleef de eiser ~. | |
persisteren / gepersisteerd | persist, burgerlijk procesrecht | |
persisteren / gepersisteerd | persist, burgerlijk procesrecht ~ volharden bij een eis of standpunt. Bijv. iemand die in procesconclusies, ondanks wat door de wederpartij is aangevoerd, ~ bij diens standpunt. | |
personenvennootschap | vennootschapsrecht, - | |
personenvennootschap | vennootschapsrecht, gangbare benaming voor een vennootschap waarin de personen van de vennoten op de voorgrond staan, in plaats van het door hen ingebrachte kapitaal. De ~ komt d.m.v. een contract tot stand. Bijv. een maatschap. | |
persoonlijke levenssfeer | privacyrecht, - | |
persoonlijke levenssfeer | privacyrecht, grondrecht dat beschermd wordt in internationale verdragen en/of in de grondwet. | |
persoonlijke verplichtingen | -, zie negatieve ~ | |
persoonlijkheidsrecht | auteursrecht, - | |
persoonlijkheidsrecht | auteursrecht, onderdeel van het auteursrecht; het recht, voortkomend uit de band tussen de maker en zijn werk om zich te verzetten tegen veranderingen en aantastingen van zijn werk en openbaarmaking door anderen. Dit recht is (in tegenstelling tot het exploitatierecht) niet overdraagbaar. | |
persoonlijkheidsrechten | auteursrecht, - | |
persoonlijkheidsrechten | auteursrecht, persoonsgebonden rechten waardoor bijv. een auteur zich kan verzetten tegen wijzigingen in zijn werk. | |
persoonsgegevens | informaticarecht, - | |
persoonsgegevens | informaticarecht, elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijk persoon. Bedrijven vallen dus daarbuiten. | |
perspectief | rechtswetenschap, - | |
perspectief | rechtswetenschap, gezichtspunt. | |
pertinent rechtswetenschap | -, stellig, beslist. | |
perversie | rechtswetenschap, - | |
perversie | rechtswetenschap, tegennatuurlijkheid, verdorvenheid. | |
petitoir | rechtsgeschiedenis, - | |
petitoir | rechtsgeschiedenis, actie of procedure uit het oude inheemse (land-)procesrecht (beïvloed door het Romeins recht) om eigendom (terug) te vorderen (ten ~ of petitorium, soms volgend op de bezitsactie: ten possessoir/possessorium). Ook bedoeld als : ten gronde (ten ~). | |
petitum | conclusion, burgerlijk procesrecht | |
petitum | conclusion, burgerlijk procesrecht ~ Latijn: beknopte samenvatting. Onderdeel van de dagvaarding of de memorie van eis, waarin staat wat de eiser nu precies van gedaagde vordert. Bijv. MET CONCLUSIE: het de rechtbank mag behagen gedaagde uitvoerbaar bij voorraad te veroordelen tot (..). | |
petitum leer / objectum-litis-leer | procesrecht, - | |
petitum leer / objectum-litis-leer | procesrecht, de bevoegdheid van de burgerlijke rechter is afhankelijk van recht waarin de aanlegger vraagt te worden beschermd. De bevoegdheid van de burgerlijke rechter is gegeven als hij wordt ingeschakeld met een vordering uit onrechtmatige daad. Vorderingen uit onrechtmatige daad worden gerekend tot de �geschillen over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen�, waarvan (het huidige) art. 112 Gw spreekt. Dat de ~ vervolgens heeft geleid tot een zeer ruime bevoegdheid van de burgerlijke rechter, houdt mede verband met het feit dat de HR ook de schending van een publiekrechtelijke rechtsnorm tot onrechtmatige daad bestempelde. | |
piketdienst | advocatuur, - | |
piketdienst | advocatuur, regeling dat elke verdachte, vreemdeling of psychiatrische patiënt die in bewaring wordt gesteld op het politiebureau of in een psychiatrisch ziekenhuis, automatisch wordt bezocht door een advocaat om zijn belangen te behartigen. | |
piratenzender | intellectuele eigendomsrecht, - | |
piratenzender | intellectuele eigendomsrecht, illegale radio- of TV-zender (zonder vergunning). | |
piraterij / piracy | auteursrecht, - | |
piraterij / piracy | auteursrecht, Engels: opzettelijke inbreuk op de intellectuele eigendom van een ander wordt in bijv. de auteurswet als ~ strafbaar gesteld met maximaal zes maanden gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. | |
plaatsvervanger / remplaçant | rechtsgescheidenis, - | |
plaatsvervanger / remplaçant | rechtsgescheidenis, persoon die een ander voor het vervullen van de dienstplicht verving. | |
placet | burgerlijk procesrecht, - | |
placet | burgerlijk procesrecht, briefje aan de griffier waarin hij wordt verzocht de zaak op de rol te plaatsen. | |
plafond | rechtswetenschap, - | |
plafond | rechtswetenschap, bovengrens. | |
plagiaat / plagiëren | auteursrecht, - | |
plagiaat / plagiëren | auteursrecht, zonder toestemming overnemen van auteursrechtelijk beschermde teksten en deze uitgeven voor eigen werk. | |
plagiator | auteursrecht, - | |
plagiator | auteursrecht, persoon die zonder toestemming auteursrechtelijk beschermde teksten overneemt en deze uitgeeft voor eigen werk. | |
plakkaat | rechtsgeschiedenis, - | |
plakkaat | rechtsgeschiedenis, 16de eeuw. Offici�le aan- of aankondiging voor de burgerij, van overheidswege openbaar aangepakt; akte. Bijv. Het ~ van Verlatinge van 26 juli 1581 was de offici�le verklaring van enkele Nederlanden waarin Filips II werd afgezet als hun heerser. Deze daad volgde op de Unie van Utrecht in 1579. | |
plantrecht | rechtsgeschiedenis, - | |
plantrecht | rechtsgeschiedenis, soort heerlijk recht of vergunning om bomen meestal langs openbare wegen te mogen planten. | |
plausibel | rechtswetenschap, - | |
plausibel | rechtswetenschap, mogelijk, aannemelijk. Bijv. hetgeen de verdachte stelde was een ~ verhaal, maar het bleek niet waar. | |
plecht | -, vaak gezocht maar geen juridische betekenis; voor- of achterdek van schip | |
pleidooi / pleiten | burgerlijk procesrecht, - | |
pleidooi / pleiten | burgerlijk procesrecht, mondelinge pleitrede van een advocaat ten overstaan van het gerecht dat na de schriftelijke rondes op verzoek van een der partijen plaatsvindt. | |
pleit, het | rechtswetenschap, - | |
pleit, het | rechtswetenschap, het ~ verliezen: de zaak verliezen, geen gelijk krijgen. Voor het werkwoord zie: pleiten. | |
pleitbezorger | rechtswetenschap, - | |
pleitbezorger | rechtswetenschap, actief voorstander; boegbeeld. Bijv. sinds 1990 is Nederland, via Economische Zaken en VROM, ~ voor een Europese regulerende energieheffing. | |
pleitnota | burgerlijk procesrecht, - | |
pleitnota | burgerlijk procesrecht, schriftelijk stuk dat een advocaat tijdens pleidooi (letterlijk) voordraagt. Vooraleer de advocaat begint, overhandigt hij meestal de ~ aan de griffier en zijn opponent (de advocaat van de tegenpartij). | |
pleitnotities | burgerlijk procesrecht, - | |
pleitnotities | burgerlijk procesrecht, voor en tijdens de zitting gemaakte aantekeningen van een advocaat, die hem helpen zijn gedachten te structureren, zodat hij vlot kan pleiten en kan reageren op hetgeen de wederpartij of zijn opponent stelt. | |
plenaire vergadering / plenair vergaderen / plenair vergaderd | rechtspersonenrecht, - | |
plenaire vergadering / plenair vergaderen / plenair vergaderd | rechtspersonenrecht, een vergadering waarbij alle leden aanwezig zijn. Bijv. een plenaire bestuursvergadering is een vergadering waarbij alle bestuursleden aanwezig zijn. | |
plenipotentiaris | rechtsgeschiedenis, - | |
plenipotentiaris | rechtsgeschiedenis, 18de - 19de eeuw: persoon die gevolmachtigd is. Bijv. als minister-~ voerde mr. C.G. Hultman onderhandelingen in Berlijn inzake het sluiten van een overeenkomst betreffende schadevergoeding voor de voormalige stadhouder voor het verlies van zijn bezittingen in Pruisen. | |
plichtnoodwachter | rechtsgeschiedenis, - | |
plichtnoodwachter | rechtsgeschiedenis, vaak militiar of ex-militair lid van de civiele bescherming om acties te ondernemen in geval van (dreigende kern)oorlog. Geregeld in stukken betreffende de Wet op de Noodwachten en het vrijstellingenbesluit Noodwachtplicht inzake de registratie van niet bij de noodwacht als plichtnoodwachter ingelijfde buitengewoon militair dienstplichtigen. (1957-1974) | |
pluralisme | rechtsfilosofie, - | |
pluralisme | rechtsfilosofie, leer waarbij belangengroepen, rechtsstelsels of rechtsbronnen gelijk gezag hebben en tegenover elkaar kunnen komen te staan. Bijv. staatsgodsdienst, landbouwindustrie, internationaal recht, nationaal recht. | |
pluraliteit van schuldeisers | verbintenissenrecht, - | |
pluraliteit van schuldeisers | verbintenissenrecht, meerdere personen waaraan een prestatie verschuldigd is. | |
pluraliteit van schuldenaren | verbintenissenrecht, - | |
pluraliteit van schuldenaren | verbintenissenrecht, twee of meer schuldenaren. | |
pluriformiteit | rechtsfilosofie, - | |
pluriformiteit | rechtsfilosofie, veelheid aan diversiteit, veelvormigheid. Bijv. de ~ in de samenleving. | |
poenaliteit | burgerlijk recht, - | |
poenaliteit | rechtsgeschiedenis, - | |
poenaliteit | rechtsgeschiedenis, 19e eeuw. Straf, meestal in de vorm van boete. Bijv. niemand der lieden zal zich van de hoofdelyke omvraag moogen ontrekken op een poenaliteit van dertig stuyvers. | |
poenaliteit | burgerlijk recht, boetebeding; beding waarbij is bepaald dat de schuldenaar in geval van wanprestatie een geldsom of een andere prestatie moet voldoen, ongeacht of dat strekt tot vergoeding van schade of enkel tot aansporing om tot nakoming over te gaan. | |
pogrom | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Razzia tegen joden. | |
point d'interêt point d'action | burgerlijk procesrecht, - | |
point d'interêt point d'action | burgerlijk procesrecht, Frans: adagium dat een persoon zonder voldoende belang in een bepaalde kwestie, geen rechtsvordering kan instellen. | |
polariserende werking | rechtswetenschap, - | |
polariserende werking | rechtswetenschap, verergering van een toestand; verscherping van tegenstellingen. | |
politiezorg | rechtswetenschap, - | |
politiezorg | rechtswetenschap, ondersteuning aan politie in de vorm van beroepsvaardigheidstrainingen voor bemiddelen, omgaan met agressieve mensen, zelfverdediging, aanhoudingen, schieten en sporten. Tweemaal per jaar moeten politiemensen een zgn. IBT (Integrale Beroepsvaardigheidstrainingen)-toets afleggen. | |
poneren / geponeerd | advocatuur, - | |
poneren / geponeerd | advocatuur, stellen, opvoeren, aandragen. Bijv. een stelling ~. | |
portfolio | auteursrecht, - | |
portfolio | auteursrecht, overzicht van iemands werk (bijv. foto's van een model; ontwerpen van een architect). | |
portretrecht | privacyrecht, - | |
portretrecht | privacyrecht, recht van de persoon van wie een (herkenbare) afbeelding (meestal een foto) is gemaakt, om te voorkomen dat de fotograaf of anderen de betreffende afbeelding op de markt brengen of openbaar maken. Meestal wordt het ~ ingeroepen omwille van inbreuk op de privacy. | |
positief contractsbelang | vermogensrecht, - | |
positief contractsbelang | vermogensrecht, vermogensschade die bestaat uit het verschil tussen de situatie waarin de schuldeiser in werkelijkheid verkeert en de hypothetische situatie waarin de schuldeiser zou hebben verkeerd als de overeenkomst correct was nagekomen. (Bron: Hijma) Bijv. het hof kent ~ toe bij het afbreken van contractsonderhandelingen. Deze onderhandelingen waren in een zodanig stadium dat het afbreken van de onderhandelingen onder de gegeven omstandigheden als in strijd met de goede trouw moet worden geacht. Partijen mochten over en weer vertrouwen dat enigerlei contract in ieder geval uit de onderhandelingen zou resulteren. | |
positiefrechtelijke invalshoek | rechtsfilosofie, - | |
positiefrechtelijke invalshoek | rechtsfilosofie, uitgangspunt dat er altijd een wet aan ten grondslag moet liggen. De ~ geldt m.n. in het strafrecht. | |
positieve recht | -, FOUTE SPELLING. Zoek: positief recht. | |
positum | burgerlijk procesrecht, - | |
positum | burgerlijk procesrecht, stelling in bijvoorbeeld een conclusie van antwoord. | |
possession vaut titre | vermogensrecht, - | |
possession vaut titre | vermogensrecht, Frans: de bezitter van een goed wordt vermoed rechthebbende te zijn. | |
post alia | burgerlijk procesrecht, - | |
post alia | burgerlijk procesrecht, Latijn: na andere dingen. Deze formulering staat meestal tussen haakjes op de plaats waar minder relevante tekst is weggelaten. Bijv. Rechtbank Utrecht, vonnis van 7 april 2003 ( post alia:) | |
post-concurrente vorderingen | rechtspersonenrecht, - | |
post-concurrente vorderingen | rechtspersonenrecht, vorderingen van tot het overschot gerechtigden bij vereffening van een ontbonden rechtspersoon. | |
postdateren / postdateerde / gepostdateerd | rechtswetenschap, - | |
postdateren / postdateerde / gepostdateerd | rechtswetenschap, in geschrift een feit op een latere datum stellen. Bijv. aangezien de stichting zich bij haar onderzoek op een verzoek van 10 september 1993 baseerde, heeft de onderneming haar aanvraag wellicht ~. | |
Posthumus, F. rechtswetenschap | -, Advocaat-Generaal Frits Posthumus heeft het evaluatieonderzoek in de Schiedammer Parkmoord geleid. Het rapport is op 13 september 2005 verschenen en bevat een evaluatie van fouten die door met name het OM zijn gemaakt. | |
posthuum eerbetoon / postuum eerbetoon | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. Een persoon na zijn dood eer betonen. | |
postulaat | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Kennismakingsperiode die voorafgaat aan een proeftijd. | |
postuleren / postuleerde / gepostuleerd | procesrecht, - | |
postuleren / postuleerde / gepostuleerd | procesrecht, zonder bewijs aannemen; veronderstellen. Bijv. enerzijds ~ we dat ICT autonoom sturend zal gaan worden, anderzijds verwachten we toch van alles van het recht en van de overheid. | |
potentieel | potential, - | |
potentieel | potential, als mogelijkheid bestaande of aanwezig. | |
potestatieve voorwaarde | verbintenissenrecht, - | |
potestatieve voorwaarde | verbintenissenrecht, Voorwaarde waarvan de vervulling volledig afhankelijk is van de wil van een bepaalde persoon (onder de voorwaarde dat X aangeeft zulks te willen). In algemene zin is dit type voorwaarde toelaatbaar. Maar een verbintenis onder de opschortende voorwaarde dat de schuldenaar zal willen, kan rechtens niet bestaan: de schuldenaar die zich aldus verbindt, bindt zich immers juist niet. (Hijma) | |
potestatieve voorwaarde / potestatief | verbintenissenrecht, - | |
potestatieve voorwaarde / potestatief | verbintenissenrecht, voorwaarde waarvan de vervulling van de andere partij afhangt. Verbintenissen waarvan de vervulling uitsluitend van een ~ afhankelijk is, zijn nietig. | |
potovereenkomst | burgerlijk recht, - | |
potovereenkomst | burgerlijk recht, overeenkomst waarbij een persoon gehouden is geld in een gemeenschap ( pot) te storten waarna dit op een bepaalde wijze wordt verdeeld. | |
praeparatoir vonnis / preparatoir vonnis | burgerlijk procesrecht, - | |
praeparatoir vonnis / preparatoir vonnis | burgerlijk procesrecht, tussenvonnis waarbij de rechter aan partijen vraagt om nadere (bewijs)stukken over te leggen; vonnis dat betrekking heeft op de behandeling van de zaak voor de rechter en in beginsel niet van invloed is op het eindvonnis. In het huidig recht wordt de benaming ~ niet meer gebruikt, maar spreekt de wet over het tussenvonnis. Zie art 45 oud Rv. | |
praesumptio / presumptie | burgerlijk recht, - | |
praesumptio / presumptie | burgerlijk recht, Latijn: vermoeden. | |
praesumptio iuris tantum | burgerlijk recht, - | |
praesumptio iuris tantum | burgerlijk recht, weerlegbaar vermoeden. | |
praesumptio juris | procesrecht, - | |
praesumptio juris | procesrecht, Latijn: weerlegbaar vermoeden van rechtmatigheid. | |
praesumptio juris et de jure | bewijsrecht, - | |
praesumptio juris et de jure | bewijsrecht, Latijn: wettelijk vermoeden, waartegen tegenbewijs niet mogelijk is. Bijv. is een bezitter eenmaal te goeder trouw dan wordt hij geacht dit te blijven. | |
pragmatiek | rechtsfilosofie, - | |
pragmatiek | rechtsfilosofie, studie van de relaties tussen communicatietekens (taal, gebaren, gelaatsuitdrukkingen) en de personen die deze tekens gebruiken. Bijv. het stopteken van politie en de reactie daarop van de bestuurder. | |
pragmatisch | rechtswetenschap, - | |
pragmatisch | rechtswetenschap, praktisch, doelgericht aangepakt. | |
praktizijn | rechtsgeschiedenis, - | |
praktizijn | rechtsgeschiedenis, klassieke term voor advocaat of rechtsgeleerde procesvertegenwoordiger. | |
prealabel | rechtswetenschap, - | |
prealabel | rechtswetenschap, voorafgaand. | |
preambule / pre-ambule | overeenkomstenrecht, - | |
preambule / pre-ambule | overeenkomstenrecht, inleiding, aanhef. Bijv. ~ bij een verdrag of een cao. | |
precedentwerking van rechterlijke uitspraken | precedent of judicial decisions, burgerlijk procesrecht | |
precedentwerking van rechterlijke uitspraken | precedent of judicial decisions, burgerlijk procesrecht ~ een al dan niet recente gerechtelijke uitspraak die als richtlijn dient in een vergelijkbaar geschil. Met name de arresten van de Hoge Raad hebben ~. | |
preciserende definitie | rechtswetenschap, - | |
preciserende definitie | rechtswetenschap, definitie die de betekenis van een woord preciseert. | |
preclusiebeginsel | vermogensrecht, - | |
preclusiebeginsel | vermogensrecht, beginsel in het vermogensrecht inhoudende dat een eiser in de loop van de aangevangen procedure niet een nieuw feit mag aanvoeren waarmee diens eis zou worden vermeerderd. (bron: Algra c.s.) | |
preconstitutie / preconstitueren / gepreconstitueerd | rechtswetenschap, - | |
preconstitutie / preconstitueren / gepreconstitueerd | rechtswetenschap, vooraf of bij voorbaat verordenen, vaststellen of benoemen. | |
precontractuele fase overeenkomstenrecht | -, de (onderhandelings)fase die aan het sluiten van een overeenkomst vooraf gaat. | |
predikaat rechtswetenschap | -, (ere)titel, kenmerkende aanduiding. | |
prefix | rechtswetenschap, - | |
prefix | rechtswetenschap, voorzetsel. | |
prejudicieel geschil | prejudicial conflict, procesrecht | |
prejudicieel geschil | prejudicial conflict, procesrecht ~ geschil waarin een (andere) rechter eerst een beslissing moet nemen, voordat de hoofdzaak kan worden berecht. | |
prejudiciële procedure | prejudicial procedure, internationaal recht | |
prejudiciële procedure | prejudicial procedure, internationaal recht ~ rechtsgang voor het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen, waarbij een nationale rechter een aantal vragen aan het Hof voorlegt over de uitleg van een regel van gemeenschapsrecht. | |
prematuur | premature, rechtswetenschap | |
prematuur | premature, rechtswetenschap ~ nog niet rijp, voorbarig; voor het begin van de termijn. Bijv. op ~ langs elektronische weg naar voren gebrachte zienswijzen is artikel 6:10 Awb van overeenkomstige toepassing. | |
prerogatief / (mv.) prerogatieven | rechtswetenschap, - | |
prerogatief / (mv.) prerogatieven | rechtswetenschap, voorrechten die aan bepaalde personen toekomen op basis van hun functie, hoedanigheid of status. Bijv. het ~ van de Kroon om gratie te verlenen. | |
prescriptie burgerlijk recht | -, verjaring. | |
presentatie / presenteren / gepresenteerd | rechtswetenschap, - | |
presentatie / presenteren / gepresenteerd | rechtswetenschap, voorstelling, vertoning, wijze waarop iets gebracht wordt; aanbod; iets ten gebruike aanbieden. | |
preserveringskopie | auteursrecht, - | |
preserveringskopie | auteursrecht, kopie op vaak een modernere drager voor het behoud van werken. | |
president (Pres.) | burgerlijk procesrecht, - | |
president (Pres.) | burgerlijk procesrecht, hoofd van een instelling of instituut. Bijv. de ~ van De Nederlandsche Bank; | |
presidiaal bevelschrift | presidial warrant, burgerlijk procesrecht | |
presidiaal bevelschrift | presidial warrant, burgerlijk procesrecht ~ een beslissing van scheidslieden kan slechts uit kracht van een presidiaal bevelschrift van de president van de rechtbank, binnen het ressort waarvan de beslissing is gevallen, ten uitvoer worden gelegd, dat geschreven wordt op de minuut en overgeschreven op de afschriften daarvan. (Algra c.s.) | |
pressie vermogensrecht | -, druk. Wanneer een partij onder (ongeoorloofde) druk wordt gezet een rechtshandeling te verrichten, kan die rechtshandeling vernietigd worden. | |
prestatie / presteren / gepresteerd | overeenkomstenrecht, - | |
prestatie / presteren / gepresteerd | overeenkomstenrecht, hetgeen in het kader van een overeenkomst moet worden ~. | |
presumeren | presume, rechtswetenschap | |
presumeren | presume, rechtswetenschap ~ vermoeden, aannemen, onderstellen, ervan uitgaan. Bijv. het bij zich dragen van een spuit kan in principe voldoende zijn te presumeren dat iemand gebruiker is van drugs. | |
pretendent rechtswetenschap | -, persoon die aanspraak op iets maakt. Bijv. de troon~. | |
pretense | verbintenissenrecht, - | |
pretense | verbintenissenrecht, verondersteld, vermeend. Bijv. ~ vordering. | |
pretentie / pretenderen / gepretendeerd | rechtswetenschap, - | |
pretentie / pretenderen / gepretendeerd | rechtswetenschap, voorwenden, beweren. In processtukken vaak gebruikt om aan te geven dat stellingen of vorderingen van de tegenpartij niet als bewezen of gegrond worden beschouwd - zonder daarbij te zeggen dat de wederpartij liegt of fraude pleegt. | |
pretium succedit in locum rei | vermogensrecht, - | |
pretium succedit in locum rei | vermogensrecht, de prijs (van een zaak) komt in de plaats van de zaak, bijv. als de zaak verloren is gegaan. | |
prevaleren / geprevaleerd | rechtswetenschap, - | |
prevaleren / geprevaleerd | rechtswetenschap, voorrang hebben. Bijv. bij een advocaat ~ de belangen van zijn cliënt. | |
preventief | rechtswetenschap, - | |
preventief | rechtswetenschap, voorkomend. | |
preverent | -, FOUTE SPELLING. Zoek: preferent. | |
prijs | price / fare, handelsrecht | |
prijs | price / fare, handelsrecht ~ de te betalen hoeveelheid geld. Bijv. de (koop)prijs van een auto. | |
prijsopdrijving | handelsrecht, - | |
prijsopdrijving | handelsrecht, geforceerde verhoging van de marktprijs door het sluiten van onderlinge afspraken tussen de aanbieders. Bijv. het opdrijven van de prijs van CD's door onderlinge afspraken tussen de platenmaatschappijen. | |
prijsvraag | competition, rechtswetenschap | |
prijsvraag | competition, rechtswetenschap ~ een vraag of stel vragen waarvan, indien men deze juist beantwoordt, een prijs wordt uitgeloofd. | |
prima facie | auteursrecht, - | |
prima facie | auteursrecht, Latijn: op het eerste gezicht. | |
primaat | rechtswetenschap, - | |
primaat | rechtswetenschap, voorrecht om iets als eerste te mogen doen: | |
primair | rechtswetenschap, - | |
primair | rechtswetenschap, aanduiding van volgorde; hetgeen in volgorde van belangrijkheid als eerste komt. Bijv. wordt het ~ gevorderde toegewezen, dan komt de rest niet meer aan bod. Als het primaire wordt afgewezen, komt het subsidiaire aan bod. | |
primair gemeenschapsrecht | internationaal recht, - | |
primair gemeenschapsrecht | internationaal recht, omvat de verdragen die de basis vormen van de Europese Gemeenschappen, onder andere: EG-verdrag, EGKS-verdrag, Euratom Verdrag, Europese Akte, Verdrag van Maastricht, Verdrag van Amsterdam. | |
primaire causaliteit | bewijsrecht, - | |
primaire causaliteit | bewijsrecht, omstandigheid dat wanneer vaststaat dat een persoon onrechtmatig heeft gehandeld doordat hij de kans op een gebeurtenis (bijv. ongeval) heeft vergroot en dit risico zich heeft verwezenlijkt, daarmee het causaal verband (conditio sine qua non) tussen die handeling en die gebeurtenis in beginsel vaststaat. Het is dan aan die persoon om aan te tonen dat het ongeval waarschijnlijk ook zou hebben plaatsgevonden als hij zich niet onrechtmatig zou hebben gedragen. (o.a. HR 21 oktober 1994 IZA/Waarborgfonds) | |
primaire eis | rechtswetenschap, - | |
primaire eis | rechtswetenschap, eerste eis die in een procedure aan bod komt; eiser kan er rekening mee houden dat wellicht zijn eerste eis niet toewijsbaar zal blijken te zijn en - voor dat geval - iets anders vorderen. Bijv. eiser's ~ is herstel van het gebrek en subsidiair een vergoeding ad € 1.000,- voor waardevermindering. De subsidiaire vordering komt pas voor beoordeling in aanmerking, indien de rechter van oordeel is dat geen toewijzing kan volgen op de ~. | |
primitieve | primitive, - | |
primitieve | primitive, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
principaal | overeenkomstenrecht, - | |
principaal | overeenkomstenrecht, opdrachtgever van de handelsagent; | |
principaal beroep / principaal appèl rechtswetenschap | -, het eerst ingestelde hoger beroep; hoger beroep dat binnen de beroepstermijn wordt ingesteld door de eerste partij, die het niet eens is met het vonnis. | |
principaal verweer / verweer ten principale / verweer ten gronde | burgerlijk procesrecht, - | |
principaal verweer / verweer ten principale / verweer ten gronde | burgerlijk procesrecht, inhoudelijk of voornaamste verweer. Bijv. de weerlegging van de door de eiser gestelde feiten en de daaraan verbonden rechtsgevolgen of beroep op een vernietigingsgrond. | |
principalinnen | rechtsgeschiedenis, - | |
principalinnen | rechtsgeschiedenis, 17de eeuw; opdrachtgever, cliënt. Bijv. aan zijne principalinnen ten genoegen voldaen. | |
principieel | rechtsfilosofie, - | |
principieel | rechtsfilosofie, hetgeen voortkomt uit een bepaalde opvatting, visie of leer. Bijv. het kerkelijk recht is ~ tegen abortus en euthanasie. | |
prior tempore potior iure | zakenrecht, - | |
prior tempore potior iure | zakenrecht, een ouder recht gaat voor een jonger recht. | |
prioriteit / recht van voorrang | right of preference, merkenrecht | |
prioriteit / recht van voorrang | right of preference, merkenrecht ~ diegene die als eerste van een bepaald merk het Benelux-depot heeft, kan met voorrang een internationaal depot claimen, als dat depot binnen een half jaar op het Benelux-depot is gevolgd. | |
prioriteitsbeginsel | vermogensrecht, - | |
prioriteitsbeginsel | vermogensrecht, uitgangspunt dat er een volgorde is waarin crediteuren hun verhaalsrecht kunnen uitoefenen: eerst de pand- en hypotheekhouders, dan de crediteuren van bevoorrechte vorderingen en ten slotte die van gewone vorderingen. Tussen gelijksoortige crediteuren geldt dat de oudste voorrang heeft. | |
prioriteitskarakter | rechtstheorie, - | |
prioriteitskarakter | rechtstheorie, de eigenschap van een recht dat het voor een ander recht gaat. Bijv. een eerder gevestigd beperkt recht heeft voorrang op een recht dat later gevestigd is. | |
privaatrecht / burgerlijk recht / civiel recht | private law / civil law, burgerlijk recht | |
privaatrecht / burgerlijk recht / civiel recht | private law / civil law, burgerlijk recht ~ vakgebied dat samenvalt met het gelijknamige rechtsgebied; vooral m.b.t. alle soorten rechtsverhoudingen tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling. Bijv. in hun familiale of contractuele relaties. | |
privaatrechtelijk / civielrechtelijk | of civil law, burgerlijk recht | |
privaatrechtelijk / civielrechtelijk | of civil law, burgerlijk recht ~ al hetgeen betrekking heeft op het recht tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling. Bijv. de ~ positie van een gemeente. | |
privaatrechtelijke rechtshandeling | Dutch act of civil law, verbintenissenrecht | |
privaatrechtelijke rechtshandeling | Dutch act of civil law, verbintenissenrecht ~ handeling waarmee privaatrechtelijke rechtsgevolgen worden beoogd. Een rechtshandeling vereist een op rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard. | |
privaatrechtelijke rechtspersoon | private legal person / privat incorporation, rechtspersonenrecht | |
privaatrechtelijke rechtspersoon | private legal person / privat incorporation, rechtspersonenrecht ~ vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, naamloze vennootschap (NV), besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV) en stichting. | |
privacyrecht | privacy law, rechtswetenschap | |
privacyrecht | privacy law, rechtswetenschap ~ rechtsgebied uit de Grondwet en diverse verdragen; vooral m.b.t. de bescherming van het recht op de persoonlijke levenssfeer. | |
privacyreglement | privacy regulations, privacyrecht | |
privacyreglement | privacy regulations, privacyrecht ~ reglement, gebaseerd op de Wet bescherming persoonsgegevens, waarin een bedrijf of organisatie regels neerlegt over persoonsgegevens van het personeel. Aan wie mogen deze gegevens worden verschaft? Hoe worden deze gegevens geordend? Wanneer moeten gegevens vernietigd worden en hoe? | |
privatief | rechtswetenschap, - | |
privatief | rechtswetenschap, waarvan andere personen zijn uitgesloten; privaat. | |
privatieve last | privative mandate, overeenkomstenrecht | |
privatieve last | privative mandate, overeenkomstenrecht ~ lastgeving waarbij de lastgever niet langer zelf de overgedragen bevoegdheid mag uitoefenen. | |
privatieve werking verbintenissenrecht | -, berovende werking van een overdracht; bijv. als een bevoegdheid door het ene orgaan aan een ander orgaan overgedragen wordt zonder dat hij zelf mede die bevoegdheid houdt (zoals bijv. bij delegatie). | |
privé-kopie | auteursrecht, - | |
privé-kopie | auteursrecht, verveelvoudiging van een auteursrechtelijk beschermd werk (zoals een muziekstuk of een boek), welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft; een dergelijke verveelvoudiging wordt niet beschouwd als inbreuk op auteursrecht (behalve als het om software gaat) | |
privé-persoon | rechtswetenschap, - | |
privé-persoon | rechtswetenschap, persoon in privé hoedanigheid, niet handelend als publiek persoon of in zakelijke omgang met anderen. Bijv. een vakantie van de Koningin in het buitenland als ~ heeft geen staatsrechtelijke gevolgen. | |
privileges | vermogensrecht, - | |
privileges | vermogensrecht, bevoorrechte vorderingen. Bijv. in geval van faillissement. | |
pro | rechtswetenschap, - | |
pro | rechtswetenschap, Latijn: voor; gunstig zijn tegenover. | |
pro bono | sociale advocatuur, - | |
pro bono | sociale advocatuur, Latijn: voor het goede, gratis. | |
pro Deo | sociale advocatuur, - | |
pro Deo | sociale advocatuur, Latijn: voor God of om Gods wil, zonder of tegen zeer geringe kosten. | |
pro Deo-advocaat | sociale advocatuur, - | |
pro Deo-advocaat | sociale advocatuur, Latijn: voor God, kosteloos; advocaat die een zaak kosteloos of op basis van een toevoeging behandelt. | |
pro forma-zitting | procesrecht, - | |
pro forma-zitting | procesrecht, zitting waarop een zaak niet inhoudelijk wordt behandeld. Een pro forma-zitting is nodig als een zaak binnen een bepaalde termijn op een zitting moet zijn geweest, maar het nog te vroeg is om deze inhoudelijk te behandelen. | |
pro rata | burgerlijk recht, - | |
pro rata | burgerlijk recht, Latijn: naar evenredigheid van bijv. prestaties, inbreng of tijd. | |
pro rata temporis | rechtswetenschap, - | |
pro rata temporis | rechtswetenschap, Latijn: iets dat in evenwichtige verhouding staat met de gemoeide tijd daarvoor. Bijv. een deeltijdwerker krijgt het zelfde salaris als een voltijdwerker, maar in verhouding (pro rata) minder omdat hij minder uren werkt (temporis). | |
pro se | rechtswetenschap, - | |
pro se | rechtswetenschap, Latijn: voor, ter bescherming of ten gunste van elkaar. | |
pro stylo - | vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
probandum / (mv.) probandi | bewijsrecht, - | |
probandum / (mv.) probandi | bewijsrecht, Latijn: het feit dat bewezen moet worden. | |
probatio diabolica | bewijsrecht, - | |
probatio diabolica | bewijsrecht, bewijsopdracht die niet of nauwelijks kan worden vervuld, omdat het bewijs niet of slechts zeer moeilijk te leveren is. Bijv. als de bewijslast wordt omgekeerd of wordt opgedragen te bewijzen dat iets niet is gebeurd. | |
probleemdenken | disempowerment, rechtswetenschap | |
probleemdenken | disempowerment, rechtswetenschap ~ oplossingsgerichte methode binnen de rechtsvinding waarbij wordt getracht de oplossing vanuit de concrete situatie (het probleem) te vinden, in plaats van bijvoorbeeld uit het systeem. Als zodanig wordt bij toepassing van deze methode vanuit de feiten de rechtsregel geschapen. | |
procederen | to bring an action, burgerlijk procesrecht | |
procederen | to bring an action, burgerlijk procesrecht ~ een gerechtelijke procedure voeren. Bijv. ~ in eerste aanleg. | |
procedurefout | burgerlijk procesrecht, - | |
procedurefout | burgerlijk procesrecht, fout die in een procedure is gemaakt. Bijv. een persoon veroordelen terwijl hij geen dagvaarding heeft ontvangen. | |
procesdossiers | procesrecht, - | |
procesdossiers | procesrecht, dossier van de procureur en/of de rechter met daarin de schriftelijke stukken van een geding, zoals de conclusies, aktes en producties. | |
proceseconomie | procesrecht, - | |
proceseconomie | procesrecht, notie in het burgerlijk procesrecht dat een proces efficiënt (niet meer instanties dan nodig) en betaalbaar moet zijn. | |
procesgang | procesrecht, - | |
procesgang | procesrecht, verloop van een proces of procedure. | |
proceskosten | burgerlijk procesrecht, - | |
proceskosten | burgerlijk procesrecht, griffierechten en een deel van de werkelijk gemaakte kosten voor rechtsbijstand. Meestal wordt de verliezende partij in de ~ van de wederpartij veroordeeld. | |
proceskostenveroordeling | burgerlijk procesrecht, - | |
proceskostenveroordeling | burgerlijk procesrecht, bedrag dat de verliezende partij moet betalen aan de winnende partij als compensatie voor de kosten die gemaakt zijn voor een procureur en griffierechten. Bij een ~ wordt het salaris van de procureur begroot volgens het liquidatietarief, waarbij het bedrag van de te liquideren kosten afhankelijk is van de verrichte (genormeerde) werkzaamheden en van het belang van de zaak. Hoewel deze tarieven niet bindend zijn worden zij in beginsel door de gerechten gevolgd. | |
procespartij | burgerlijk procesrecht, - | |
procespartij | burgerlijk procesrecht, eisende/verzoekende of gedaagde/verwerende partij in een gerechtelijk proces. Bijv. in strafzaken is de officier van justitie een ~. | |
procesrecht | procesrecht, - | |
procesrecht | procesrecht, wet- en regelgeving die de gang van zaken in een gerechtelijke procedure beschrijft. | |
processieverbod rechtsgeschiedenis | -, verbod uit de Grondwet van1848 op processies (i.e. godsdienstoefeningen buiten gebouwen en besloten plaatsen) op andere plaatsen dan waar zij op dat moment gebruikelijk waren. Thans bepaalt de grondwet dat de wet regels kan stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. | |
processtuk / processtukken (mv.) | burgerlijk procesrecht, - | |
processtuk / processtukken (mv.) | burgerlijk procesrecht, elk schriftelijk stuk dat een partij in geding brengt (conclusie, akte en de daarbij behorende producties) alsmede de schriftelijke stukken van het gerecht (vonnis, proces-verbaal etc.) | |
processuele handeling | procesrecht, - | |
processuele handeling | procesrecht, handeling die te maken heeft met de procesgang. Bijv. het verzoek om wraking. | |
proces-verbaal (PV) / (mv.) processen-verbaal / proces-verbalen | record, burgerlijk procesrecht | |
proces-verbaal (PV) / (mv.) processen-verbaal / proces-verbalen | record, burgerlijk procesrecht ~ een ambtelijk opgemaakt (schriftelijk) verslag van gebeurtenissen. Bijv. de politie maakt ~ op van het verkeersongeval; de griffier maakt ter terechtzitting het ~ op waarin de tot stand gekomen schikking is vervat; | |
proces-verbaal van comparitie | burgerlijk procesrecht, - | |
proces-verbaal van comparitie | burgerlijk procesrecht, door de rechter aan de griffier gedicteerd relaas van inlichtingen die procespartijen hebben gegeven of waarin de schikking tussen partijen is opgenomen, in laatstgenoemd geval kan het ~ in executoriale vorm worden uitgegeven. | |
procesvertegenwoordiging | burgerlijk procesrecht, - | |
procesvertegenwoordiging | burgerlijk procesrecht, als een partij niet in persoon in een rechtsgeding optreedt, maar vertegenwoordigd wordt door iemand anders (bijv. advocaat of gemachtigde). In sommige gevallen is sprake van verplichte procesvertegenwoordiging, dat wil zeggen dat een partij in een rechtsgeding verplicht is om zich te laten vertegenwoordigen. | |
procura endossement | procura endorsement, handelsrecht | |
procura endossement | procura endorsement, handelsrecht ~ endossement bij lastgeving of volmacht, dat geen volledige overdracht inhoudt. (Algra c.s.) | |
procuratiehouder | verbintenissenrecht, - | |
procuratiehouder | verbintenissenrecht, persoon die door een principaal is gevolmachtigd om namens hem bepaalde diensten of rechtshandelingen te verrichten. | |
procuratieverlening / verlenen van procuratie / procuratie verleend | verbintenissenrecht, - | |
procuratieverlening / verlenen van procuratie / procuratie verleend | verbintenissenrecht, het met volmacht van de principaal in zijn naam verrichten van rechtshandelingen of diensten. | |
procurator ad litem | burgerlijk procesrecht, - | |
procurator ad litem | burgerlijk procesrecht, gemachtigde of vertegenwoordiger in burgerlijke processen. | |
procureur solicitor | burgerlijk procesrecht, procesvertegenwoordiger die bevoegd is om in een bepaald arrondissement of ressort namens een procespartij proceshandelingen te verrichten. Bijv. indienen van conclusies. De meeste advocaten zijn procureur in een bepaald ambtsgebied. | |
procureur solicitor | burgerlijk procesrecht, - | |
procureurstelling / procureur stellen / procureur gesteld | burgerlijk procesrecht, - | |
procureurstelling / procureur stellen / procureur gesteld | burgerlijk procesrecht, in processtukken opnemen van een procureur. Een procureur vertegenwoordigt een procespartij en verricht voor hem alle proceshandelingen. Bijv. uitstel vragen, conclusies ondertekenen en bij het gerecht indienen. Bij rechtbankprocedures, niet zijnde het kantongerecht, is ~ verplicht. | |
producent | producer, intellectuele eigendomsrecht | |
producent | producer, intellectuele eigendomsrecht ~ persoon, organisatie of bedrijf dat producten of diensten levert. Bijv. maker van een fiets. | |
producent / maker | producer, auteursrecht | |
producent / maker | producer, auteursrecht ~ een producent is een persoon of een organisatie die, of een bedrijf dat producten of diensten levert. | |
productencoöperatie ondernemingsrecht | -, samenwerkingsverband van personen die in dienst van dat verband werken. | |
productie van stukken / produceren van stukken / geproduceerde stukken / in geding brengen van stukken | burgerlijk procesrecht, - | |
productie van stukken / produceren van stukken / geproduceerde stukken / in geding brengen van stukken | burgerlijk procesrecht, al dan niet op diens bevel aan de rechter overleggen van documenten of bijlagen (producties) die bij de conclusies horen. Bijv. overeenkomsten, brieven, notities, foto's, facturen. | |
producties | burgerlijk procesrecht, - | |
producties | burgerlijk procesrecht, bijlagen bij gerechtelijke aktes, conclusies of memories, die bepaalde feiten en stellingen daaruit illustreren of bewijzen. | |
produktie / productie | procesrecht, - | |
produktie / productie | procesrecht, een door een procespartij aan de rechter (en aan de wederpartij) schriftelijk ingediend bewijsstuk. | |
professionaliteit | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Wijze waarop een persoon zijn beroep beoefent of onderneming drijft; speerpunten van professionele activiteit. Kenmerken van ~ kunnen zijn: vakkennis, collegialiteit, toepasbaar maken van specifieke kennis en vaardigheden, gericht werken aan succes, streven naar perfectie en kwaliteit, mens- en servicegerichtheid enz.. | |
profijtbeginsel | ondernemingsrecht, - | |
profijtbeginsel | ondernemingsrecht, winstbeginsel. | |
programmatuurovereenkomst informaticarecht | -, contract op basis waarvan een partij tegen betaling software ontwikkelt en waarin de daarmee gepaard gaande aspecten van intellectuele eigendom worden geregeld. | |
prohibitie | prohibition, rechtswetenschap | |
prohibitie | prohibition, rechtswetenschap ~ verbod. Bijv. ~ en legalisering worden vaak als tegenpolen tegenover elkaar geplaatst. | |
proletariaat / proletariërs | rechtsfilosofie, - | |
proletariaat / proletariërs | rechtsfilosofie, arbeidersklasse; arme bevolkingsgroep die afhankelijk is van diegenen die de productiemiddelen bezitten. Volgens het Marxisme strijdt het ~ tegen de klassemaatschappij. | |
proliferatie | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Snelle vermenigvuldiging of verbreiding. In het kader van het zgn. non-proliferatieverdrag: de verspreiding van massavernietigingswapens, en van de kennis om massavernietigingswapens te maken. | |
promesse | handelsrecht, - | |
promesse | handelsrecht, Frans: stuk papier, met daarop de belofte een bepaalde som te betalen, datum en ondertekening. Kan zijn aan order (orderbriefje) of aan toonder (cheque). | |
promesse aan toonder | handelsrecht, - | |
promesse aan toonder | handelsrecht, waardepapier waarvan de waarde wordt uitgekeerd aan de bezitter daarvan. Bijv. bankbiljet of cheque. | |
promissor | burgerlijk recht, - | |
promissor | burgerlijk recht, Latijn: belover. | |
promotie | graduation, rechtswetenschap | |
promotie | graduation, rechtswetenschap ~ de toekenning respectievelijk verwerving (door te promoveren) van de academische graad van doctor in een bepaald vakgebied. | |
promotor rechtswetenschap | -, hoogleraar onder wiens leiding een proefschrift geschreven en verdedigd wordt. | |
pronuntiatie | pronunciation, procesrecht | |
pronuntiatie | pronunciation, procesrecht ~ uitspraak. Bijv. vanaf de ~ is het vonnis rechtsgeldig en van kracht. | |
propinen - | vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
prorogatie | burgerlijk procesrecht, - | |
prorogatie | burgerlijk procesrecht, in plaats van de rechtbank wordt het geding dadelijk ter kennis gebracht van het Gerechtshof dat in hoger beroep bevoegd zou zijn. ~ staat ter vrije bepaling van partijen, die daarmee de eerste aanleg overslaan. | |
protagonist | protagonist, rechtswetenschap | |
protagonist | protagonist, rechtswetenschap ~ voorvechter, hoofdrolspeler. | |
protectie | mededingingsrecht, - | |
protectie | mededingingsrecht, bescherming van de eigen economie tegen buitenlandse concurrentie. (bron: nrc.nl) | |
protest / protesteren / geprotesteerd | protest, handelsrecht | |
protest / protesteren / geprotesteerd | to make a protest, procesrecht | |
protest / protesteren / geprotesteerd | protest, handelsrecht ~ een door de debiteur eigenhandig op een wissel gestelde of in een afzonderlijke authentieke akte opgenomen verklaring van non-acceptatie of van non-betaling; ook bij non-betaling van een cheque, nodig voor uitoefening van het regresrecht. (Algra c.s.) | |
protest / protesteren / geprotesteerd | to make a protest, procesrecht ~ het maken van bezwaar (het aantekenen van verzet) | |
provisie handelsrecht | -, het bedrag dat een handelsvertegenwoordiger boven op het (basis)salaris ontvangt en dat procentueel berekend is op hetgeen hij in een bepaalde periode heeft omgezet. | |
provisionele eis / provisionele vordering | burgerlijk procesrecht, - | |
provisionele eis / provisionele vordering | burgerlijk procesrecht, soort incidentele vordering; bij dagvaarding of conclusie te stellen vordering dat de rechter een voorlopige voorziening treft voor de duur van het geding. De ~ moet met de hoofdvordering samenhangen. Op de ~ wordt bij tussenvonnis of eindvonnis beslist. | |
provisionele en finale toewijzing | rechtsgeschiedenis, - | |
provisionele en finale toewijzing | rechtsgeschiedenis, soort akte of proces-verbaal uit de 19de en begin 20ste eeuw, waarin de notaris het geveilde onroerend goed zonder voorbehoud aan de hoogste bieder toewijst. De hoogste bieder weet dan zeker dat hij het huis kan kopen. De akte 'provisionele toewijzing' wijst erop dat toewijzing plaatsvindt onder voorbehoud van toestemming van de verkoper, omdat de hoogst geboden prijs kennelijk lager is dan de minimumprijs die de verkoper wilde hebben. | |
provisionele uitspraak / provisioneel vonnis | provisional judgement, burgerlijk procesrecht | |
provisionele uitspraak / provisioneel vonnis | provisional judgement, burgerlijk procesrecht ~ soort tussenvonnis waarbij de rechter beslist over een eis tot het treffen van voorlopige voorzieningen voor de duur van het geding; uitspraak door de rechter, gedaan vóór het eindvonnis in een aanhangig geding, waarbij hij een beslissing geeft over een voorlopige voorziening. | |
provisoir | burgerlijk procesrecht, - | |
provisoir | burgerlijk procesrecht, Frans: voorlopig. Bijv. tussen het jeugdlokaal en het toenmalige leiderslokaal ontstond een ~ lokaal, dat nu nog steeds in gebruik is. | |
prudentieel | rechtswetenschap, - | |
prudentieel | rechtswetenschap, voorzichtig. | |
pseudonimiteit | pseudonymous, informaticarecht | |
pseudonimiteit | pseudonymous, informaticarecht ~ gebruik van een of meerdere pseudoniemen, (schuil)namen. Bijv. het gebruik van pseudoniemen op het internet ter bescherming van je privacy. | |
pseudo-wetgeving | wet- en regelgeving - politiek, - | |
pseudo-wetgeving | wet- en regelgeving - politiek, verzamelterm voor beleidsregels en andere niet-wettelijke regels, waarmee een bestuursorgaan invulling geeft aan een kaderwet. | |
publica fides | zakenrecht, - | |
publica fides | zakenrecht, goddelijke personificatie van de loyaliteit (Latijn); gebondenheid aan de inhoud van de registers van de ware rechthebbende tegenover verkrijgers te goeder trouw. | |
publicatie / publiceren / gepubliceerd | faillissementsrecht, - | |
publicatie / publiceren / gepubliceerd | faillissementsrecht, zowel in geval van een faillissement als een surseance zal de uitspraak worden gepubliceerd in algemene nieuwsbladen en in de Staatscourant. Het is een juridische aanname dat na publicatie iedereen op de hoogte is van het bestaan van de insolventieprocedure. | |
publicatieplicht | rechtspersonenrecht, - | |
publicatieplicht | rechtspersonenrecht, verplichting van rechtspersonen om bepaalde gegevens (vaak financiële gegevens) openbaar te maken. | |
publicatieverplichting | burgerlijk recht, - | |
publicatieverplichting | burgerlijk recht, verplichting financiele gegevens te publiceren | |
publiekrecht | public law, rechtswetenschap | |
publiekrecht | public law, rechtswetenschap ~ regelt de inrichting van de staat en de staatsorganen en de verhouding tussen staat en burgers. | |
publiekrechtelijke rechtspersoon | public legal person / public corporation, rechtspersonenrecht | |
publiekrechtelijke rechtspersoon | public legal person / public corporation, rechtspersonenrecht ~ de Staat, provincie, gemeente, het waterschap, alsmede alle lichamen waaraan krachtens de Grondwet regelgevende bevoegdheden zijn verleend. | |
publiekrechterlijk | -, FOUTE SPELLING. Zoek publiekrechtelijk. | |
publieksrecht | -, FOUTE SPELLING. Zoek: publiekrecht. | |
publikatie (oneigen.) publicatie | publication, auteursrecht | |
publikatie (oneigen.) publicatie | publication, auteursrecht ~ het uitgeven van een geschrift. Bijv. het uitgeven van een boek. | |
publikatieplicht (oneigen.) publicatieplicht | publication duty, ondernemingsrecht | |
publikatieplicht (oneigen.) publicatieplicht | publication duty, ondernemingsrecht ~ de plicht voor ondernemers tot het publiceren van bepaalde bedrijfsgegevens. Bijv. een bedrijf dat zijn jaarcijfers moet publiceren. | |
putatieve titel | handelsrecht, - | |
putatieve titel | handelsrecht, putatief: titel bestaat alleen in de gedachten van partijen. (bron: Hijma) Bijv. De vervreemder van een goed is steeds rechthebbende gebleven omdat er geen geldige titel tot overdracht was. | |
q.e.d. | -, Latijn: quod erat demonstrandum. Wat te bewijzen was. Bijv. de feiten die met argumenten werden onderbouwd. | |
qoud non | -, FOUTE SPELLING. Zoek: quod non. | |
quaestoren | -, Latijn: penningmeesters. Bijv. de penningmeester in het bestuur van een studentenvereniging. | |
quaetio facti (oneigen.) quaestio facti | rechtstheorie, - | |
quaetio facti (oneigen.) quaestio facti | rechtstheorie, Latijn: feitelijke vraag? Bijv. de vraag in het debat waar het eigenlijk om draait. | |
qualitate qua (q.q.) | faillissementsrecht, - | |
qualitate qua (q.q.) | faillissementsrecht, Latijn: in hoedanigheid van. Bijv. de tot curator benoemde advocaat mr. Jansen verwijst in zijn processtukken naar zichzelf als mr. Jansen q.q.. | |
quanti ea res est | rechtsgeschiedenis, - | |
quanti ea res est | rechtsgeschiedenis, Latijn: zoveel als de zaak waard is. | |
qui tacet consentire videtur | silence gives consent, rechtswetenschap | |
qui tacet consentire videtur | silence gives consent, rechtswetenschap ~ wie zwijgt, stemt toe (Latijnse uitdrukking). In het Nederlans recht geldt de regel ~, hetgeen Latijn: inhoudt dat men door te zwijgen in een proces ergens in toestemt of iets erkent, in het algemeen niet. | |
quid pro quo | rechtswetenschap, - | |
quid pro quo | rechtswetenschap, Latijn: iets voor iets anders. Aanbod of opoffering in ruil voor een aanbod of opoffering van een ander. | |
Quint - Te Poel-arrest | privaatrecht, - | |
Quint - Te Poel-arrest | privaatrecht, HR 30-01-1959, NJ 1959, 548: verbintenissen die niet uit een overeenkomst voortvloeien, hoeven niet rechtstreeks voort te komen uit een wetsartikel. Uit de wet betekent dat in gevallen waarin de wet geen regeling kent, een oplossing moet worden gezocht die past in het stelsel van de wet en aansluit bij de w`l in de wet geregelde gevallen. | |
quitantie aan toonder | handelsrecht, stuk papier, met daarop de belofte een bepaalde som te betalen, datum en ondertekening; is slechts tien dagen na de dagtekening geldig. | |
quod non | advocatuur, Latijn: hetgeen niet het geval is. Door advocaten en deurwaarders in schriftelijke stukken gebruikte kreet om iets uitdrukkelijk te ontkennen. In zinsverband te begrijpen als: maar niet heus. Bijv. de wederpartij stelt dat de overeenkomst van 1 januari jl. dateert - en beroept zich daarom op (..). | |
raad van bestuur | board of directors, vennootschapsrecht ~ leidinggevend orgaan van een vennootschap dat bevoegd is de vennootschap in en buiten rechte te vertegenwoordigen en belast is met het besturen van de vennootschap. Meestal heeft een van de leden van de ~ de dagelijkse leiding over de vennootschap. | |
raad van commissarissen (RvC) | supervisory board, vennootschapsrecht ~ selecte groep personen die namens de aandeelhouders in een naamloze vennootschap toezicht houdt op het bestuur en advies uitbrengt. | |
Raad van Discipline (RvD) | advocatuur, instantie die de tuchtrechtspraak over advocaten in eerste aanleg uitoefent. In het rechtsgebied van elk Gerechtshof bevindt zich een ~, die bevoegdheid heeft over de advocaten die ingeschreven zijn bij de rechtbanken in dat gebied. | |
raad van kinderbescherming | -, Onjuiste term. Zoek: Raad voor de Kinderbescherming. | |
raad van rechtsbijstand | advocatuur, FOUTE SPELLING. Zoek Raad voor Rechtsbijstand. | |
Raad van Toezicht | advocatuur, bestuur van de Orde van Advocaten in een arrondissement met aan het hoofd de (lokale) deken. | |
Raad voor de rechtspraak (RvR) | rechtswetenschap, instantie dat fungeert als schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten, met als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen zonder daarbij zelf een rechtsprekende taak uit te oefenen. De ~ behartigt het externe gemeenschappelijk belang van de gerechten, draagt zorg voor gerechtsoverstijgende voorzieningen, houdt toezicht op bedrijfsvoering en financieel beheer en geeft voor zover nodig algemene aanwijzingen op het gebied van de bedrijfsvoering. De ~ kan een co�rdinerende, initi�rende, stimulerende, facilitaire, toezichthoudende of sturende rol vervullen en is tegelijkertijd aanspreekpunt voor en de woordvoerder van de rechtspraak in het politieke en maatschappelijke debat. | |
Raad voor het Rechtsherstel | rechtsgeschiedenis, rechtsprekende raad opgericht in 1944 die voorzag in het herstel van het financieel-economische rechtsverkeer na WO II en het terugdraaien van een aantal anti-Joodse verordeningen. Zo bepaalde de ~ in 1952 dat de commissionairs die hebben gehandeld in 'joodse' effecten 'te kwader trouw' waren geweest. De beurs dreigde voor het eerst in de geschiedenis met een staking, waarvoor de regering bijna zwichtte. De regering produceerde uiteindelijk een afkoopregeling, waarbij de joden 90 procent van de waarde van hun effecten kregen uitgekeerd. (Bron: NRC) De ~ is in 1967 opgeheven. | |
Raad voor Rechtsbijstand (RvR) | sociale advocatuur, van overheidswege gesubsidieerd rechtspersoon die belast is met toekenning van gesubsidieerde rechtsbijstand en met het toezicht op de uitvoering daarvan. | |
raadsheer / raadsheren | justice, procesrecht ~ mannelijke of vrouwelijke rechter(s) bij het Gerechtshof. | |
raadsman / (mv.) raadsmannen | counsel / solicitor, advocatuur ~ advocaat van een verdachte in strafzaken. | |
raadsvrouw | legal counsel, advocatuur ~ advocate die een verdachte of cliënt(e) bijstaat in een proces. | |
raadsvrouw / (mv.) raadsvrouwen | advocatuur, vrouwelijke advocaat van een verdachte. | |
raamovereenkomst / raamcontract | overeenkomstenrecht, hoofdovereenkomst, waarbij in hoofdlijnen de rechten en verplichtingen van een opdracht en de hieruit voortvloeiende of voortbouwende opdrachten contractueel zijn vastgelegd. | |
rabatstrook | -, een kantstrook, van ander materiaal en/of in een afstekende kleur, langs het verharde wegdek. Bijv. een parkeerhaven. | |
racisme | rechtssociologie, leer dat sommige rassen verheven zijn boven andere; rassenhaat. Het begrip ~ staat vaak synoniem aan rassendiscriminatie: het discrimineren van personen op grond van hun ras. | |
rampenfonds | contingency fund, een fonds waaruit bij rampen geput kan worden. Bijv. noodfonds dijkdoorbraak. | |
rampenplan | contingency plan, plan van maatregelen, procedures en een verdeling van verantwoordelijkheden dat wordt toegepast bij een ramp. Bijv. een plan wat te doen bij brand op het werk. | |
randvoorwaarden | conditions, rechtswetenschap ~ eisen op juridisch vlak. | |
randvoorwaarden | prior / prelimiting conditions, procesrecht ~ voorwaarden die noodzakelijk zijn bij de bepaling binnen welk kader een proces of plan zich dient te ontwikkelen. Bijv. een van de ~ voor de verwezenlijking van het bestemmingsplan was de goedkeuring door de provincie. | |
rangorde | vermogensrecht, vastgelegde volgorde waarin houders van bepaalde rechten (pand, hypotheek, uit de wet voortvloeiend voorrecht) hun vorderingen op de goederen van een schuldenaar kunnen verhalen. | |
rappel | advocatuur, waarschuwing, herinnering tot doen of nalaten. | |
rapportageplicht | mededingingsrecht, plicht van de ambtenaar om een rapport op te maken ter zake geconstateerde overtredingen van de medewerkingsplicht, financiële transparantie of concentratietoezicht. | |
rasphuis | rechtsgeschiedenis, tegen het einde van de zestiende eeuw deden de eerste commune gevangenissen hun intrede. Het ~ was een dergelijke gevangenis voor mannen, alwaar ze hout moesten raspen. | |
ratificatie van verdragen | ratification of treaties, wet- en regelgeving - politiek ~ goedkeuring van internationale verdragen door het parlement, nadat deze door de regering zijn getekend. Pas na ratificatie is het verdrag bindend voor het betreffende land. | |
ratio | ratio, latijn: zedelijke grond, beweegredenen, bijv. motief | |
rationalisme | rechtsgeschiedenis, leer van Descartes (1596-1650); de rede is bron van kennis. | |
ratione personae | rechtstheorie, op grond van de status van een persoon. | |
rauwelijks dagvaarden | to subpoena without prior notice, burgerlijk procesrecht ~ zonder vooraankondiging of voorafgaand overleg voor het gerecht slepen. | |
rayon ondernemingsrecht | -, landelijk of regionaal gebied waarbinnen een onderneming handelt. | |
recapitulatie | recapitulation, korte samenvatting van de belangrijkste informatie in een betoog e.d. | |
receptie | advocatuur, ontvangst. Bijv. hierbij bevestig ik de goede ~ van uw stukken. | |
recht | rechtsfilosofie, geheel van regels die in de samenleving van een land of regio gelden. | |
recht aan toonder | handelsrecht, betaling die louter op vertoon van een waardepapier plaatsvindt. Het ~ wordt overgedragen door het in de macht van de verkrijger te brengen. De persoon die een dergelijk waardepapier bezit, heeft ~. | |
recht der vorderingen en schulden rechtsgeschiedenis | -, leerstelling van Delbrëck dat vorderingen en schulden niet geheel kunnen worden gelijkgesteld met gewone zaken. Door hun eigen aard zouden zij een zelfstandig rechtsgebied vormen. (Verhoeven) | |
recht op privacy | privacyrecht, Engels: eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. ~ is een grondrecht; recht om met rust gelaten te worden, zowel fysiek (onaantastbaarheid menselijk lichaam, huisrecht) als informationeel (verwerking van persoonsgegevens, briefgeheim). | |
recht op rechtsbijstand | right of legal counsel, sociale advocatuur ~ bevoegdheid om zich door een professionele rechtsbijstandverlener, bijv. advocaat, te laten bijstaan. Het BUPO garandeert ~ voor iedere verdachte die wordt vervolgd. | |
recht op regenwater | burgerlijk recht, recht om het regenwater op te vangen voor gebruik of winning ter distributie. | |
recht spreken | administer justice, burgerlijk procesrecht ~ primaire eis door de eiser in een civiele procedure gesteld. Bijv. de eiser vordert als hoofdvordering het herstel van de door hem gekochte tafel. | |
recht van coöptatie | right to co-optation, rechtswetenschap ~ het recht om een persoon als lid aan te nemen. | |
recht van enquête | right of inquiry, ondernemingsrecht ~ bevoegdheid om de ondernemingskamer van het Gerechtshof te Amsterdam te vragen een onderzoek in te stellen naar het beleid en de gang van zaken van een rechtspersoon. De advocaat-generaal bij het Gerechtshof te Amsterdam kan om redenen van openbaar belang het ~ inroepen. | |
recht van gebruik en bewoning | zakenrecht, soort vruchtgebruik bestaande uit een persoonlijk en beperkt recht tot gebruik en bewoning van een woning. Het ~ kan niet vervreemd of bezwaard worden en beperkt zich tot hetgeen noodzakelijk is voor de bewoning van degene aan wie het recht werd verleend, en diens gezin. | |
recht van geërfde | rechtsgeschiedenis, begrip uit de 19de eeuw. Het ~ hield onder meer in dat men vee mocht laten grazen en plaggen voor de potstal en de schaapskooi mocht steken op de markegronden. Hierdoor kon veel dierlijk mest geproduceerd worden voor de akkers. | |
recht van klauwengang en stoppelweide | rechtsgeschiedenis, recht om vee op afgemaaide grond of onafgesloten braak liggend land te laten weiden. | |
recht van opstal / opstalrecht | superficies, zakenrecht ~ zakelijk recht om in, op of boven een onroerende zaak van een ander gebouwen, werken of beplantingen in eigendom te hebben of te verkrijgen. Door ~ wordt natrekking doorbroken. | |
recht van overpad | right of way, zakenrecht ~ erfdienstbaarheid, die inhoudt dat de eigenaar van het zgn. 'heersende erf' het recht heeft om te voet over het land van een ander (het dienende erf) te gaan. | |
recht van voorrang | vermogensrecht, preferente of voorrangsbehandeling die voortvloeit uit een bepaalde hoedanigheid. Bijv. pandhouder of hypotheekhouder. | |
recht van weg | zakenrecht, erfdienstbaarheid, dat inhoudt het recht om gebruik te maken van een weg over de grond van de buren om bijv. het eigen perceel te kunnen bereiken. | |
rechtbank van eerste aanleg | court of first instance, procesrecht ~ eerste rechtbank die een zaak behandelt. Bijv. bij moord is de rechtbank de ~, terwijl bij verkeersovertredingen dat de sector kanton zal zijn. Tegen een uitspraak van een ~ staat vaak hoger beroep open. | |
rechtelijke macht | -, FOUTE SPELLING. Zoek: rechterlijke macht. | |
rechten en plichten | rights and duties, rechtswetenschap ~ twee kanten van een rechtsverhouding. Bijv. bij koop: de een heeft de plicht om te leveren en de ander om te betalen. Spiegelbeeldig staan daar tegenover de rechten op de tegenprestaties: genot van de zaak en genot van het ontvangen geld. | |
rechter-commissaris bij faillissementen | supervisory judge, insolventierecht ~ in faillissementen wordt er door de rechtbank een rechter-commissaris benoemd, die toezicht houdt op het werk van de curator. Meer specifiek dient hij toestemming te verlenen bij rechtshandelingen of transacties die de curator wil aangaan. | |
rechter-commissaris bij surseance van betaling | supervisory judge, insolventierecht ~ in geval van surseance bestaat er geen verplichting om een rechter-commissaris te benoemen al gebeurt dat tegenwoordig bijna in alle gevallen wel. In surseance is de taak van de rechter-commissaris meer die van adviseur dan die van toezichthouder op de bewindvoerder. | |
rechterlijk bevel | judicial order / court order, procesrecht ~ bevel van de rechter om bijv. op een zitting te verschijnen of een zittingszaal wegens ordeverstoring te verlaten. | |
rechterlijk bevel tot betaling | burgerlijk procesrecht, door de kantonrechter uitgevaardigd bevel tot betaling van een bedrag aan eiser. Dit kan alleen als de vordering voortkomt uit een overeenkomst, direct opeisbaar is en het bedrag niet hoger is dan € 5000,-. | |
rechterlijk gebod | court order, rechtswetenschap ~ een bevel van de rechter een handeling uit te voeren. | |
rechterlijk verbod | injuction, rechtswetenschap ~ een bevel van de rechter een handeling niet uit te voeren. | |
rechterlijk vonnis / rechterlijke vonnissen (mv.) | judgements, burgerlijk procesrecht ~ vonnis afkomstig van de kantonrechter, rechtbank, het gerechtshof of de Hoge Raad. Bijv. het recht werd gehaald via een ~. | |
rechterlijke machtiging | procesrecht, verlof of machtiging van de rechter om iets te mogen doen. Bijv. een kind uit huis plaatsen kan slechts met ~. | |
rechter-plaatsvervanger (rechter-plv.) | procesrecht, rechterlijke ambtenaar die met rechtspraak belast is en bij de rechtbank werkzaam is. Een advocaat kan ~ zijn, een notaris niet. De ~ die tevens advocaat is zorgt er voor geen zaken te behandelen waarin zijn kantoorgenoten optreden of hebben opgetreden. Bijv. in de discussie over de nevenfunctie van advocaten als ~ ligt de nadruk op het vermijden van belangenverstrengeling en het voorkomen van de schijn van partijdigheid. | |
rechthebbende | rechtswetenschap, persoon die tot iets gerechtigd is. Bijv. ~ op de fiets is de eigenaar van die fiets. | |
rechtmatige daad | lawfull act, vermogensrecht ~ feitelijke handeling waar rechtsgevolgen aan verbonden zijn die niet in strijd zijn met het recht. Bijv. zaAKWaarneming, onverschuldigde betaling en ongerechtvaardigde verrijking. | |
rechtmatige eigenaar | vermogensrecht, persoon die zich als eigenaar over een zaak mag gedragen. | |
rechtregels | -, FOUTE SPELLING. Zoek: rechtsregels. | |
rechtsaanwijzende overeenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarin wordt bepaald welke (soort) rechtspreker bevoegd is om zich te buigen over de geschillen die uit die overeenkomst voortvloeien. | |
rechtsbekwaam | vermogensrecht, bekwaam om bepaalde rechten uit te oefenen. | |
rechtsbekwaamheid | vermogensrecht, bekwaamheid om bepaalde rechten uit te oefenen. | |
rechtsbeslissing | procesrecht, beslissing van juridische aard met zekere rechtsgevolgen. Bijv. het handelen van persoon Janssen is onrechtmatig. | |
rechtsbetrekking burgerlijk recht | -, juridische verhouding of relatie tussen partijen. Bijv. de persoonlijke ~ tussen echtgenoten wordt beheerst door Nederlands recht. | |
rechtsbewustzijn | legal awareness rechtssociologie, rechtsfilosofie, rechtsgevoel, elementair besef van goed en kwaad en van recht en onrecht. Het recht is vanuit de rechtsfilosofie te begrijpen als de neerslag van het ~, waarin het volk zijn rechts- en vrijheidsbesef tot uitdrukking brengt. | |
Rechtsboek van Den Briel | rechtsgeschiedenis, rechtsboek dat in de 15de eeuw door Jan Mathijssen werd geschreven en beschouwd wordt als een rijke bron van vaderlands recht. Het ~ geeft een goed beeld van de middeleeuwse rechtsinstellingen en van het inheemse recht, voordat dit inheemse recht onder invloed van vreemd recht kwam te staan. | |
rechtsbron in formele zin / formele rechtsbon / (mv.) rechtsbronnen in formele zin / formele rechtsbronnen / (oneigen.) formele bronnen | sources of law, rechtsfilosofie ~ rechtsregels die door de rechter moeten worden toegepast. ~ zijn: wet, verdrag, rechtspraak en gewoonte. | |
rechtscheppend | rechtssociologie, bijdragen tot het vormen van nieuw recht; nieuwe wetten maken of wetten aanpassen. Bijv. de Staten-Generaal houdt zich ~ bezig. | |
rechtsdag | burgerlijk procesrecht, dag waarop een rechtszaak mondeling of schriftelijk wordt behandeld ten overstaan van een bevoegde rechterlijke instantie | |
rechtseconomie | rechtswetenschap, wetenschap die zich bezighoudt met het toepassen van economische beginselen op het recht. | |
rechtseenheid | uniformity of law, rechtswetenschap ~ uniforme uitkomsten voor dezelfde gevallen, primair betrekking hebbend op de eenheid van gronden. Zij vindt haar begrenzing in de eis van de generaliseerbaarheid van het rechterlijk oordeel. De rechtseenheid is naast een juridische, tevens een feitelijke kwestie. Eenheid in veelvoud is daarom het maximum haalbare en meest wenselijke resultaat in het recht. (Loth); uniformiteit, eenduidigheid en voorspelbaarheid binnen het recht. Bijv. de Hoge Raad bewaakt de rechtseenheid. | |
rechtsfeit / (mv.) rechtsfeiten | juristic fact, rechtswetenschap ~ feit dat rechtsgevolgen heeft al dan niet als gevolg van menselijk handelen. Bijv. zwangerschap of onrechtmatige daad. | |
rechtsfiguur | legal concept, rechtswetenschap ~ vorm waarin het recht zich kan voordoen. (bron: Van Dale) Bijv. de ~ geregistreerd partnerschap, de ~ trust. | |
rechtsfilosofie | rechtsfilosofie, vakgebied dat uit de wijsbegeerte stamt; vooral m.b.t. het onderzoek naar de grondslagen van het recht. In de ~ heersen m.n. twee stromingen: enerzijds de leer dat de geldigheid van het recht op moraal (natuurrecht) steunt, anderzijds dat die op de wil van de wetgever berust (rechtspositivisme). | |
rechtsgang | legal procedure, procesrecht ~ verloop van de rechtspleging in een civiele dan wel strafrechtelijke procedure. | |
rechtsgebieden | area's of law, rechtswetenschap ~ juridische onderwerpen van het recht, meestal omlijnd door bepaalde wet- en regelgeving. Eén of meerdere ~ kunnen het vakgebied van een jurist vormen; geheel van regels van een deel van het recht. Bijv. staatsrecht, strafrecht en burgerlijk recht zijn aparte ~. | |
rechtsgeding | burgerlijk procesrecht, het voorleggen van een conflict ter beslechting aan een rechter. | |
rechtsgeldig rechtswetenschap | -, zoals de wet het voorschrijft. | |
rechtsgeschiedenis | rechtsgeschiedenis, vakgebied waarin onderzoek wordt gedaan naar de oorsprong en geschiedenis van het recht. Bijv. Romeins recht is een onderdeel van ~. | |
rechtsgeschillen | procesrecht, aan de rechter of arbiter onderworpen geschillen m.b.t. de uitleg en correcte toepassing van een rechtsregel. Bijv. een wet. | |
rechtsgevolgen | legal consequences, vermogensrecht ~ gevolgen die door het recht aan bepaalde feiten of handelingen worden verbonden. Bijv. een rechtshandeling vereist een op een rechtsgevolg gerichte wil. | |
rechtsgoed | rechtswetenschap, door de rechtsorde beschermde belangen. Bijv. openbare orde, rust (privacy) en eigendom. | |
rechtsgronden | legal ground, burgerlijk recht ~ juridische basis. Eén of meerdere rechtsregels (bijv. uit het Burgerlijk Wetboek) waarop feiten en omstandigheden worden gebaseerd. Bijv. de interieurverzorgster die een vaas laat vallen kan een schadevergoedingsactie verwachten op de ~ wanprestatie en onrechtmatige daad. | |
rechtsgrondslag | procesrecht, juridische basis van een recht of procedure. | |
rechtshandeling juridical act | vermogensrecht, verklaring van een bevoegd en bekwaam persoon dat een bepaald rechtsgevolg heeft. Bijv. plaatsing van een handtekening onder een overeenkomst waardoor de verbintenis ontstaat om een zaak te leveren. | |
rechtshandelingsbekwaamheid | vermogensrecht, bevoegdheid van natuurlijke personen om rechtshandelingen te mogen verrichten. Bijv. in beginsel bezit iedere volwassene ~ om zaken te kopen, zonder dat de koopovereenkomst kan worden aangetast. | |
rechtshistorische interpretatie | rechtsgeschiedenis, uitleg van de geschiedenis van het recht door te onderzoeken hoe het is ontstaan. | |
rechtshulp | legal aid, advocatuur ~ hulp bestaande uit het geven van juridische adviezen en processuele bijstand. | |
rechtsinformatica | informaticarecht, rechtsinformatica zoekt naar een manier om juridische kennis onder te brengen en toepasbaar te maken door ontwikkeling van intelligente computersystemen. | |
rechtsingang / venue en court | burgerlijk procesrecht, voorgeschreven wijze waarop een zaak bij het gerecht aanhangig wordt gemaakt. | |
rechtskeuze | burgerlijk procesrecht, keuze die partijen maken voor de toepasselijkheid van een bepaald rechtsstelsel (bijv. Nederlands recht) op hun zakelijke verhouding (contract). | |
rechtskundig adviseur / (mv.) rechtskundig adviseurs | advocatuur, persoon die advies geeft in juridische zaken. Dat kan een advocaat of jurist zijn, maar ook eender wie. De titel ~ is namelijk niet beschermd. De ~ hoeft geen meester in de rechten te zijn. Een persoon kan immers rechtskundig zijn zonder rechtsgeleerde studie. | |
rechtsmacht | jurisdiction, burgerlijk procesrecht ~ de relatieve bevoegdheid van de rechter. Veelal heeft de rechter de woonplaats van gedaagde in dagvaardingsprocedures of die van verzoeker in verzoekschriftprocedures. | |
rechtsmiddelen | burgerlijk procesrecht, gerechtelijke procedure die openstaat tegen rechterlijke beslissingen. De gewone ~ zijn: hoger beroep, verzet en cassatie; de buitengewone ~ zijn: derdenverzet, rekest-civiel, herziening en cassatie in het belang van de wet. Bijv. tegen een vonnis in eerste aanleg staat het ~ hoger beroep open. | |
rechtsnorm | verbintenissenrecht, vaak wettelijk voorschrift dat een bepaalde relatie tussen personen beheerst. Bijv. wie levert moet dat met zorg doen. | |
rechtsobject | vermogensrecht, voorwerp van recht, namelijk zaken en rechten. | |
rechtsopvolger | rechtspersonenrecht, de (rechts)persoon die in de rechten en verplichtingen van zijn voorganger is getreden. Bijv. toen telecombedrijf Telfort B.V. als O2 B.V. verder ging, was O2 de ~ van Telfort. | |
rechtsorde | rechtsfilosofie, maatschappelijke orde die op het recht is gebaseerd. | |
rechtsoverwegingen | rechtswetenschap, juridisch argument dat aan de rechterlijke uitspraak ten grondslag ligt. | |
rechtspersonenrecht | the law of legal persons, rechtspersonenrecht ~ rechtsgebied uit boek 2 Burgerlijk Wetboek; vooral m.b.t. de oprichting, het bestuur, de (jaarlijkse) verplichtingen en de ontbinding van verenigingen, waarborgmaatschappijen, besloten en naamloze vennootschappen en stichtingen en de rechtsvorm van publiekrechtelijke rechtspersonen en kerkgenootschappen. | |
rechtspersoon / rechtspersonen | legal person / incorporation, rechtspersonenrecht ~ niet-natuurlijk persoon; onderneming of instelling die net zoals een natuurlijk persoon als rechtssubject kan deelnemen aan het (economisch) verkeer. Bijv. Van Lanschot Bankiers N.V. | |
rechtspersoonlijkheid | corporate capacity, rechtspersonenrecht ~ hoedanigheid waardoor zelfstandig aan het rechtsverkeer kan worden deelgenomen. Bijv. de Staat, provincies, gemeenten bezitten ~. | |
rechtsplicht | right duty, verbintenissenrecht ~ een in rechte afdwingbare plicht. Bijv. het vergoeden van schade bij onrechtmatige daad. | |
rechtspluralisme | rechtsfilosofie, systeem waarbij wordt uitgegaan van de principiële gelijkwaardigheid van uiteenlopende rechtsstelsels. | |
rechtspositivisme | rechtsfilosofie, leer die vooronderstelt dat het recht slechts bestaat uit regels die de wetgever uitvaardigt. | |
rechtspositivist | rechtsfilosofie, persoon die ervan uitgaat dat een absoluut geldig recht niet bestaat en het recht slechts van de wetgever afkomstig kan zijn. Volgens de ~ kan kennis van het recht alleen worden verkregen door bestudering van de wet en blijft het recht dat in strijd is met beginselen van rechtvaardigheid niettemin recht. | |
Rechtspraak van de Week (RvdW) | advocatuur, vakblad voor rechtsgeleerde omni practici met actuele jurisprudentie en artikelen. | |
rechtspraktijk | legal practice, rechtswetenschap ~ wijze waarop het recht doorgaans wordt toegepast; op het recht betrekking hebbend werk van de rechter, advocaat, notaris en gerechtsdeurwaarder professionele toepassing van het recht. Bijv. advocaten oefenen de ~ uit. | |
rechtsrealisme | right realism, rechtsfilosofie ~ Amerikaanse school die geloofde in maakbaarheid en optimistisch vertrouwen in democratie en wetenschap. Bijv. New Deal van Roosevelt. | |
rechtssubjecten | subjects, rechtssociologie ~ dragers van rechten en plichten. Bijv. natuurlijke personen en rechtspersonen. | |
rechtstheorie / rechtstheoretisch | rechtsfilosofie, de rechtswetenschap theoretisch benaderd, dus op zuiver juridische fundamenten. | |
rechtstitel | vermogensrecht, de rechtsverhouding die aan zaaksoverdracht ten grondslag ligt. | |
rechtsuitwijzing | zakenrecht, het door de rechter laten vaststellen van de rechtspositie van een registergoed, bijv. een huis of groot schip, of het recht dat een persoon daarover kan uitoefenen. | |
rechtsverfijning | rechtstheorie, het verfijnen van een rechtsvoorschrift doormiddel van een uitleg, waardoor het recht minder ruim uitgelegd kan worden. | |
rechtsverhouding legal relationship | vermogensrecht, juridische verhouding of relatie tussen partijen. Bijv. de ~ tussen partijen wordt beheerst door Nederlands recht. | |
rechtsverkeer | rechtssociologie, handelsverkeer; de normen en waarden die daarbinnen gelden. | |
rechtsverkrijgende | vermogensrecht, persoon die een zaak verkrijgt en daarover mag beschikken. | |
rechtsverkrijging | obtain of right, vermogensrecht ~ juridische verkrijging; wijze waarop men rechthebbende (van een goed) kan worden. Bijv. erven is een ~ onder algemene titel. | |
rechtsvermoedens | burgerlijk procesrecht, vermoeden dat, behoudens tegenbewijs, wettelijk als feit wordt aangenomen en waaraan rechtsgevolgen kunnen worden verbonden. Bijv. vermoeden van overlijden. | |
rechtsverwerking | verbintenissenrecht, door eigen handelen of nalaten geen beroep meer kunnen doen op een (wettelijk) recht. Bijv. door niet binnen bekwame tijd na ontdekking van een gebrek te protesteren. | |
rechtsvinding | rechtsfilosofie, in geval een wettelijke bepaling ontbreekt stelt de rechter zelf een rechtsregel vast, waarop hij zijn oordeel baseert. | |
rechtsvoorganger / rechtsvoorgangster (v,) | rechtspersonenrecht, de (rechts)persoon die eerst de rechten en verplichtingen droeg; rechtspersoon die al bestond vóórdat een organisatorische verandering plaatsvindt, een rechtsopvolger bestaat ná een organisatorische verandering. Bijv. toen telecombedrijf Telfort B.V. als O2 B.V. verder ging, was Telfort de ~ van O2. | |
rechtsvordering claim | vermogensrecht, eis die degene die daarbij voldoende belang heeft bij het gerecht indient. | |
rechtsvormen | ondernemingsrecht, de in het Nederlands recht bekende ondernemingsvormen van natuurlijke personen en rechtspersonen. Bijv. eenmanszaak resp. besloten vennootschap of naamloze vennootschap. | |
rechtsvorming | rechtsfilosofie, formulering van regels, zodanig dat door die formulering tevens is bepaald welke feiten van het voorliggende geval relevant zijn en zodanig dat de beslissing als een concreet voorschrift daaruit voortvloeit (H. Franken). | |
rechtsvraag | issue of law, rechtsfilosofie ~ vraag hoe een bepaalde wettelijke regel moet worden uitgelegd of in welk juridisch kader feiten en omstandigheden moeten worden geplaatst teneinde het geschil te kunnen oplossen. De ~ kan in hoogste instantie door de Hoge Raad worden beantwoord. Dit geldt evenwel niet voor feitelijke vragen. | |
rechtsweigering | prcesrecht, situatie waarin een rechter weigert om een uitspraak te doen in een bij hem aanhangig gemaakte zaak. Bijv. door aanvoering van het stilzwijgen, de duisterheid of de onvolledigheid van de wet; ~ verplicht de rechter tot vergoeding van kosten, schaden en interessen. | |
rechtswetenschap | jurisprudence, rechtswetenschap ~ wetenschap die zich bezighoud met alle facetten van het recht. Bijv. de hoogleraar houdt zich bezig met ~. | |
rechtszaak / rechtszaken | law case, procesrecht ~ gerechtelijke procedure. | |
rechtszekerheidsbeginsel | principle of legal certainty, rechtsfilosofie ~ beginsel dat de overheid rekening dient te houden met de opgewekte verwachtingen bij burgers zodat daarin geen abrupte wijziging komt, met uitzondering van dringende noodzaak. | |
rechtvaardigheid | rechtsfilosofie, persoonlijke beleving van hetgeen juist en eerlijk (fair) is; rechtschapen zijn, zonder aanzien des persoon optreden. Codificatie van de aanvullende of derogerende werking van redelijkheid en billijkheid is ontstaan uit oogpunt van ~. | |
rechtvaardigheidsgrond | overeenkomstenrecht, uitsluitingsgrond voor een onrechtmatige daad. bijv. noodtoestand, toestemming van de benadeelde, wettelijk voorschrift en bevoegd gegeven ambtelijk bevel. | |
rechtverkrijgende | vermogensrecht, persoon die in enig recht, enige rechtsverhouding als opvolger van een ander optreedt. Bijv. onder algemene titel of onder bijzondere titel. | |
rechtwinkel | -, FOUTE SPELLING. Zoek: rechtswinkel. | |
rechtzaak | -, FOUTE SPELLING. Zoek: rechtszaak. | |
rechtzekerheidsbeginsel | -, FOUTE SPELLING. Zie rechtszekerheidsbeginsel | |
recipiéren / gerecipieerd | rechtswetenschap, onthalen; opnemen. Bijv. het zgn. 'Rooms-Hollandse recht' is de eigenaardige mengvorm van ~ Romeins en nationaal recht. | |
reciprociteitsbeginsel | intellectuele eigendomsrecht, beginsel dat onder omstandigheden van gelijkheid mag worden afgeweken. Bijv. de Berner Conventie staat aan de aangesloten landen toe om onder omstandigheden af te wijken van het assimilatiebeginsel en bescherming onder het nationale recht slechts te verlenen op basis van wederkerigheid. | |
reclamant | zakenrecht, persoon die teruggave of afgifte van een bepaalde zaak vordert; persoon die een bezwaarschrift heeft ingediend. Bijv. tegen de gemeente. | |
Reclame Code Commissie (RCC) | mediarecht, commissie die beoordeelt of adverteerders en anderen die verantwoordelijk zijn voor het maken van reclame, zich aan de Reclame Code hebben gehouden. Eenieder die meent dat reclame in strijd is met de Reclame Code, kan bij de ~ een klacht indienen. De Commissie beoordeelt, na de adverteerder te hebben gehoord, of de reclame in strijd is met de Reclame Code. De ~ kan ook reclame beoordelen zonder dat daarover bij haar een klacht is ingediend. De ~ bestaat uit vijf leden. (RCC) | |
Reclameraad | advertising Standards Authority mediarecht, door de overheid ingestelde raad die belast is met het toezicht op de naleving van de door de overheid opgestelde richtlijnen voor de etherreclame. | |
reclamerecht | mededingingsrecht, geheel van regels m.b.t. het maken van reclame. Vooral de Reclame Code Commissie buigt zich over het ~. | |
recognitie | rechtsgeschiedenis, nog steeds in ambtelijke kringen gebruikte benaming uit de 16e-17e eeuw voor de periodieke betaling van een erkenning van een (eigendoms)recht of andere kleine prestatie. Bijv. de akte uit 1676 waarbij de raden en meesters van de Rekeningen der Domeinen van de Staten van Holland en West-Friesland Adriaan Pauw, heer van Bennebroek toestemming geven tot het leggen en oprichten van een vogelkooi te Bennebroek op een stuk land van 4 morgen groot aan de kant van het Haarlemmermeer, genaamd het Rottegat, tegen een jaarlijkse ~ van 3 pond. | |
recommanderen / gerecommandeerd | rechtswetenschap, aanbevelen (aangetekend versturen van post) | |
reconvalescentie | rechtswetenschap, herstel van een gebrek. Bijv. ~ in een beschikking of regeling. | |
reconventie | counter-claim, burgerlijk procesrecht ~ procedure waarin de tegenclaim van een gedaagde aan de orde is. De gedaagde moet de ~ bij zijn reactie (antwoord) op de dagvaarding starten. | |
reconventioneel | burgerlijk procesrecht, hetgeen betrekking heeft op een tegenclaim. | |
reconventionele eis / reconventionele vordering | burgerlijk procesrecht, tegeneis of tegenclaim die de gedaagde (eiser in reconventie) tegelijk met zijn reactie op de dagvaarding indient. | |
rectificatie / rectificeren / gerectificeerd | rectification, verbintenissenrecht ~ herstel van een fout; in geval van een onrechtmatige daad kan de rechter een gedaagde veroordelen tot publicatie van een ~. | |
redactie / redigeren / geredigeerd | to draft, advocatuur ~ onder woorden brengen, opstellen van teksten; ontwerpen, schrijven. | |
redelijke termijn | reasonable period of time, procesrecht ~ tijdsverloop waarbinnen de overheid voortvarend en zonder onredelijke vertraging heeft opgetreden of tot vervolging is overgegaan. Het EVRM schrijft voor dat berechting binnen een ~ plaatsvindt; termijn van doorgaans max. twee jaren waarbinnen een straf- of bestuurszaak tegen een burger moet zijn afgedaan. Dit ter voorkoming van onredelijke vertraging. Volgens vaste rechtspraak van het Europese Hof begint in strafzaken de termijn te lopen vanaf het moment dat er sprake is van een criminal charge: het moment dat jegens de betrokkene een handeling is verricht waaraan deze in redelijkheid de verwachting heeft kunnen ontlenen dat het Openbaar Ministerie een strafvervolging tegen hem zal instellen. Bijv. het moment waarop een verdachte voor het eerst door de politie is verhoord. Het eindpunt ligt op het moment dat er aan de strafvervolging definitief een einde is gekomen. Bij de beantwoording van de vraag of in een bepaald geval de redelijke termijn is overschreden, wordt door de rechter een aantal criteria gehanteerd, zoals de ingewikkeldheid van de zaak, het gedrag van de verdachte, de houding van de justitiële autoriteiten en de positie van de verdachte. | |
redelijkerwijs | rechtswetenschap, met verstand geredeneerd; billijkheidshalve. Bijv. de inlichtingen worden op zodanige wijze verstrekt dat redelijkerwijs zeker is dat de betrokkene deze naar haar inhoud heeft begrepen (cit. Embryowet). | |
redelijkheid en billijkheid | reasonableness and equity, vermogensrecht ~ verwijzing naar maatstaven van ongeschreven recht die op rechtsverhoudingen een aanvullende of beperkende werking kunnen hebben. | |
redenering a contrario / contrair redeneren | argumentum a contrario / a contrario argument / argument from the contrary, rechtsfilosofie ~ vorm van redeneren waarbij een regel als specifiek voor het geregelde geval wordt beschouwd en dus niet in vergelijkbare gevallen geldt. | |
redenering naar analogie / analoog redeneren | interpretation by analogy, rechtsfilosofie ~ vorm van redeneren waarbij een regel in een vergelijkbaar, maar niet geregeld geval wordt gehanteerd. | |
redhibitoria actio | overeenkomstenrecht, Latijn: de door de koop veroorzaakte kosten terugkrijgen; de koper heeft de ~ ingesteld tegen de verkoper, en daarmee krijgt hij de koopprijs terug als hij de zaak terruggeeft. | |
reële executie | real execution, executierecht ~ tenuitvoerlegging van een vonnis zonder dat de schuldenaar aan die tenuitvoerlegging zijn medewerking verleent. Bijv. beslag leggen op de inboedel en die aansluitend openbaar verkopen teneinde daaruit de vordering van de schuldeiser te voldoen. | |
reële overeenkomst | real agreement, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst die pas tot stand komt na geopenbaarde wilsuiting én overdracht van de (gekochte) zaak. | |
referendaris | head of department, rechtswetenschap ~ de hoofdambtenaar bij onder andere een departement. Bijv. de ~ bij de Dienst van de Mijnbouw in Bando | |
referentie / refereren / gerefereerd | rechtswetenschap, verwijzen. Bijv. ~ vragen in het kader van een sollicitatie. | |
referentiekader | rechtswetenschap, normen en waarden waarnaar een persoon zich in zijn handelen en opvattingen richt. | |
referentieprijs | handelsrecht, de gebruikelijke prijs. | |
referte / refereren / gerefereerd | burgerlijk procesrecht, conclusie van een partij die inhoudt dat hij geen bezwaren tegen een vordering of verzoek aanvoert en de zaak aan het oordeel van de rechter overlaat; zich conformeren aan hetgeen de rechter zal beslissen. Bijv. de vrouw heeft zich bij verweerschrift ~ aan het oordeel van de rechtbank ten aanzien van het verzoek tot echtscheiding. | |
reflexwerking | rechtsfilosofie, toepassing van een wet of regel op personen voor wie die wet of regel oorspronkelijk niet was bedoeld. Bijv. de kantonrechter stelt vast dat art. 2 lid 12 van de Wet Aanpassing Arbeidsduur (WAA) voorschrijft dat de wet niet geldt voor bedrijven die minder dan tien werknemers in dienst hebben. Daarom heeft die wet geen ~ voor kleine bedrijven. | |
regarderen / geregardeerd | rechtswetenschap, betreffen, aangaan. Bijv. wat de werknemer thuis doet ~ de werkgever niet. | |
regelend recht / aanvullend recht / ius despositum | permissive law, burgerlijk recht ~ rechtsregels die de verhouding tussen partijen regelen voor zover daarover niets is overeengekomen. | |
regeringscommissaris | mediarecht, toezichthouder op de naleving van de bij of krachtens de Mediawet gestelde bepalingen. De ~ kan aanwijzingen geven die bindend zijn voor de instellingen die zendtijd hebben verkregen, alsmede voor de wereldomroep. | |
regiecontract | overeenkomstenrecht, overeenkomst waarbij een persoon bepaalde werkzaamheden moet uitvoeren tegen een onkostenvergoeding, vermeerderd met een overeengekomen percentage van die uitgaven voor winst en indirecte kosten; wordt gebruikt in gevallen waarbij de totale hoeveelheid van de prestaties, die van de (bouw)aannemer worden verlangd, vooraf niet bekend zijn. Bijv. is er sprake van detachering, dan wordt er allereerst een ~ opgesteld tussen opdrachtnemer en de opdrachtgever. | |
Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening (RDA) | rechtsgeschiedenis, hoofd van het Regionaal Bureau voor de Arbeidsvoorziening en verantwoordelijk met een aantal wettelijke bevoegdheden, waaronder het verlenen van een ontslagvergunning. Sinds de reorganisatie in de sociale zekerheid is de ontslagtaak van de ~ overgegaan naar de afdeling juridische zaken voor het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI). Ontslagaanvragen van werkgevers moeten altijd via het CWI gaan. | |
register | rechtswetenschap, voortdurend bijgehouden bestand met gegevens over personen of zaken. Bijv. kadaster, hypotheekregister. | |
registergoederen | registered property, vermogensrecht ~ zaken waarbij in geval van overdracht of vestiging een inschrijving in een daartoe bestemd openbaar register noodzakelijk is. Bijv. een groot schip en burgerluchtvaartuig zijn ~. | |
registrar | Engels recht, Engels: ambtenaar van de burgerlijke stand. | |
registrar | internetrecht, Engels: bedrijf dat domeinnamen mag registreren bij de Stichting Domeinnaamregistratie Nederland (SIDN). Bijv. XS4all is ~. | |
registratie / registreren / geregistreerd | registration, rechtswetenschap ~ het opnemen en bewerken van gegevens, bijv. in een register of gegevensbestand. | |
Reglement van Orde | standing orders, ondernemingsrecht ~ geheel van voorschriften van de werkwijze en de orde op de vergaderingen van een bedrijf, meestal door het bedrijf zelf vastgesteld. Bijv. de onderneming stelt een ~ op. | |
reglementair | rechtswetenschap, in overeenstemming met de voorgeschreven regels. | |
reglementen | rechtswetenschap, regelingen die van ondergeschikt belang zijn. Bijv. huishoudelijke ~; in tegenstelling tot wetten. | |
regres verbintenissenrecht | -, verhaal van de hoofdelijk aangesproken schuldenaar op zijn medeschuldenaren om (gedeeltelijke) terugbetaling te eisen van hetgeen hij aan de schuldeiser heeft betaald. | |
regresrecht verbintenissenrecht | -, recht van de hoofdelijk aangesproken schuldenaar om (gedeeltelijke) terugbetaling te eisen van zijn medeschuldenaren. | |
regresvordering | verbintenissenrecht, terugvordering op de schuldenaar van hetgeen voor hem werd betaald. Bijv. de borg die de lening heeft afbetaald, heeft ~ op de geldlener (diegene voor wie hij borg stond). De hoofdelijk schuldenaar die de volledige schuld heeft ingelost, heeft een ~ op zijn medeschuldenaar voor het deel dat hem aangaat. | |
rehabilitatie / rehabiliteren / gerehabiliteerd | faillissementsrecht, eerherstel na faillissement. Nadat een faillissement met een akkoord met de erkende schuldeisers is geëindigd, mag de schuldenaar een verzoek van ~ inleveren bij de rechtbank, die het faillissement heeft berecht. De schuldenaar moet bij dat verzoek bewijzen dat alle erkende schuldeisers, ten genoegen van elk hunner, zijn voldaan. De rechtbank spreekt de ~ in het openbaar uit. | |
reikwijdte | range, rechtswetenschap ~ gebied waartoe het recht reikt. Bijv. reikwijdte van het tweede lid van artikel 359 Sv. | |
reisovereenkomst | travel contract, overeenkomstenrecht ~ de overeenkomst waarbij een reisorganisator zich jegens zijn wederpartij verbindt tot het verschaffen van een door hem aangeboden van te voren georganiseerde reis die een overnachting of een periode van meer dan 24 uren omvat alsmede ten minste twee van de volgende diensten: (1) vervoer, (2) verblijf en (3) een andere niet met vervoer of verblijf verband houdende, toeristische dienst die een significant deel uitmaakt van de reis. | |
rekening / nota | bill, handelsrecht ~ opgave van geleverde goederen en/of diensten en van het bedrag dat daarvoor betaald moet worden. | |
rekening en verantwoording | to account for, vermogensrecht ~ in verschillende situaties voorkomend verslag dat moet worden gedaan aan rechthebbende of vertegenwoordigde(n) met betrekking tot het beheer dat is gevoerd over het vermogen of met betrekking tot het bestuur dat is gevoerd over een rechtspersoon. Bijv. de bewindvoerder legt rekening en verantwoording af aan de onder bewindgestelde of de kantonrechter. | |
rekening van bewind | insolventierecht, het jaarlijks en aan het einde van het bewind afleggen van rekening en verantwoording van de bewindvoerder aan de betrokkene in bijzijn van de kantonrechter. Er zij geen speciale wettelijke bepalingen over de inhoud van de rekening en verantwoording, de inhoud is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. | |
rekening-courant (RC) | ondernemingsrecht, regelmatige boeking en liquidatie van schulden en vorderingen tussen twee personen, speciaal bij een bank, meestal met renteberekening volgens gemiddelden; wederzijdse vorderingen worden direct met de schulden verrekend en slechts een eventueel batig saldo is verschuldigd. | |
rekenprocedure | burgerlijk procesrecht, doen van rekening en verantwoording. De ~ dient te worden gevolgd als er werkelijk beheer c.q. vermogensrechtelijk beleid is gevoerd. | |
rekest / request / petitie / verzoekschrift (vzs) | petition, burgerlijk procesrecht ~ schriftelijk stuk waarmee een verzoekschriftprocedure bij het gerecht wordt ingeleid. Bijv. bij een ~ gaat het vaak niet om de beslechting van een geschil, maar om vaststelling van verhoudingen tussen tussen echtelieden, ouders en kinderen, etc.. | |
rekwestrant / rekestrant / requestrant / verzoeker | petitioner, burgerlijk procesrecht ~ natuurlijk of rechtspersoon die een verzoekschrift bij het gerecht indient; persoon die een verzoekschriftprocedure inleidt. Bijv. de man die een echtscheiding start is de ~, zijn vrouw is de gerekwestreerde. | |
relatie / relateren / gerelateerd | rechtswetenschap, verwant of gekoppeld zijn aan; in verhouding staan tot. | |
relatief bevoegd / relatief competent / betrekkelijk bevoegd | burgerlijk procesrecht, bevoegd om een geschil in behandeling te nemen is een plaatsbepaalde rechter van een bepaalde soort. Bijv. de rechtbank te Amsterdam of te Utrecht; het Hof Den Bosch of Arnhem. | |
relatief recht / vorderingsrecht | right of action, verbintenissenrecht ~ recht van een rechthebbende op een doen of nalaten van een bepaalde persoon of groep. Bijv. rekening houden bij een bepaalde bank; recht om een bepaalde schuld te innen of schadevergoeding of genoegdoening anderszins van een ander te eisen. | |
relatieve competentie / relatieve bevoegdheid / betrekkelijke bevoegdheid | territorial jurisdiction, burgerlijk procesrecht ~ regels van ~ geven aan in welke plaats een gerechtelijke procedure moet worden gestart. Als hoofdregel van ~ geldt dat de gedaagde in het ambtsgebied van de rechter woont. | |
relatieve nietigheid | burgerlijk recht, nietigheid van een rechtshandeling die door een partij moet worden ingeroepen. | |
relatieve rechten | personal right, verbintenissenrecht ~ begrensde aanspraken die (slechts) tegenover bepaalde personen kunnen worden uitgeoefend. Bijv. contractuele rechten. | |
relatieve verjaringstermijn | burgerlijk recht, tijdsverloop waarna een recht verloren gaat of ontstaat, dat bepaald wordt door wanneer iemand met een feit bekend is geworden (en niet door wanneer een gebeurtenis heeft plaatsgehad). Bijv. de ~ voor vorderingen tot schadevergoeding is 5 jaar. | |
relativeren | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. In perspectief plaatsen waardoor een gematigd standpunt ontstaat. | |
relevante wetsartikelen | relevant sections, rechtswetenschap ~ wetsartikelen die van betekenis zijn, die ter zake doen. | |
religieuze tradities | religious traditions, rechtswetenschap ~ van generatie op generatie overgeleverde gewoonten die te maken hebben met de godsdienst van iemand. | |
remboursregres | overeenkomstenrecht, verhaal uitgeoefend door de wisselschuldenaar die ter voldoening aan zijn regresplicht de wissel voldaan heeft op degenen die tegenover hem regresplichtig zijn. | |
remise | procesrecht, uitstel voor procestermijnen. | |
rendant / rentmeester | verbintenissenrecht, persoon die de financiële zaken van een ander beheert. | |
rentmeester | rechtsgeschiedenis, soort belastingontvanger in de Middeleeuwen. De taak van de landsheerlijke ~ bestond vnl. uit het innen van pachten, tijnsen, tolgelden, belastingen enz. Daarnaast nam de ~ voor de landsheer bezit van de aan- of opwassen van een rivier. Hij 'bezette' in feite nieuw land. | |
renversaal | overeenkomstenrecht, tegenbrief, geschrift strekkende tot aanvulling, wijziging of herroeping van een eerdere overeenkomst; een ~ kan aan derden die haar niet konden kennen niet worden tegengeworpen. | |
renvooiprocedure | faillissementsrecht, procedure tijdens een faillissement die zonder dagvaarding op verwijzing van de rechter-commissaris bij de rechtbank wordt ingesteld en die de betwisting van ingediende vorderingen betreft. | |
reparatieregistratie | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
repliek in oppositie | reply in opposition, burgerlijk procesrecht ~ reactie van de eiser in oppositie op het antwoord in oppositie, overeenstemmend met de conclusie van dupliek. | |
reportage | rechtswetenschap, met feiten en argumentatie onderbouwd verslag. | |
representant | repersentative, rechtswetenschap ~ de vertegenwoordiger van iets of iemand. | |
representativiteit | representativity, ondernemingsrecht ~ een indruk geven van. Bijv. organisaties worden op hun ~ getoetst; | |
repressief systeem | rechtssociologie, systeem dienend om te onderdrukken of te beteugelen. | |
reproductie / reproduceren / gereproduceerd | intellectuele eigendomsrecht, verveelvoudiging; kopie; nagemaakt goed. | |
reproduktierecht | right of reproduction, auteursrecht ~ het recht om te reproduceren, vermenigvuldigen. Bijv. zonder toestemming van de uitgever mag dat boek niet worden gereproduceerd. | |
reprorecht | auteursrecht, het recht om auteursrechtelijk beschermd werk te mogen kopiëren voor louter eigen gebruik. Bijv. voor een studie. | |
repudiatie | burgerlijk recht, erkennen. Bijv. het erkennen van een aankoop. | |
reputatieschade architecten | intellectuele eigendomsrecht, schade aan de goede naam (reputatie) van architecten van bouwwerken die zonder toestemming van die architecten worden verbouwd of aangebouwd. Bijv. in hoger beroep heeft het Hof van Arnhem archtect ir. E.J. Jelles gelijk gegeven in zijn stelling dat sloop van auteursrechterlijk beschermd werk valt onder het begrip aantasting. Het Hof vindt dat er geen sprake is van reputatieschade voor de architect omdat bij de belangenafweging het belang van de gemeente bij de sloop zwaarder moet wegen. Jelles is in cassatie gegaan bij de Hoge Raad omdat hij van mening is dat bij reputatieschade geen plaats is voor een belangenafweging en dat het Hof daarbij een onjuiste maatstaf heeft gebruikt. (2003) | |
request civiel | burgerlijk procesrecht, verzoek om herroeping van een vonnis waartegen geen beroep, cassatie of verzet meer mogelijk is, kan alleen in bepaalde uitzonderlijke gevallen. Bijv. bij na de uitspraak ontdekt bedrog. Zie ook art. 394 oud Rv. | |
requirant / rekwirant | requisitionist, burgerlijk procesrecht ~ procespartij die zijn vordering tegen de wederpartij aan het gerecht voorlegt. De deurwaarder verwijst in het exploot van de dagvaarding naar de eiser als zijnde de ~. | |
res derelicta | zakenrecht, Latijn: prijsgegeven zaak. Een zaak die geen eigenaar meer heeft; eigenaar heeft zijn eigendom prijsgegeven (derelicta). Bijv. een oud meubelstuk, dat als grofvuil op straat wordt gezet, is een ~, omdat het is prijsgegeven. | |
res nullius | zakenrecht, Latijn: roerende zaak die aan niemand toebehoort. Wie ~ in bezit neemt verkrijgt daarvan het eigendom. | |
res publica | rechtsgeschiedenis, Latijn: publieke zaak. Uit ~ stamt de term 'republiek' voort. | |
reserve / reserves (mv.) | vennootschapsrecht, balanspositie; deel van het eigen vermogen dat het geplaatst kapitaal overstijgt. | |
residuair | rechtswetenschap, hetgeen bij een erfenis of faillissement een overschot vormt na betaling van alle schulden en kosten. | |
residurecht | residue, rechtswetenschap ~ recht dat als een soort restbak datgene regelt dat nergens anders is geregeld; recht dat geldt als vangnet voor zaken niet nergens anders zijn geregeld. | |
respectievelijk | respectively, rechtswetenschap ~ bijwoord: achtereenvolgens. Bijv. de advocaat van het slachtoffer en die van de schadeveroorzaker bepleitten gisteren ~ maximale en minimale schadevergoeding. | |
respijt | rechtswetenschap, uitstel; geschonken gelegenheid om iets in orde te maken. | |
ressorteren onder / geressorteerd onder | resort, procesrecht ~ behoren tot de jurisdictie of het rechtsgebied van. Bijv. in het belang van de dienst worden aan het Hof van Justitie ambtenaren en andere personeelsleden verbonden. Zij ~ de griffier, onder het gezag van de president. (cit. Europese Grondwet) | |
restatement of the law | Amerikaans recht, Engels: herformulering van de wet. De systematische samenvatting van case law (rechtspraak) in de Verenigde Staten, met noten, door de American Law Institute. De ~ wordt veel geciteerd in Amerikaanse rechtszaken en is daarom een gezaghebbende bron. | |
restatements | restatements, ondernemingsrecht ~ aanpassingen van reeds gepubliceerde balansen. Bijv. het aanpassen van een reeds gepubliceerde jaarrekening. | |
restitutie / restitueren / gerestitueerd | verbintenissenrecht, terugbetaling. Bijv. de waarborgsom wordt volledig ~ wanneer het gehuurde voertuig op de vooraf afgesproken locatie, datum en tijd, zonder schade wordt afgegeven. | |
restoratieve rechtspleging / herstelrecht | restorative justice, rechtssociologie ~ helende rechtspleging, waarbij er een dialoog plaatsvindt tussen dader en 'samenleving'. Bij ~ worden vergeving en herstel boven de andere doelen van strafrechtpleging (vergelding of afschrikking) gesteld. Op Europees, maar ook op het niveau van de Verenigde Naties, zijn besluiten genomen die ruimte bieden voor het ruimer inzetten van ~. | |
restrictieve uitleg / restrictief uitleggen / restrictief uitgelegd / restrictieve interpretatie / restrictief interpreteren / restrictief geïnterpreteerd | restrictive explanation, rechtsfilosofie ~ - beperktere, engere uitleg of interpretatie aan een wettekst of clausule geven dan zoals het in het gewone taalgebruik wordt begrepen. Bijv. de ~ van de Pauliana-bepalingen van art. 42 lid 1 jo. lid 2 Fw door de Hoge Raad (HR 16 juni 2000, NJ 2000, 578). | |
resultaatsverbintenis / resultaatsverplichting | duty to achieve a given result, verbintenissenrecht ~ de schuldenaar moet een contractueel vastgelegd resultaat bereiken. Zo niet dan schiet hij tekort. | |
resumeren | rechtswetenschap, kort samenvatten. Bijv. het verkort voorlezen van de notulen. | |
retentierecht right of retention | vermogensrecht, vorm van verhaalsrecht dat aan de schuldeiser de bevoegdheid geeft om de nakoming van een verplichting tot afgifte van een zaak aan zijn schuldenaar op te schorten totdat zijn vordering wordt voldaan. Bijv. de garagehouder mag de door hem gerepareerde auto onder zich houden totdat de eigenaar met hem afrekent. | |
retorisch | rechtswetenschap, betrekking hebbend op de retorica (welsprekendheid). In negatieve zin manipulatief met taal. Bijv. een ~ trucje. | |
retorsie | handelsrecht, vergelding. Bijv. het toepassen van een maatregel ter vergelding van een maatregel van een ander. | |
retour | return, handelsrecht ~ terugkeer. Bijv. het terugzenden van geld. | |
retributie / retribueren / geretribueerd | (agricultural) fee zakenrecht, geldsom die de eigenaar van een heersend erf aan de eigenaar van het dienende erf op al dan niet regelmatig terugkerende tijdstippen moet betalen. | |
retroactiviteit | verbintenissenrecht, terugwerkende kracht. De vernietiging van een rechtshandeling. Bijv. een overeenkomst, heeft ~. | |
retrocessieverklaring | vermogensrecht, verklaring waarin tussen decent en cessionaris wordt afgesproken dat op termijn de vordering op de debitor cessus aan de decedent (de oorspronkelijke schuldeiser) zal worden (terug)gecedeerd. | |
return on equity | ondernemingsrecht, Engels: winst die in een bepaalde periode wordt behaald over het eigen vermogen, uitgedrukt in procenten van het beginvermogen. (bron: beleggingsplein.nl) | |
reus excipiendo fit actor | rechtsgeschiedenis, 18de eeuw. Latijn: de verweerder die excepties opwerpt wordt eiser; de eiser draagt de bewijslast. | |
revindicatie / revindiceren / gerevindiceerd | revendication, zakenrecht ~ absoluut terugvorderingsrecht van een eigenaar; de eigenaar mag zijn zaak terug vorderen van degene die het zonder recht onder zich houdt. | |
revisie / herziening / rekest-civiel / request-civiel | requête civile / review of lawsuit procesrecht, buitengewoon rechtsmiddel waarbij een partij de Hoge Raad verzoekt een vonnis of arrest te herzien (lees: vernietigen), omdat het is gewezen op kennelijk onjuiste gronden die het bewijs betreffen. Bijv. omdat naderhand is gebleken dat de bewijsstukken waren vervalst. | |
richtprijs | handelsrecht, prijs die van te voren overeengekomen is. Bijv. de aannemer mag de ~ niet zonder bericht aan de opdrachtgever overschrijden. | |
ridderorde | rechtssociologie, door de staat verleende onderscheiding als blijk van genegenheid of erkenning voor verdienstelijkheden; ~ worden bij de wet ingesteld. | |
ridderschap | -, waardigheid van een ridder. Bijv. deze man is zijn ~ waardig. | |
Rijksaccountant | -, persoon die belast is met de controle van aangiften en administratie. | |
rijksadvocaat | -, verleent rechtskundige bijstand aan de belastingdienst en de staat. Bijv. de ~ te 's-Gravenhage treedt op in alle zaken waarin de Staat of een bestuursorgaan van de Staat - anders dan de ontvanger - partij is. | |
rijksbijdrage | -, een geldbedrag dat wordt geleverd door het rijk. Bijv. een premie voor een sociale verzekering. en de rijksbijdrage voor de financiering van de premie voor kinderen jonger dan 18 jaar. | |
Rijksoctrooiwet 1995 (ROW) | 1995 Patent Law octrooirecht, rijkswet van 15 december 1994, houdende regels met betrekking tot octrooien (patenten), de behandeling van octrooiaanvragen, rechtsgevolgen van octrooi en geschillenbeslechting. | |
rioolrecht | -, gemeentelijke heffing om de kosten van onderhoud aan en vervanging van het gemeentelijk rioleringssysteem te dekken. | |
risicocumulatie | rechtswetenschap, samenvoeging, optelling van diverse risicofactoren. | |
ristorno | -, teruggave. Bijv. de teruggave van verkeerd betaalde verzekeringspremie. | |
roerende zaak / roerende zaken (mv.) | movable choses, vermogensrecht ~ tilbaar, stoffelijk object. | |
rogatoire commissie | letters rogatory, burgerlijk procesrecht ~ verzoek van een rechter aan een elders gevestigde rechter om een daar verblijvende getuige te horen. Bijv. als de getuige in het buitenland woont kan een ~ worden verzocht aan een rechter van gelijke rang van de woonplaats van de getuige. | |
rol | docket / cause list, burgerlijk procesrecht ~ lijst van alle burgerlijke zaken die bij een bepaald gerecht lopen, en waarop de voortgang van die zaken door de griffier chronologisch wordt bijgehouden. Bijv. de uitwisseling van conclusies. | |
rolbericht | docket notice, burgerlijk procesrecht ~ kort verslag van de procureur, deurwaarder of griffier aan een procespartij (of diens advocaat) van hetgeen tijdens de rolzitting in diens zaak heeft plaatsgevonden. Bijv. kort na bedoelde roldatum ontving mr. X van zijn procureur het schriftelijk ~ dat de conclusie was genomen. | |
rolbeschikking | procedural order, burgerlijk procesrecht ~ uitspraak door de rechter, waarbij hij de termijnen voor het nemen van conclusies en de dagbepaling voor pleidooi en vonnis vaststelt. | |
rolbeschikking / jugement d'audience | procesrecht, uitspraak door de rechter, waarbij hij de termijnen voor het nemen van conclusies en de dagbepaling voor pleidooi en vonnis vaststelt. | |
roldatum | docket date, burgerlijk procesrecht ~ dag waarop de rolzitting wordt gehouden. Bijv. indien de rechter geen comparitie van partijen gelast, verwijst de rechter de zaak naar een datum gelegen zes weken na de ~. | |
rolnummer / zaaknummer | docket number / case number, burgerlijk procesrecht ~ het nummer van een zaak die bij het gerecht aanhangig is gemaakt. Bijv. 56325 KG ZA 03-43. | |
rolrechter | docket judge, burgerlijk procesrecht ~ rechter die wekelijks op een vaste dag de conclusies of aktes van de procureurs (of hun rolgemachtigden) in ontvangst neemt en beslist over gevraagde uitstellen. De partijen zelf zijn daarbij niet aanwezig. | |
rolwaarnemer / rolgemachtigde | representative, burgerlijk procesrecht ~ persoon die tijdens de zitting in civiele zaken namens de opdrachtgever (meestal een procureur) uitstel vraagt en/of processtukken met de rechter en wederpartij uitwisselt. De ~ is vaak een niet-juridisch geschoolde medewerker van een advocaat of deurwaarder. | |
rolzaak | case, burgerlijk procesrecht ~ procedure die door een dagvaarding wordt aangebracht voor de civiele rechter. | |
rolzitting | sessions before the docket judge, burgerlijk procesrecht ~ zitting in civiele zaken waar schriftelijke procedures worden behandeld en de stukken van de partijen worden uitgewisseld. Op de ~ treden rolgemachtigden op. | |
Rooms-Hollandse recht | rechtsgeschiedenis, eigenaardige mengvorm van gerecipieerd Romeins recht en recht van nationale, d.w.z. Hollandse herkomst dat door juristen als Hugo de Groot, Simon van Leeuwen, Johannes Voet en Cornelis van Bynkershoek tot een hoge graad van perfectie en internationaal aanzien werd opgestuwd. Het ~ gold vóór de codificatie. (bron: R.J.H. Brink) | |
royalty | auteursrecht, de in geld uitgedrukte tegenprestatie voor een licentie. Bijv. uitkering door een uitgever aan een auteur van een percentage van de opbrengst van een publicatie. | |
royalty | burgerlijk recht, Engels: betaling door een exploitant aan de eigenaar van een deel van de opbrengst van exploitatie. Bijv. van delfstoffen. | |
royement / royeren | cancellation, burgerlijk procesrecht ~ beëindiging van een gerechtelijke procedure op verzoek van of met instemming van beide partijen. | |
royement / royeren | to deprive, rechtspersonenrecht ~ lidmaatschap bij een vereniging beëindigen. | |
rudimentair | rudimentary, afgeleid van het zelfstandig naamwoord rudiment, waarmee eerste beginselen van (juridische) kennis worden aangeduid. Bijv. in de toelichting bij het stuk zal het onderwerp slechts ~ worden behandeld. | |
ruggespraak | -, het hebben van overleg met iemand uit de gelederen voordat men een besluit neemt. Bijv. het houden van ~ door een advocaat met cliënte voordat hij ingaat op het aanbod. | |
ruil | barter contract / exchange contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij partijen zich verbinden elkaar over en weer een zaak in de plaats van een andere te geven. | |
ruimtebevrachting | -, de reisbevrachting tegen een naar inhoud van een schip bepaalde vracht. Bijv. de ~ van dat binnenvaartschip bedraagt 200 ton. | |
ruimtevaartrecht | rechtswetenschap, recht dat van toepassing is op de ruimtevaart. Bijv. het ~ is van toepassing op de kosmos. | |
rule of law | rechtsfilosofie, Engels: heerschappij van het recht; beginsel van de heerschappij van de algemene wet. | |
ruling | Engels recht, Engels: beslissing. Uitspraak van een rechtbank, doorgaans over een procedurele kwestie. Bijv. over de toelaatbaarheid van bewijs. | |
Saladin - HBU-arrest | overeenkomstenrecht, HR 19-05-1967, NJ 1967, 261: de HR bepaalt dat op grond van eisen van redelijkheid en billijkheid contractuele bepalingen buiten effect gesteld kunnen worden. Volgens de HR is dat afhankelijk van de omstandigheden waaronder het contract tot stand is gekomen of zo'n contractuele bepaling terzijde worden gesteld. De HR schenkt aandacht aan de aard van het contract, de maatschappelijke positie van partijen, de onderlinge verhouding tussen partijen en de mate waarin de wederpartij zich bewust is geweest van de strekking van het contract(uele beding). | |
salaris / (mv.) salarissen | salary, advocatuur ~ het bedrag dat voor de werkzaamheden van een advocaat of procureur moet worden betaald. In proceskostenveroordelingen wordt meestal een bedrag voor ~ procureur opgenomen. | |
samengestelde levering | vermogensrecht, voor levering zijn twee handelingen nodig, nl. een akte en de mededeling van de akte aan de cederende debiteur. Bijv. levering van een vordering. | |
samenloop van omstandigheden | rechtswetenschap, daar waar meerdere omstandigheden in een enkel geval een rol kunnen spelen. | |
samenvoeging van gedingen / samenvoegen van gedingen / samengevoegde gedingen | burgerlijk procesrecht, situatie waarbij verknochte zaken gelijktijdig en voor dezelfde rechter worden behandeld, ter voorkoming dat over eenzelfde onderwerp door verschillende rechters verschillende beslissingen worden genomen. | |
samenwerkingsovereenkomst affiliation contract | overeenkomstenrecht, een overeenkomst waarin bepaald is hoe de samenwerking tussen partijen wordt vorm gegeven. | |
samenwoning / samenwonen / samengewoond / samenwoningsverplichting | live together out of wedlock, rechtsgeschiedenis ~ gehuwden en geregistreerde partners hadden vroeger de plicht om met elkaar samen te wonen. Tot 22 juni 2001 opgenomen in art 1:83 BW; | |
saneringsplan | debt rescheduling plan, faillissementsrecht ~ voorstel voor een schuldsaneringsregeling. | |
saniet | faillissementsrecht, een persoon die in de schuldsaneringsregeling of WSNP zit. | |
sans préjudice | without prejudice, verbintenissenrecht ~ Frans: onverminderd het recht van iemand anders; | |
sarcastisch | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Bitter spottend. | |
sauveren | burgerlijk procesrecht, zeker stellen. Bijv. de termijn ~ : een termijn halen. | |
schade nader op te maken bij staat | burgerlijk procesrecht, de schadeomvang en -vergoeding zullen in een volgend traject aan bod komen. ~ is een formulering in gerechtelijke procedures waarin de rechter eerst beoordeelt of een bepaalde handeling bijv. onrechtmatig was. | |
schadebeding | vermogensrecht, beding in een overeenkomst, waarbij in sommige situaties (direct) een boete verschuldigd is. | |
schadeloosstelling getuige | indemnification of the witness, burgerlijk procesrecht ~ vergoeding van verlet- en/of reiskosten die een getuige heeft moeten maken om vaak in de rechtbank een getuigenis af te leggen. | |
schadestaatprocedure | burgerlijk procesrecht, gerechtelijke procedure waarin de vereffening van de schade (meestal hoogte van de schadevergoeding) het onderwerp van geschil vormt. De ~ volgt op de procedure tot vaststelling van de aansprakelijkheid en kan eenvoudig worden gestart. | |
schat / schatten (mv.) | treasure, zakenrecht ~ zaken van waarde die zolang - vaak in de grond - verborgen zijn geweest dat daardoor de eigenaar niet meer kan worden opgespoord. | |
schatvinding | finding of treasure zakenrecht, eigendom van een schat komt in gelijke delen toe aan diegene die de schat heeft gevonden en de eigenaar van de zaak waarin die schat zat. | |
scheepshuurkoop | overeenkomstenrecht, huurkoopovereenkomst van een binnenschip, waarbij de koper zich verbindt tot betaling in termijnen. De verkoper stelt het schip ter beschikking van de koper, en draagt het eigendom over nadat het schip volledig is afbetaald. De overeenkomst tot ~ komt bij notariële akte tot stand. | |
scheiding onverdeeldheid | vermogensrecht, verdeling van een gemeenschappelijk goed tussen deelgenoten. Bijv. scheiding van een gemeenschap van goederen tussen echtgenoten. | |
scheidsgerecht arbitration court | arbitragerecht, vaak particuliere instantie die geschillen buitengerechtelijk, dus zonder dat een rechter er aan te pas komt, beslist. Bijv. Nederlands Arbitrage Instituut. | |
schending van de landsvrede | rechtsgeschiedenis, 16e-18e eeuw: krenken van gemeenschappelijke rechten. Rechtskrenking werd naarmate het gezag in Nederland sterker werd niet meer alleen gezien als een aantasting van private rechten, maar tevens als een verstoring van de lands- of stadsvrede. | |
schenker | donor, overeenkomstenrecht ~ gever, donateur. De persoon die, bij zijn leven, om niet enig goed afstaat ten behoeve van de begiftigde die het aanneemt. | |
schenking / schenken / geschonken | gift, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij een schenker, bij leven, om niet en onherroepelijk enig goed (of geldbedrag) afstaat ten behoeve van de begiftigde die het aanneemt. Bijv. ~ kan alleen bestaande goederen betreffen, niet toekomstige; | |
schennis / schending / schenden / geschonden | rechtssociologie, overtreding, inbreuk maken op. Bijv. ~ van de zeden, door naakt over straat te lopen. | |
schijnhandeling | sham transaction, rechtswetenschap ~ rechtshandeling die voor iets anders wordt gebruikt dan waarvoor het is bedoeld. Bijv. het huwelijk dat is aangegaan om in Nederland een geldig verblijf te krijgen is een ~. | |
schikking / schikken / geschikt | out-of-court settlement, mediation ~ minnelijke oplossing van het geschil, zonder dat er een gerechtelijke uitspraak is geweest. Een ~ is meestal het gevolg van onderhandelingen tussen partijen, waarbij water bij de wijn wordt gedaan. | |
schikking in der minne / schikken in der minne / geschikt in der minne | out-of-court settlement, mediation ~ beslechting door partijen van hun geschil(len), tot standgekomen in goed onderling overleg, al dan niet door tussenkomst van een derde partij. Bijv. een mediator, advocaat of rechter. | |
schikkingscomparitie / comparitie van partijen | appearance of the parties to reach a settlement, burgerlijk procesrecht ~ bevolen zitting waarbij partij persoonlijk moeten verschijnen (comparitie) om onder leiding van de rechter een schikking te beproeven. | |
schikkingsvonnis | arbitragerecht, partijen worden het soms op de mondelinge behandeling bij de rechter of arbiter met elkaar eens. Zij treffen dan een regeling, die op hun verzoek wordt neergelegd in een ~. In het dictum van het ~ staat de getroffen regeling. | |
schip / schepen (mv.) | -, alle zaken die geen luchtvaartuig zijn en die blijkens hun constructie bestemd zijn om te drijven. | |
schorsing / schorsen / geschorst | suspension of prosecution / recess, burgerlijk procesrecht ~ tijdelijke onderbreking; voorlopig of tijdelijk verbod om ambt waar te nemen. | |
schorsing advocaat | suspension of attorney, advocatuur ~ een advocaat die niet in staat is tot behoorlijke praktijkuitoefening kan door de raad van discipline voor onbepaalde tijd worden geschorst. Gedurende de schorsing mag de titel van advocaat niet worden gevoerd. | |
schrapping van het tableau / schrappen van het tableau / geschrapt van het tableau | disbarment, advocatuur ~ van het register van advocaten uit het arrondissement halen. Bijv. ~ kan plaatsvinden op verzoek of omdat de akte van beëdiging niet tijdig aan de griffier ter hand werd gesteld. | |
schriftelijk | in writing, rechtswetenschap ~ in conventionele zin (gangbaar): de betrokken handeling moet op papier staan. In die betekenis werkt het vooral onderscheidend ten opzichte van mondelinge handelingen; | |
schriftelijke uitlating | written statement, burgerlijk procesrecht ~ schriftelijke reactie. | |
schuld | fault, verbintenissenrecht ~ hetgeen een persoon aan een ander is verschuldigd. Bijv. een geldsom; | |
schuldbekentenis acknowledgement of debt | bewijsrecht, een ondertekend document waarin een persoon zich ertoe verbindt een geldsom te betalen. De ~ levert dwingend bewijs op als het met de hand is geschreven en het bedrag voluit (in letters) is geschreven. | |
schuldeisersverzuim | verbintenissenrecht, als nakoming van een verbintenis verhinderd wordt omdat de schuldeiser de daartoe noodzakelijke medewerking niet verleent of niet aan een verplichting jegens de schuldenaar voldoet (op grond waarvan de schuldenaar bevoegd is nakoming van de verbintenis op te schorten). | |
schuldenaar / schuldenaren | debtor, faillissementsrecht ~ natuurlijke of rechtspersoon over wie de rechtbank surseance van betaling heeft uitgesproken en onder toezicht staat van een bewindvoerder. | |
schuldhulpverlening | insolventierecht, door schuldhulpbureaus aangeboden hulp aan personen die schulden hebben, deze niet kunnen aflossen en niet weten hoe ze hun schuld kunnen afbetalen. | |
schuldoverneming / delegatie / passieve novatie / debiteursvervanging | transfer of debt, verbintenissenrecht ~ vervanging van de debiteur; overdracht van een schuld van de oude schuldenaar aan een andere, nieuwe schuldenaar. ~ kan slechts plaatsvinden met toestemming van de schuldeiser. | |
schuldrecht | verbintenissenrecht, Germaanse term voor verbintenissenrecht. | |
schuldsanering | debt rescheduling, faillissementsrecht ~ ~sregeling van natuurlijke personen vindt op verzoek plaats indien redelijkerwijs te voorzien is dat een persoon zijn schulden niet meer zal kunnen betalen of indien hij reeds is gestopt met betalen. Deze regeling houdt een forse beknotting van de financiële ruimte in, vaak teruggedraaid tot 90% van de bijstandsnorm voor de duur van 3 jaar. | |
Schuldsaneringsregeling (WSNP) / (oneig.) wet Schuldsanering | Dutch Debt Rescheduling Act, faillissementsrecht ~ saneringsregeling voor natuurlijke personen, waarbij een saneringsplan tot herstructurering van zijn financiële positie wordt opgesteld. De ~ is eveneens van toepassing op natuurlijke personen met een eenmanszaak of een personenvennootschap, waaronder de vennootschap onder firma. | |
schuldvergelijking | settlement per contra of a debt verbintenissenrecht, verrekening van gelijksoortige vorderingen, waardoor de wederzijdse vorderingen tegen elkaar wegvallen voor het bedrag van de kleinste vordering. | |
schuldvernieuwing / novatie / novatio | renewal, verbintenissenrecht ~ Latijn: situatie waarbij een rechtsverhouding in een andere wordt omzet. Bijv. bij overeenkomst afstand doen van een bestaand vorderingsrecht. | |
schuldvordering | claim, vermogensrecht ~ of vordering; persoonlijk recht. Bijv. op het saldo op een bankrekening. De ~ is een vermogensrecht en kan daarom worden overgedragen en verpand. | |
sec | advocatuur, Frans: droog, zonder ommehaal of franje. Bijv. de advocaat gaf bij pleidooi ~ de casus weer. | |
second opinion | advocatuur, Engels: tweede opinie; ergens anders nog te rade gaan. Bijv. Piet schrok van het advies van mr. X om de procedure stop te zetten en vroeg daarom een ~ aan mr. Y. | |
sector strafrecht | criminal section, procesrecht ~ doen van een gerechtelijke uitspraak. Bijv. de rechter heeft rechtgesproken over het geschil tussen de buren. | |
secundair | secondary, rechtswetenschap ~ bijkomend, niet zijnde de hoofdzaak. | |
secundair gemeenschapsrecht | internationaal recht, het recht dat door de gemeenschapsorganen van de Europese gemeenschappen tot stand is gebracht op basis van krachtens het primaire gemeenschapsrecht gegeven bevoegdheden. | |
secundaire causaliteit | bewijsrecht, de vraag in welke mate de gevolgen aan een (onrechtmatige) gedraging, en dus de veroorzaker, kunnen worden toegerekend. In geval van opzet wordt zowel primaire als ~ tussen daad, ongeval en schade snel aangenomen. | |
secundaire deviantie | rechtswetenschap, toenemend afwijkend gedrag van een persoon doordat zijn omgeving hem als crimineel stigmatiseert (sneeuwbaleffect van stigmatisering). | |
secureren | to secure, burgerlijk procesrecht ~ ongebruikelijk jargon: veilig stellen. Bijv. iemands rechten secureren. | |
sekwestratie / sekwestreren / gesekwestreerd / sequestratie / sequestreren / gesequestreerd | to impound, burgerlijk procesrecht ~ in bewaring stellen; op rechterlijk bevel bij een bewaarder in bewaring geven van zaken of geld. Vervolgens kan rustig over die zaken of dat geld worden geprocedeerd. | |
Selbsteintritt | verbintenissenrecht, Duits: lasthebber die als wederpartij van zijn lastgever gaat optreden. ~ is slechts toegestaan als de inhoud van de rechtshandeling zo nauwkeurig vaststaat, dat strijd tussen hun beider belangen is uitgesloten. | |
semantiek | semantics, rechtswetenschap ~ onderdeel van de taalkunde dat zich bezighoudt met de betekenis van woorden. | |
semi-dwingend recht | rechtswetenschap, rechtsvorm tussen dwingend en aanvullend recht; | |
senioriteit | merkenrecht, indien een persoon reeds een merk in een of meer lidstaten van de EU had kan hij bij het depot van datzelfde merk als Gemeenschapsmerk vorderen dat de bescherming van het Gemeenschapsmerk in die landen ingaat op de datum van het depot van die nationale merken. | |
sensu stricto | advocatuur, Latijn: in de strikte betekenis van het woord. | |
separatisten | secured creditors, faillissementsrecht ~ schuldeisers in een faillissement die hun recht kunnen uitoefenen alsof er geen faillissement was. Zij gaan dus in rangorde boven de gewone schuldeisers. Bijv. hypotheek- en pandhouders. | |
sic | rechtswetenschap, Latijn: bijschrift in een citaat meestal tussen [ ] om aan te geven dat de fout letterlijk zo in het citaat staat en niet afkomstig is van diegene die citeert. Bijv. wet van 32 [sic!] september 1912, houdende... | |
side letter | overeenkomstenrecht, Engels: bijgaande brief. Brief waarin enkele afspraken staan die buiten het officiële contract zijn gehouden. Bijv. dat bij de overname van bedrijfsactiva ook een bepaald personeelslid naar de koper overstapt, hetgeen de koopprijs in het overnamecont | |
signatuur | signature, auteursrecht ~ het karakteristieke kenmerk van de maker op een beeldend werk waardoor hij als maker van dat werk wordt beschouwd. Bijv. zijn handtekening of een monogram. | |
silent system / Auburn system | Amerikaans recht, Engels: Amerikaans strafsysteem dat voor het eerst werd toegepast in de jaren 20 van de negentiende eeuw en inhield dat de gevangenen in afzondering sliepen en overdag verplicht zwijgend samen arbeid moesten verrichten. | |
sinecure / sinecuur | -, ambt waaraan weinig of geen werk vastzit, maar wel een bezoldiging. (Van Dale) | |
sluiting (van verdrag) | internationaal recht, het eens worden door onderhandelende partijen over de tekst van een verdrag, als blijk daarvan wordt het verdrag ondertekend of geparafeerd. Een staat is dan nog niet aan het verdrag gebonden. Dat is pas het geval na ratificatie. | |
sluitingstijden | closing time, ondernemingsrecht ~ tijd waarop een winkel of horecaonderneming volgens de Winkelsluitingstijdenwet moet sluiten. | |
small claims procedures internationaal recht | -, Europese procedure voor geschillen over kleine vorderingen. | |
smartegeld | -, FOUTE SPELLING. Zoek smartengeld. | |
sociaal raadslieden | -, FOUTE SPELLING. Zoek sociale raadslieden. | |
sociale advocatuur | sociale advocatuur, door advocaten op 'toevoeging' (pro Deo) verleende rechtsbijstand; vooral in zaken m.b.t. het personen- en familierecht, asiel- en vreemdelingenrecht, strafrecht en sociaal recht. | |
sociale controle | social control, rechtssociologie ~ regulerende, corrigerende werking die burgers onderling op elkaar uitoefenen. Bijv. een persoon aanspreken die zijn asbak op straat leegt. | |
softwarelicentie | software license, informaticarecht ~ schriftelijke toestemming van de eigenaar/maker van de programmatuur om daarvan rechtmatig gebruik te mogen maken. Naleving van de ~, in het bijzonder die van Microsoft en Adobe, wordt door de Business Software Alliance gecontroleerd. | |
solidariteit | solidarity, verbintenissenrecht ~ hoofdelijkheid; hoofdelijkheid van schuldeisers of schuldenaren. Ieder van hen kan de hele schuld opvorderen resp. voor het geheel aansprakelijk worden gesteld. Indien een prestatie ondeelbaar is of uit de wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeit dat de schuldenaren ten aanzien van een zelfde schuld ieder voor het geheel aansprakelijk zijn, dan zijn de schuldenaren hoofdelijk verbonden. | |
solvabiliteit | solvability, ondernemingsrecht ~ mate waarin een onderneming in staat is aan haar verplichtingen jegens de schuldeisers te voldoen; | |
sommatie / sommeren / gesommeerd | summation, overeenkomstenrecht ~ schriftelijke aanmaning om binnen een gestelde termijn een wettelijke of contractuele verplichting na te komen; ingebrekestelling. | |
Sondernachfolge | vermogensrecht, Duits: opvolging onder bijzondere titel. | |
spam / junkmail | internetrecht, Engels: ongevraagde en ongewenste e-mail die in grote hoeveelheden met dezelfde, vaak waardeloze, inhoud zijn verzonden. Vaak leidt ~ tot ergernis. | |
species | rechtswetenschap, Latijn: bijzondere, afgeleide wet ten opzichte van zijn meer algemene wet (genus). ~ heeft voorrang boven genus. Bijv. lasterlijke aanklacht is een ~ van het genus laster of smaad. (A.L.J.M. Janssens) | |
specieskoop | -, koop van een specifieke zaak; koopovereenkomst waarvan bij het sluiten van de overeenkomst de te kopen zaak is geïndividualiseerd. | |
speciëskoop | overeenkomstenrecht, koop waarbij de levering van een specifieke, individueel bepaalbare zaak is afgesproken. Bijv. de koop van een bepaalde auto. | |
specieszaak | chose in specie, vermogensrecht ~ individueel bepaalde zaak. Indien geen plaats voor de nakoming is bepaald, moet de aflevering van een ~ geschieden ter plaatse waar zij zich bij het ontstaan van de verbintenis bevond. Tegenovergestelde van genuszaak. | |
specificatiebevoegdheid verkoper | overeenkomstenrecht, bevoegdheid van een verkoper om, met inachtneming van de bekende behoeften van een koper maat en vorm van een zaak zelf te bepalen, als de koper die niet zelf aangeeft. | |
specifiek | specific, rechtswetenschap ~ bijzonder. | |
speelcasino | burgerlijk recht, de voor het publiek opengestelde of bedrijfsmatig gedreven inrichting, waar door middel van gemeenschappelijk beoefende kansspelen aan de deelnemers de gelegenheid wordt gegeven om mede te dingen naar prijzen of premies, indien de aanwijzing van de winnaars geschiedt door enige kansbepaling, waarop de deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed kunnen uitoefenen. | |
spel en weddenschap | gaming, overeenkomstenrecht ~ in de wet staat ~ als voorbeeld van een kansovereenkomst, d.w.z. een handeling waarvan de uitkomsten met betrekking tot voordeel en nadeel van een onzekere gebeurtenis afhangen. | |
spinhuis | rechtsgeschiedenis, tegen het einde van de zestiende eeuw deden de eerste commune gevangenissen hun intrede. Het ~ was een dergelijke gevangenis voor vrouwen, alwaar deze onder tucht textiel sponnen. Op deze wijze bleven de vrouwen van waarde voor de economie en werden zij als het ware voorbereid op deelname aan het arbeidsproces. | |
splitsing / splitsen / gesplitst | demerger, fusie- en overnamerecht ~ is zuivere splitsing of afsplitsing. | |
splitsingsvergunning | rechtspersonenrecht, toestemming die nodig is om te kunnen opdelen. Bijv. voor splitsing van een appartementsrecht is geen ~ nodig. Voor de splitsing van een rechtspersoon is een ~ van de rechter nodig. | |
spoedappèl | burgerlijk procesrecht, hoger beroep op een vonnis in kort geding, waarbij op een zeer korte termijn voor de zittingsdatum kan worden gedagvaard. | |
sponsor / sponsoring / sponsoren / gesponsord | rechtswetenschap, Engels: personen of instellingen die een project met (financiële of materiële) middelen ondersteunen in ruil voor reclame-uitingen. Bijv. op scholen in de vorm van materialen zoals boekjes, video's, folders, posters en spellen. Of in de vorm van gesponsorde activiteiten zoals schoolfeesten, sportdagen, schoolzwemmen en schoolreisjes. De meest voorkomende tegenprestatie die scholen leveren, is het vermelden van de ~ in de schoolkrant, schoolgids of nieuwsbrief. | |
staat van wijzen | issue joined, arbitragerecht ~ het beëindigd zijn van de procesvoering door en ten overstaan van partijen. Rechters of arbiters gaan zich dan beraden over de uitspraak op basis van hetgeen tot dan in de procedure is geschied. In het algemeen komt een procedure in staat van wijzen bij de beëindiging van de schriftelijke rondes (bij arbitrage vaak de mondelinge behandeling). | |
staffunctie | staff function, ondersteunende functie die met de hoofdtaak van een organisatie te maken heeft, bijvoorbeeld de administratie, de directie-secretaresse of de personeelsafdeling. | |
stagnatie / stagneren / gestagneerd | rechtswetenschap, tot stilstand komen. Bijv. de economie ~. | |
stakeholder | Engels recht, Engels: aandeelhouder; belanghebbende. | |
staking van stemmen / staking der stemmen / staken van stemmen | equal number of votes, rechtswetenschap ~ als door middel van stemming geen eenduidige uitkomst verkregen wordt. Bijv. als er evenveel stemmen voor als tegen zijn. | |
stakingswinst | fusie- en overnamerecht, winst die ontstaat door overname of liquidatie van een eigen bedrijf. | |
standplaats | procesrecht, plaats waar iets of iemand staat, plaats waar de werkzaamheden gewoonlijk worden verricht. Bijv. ~ van de deurwaarder. | |
stare decisis | stare decisis, Angelsaksisch recht ~ term waarmee in de zogenaamde common law-landen het belang van rechtersrecht tot uitdrukking wordt gebracht. | |
stare decisis et quieta non movere | Engels recht, Latijn: volharden in datgene wat is besloten, en datgene wat tot rust is gekomen niet meer bewegen. Deze precedentenleer vereist dat onder bepaalde omstandig-heden de ratio decidendi, en niet meer dan dat, die vervat ligt in een rechterlijke uitspraak in alle andere, in relevante opzichten gelijkaardige gevallen moet worden gevolgd omdat, en slechts omdat, de eerdere uitspraak werd gedaan. (M. Adams) | |
startkapitaal | ondernemingsrecht, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Het geld dat in een startende onderneming wordt gestoken. | |
statisch | rechtswetenschap, hetgeen niet is beweging is. Bijv. het sociale recht is geen ~ rechtsgebied, maar is voortdurend in beweging. Er gaat nauwelijks een dag voorbij, waarop het sociale recht niet in het nieuws is. De productiviteit van de wetgever op dit gebied is groot en ook de jurisprudentie is omvangrijk. (UvT) | |
status questionis | rechtswetenschap, Latijn: stand van zaken. | |
status quo | mediation, Latijn: toestand waarin een zaak zich op een bepaald moment bevindt. | |
statutair directeur | vennootschapsrecht, bestuurder van een besloten of naamloze vennootschap die door de algemene vergadering van aandeelhouders of commissarissen is benoemd. De ~ staat in een bijzondere vennootschappelijke verhouding tot de vennootschap en heeft specifieke in de wet geregelde rechten en plichten. | |
statutaire zetel statutory seat | vennootschapsrecht, de vestigingsplaats zoals die in de statuten van een vennootschap is opgenomen. | |
statute law | Engels recht, Engels: recht in de vorm van (formele) wetgeving. | |
statuten | statute, rechtspersonenrecht ~ meestal notarieel verleden document waarin de grondregels van een rechtspersoon zijn bepaald. Bijv. de ~ van de vereniging houden in de naam, doel, verplichtingen van de leden, wijze van bijeenroeping van de algemene vergadering, wijze van benoeming van bestuurders en bestemming van het batig saldo van de vereniging. | |
statuten van de vennootschap | acticles of association, vennootschapsrecht ~ door de notaris opgemaakt stuk dat deel uitmaakt van de akte van oprichting en waarin de naam, zetel en het doel van de vennootschap staan. | |
statutenwijziging / statuten wijzigen / gewijzigde statuten | vennootschapsrecht, veranderingen die in de statuten van een vennootschap worden opgenomen na aanvaarding daarvan door de meerderheid van uitgebrachte stemmen. | |
stelplicht | burgerlijk procesrecht, noodzaak van partijen om in een proces alle feiten en omstandigheden te stellen (en te onderbouwen), die de rechter in zijn beslissing zou moeten meenemen. | |
stemrecht voting right | vennootschapsrecht, een bij statuten aan aandeelhouder van een rechtspersoon (BV of NV) toegekend recht om voor of tegen een voorstel of besluit te mogen stemmen. | |
sterfhuisconstructie | hive-off of a reverted kind, fusie- en overnamerecht ~ splitsing van een onderneming in winst- en verliesgevende delen; vorm van herstructurering waarbij de relatief nog gezonde en levensvatbare onderdelen van het bedrijf worden afgesplitst of verzelfstandigd. Hiervoor wordt eventueel een nieuwe holding opgericht. De bedrijfsonderdelen die niet meer te redden zijn, blijven in de oorspronkelijke onderneming (de holding) achter, die dan het sterfhuis wordt genoemd. | |
sterk merk / sterke merken | merkenrecht, merk met een sterk onderscheidend vermogen. Bijv. Robeco of Sanex. | |
steunvordering faillissementsrecht | -, openstaande vordering van een andere schuldeiser. Bijv. als een schuldeiser bij de rechtbank een verzoekschrift indient om de schuldenaar in staat van faillissement te laten verklaren, is het wenselijk een zogenoemde ~ te hebben. | |
stichting | foundation, rechtspersonenrecht ~ rechtspersoon zonder leden die met behulp van een daartoe bestemd vermogen beoogt een in de statuten vermeld doel te verwezenlijken. | |
stichting Nederlands Mediation Instituut (NMI) | the Netherlands Mediation Institute, mediation ~ onafhankelijke kwaliteitskoepel voor mediation in Nederland sinds 1995. Een van de hoofdtaken van de ~ is het bevorderen van de kwaliteit van mediation in Nederland. In dat kader beheert het NMI onder meer een register van geaccrediteerde conflictbemiddelaars: het NMI Register van Mediators. In dit register kunnen diegenen worden ingeschreven die een mediationtraining of mediationopleiding hebben gevolgd bij een daartoe door het NMI erkend instituut en die met goed gevolg een kennistoets hebben afgelegd. De in het register ingeschreven mediators hebben een exclusief recht op het gebruik van de titel NMI Mediator® en mediators die gecertificeerd zijn, NMI Gecertificeerd Mediator®, op grond van een daartoe strekkend reglement. (bron: NMI) | |
stichtingenregister | rechtspersonenrecht, deel van het handelsregister (bij de plaatselijke kamer van koophandel) dat de inschrijvingen van stichtingen bevat. | |
stille maatschap | undisclosed partnership, ondernemingsrecht ~ samenwerking van bepaalde beroepsbeoefenaren die niet onder een bepaalde noemer naar buiten toe kenbaar wordt gemaakt. | |
stille reserves | rechtspersonenrecht, financieel overschot van een rechtspersoon, dat niet in de jaarrekening tot uitdrukking komt, doordat ofwel bezittingen te laag zijn gewaardeerd, ofwel verplichtingen te hoog zijn opgenomen. Het hebben van ~ is in strijd met het recht: de jaarrekening behoort een getrouwe, duidelijke en stelselmatige weergave te zijn van de vermogenspositie van een rechtspersoon. | |
stille vennoot / commanditaire vennoot / sleeping partner / vennoot bij wijze van geldschieting | silent partner / limited partner, vennootschapsrecht ~ vennoot in een commanditaire vennootschap die geen daden van beheer mag verrichten of in de zaken van de vennootschap werkzaam mag zijn, en praktisch slechts als geldschieter van de vennootschap optreedt. | |
stilzwijgende volmacht | tacit proxy, vermogensrecht ~ volmacht die niet uitdrukkelijk is verleend, maar die wel geacht wordt te bestaan. | |
stiptheidsactie | work-to-rule, rechtswetenschap ~ vertragingsactie door middel van het letterlijk opvolgen van de voorschriften. (bron: Woordenboek Nederlands) | |
stipulatieve definitie | rechtswetenschap, definitie waarmee aan een nieuw woord een betekenis wordt verleend of een reeds bestaand woord een nieuwe betekenis wordt gegeven. | |
stipulator | overeenkomstenrecht, Latijn: persoon die een beding opstelt. | |
stipuleren | stipulate, overeenkomstenrecht ~ bepalen, duidelijk vaststellen. | |
stockdividend | stock dividend, ondernemingsrecht ~ winstuitkering aan de aandeelhouders in aandelen in plaats van in contanten. (bron: beleggingsplein.nl) | |
stoffelijk | material, zakenrecht ~ materieel; het (geldelijk) bezit betreffend. | |
stoffelijke objecten | corporeal objects, zakenrecht ~ voorwerp of ding dat tastbaar is. | |
stoïsche rechtsleer | rechtsfilosofie, onverstoorde. rechtlijnige rechtsleer. | |
stortingsplicht | vennootschapsrecht, verplichting van aandeelhouders van een (naamloze of besloten) vennootschap om (evt. een deel van) het nominale bedrag van een aandeel (of evt. meer als het aandeel voor een hoger bedrag wordt genomen) te storten, zodat dat geld kan fungeren als eigen vermogen van de onderneming. | |
stortingsplicht tijdens faillissement | faillissementsrecht, plicht tot storting van een nog niet gestort gedeelte van hetgeen op de aandelen dient te worden gestort, indien de curator bij een faillissement hier om verzoekt. | |
straatverbod / (mv.) straatverboden | verbintenissenrecht, meestal door de voorzieningenrechter opgelegd verbod zich in of in de buurt van een bepaalde straat, buurt op te houden. | |
strafrechterlijk | -, FOUTE SPELLING. Zoek: strafrechtelijk. | |
strategisch akkoord | overeenkomstenrecht, akkoord waarin de hoofdlijnen van overeenkomst en/of beleid worden uitgezet en die vervolgens op operationeel niveau worden uitgekristalliseerd. Bijv. in de vorm van (sub)contracten. | |
strategische alliantie | burgerlijk recht, samenwerking tussen mensen of groepen met een gemeenschappelijk doel en gemeenschappelijke belangen. | |
strategist | strategical, rechtswetenschap ~ persoon die volgens een plan te werk gaat. | |
structuurregime | rechtspersonenrecht, verdeling van zeggenschap binnen grote ondernemingen (structuurvennootschap). | |
structuurvennootschap large company | vennootschapsrecht, vennootschap met een eigen vermogen van € 13 miljoen, een ondernemingsraad, ten minste 100 werknemers en een Raad van Commissarissen die o.a. de bestuurders van die vennootschap benoemt. | |
studiekosten | -, vaak gezocht, maar geen juridische betekenis. | |
stuiting / stuiten / gestuit | to interrupt the term of limitation, vermogensrecht ~ voorkomen dat verjaring plaatsvindt. | |
subjecteren / gesubjecteerd | rechtsgeschiedenis, begin 19de eeuw: onderwerpen aan. Bijv. met bijvoeging achter de namen der zodanigen die uit hoofde van hun ambtsbetrekking tot de nationale middelen niet zijn eligibel van dezelve bedieningen, alsmede van de zodanige die uit hoofde van enig trafiek of bedrijf enige belasting gesubjecteerd gene rechters in cas van gemene middelen zijn kunnen van het bedrijf of de trafiek welke hun ingevolge bovengemeld artikel 32 van de Generale Ordonnantie [op de Invordering van de Middelen te Lande] van de benoeming tot voorszeide rechterlijke bedieningen uitsluit. (Bron: Staatsbesluit dd. 7 februari 1806, 2.01.01.06 no. 18) | |
subjectief recht / subjectieve rechten / persoonlijke rechten | subjective right, vermogensrecht ~ een aan het objectief recht ontleende bevoegdheid van een persoon die desnoods bij de rechter kan worden afgedwongen. Bijv. het ~ om schadevergoeding te eisen van diegene die brokken heeft gemaakt. | |
subjectieve cumulatie | burgerlijk procesrecht, meerdere eisers in één procedure. | |
subjectieve novatie | verbintenissenrecht, vervanging van de crediteur of debiteur. | |
subliem | -, uitmuntend, uitstekend. Bijv. de advocaat hield een ~ betoog. | |
subrogeren / subrogeerde / gesubrogeerd | verbintenissenrecht, indeplaatsstelling van een nieuwe schuldeiser voor de oude schuldeiser omdat de nieuwe schuldeiser de oude schuldeiser heeft betaald. | |
subsidiair (subs.) | subsidiary, rechtswetenschap ~ meer ondergeschikt. Bijv. primair vordert de officier van justitie gevangenisstraf, ~ eist hij dienstverlening. | |
subsidiaire eis | burgerlijk procesrecht, tweede eis die in een procedure pas aan bod komt, als de eerste (primaire ) eis niet voor toewijzing in aanmerking komt. | |
substantialisme | rechtswetenschap, opvatting dat in de onderneming het complex van activa gehandhaafd dient te blijven; het meerdere is winst. (bron: beleggingsplein.nl) | |
substantieel | substantial, rechtswetenschap ~ wezenlijk. | |
substantiële vorm | vermogensrecht, vormvoorschrift dat bij verzuim nietigheid oplevert. | |
substantiëringsplicht | burgerlijk procesrecht, plicht van een eisende partij om de relevante en bekende feiten en de rechtsgronden in de dagvaarding volledig en naar waarheid aan te voeren en daarin melding te maken van de (redelijkerwijs bekende en te verwachten) verweren van gedaagde en de gronden daarvoor, alsmede een reactie daarop; | |
substitutie / substitueren / gesubstitueerd | burgerlijk procesrecht, vervanging door een ander. Bijv. in de kop van een verzoekschrift staat vaak met recht van ~, waarmee bedoeld wordt dat de genoemde gemachtigde zich door een andere persoon mag laten vervangen. | |
substituut | rechtswetenschap, vervanger of vervangend iets. | |
subsumptie | rechtsfilosofie, manier van oordeelsvorming waarbij de rechter het geschil onder een regel brengt en zijn conclusie trekt. | |
successio per universitatem | vermogensrecht, Latijn: algemene opvolging, opvolging onder algemene titel. | |
successio singularis | rechtswetenschap, Latijn: bijzondere opvolging, opvolging onder bijzondere titel. | |
sui generis | databankenrecht, Latijn: eigenaardige, niet ogenblikkelijk ergens onder te brengen. Bijv. het ~ extractierecht van het databankenrecht. | |
superficies | Engels recht, Engels: al hetgeen op de grond staat en daarmee aard- en nagelvast verbonden is; | |
suppletief | supplementary, vermoedelijk afgeleid van suppletoir, aanvullend, zoals deze term speciaal voorkomt in de uitdrukking suppletoire eed. | |
supranationale besluitvorming | internationaal recht, manier van besluitvorming van een internationale organisatie, waarbij een staat wel tegen zijn wil aan een bepaald besluit van die organisatie gebonden kan zijn. Staten hebben dan een deel van hun souvereiniteit aan zo'n internationale organisatie overgedragen. Bijv. ~ op bepaalde terreinen in de Europese Unie. | |
surceance | -, FOUTE SPELLING. Zoek surseance. | |
surplus | surplus, rechtswetenschap ~ overschot. | |
surrealisme | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Richting in de kunst, die uitgaat van het onderbewuste. | |
surseance van betaling | suspension of payment / moratorium, insolventierecht ~ tijdelijk uitstel van betaling, door de rechtbank verleend aan een ondernemer die voorziet dat hij zijn opeisbare schulden voorlopig niet kan afbetalen. | |
syllogisme | rechtsfilosofie, een soort redenering met slechts twee stellingen. Bijv. alle zwanen zijn wit. Peddel is een zwaan, dus Peddel is wit. | |
synoniemen | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Verschillende woorden met gelijke betekenis. Bijv. doorhaling en royement zijn ~. | |
systematisch | rechtswetenschap, geordend, volgens een vast of logisch patroon. | |
t Welk doende, enz. | rechtsgeschiedenis, uit de 16de eeuw daterende slotformulering van verzoekschriften. Eerst werd 't welk doende (het in te willigen verzoek) gevolgd door moge ik U aanbevelen in Gods Heilige bescherming of zo zult gij weldoen, en wij zullen God voor U bidden. Vanaf de 18de eeuw werd dit door enz. of etc. vervangen. Veel advocaten gebruiken ~ nog steeds onder hun verzoekschriften. | |
tabakswet | burgerlijk recht, wet van 10 maart 1988, houdende maatregelen ter beperking van het tabaksgebruik, in het bijzonder ter bescherming van de niet-roker. | |
tableau | roll of lawyers, advocatuur ~ register bij de rechtbank waarin alle advocaten uit het arrondissement staan. Jaarlijks in september viseert (checkt) de griffier de aktes van beëdiging van de advocaten uit het arrondissement. | |
tardief | appeal lodged after expiry of time limit, rechtswetenschap ~ te laat. Bijv. het hoger beroep werd ~ ingesteld. | |
taxe | burgerlijk procesrecht, aan de getuige te betalen (reiskosten)vergoeding. | |
te goeder trouw / bona fide | (acting) in good faith, vermogensrecht ~ geobjectiveerd subjectief criterium, waarbij er vanuit gegaan wordt dat een persoon bepaalde feiten of recht niet kende en ook niet behoefde te kennen. | |
te kwader trouw / mala fide | (acting) in bad faith, verbintenissenrecht ~ wetenschap of vermoeden van een persoon dat hem iets niet toekomt. | |
tegenaanbod | overeenkomstenrecht, aanvaarding die van het oorspronkelijke aanbod afwijkt; geldt als een nieuw aanbod en als een verwerping van het oorspronkelijke aanbod. | |
tegenstrijdig belang / tegenstrijdige belangen / belangenconflict | conflict of interests, advocatuur ~ belangen die niet met elkaar verenigbaar zijn. Bijv. een advocaat mag zich niet met de behartiging van de belangen van twee of meer partijen belasten indien de belangen van deze partijen tegenstrijdig zijn. | |
tegenwerpbaarheid | procesrecht, (wettelijk) recht of mogelijkheid bij een vordering van een ander een argument of actie tegen te kunnen werpen. Bijv. de ~ van het retentierecht van de niet-betaalde reparateur jegens de eigenaar die zijn zaak, die onder de raparateur ligt, komt opeisen. | |
tegenwerpen / tegengeworpen | rechtswetenschap, aanvoeren, inroepen, ten aanzien van een derde. | |
tekenbevoegdheid | authority to act, rechtswetenschap ~ voldoende gevolmachtigd zijn om bepaalde rechtshandelingen te verrichten; bevoegd zijn tot het plaatsen van een handtekening. | |
tekening | design, tekeningen- of modellenrecht ~ nieuw tweedimensionaal uiterlijk van een voortbrengsel dat een gebruiksfunctie heeft. Een dergelijke ~ kan onder het regiem van de BTMW worden beschermd. | |
tekeningen- of modellenrecht | Dutch Industrial Designs Act, tekeningen- of modellenrecht ~ rechtsgebied uit de eenvormige Beneluxwet inzake Tekeningen of Modellen en daaraan gerelateerde reglementen; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming van het nieuwe uiterlijk van een voortbrengsel dat een gebruiksfunctie heeft. Bijv. behang of kledingstuk. | |
tekeningsbevoegd / tekenbevoegd | authority to act / authority to sign, ondernemingsrecht ~ bevoegd om namens een onderneming een handtekening te zetten of meer in het algemeen rechtshandelingen te verrichten. Bijv. het contract dient ondertekend te zijn door een persoon die volgens het KvK uittreksel ~ is. | |
teleologische interpretatie / teleologisch interpreteren / teleologisch geïnterpreteerd | teleological interpretation, rechtsfilosofie ~ het beroep van de rechter op het doel of de strekking van een wettelijke regel. Bijv. het verbodteken met daarop afgebeeld een hond, strekt ertoe huisdieren te verbieden. | |
teleologische wetsinterpretatie | rechtswetenschap, verklaring van een wettelijke bepaling door te kijken naar de strekking of het doel van die bepaling. De rechter moet zich daar dan wel over uitspreken. | |
ten fine van | for the purpose of, rechtswetenschap ~ ten behoeve van, met het doel om. | |
tentatief | rechtswetenschap, proberend, pogend, niet definitief. Bijv. er zijn voornemens om asielzoekers in de gemeente te huisvesten, maar het aantal is ~. | |
tenuitvoerlegging / ten uitvoer leggen / ten uitvoer gelegd | execution of a judgement, burgerlijk procesrecht ~ het in daden omzetten van een vonnis. Bijv. door het bij vonnis toegewezen bedrag te innen. | |
ter goeder trouw | -, FOUTE SPELLING. Zoek: te goeder trouw. | |
ter goedkeuring getekend (tggk) | burgerlijk procesrecht, met name de afkorting (voorzien van een paraaf) is een formulering die deurwaarders in de kantlijn van gerechtelijke stukken zetten om correcties in de tekst goed te keuren. | |
ter terechtzitting | in court, procesrecht ~ tijdens de behandeling van de gerechtelijke procedure in de rechtszaal. | |
ter zake | rechtswetenschap, met betrekking tot. | |
tergend langzaam | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Ontzettend langzaam. | |
termijnen voor conclusies | burgerlijk procesrecht, termijnen die tussen de indiening van de diverse conclusies in een proces liggen. Doorgaans bedragen de ~ zes weken, in bepaalde gevallen is een nader uitstel van vier weken mogelijk, maar rolrechters neigen ertoe de ~ kort te houden om een vlotte voortgang van het proces te bevorderen. | |
territoriale competentie | territorial competence, burgerlijk procesrecht ~ bevoegdheid van een rechter voor zover te maken hebbend met geografische grenzen. | |
terugtreden advocaat / teruggetreden advocaat | burgerlijk procesrecht, een advocaat die zich aan de verdere behandeling van een zaak heeft onttrokken. Bijv. wegens belangenverstrengeling. | |
terugvordering / terugvorderen / teruggevorderd | right of recovery, verbintenissenrecht ~ hetgeen is betaald of overgedragen terugvragen. Bijv. geld ~ omdat het onverschuldigd was of de gekochte zaak niet deugt. | |
terugwijzing / terugwijzen / teruggewezen / renvoi | burgerlijk procesrecht, het door een hoger gerecht ter behandeling terugsturen van een vernietigde rechterlijke uitspraak aan een lager gerecht. Meestal is dit een rechtbank in een andere jurisdictie, maar van dezelfde rang als de rechtbank die de vernietigde beslissing in eerste instantie heeft genomen. Bijv. eerder achtte de rechtbank Amsterdam het OM niet ontvankelijk, maar in hoger beroep heeft het Gerechtshof in Leeuwarden de zaak teruggewezen naar de rechtbank Utrecht. | |
theorie van Hart | theory of Hart, rechtsfilosofie ~ theorie van de rechtsfilosoof Hart waarin primaire rechtsregels (geboden en verboden) en secundaire, ondersteunende rechtsregels worden onderscheiden. | |
Thomas van Acquino | rechtsfilosofie, grondlegger van het geleerde deel der natiën, waarin twee soorten beslissingsruimte aan de orde komen, nl. of een bestuursbevoegdheid ëberhaupt zal worden gebruikt (id quod), of hoe die bevoegdheid zal worden gebruikt (modus quo). | |
thuiskopie | auteursrecht, verveelvoudiging van een auteursrechtelijk beschermd werk (zoals een muziekstuk of een boek), welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft; een dergelijke verveelvoudiging wordt niet beschouwd als inbreuk op auteursrecht (behalve als het om software gaat) | |
tijdschrijven | advocatuur, registeren van de gewerkte uren. De meeste advocaten houden een urenregistratie bij op basis waarvan met de cliënt wordt afgerekend. | |
tirannieke werking van de tenlastelegging | rechtsgeschiedenis, de voor het Nederlandse strafproces typerende strikte gebondenheid van de rechter aan de woorden uit de tenlastelegging. Sinds de commissie Moons (lees: de Commissie Herrijking Wetboek van Strafvordering) is de leer van de ~ verlaten, omdat er personen werden vrijgesproken waarvan op de zitting bleek dat ze allerlei strafbare feiten gepleegd hadden, maar waarmee de tenlastelegging niet overeen kwam. Voor de wetswijziging was het niet mogelijk voor het OM de tenlastelegging nog te wijzigen als de officier van justitie aan het requisitoir was begonnen. Nu is wijziging tot in hoger beroep (Meindert Tjoelker) mogelijk. (2003) | |
titel | title, vermogensrecht ~ juridische basis; datgene dat de overdracht van een zaak teweegbrengt. | |
titularis | titular, rechtswetenschap ~ persoon die een bepaalde titel voert die verbonden is aan zijn ambt. Bijv. notaris of rechter. | |
toeëigening / toeëigenen / toegeëigend | vermogensrecht, rechtshandeling tot het in bezit nemen van goederen; het in het bezit nemen van een zaak die aan niemand toebehoort. | |
toekomstige goederen future estate | vermogensrecht, zaken die nog moeten ontstaan; | |
toelichting (bij jaarrekening) | explanatory notes, rechtspersonenrecht ~ onder een jaarrekening wordt verstaan de balans en de winst- en verliesrekening met de toelichting. In deze toelichting komen volgens Afd. 5 van Titel 9 de volgende punten aan bod: een overzicht van het verloop van het eigen vermogen, de gegevens omtrent deelneming, de bijdrage van verschillende bedrijfstakken aan de netto-omzet, de belangrijke financiële verplichtingen, het gemiddeld aantal werknemers, betalingen en dergelijke aan bestuurders en gegevens met betrekking tot de bestemming van het resultaat. | |
toepassing | applicaton, rechtswetenschap ~ het in praktijk brengen. | |
toerekenbaar | eligible, rechtswetenschap ~ persoon die in een zodanige geestelijke gezondheid verkeert dat hij verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn daden. | |
toestand te hebben opgehouden te betalen | suspension of payments, insolventierecht ~ juridisch bewijs dat een schuldenaar in de toestand verkeert dat hij is gestopt met het betalen van zijn uitstaande schulden. ~ is tevens de basis voor een faillietverklaring. | |
toestand van de boedel | state of estate, faillissementsrecht ~ de ~ kan een aanleiding zijn om het faillissement te beëindigen. De vaststelling dat er onvoldoende baten zijn om de crediteuren te betalen is een reden om de surseance te beëindigen en om te zetten in een faillissement. | |
toestemming / toestemmen / toegestemd | consent, rechtswetenschap ~ bewilliging. Bijv. voor een aantal vérstrekkende rechtshandelingen behoeft een echtgenoot ~ van de andere echtgenoot. | |
toestemmingsverklaring | merkenrecht, schriftelijke toestemming van een merkhouder aan een derde dat deze, zij het onder voorwaarden, een bepaald merk mag gebruiken dat mogelijkerwijs kan conflicteren met zijn eigen merk. | |
toetscriteria | rechtswetenschap, FOUTE SPELLING. Zoek toetsingscriteria | |
toetsingscriteria | rechtswetenschap, beginsel of maatstaf aan de hand waarvan iets wordt onderzocht. Bijv. de staatssecretaris van Financiën heeft in december 2004 twee besluiten gepubliceerd die ~ bevatten voor de fiscale kwalificatie van buitenlandse rechtsvormen. | |
toetsingsnormen | standards, rechtswetenschap ~ algemene regels waartegen iets getoetst kan worden. Bijv. een besluit, reglement, overeenkomst. | |
toevoeging / toevoegen / toegevoegd | assigning an attorney-at-law to persons whose financial means are limited, sociale advocatuur ~ document waaruit blijkt dat de advocaat zijn kosten bij het Bureau rechtsbijstandvoorziening in rekening kan brengen en de rechtzoekende een lager griffierecht is verschuldigd; | |
toewijzing / toewijzen / toegewezen | to award, rechtswetenschap ~ toekenning; toegekend. | |
toezichthouder | supervisor / supervisory authority, rechtswetenschap ~ instantie die toezicht moet houden, die moet controleren of bepaalde regels wel nageleefd worden. Bijv. bij het College bescherming persoonsgegevens is de ~ m.b.t. de privacy-regels neergelegd in de Wet bescherming persoonsgegevens. | |
toga | advocatuur, officiële gewaad van de rechter, OM, advocatuur. Zij dragen de ~ vaak tijdens zittingen om te waarborgen dat zonder aanziens des persoons wordt geprocedeerd. | |
togaberoepen | rechtswetenschap, beroepen van de procesdeelnemers: rechter, advocaat en officier van Justitie (OM). | |
toonderpapier | bearer paper, vermogensrecht ~ niet op naam gesteld handelspapier van enige waarde dat op grond van een overeenkomst aan een ander kan worden overgedragen door het in zijn macht te stellen; bankbiljetten. | |
tot persistit! | to persist, advocatuur ~ Latijn: ik handhaaf! Slotkreet in de conclusie van een gerechtelijk stuk, waarmee een procespartij zegt in zijn eerdere conclusie te volharden. | |
totstandkoming van overeenkomsten | conclusion of the contracts, overeenkomstenrecht ~ overeenkomsten komen tot stand door aanbod en de aanvaarding daarvan. De ~ is vormvrij; er is dus geen handtekening vereist. | |
tractaat | internationaal recht, verdrag | |
traditio brevi manu / levering met de korte hand | vermogensrecht, Latijn: de houder van een zaak voor de vervreemder wordt bezitter van de zaak. | |
traditio longa manu / levering met de lange hand | vermogensrecht, Latijn: de houder van een zaak voor de vervreemder wordt houder voor de verkrijger. | |
transactieschade | overeenkomstenrecht, schade die opkomt doordat de afgeleverde zaak niet de eigenschappen bezit die de koper mocht verwachten. Gevolgschade, zoals letselschade, valt daarbuiten. | |
transitie | transition, rechtswetenschap ~ overgang. Bijv. een ~bestuur is een tijdelijke regering die een land bestuurt totdat verkiezingen zijn gehouden en een regering is benoemd. | |
Trias Politica / scheiding van machten | separation of powers, rechtsfilosofie ~ Latijn: Theorie van Montesquieu gebaseerd op de driedeling van overheidsfuncties, nl. regelgeving voor de wetgevende, bestuur voor de uitvoerende en rechtspraak voor de rechterlijke macht. | |
tripartiete overeenkomst | tripartite agreement, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij drie partijen zijn betrokken. Bijv. de overeenkomst tot loonmatiging tussen de regering, de werkgevers en de vakbonden. | |
triviaal | vulgar, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Gewoon, niet belangrijk. | |
troonafstand | -, FOUTE SPELLING. Zoek: troonsafstand. | |
trustbedrijf | investment trust, verbintenissenrecht ~ er wordt vermogen toevertrouwd aan een trustee, die dat vermogen beheert. (bron: beleggingsplein.nl) | |
Trusted Third Party (TTP) | internetrecht, Engels: vertrouwelijke derde partij; certificatiedienstverlener. Onafhankelijke en onpartijdige organisatie die betrouwbaarheidscertificaten verstrekt aan websites of personen die een digitale handtekening willen gebruiken, zodat internetgebruikers zeker weten met wie zij handelen of corresponderen. | |
trustee | overeenkomstenrecht, Engels: vertrouwelijke partij in een trustovereenkomst die op last van de obligatiehouders (vaak particulieren) met de emittent zaken doet. | |
trustovereenkomst | trust, overeenkomstenrecht ~ soort driepartijenovereenkomst, die gesloten wordt bij obligatieleningen en waarbij de trustee de obligatiehouders tegenover de emittenten (geldnemers) vertegenwoordigt. | |
tuchtcollege | disciplinary board, centraal of regionale groep van personen met als gemeenschappelijke taak tuchtrechtspraak te verzorgen in aan haar voorgelegde zaken betreffende mis gegane zaken binnen een bepaald beroepsveld. Bijv. Centraal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg. | |
tuchtmaatregel | advocatuur, maatregelen die gelden binnen bepaalde organisaties of instellingen om de orde te handhaven. Bijv. mondelinge berisping, schriftelijke berisping of geldboete. | |
tuchtrechtelijk verwijt / (mv.) tuchtrechtelijke verwijten | advocatuur, openbare verklaring van een disciplinair of tuchtcollege dat een vakgenoot zich schuldig heeft gemaakt aan overtreding van een binnen de branche geldend voorschrift. Bijv. de gedragsregels voor de advocatuur. | |
tuchtrechtspraak | disciplinary case law, advocatuur ~ disciplinaire uitspraken en regels waaraan een beroepsgroep is onderworpen. Bijv. advocaten zijn aan ~ onderworpen. Deze ~ wordt uitgeoefend in eerste aanleg door de Raad van discipline en in hoger beroep door het Hof van discipline. | |
tussenarrest | procesrecht, uitspraken van de hoven om een tussentijds probleem af te handelen, alvorens recht te doen. Bijv. het aanstellen van een deskundige voor nader DNA-onderzoek. | |
tussenpersoon intermediary | verbintenissenrecht, persoon die tegen betaling werkzaam is bij het tot stand brengen van één of meerdere overeenkomsten tussen zijn opdrachtgever en derden. | |
tussenvonnis interlocutory judgement | burgerlijk procesrecht, tussentijds vonnis waardoor de rechter het geschil in een bepaalde richting stuurt en dat een einde kan maken aan een gedeelte van het geschil. Bijv. door een bewijsopdracht op te leggen. | |
tweetrapsraket | rechtswetenschap, het doel kan slechts in twee stappen bereikt worden. Bijv. Pusa kan zich beroepen op het EG-verdrag omdat hij gebruik heeft gemaakt van het recht van art. 18 EG-verdrag om vrij te verblijven in Spanje (Personele werkingssfeer). Hij kan zich vervolgens beroepen op gelijke behandeling. (cit. HvJEG 29 april 2004, zaak C-224/02, H.A. Pusa en Osuuspankkien Keskinäinen Vakuutusyhtiö) | |
tweezijdige verklaring | mutual statement, vermogensrecht ~ een openbaarmaking van de wil (verklaring) door twee personen. | |
Uebernahme | fusie- en overnamerecht, Duits: overname. Aanvaarding (bijv. van een schenking); | |
uit dien hoofde | rechtswetenschap, om die reden; daarom. | |
uit hoofde van | rechtswetenschap, wegens; op grond van. | |
uitblijvende uitspraak / uitblijven uitspraak / uitgebleven uitspraak | burgerlijk procesrecht, gerechtelijke uitspraak die op zich laat wachten. Bijv. bij ~ langer dan drie maanden konden partijen vroeger vorderen dat de zaak opnieuw zou worden bepleit. Deze regel is met de invoering van het nieuw burgerlijk procesrecht geschrapt. Zie art 47 oud Rv.. | |
uitdelingslijst / slotuitdelingslijst | faillissementsrecht, lijst waarin staat hoeveel de erkende crediteuren in een faillissement zullen ontvangen. Zodra de rechtbank de ~ verbindend heeft verklaard, eindigt het faillissement. | |
uitdrukkingen | rechtswetenschap, juridische termen of zegswijzen. Bijv. nullum crimen sine lege. | |
uitloving / uitloven / uitgeloofd | verbintenissenrecht, publiekelijk aangekondigd aanbod waarbij een persoon die een bepaalde prestatie verricht, een beloning in het vooruitzicht wordt gesteld. ~ is meestal beperkt in tijd (tijdelijk aanbod) of beperkt tot de persoon die de gevraagde prestatie als eerste verricht. | |
uitponding / uitponden / uitgepond | rechtswetenschap, kleiner maken, fragmenteren; zaken uit een doos halen en per onderdeel herverpakken en doorverkopen, waardoor uiteindelijk een grotere winst wordt behaald. | |
uitputtend geregeld | rechtswetenschap, tot in de puntjes geregeld; zo geregeld dat er geen vinger meer tussen te krijgen is; niets meer aan vrijheid overlatend. | |
uitputting / uitputten / uitgeput | exhaustion, intellectuele eigendomsrecht ~ wanneer een rechthebbende een product in één EU-lidstaat heeft uitgebracht, kan hij de verdere verhandeling daarvan binnen de EU niet meer belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan ~. | |
uitputtingsleer | auteursrecht, opvatting dat wanneer een rechthebbende een product in één lidstaat heeft uitgebracht, hij op grond van zijn merkrecht de verdere verhandeling daarvan binnen de EG niet kan belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan uitgeput. | |
uitspraak | decision, burgerlijk procesrecht ~ door de rechter in het openbaar uitgesproken beslechting van een burgerlijk, bestuurlijk of strafrechtelijk geschil dat (meestal) wordt vastgelegd in een vonnis, arrest of beschikkin. Een dergelijke beslissing van bestuursrechtelijke beroepsinstanties (Centrale Raad van Beroep, College van Beroep van het Bedrijfsleven, Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State) wordt ~ genoemd i.t.t.vonnis van rechtbanken, sector bestuursrecht, en arrest van de gerechtshoven en de Hoge Raad in civiele- en strafzaken; | |
uitstel uitspraak | postponement of decision, burgerlijk procesrecht ~ wachten om de uitspraak te doen. Bijv. ~ op verzoek van partijen die nog op het allerlaatst een minnelijke regeling willen treffen. | |
uitstelregeling | burgerlijk procesrecht, regeling waarin de mogelijkheden en voorwaarden zijn bepaald om in gerechtelijke procedures uitstel te krijgen voor de indiening van stukken. | |
uittreksel | rechtswetenschap, afschrift, excerpt; officiële kopie uit een register. Bijv. ~ uit het geboorteregister of het kadastraal ~; samenvatting van hetgeen (in)geschreven is. Bijv. een uittreksel van de Kamer van Koophandel van een vereniging bevat de essentialia over deze vereniging zoals onder meer de naam, het adres, de oprichtingsdatum en de bestuurders. | |
uitvinder | inventor, octrooirecht ~ persoon die iets heeft uitgevonden. | |
uitvindingen / uitvinden / uitgevonden / vinding | invention, octrooirecht ~ nieuwe zaak die op uitvinderswerkzaamheid berust en op het gebied van de nijverheid kan worden toegepast. ~ zijn octrooieerbaar. | |
uitvloeisel | -, hetgeen een gevolg is van iets anders, uit iets anders is voortgekomen of daarop is gebaseerd. Bijv. op alle onder deze voorwaarden gesloten overeenkomsten en op de overeenkomsten welke daarvan een uitvloeisel zijn is uitsluitend Nederlands recht van toepassing. | |
uitvoerbaar bij voorraad / bij voorraad uitvoerbaar | provisional enforcement, burgerlijk procesrecht ~ het vonnis kan onmiddellijk ten uitvoer worden gelegd, zonder dat de afloop van een eventueel hoger beroep hoeft te worden afgewacht. | |
uitvoerbaarheid van een akte | executierecht, authentieke akten alsmede grossen van vonnissen die in kracht van gewijsde zijn gegaan of uitvoerbaar bij voorraad zijn verklaard vormen voor executie vatbare titels. | |
uitvoerbaarheid van vonnis | burgerlijk procesrecht, het kunnen tenuitvoerleggen of executeren van een vonnis. Bijv. als de schuldeiser zijn verhaalsmiddelen op de Cayman-eilanden heeft, is de ~ klein. | |
Uitvoeringswet Bewijsverdrag (Uw BVBH) | burgerlijk procesrecht, wet van 11 december 1980 waardoor uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en in handelszaken. Daarin o.a. opgenomen de behandeling van (vanuit een verdragsstaat) ontvangen of (door Nederland) opgedragen rogatoire commissies. | |
Uitvoeringswet EEG-Executieverdrag (Uw EEX) | executierecht, wet van 4 mei 1972 waardoor uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken. Daarin o.a. opgenomen de regeling van de exequaturprocedure en het beroep daartegen. | |
uitvoeringswet rechtsvorderingsverdrag 1954 (Uw Rv 1954) | burgerlijk procesrecht, wet van 24 december 1958 waardoor uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag betreffende de burgerlijke rechtsvordering. Daarin m.n. opgenomen procedures voor mededeling van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken tussen de verdragsstaten. | |
uitwinning / uitwinnen / uitgewonnen | execution, vermogensrecht ~ door middel van een rechtsvordering een goed van iemand verkrijgen. | |
uitzakconstructie | vennootschapsrecht, vorm van herstructurering die lijkt op de ziekenhuisconstructie met dit verschil dat bij de ~, activa, activiteiten en een deel van het personeel in een nieuwe vennootschap worden gebracht, terwijl bij de ziekenhuisconstructie sprake is van overdracht van vennootschappen. | |
uitzakking / uitzakken / uitgezakt | fusie- en overnamerecht, onderbrengen van een onderneming als dochtermaatschappij van een holding. | |
uitzonderingsrecht | rechtsgeschiedenis, vóór de Tweede Wereldoorlog werd het bestuursrecht in de regel gezien als recht dat derogeerde aan het 'algemene' privaatrecht. Dit betekende dat het bestuursrecht te boek stond als ~ dat door de wetgever enkel tot stand werd gebracht in aanvulling op het algemene of 'gemene' privaatrecht dat de rechtsrelaties tussen burgers onderling (en tussen overheid en burger) reguleerde. (Schlössels en Stroink) | |
ultimum remedium | procesrecht, Latijn: het uiterste middel. Remedie die toegepast wordt als geen andere remedie meer mogelijk is. | |
ultra petita | to adjudicate more than is asked for, procesrecht ~ Latijn: meer of anders dan het gevorderde. De regel is dat de rechter niet meer toewijst dan is gevraagd. Dit beginsel wordt ook als argument gebruikt tegen de toelaatbaarheid van reformatio in peius. | |
ultra vires | rechtswetenschap, Latijn: buiten zijn bevoegdheid (tredend). Bijv. met betrekking tot optreden ~ van leden van nationale (militaire) contingenten stelt de VN dat zij niet aansprakelijk is voor optreden dat 'off-duty' was. De uitleg die de VN aan de term 'off duty' geeft, leidt tot een beperktere aansprakelijkheid dan die van staten voor optreden ~. | |
unilateraal / unilaterale overeenkomst | unilateral agreement, verbintenissenrecht ~ overeenkomst waarbij slechts 1 partij zich tot iets verbindt. Bijv. bruikleen, schenking. | |
upgraden | rechtswetenschap, Engels: verbeteren, vernieuwen. | |
usucaperen | vermogensrecht, verkrijgen door acquisitieve verjaring. | |
usucapio | vermogensrecht, verjaring als eigendomsverkrijging op originaire wijze. | |
utilisme | rechtsfilosofie, bij de bepaling van rechtsnormen de mate waarin die het maatschappelijk welzijn, geluk e.d. dienen, waarbij geldt dat die meer lusten dan lasten moeten opleveren voor de gemeenschap. | |
Uw dienstwillige, (Uw d.w.,) | advocatuur, archaïsche slotformulering in briefwisseling tussen advocaten. | |
vacaturebank | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Databank met banen. | |
vakgebieden | rechtswetenschap, werkterreinen of praktijkgebieden van juristen. De ~ bestrijken meestal meerdere rechtsgebieden. Bijv. het ~ ondernemingsrecht kan bestaan uit rechtspersonenrecht, contractenrecht, effectenrecht of andere rechtsgebieden die met ondernemingen te maken hebben. Daarom verschilt de inhoud van ~ nog wel eens per jurist. | |
valetudinaire enquête | bewijsrecht, getuigenverhoor voor aanvang van het proces teneinde te voorkomen dat door ziekte of dood van de getuige bewijsmateriaal verloren gaat. | |
validatie / valideren / gevalideerd | validation, rechtswetenschap ~ beoordeling van geldigheid of juistheid. | |
valsheid in geschriften | -, ONJUISTE SPELLING. Zoek: valsheid in geschrifte. | |
valutaclausule | verbintenissenrecht, beding dat in vreemde valuta of omgezet in de eigen valuta moet worden terugbetaald. | |
Van Bemmelen, Jacob Maarten | rechtsgeschiedenis, (1898 - 1982) Van Bemmelen heeft veel gedaan om de toegankelijkheid van en het begrip voor het strafrecht te vergroten. Voor studenten schreef hij in 1951 het in 'zakformaat' uitgegeven leerboek Ons strafrecht , waarin ook het penitentiaire recht aan bod komt. Tot het grote publiek richtte hij zich in dagbladartikelen, waarvan een aantal werd gebundeld onder titels als Gedenkt der gevangenen uit 1954 en Op de grenzen van het strafrecht uit 1955. (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis) | |
van rechtswege | by operation of law, rechtswetenschap ~ een gevolg dat automatisch intreedt op grond van de wet; door de werking van de wet. Bijv. de heler is ~ in verzuim. | |
vaste activa | fixed assets, ondernemingsrecht ~ activa, bestemd om de uitoefening van de werkzaamheid van een rechtspersoon duurzaam (d.w.z.: langer dan een jaar) te dienen, onder te verdelen in: immateriële vaste activa, materiële vaste activa en financiële vaste activa. | |
vaststellingsovereenkomst / dading | contract of settlement, overeenkomstenrecht ~ bijzondere overeenkomst waarbij partijen zich met het oog op de beëndiging of voorkóming van hun geschil, binden aan een aantal afspraken. ~ is vaak de formalisering van een bereikte schikking. | |
veewetarrest | -, veearts handelde in belang van het vee, maar in strijd met de veewet. De rechter heeft verdachte ontslagen van alle rechtsvervolging wegens het ontbreken van onrechtmatigheid (HR 20 februari 1933, NJ 1933, 918). | |
vennootschap onder firma (VOF) | partnership under a common firm, ondernemingsrecht ~ maatschap tot uitoefening van een bedrijf dat is aangegaan onder een gemeenschappelijke naam; ~ is een commercieel samenwerkingsverband tussen rechtspersonen of natuurlijke personen, maar is geen zelfstandige juridische entiteit. De ~ kan failliet worden verklaard, maar dit faillissement zal tevens een faillissement van de individuele partners van de ~ impliceren. | |
vennootschap partnership | ondernemingsrecht, vorm van samenwerking met handelsdoeleinden. Bijv. ~ onder firma, besloten ~. | |
vennootschapsrecht | vennootschapsrecht, vakgebied dat met het gelijknamige rechtsgebied uit boek 2 Burgerlijk Wetboek samenvalt; vooral m.b.t. de oprichting, het bestuur, de (jaarlijkse) verplichtingen, aandelenkwesties en de ontbinding van besloten en naamloze vennootschappen. Het ~ is een subgebied van het rechtspersonenrecht. | |
venten | handelsrecht, verkoop van zaken of diensten aan huis. ~ is aan banden gelegd in de Colportagewet. | |
venter | handelsrecht, straathandelaar. | |
venture capital | ondernemingsrecht, Engels: extreem risicodragend kapitaal, meestal verstrekt aan een startende ondernemer. (bron: beleggingsplein.nl) | |
verandering van eis / veranderen van eis / van eis veranderd | burgerlijk procesrecht, schriftelijke wijziging van een vordering. De ~ geschiedt op de rolzitting bij conclusie of akte en kan plaatsvinden zolang de rechter nog geen eindvonnis heeft gewezen. De gedaagde mag tegen ~ bezwaar maken als de verandering in strijd is met de eisen van een goede procesorde. | |
verbanning | banishment, straf die werd uitgevoerd door het verwijderen van iemand uit de maatschappij. | |
verbatim | rechtswetenschap, Latijn: woordelijk, letterlijk. | |
verbeuren / verbeurd | burgerlijk procesrecht, kwijtraken als straf of boete. Bijv. de rechter kan een dwangsom opleggen. Indien niet aan de hoofdveroordeling wordt voldaan, wordt de dwangsom ~. | |
verbintenisrecht | -, FOUTE SPELLING. Zoek: verbintenissenrecht. | |
verbintenisscheppende overeenkomst | overeenkomstenrecht, verplichtende overeenkomst, waarbij tenminste ��n verbintenis in het leven wordt geroepen. | |
verbintenissen / obligatio | obligations, verbintenissenrecht ~ verplichting tot het verrichten van een prestatie (doen of nalaten) en die voortvloeit uit een overeenkomst of de wet. Bijv. wie een onrechtmatige daad pleegt is wettelijk verplicht de schade te vergoeden. | |
verbintenissenrecht | the law of obligations, verbintenissenrecht ~ rechtsgebied uit boeken 6, 7 en 7A Burgerlijk Wetboek, m.b.t. de regeling van de rechtsverhouding tussen personen onderling. Het ~ is met name van dwingend recht als de belangen van een der partijen of derden in het nauw dreigen te komen. Bijv. die van de consument, huurder of werknemer. | |
verblijvingsbeding | vennootschapsrecht, beding in een overeenkomst van maatschap, dat, in geval van overlijden van een van de vennoten, de maatschap met diens erfgenaam, of alleen tussen de overblijvende vennoten zal voortduren. | |
verboden rechtshandeling / (mv.) verboden rechtshandelingen | vermogensrecht, handeling die een bepaald gevolg beoogt maar die door de inhoud of strekking in strijd is met de goede zeden of de openbare orde. ~ is ongeldig. Bijv. een contract om een persoon te laten liquideren. | |
verboden rechtspersoon | rechtspersonenrecht, rechtspersoon waarvan de werkzaamheid in strijd is met de openbare orde. Op vordering van het Openbaar Ministerie wordt een dergelijke rechtspersoon door de rechtbank verboden verklaard en ontbonden. | |
verbreking van verzegeling / ontzegeling / ontzegelen / ontzegeld | breaking of the seals, burgerlijk procesrecht ~ beëndiging van de verzegeling; ~ heeft plaats als van een nalatenschap een partijen bindende boedelbeschrijving is opgesteld of alle partijen hun toestemming tot ontzegeling hebben gegeven en het vrije beheer over hun goederen hebben. | |
verbruikbare zaken | zakenrecht, zaken die, als ze volgens hun bestemming worden gebruikt, teniet gaan, die dus slechts eenmalig gebruikt kunnen worden. Bijv. etenswaren. | |
verbruiklening / in verbruikleen geven / in verbruikleen gegeven | loan for consumption / mutuum, overeenkomstenrecht ~ bijzondere overeenkomst waarbij de ene partij aan de andere een zekere hoeveelheid verbruikbare zaken afgeeft, onder voorwaarde dat die andere even zoveel zaken van gelijke soort en hoedanigheid terug geeft. | |
verdisconteren / verdisconteerd / verdiscontering | rechtswetenschap, in iets verwerken. Bijv. de transportkosten zijn in de factuur ~. | |
verdwijnende rechtspersoon | rechtspersonenrecht, rechtspersoon die als gevolg van een fusie met één of meer andere rechtspersonen ophoudt te bestaan. | |
vereffenaar | rechtspersonenrecht, persoon die tot taak heeft het vermogen van een ontbonden rechtspersoon af te wikkelen. | |
vereffening / vereffenen / vereffend | faillissementsrecht, afwikkeling van het faillissement door alle baten uit de boedel te gelde te maken. | |
verenigingen | association, rechtspersonenrecht ~ rechtspersoon met leden die op een bepaald doel gericht is. | |
verenigingsregister | rechtspersonenrecht, een van de registers die door de Kamer van Koophandel worden gehouden. Bijv. Gospelgroep Benefaction is ingeschreven in het ~ van de Kamer van Koophandel te Groningen, onder nummer 02079630. | |
vergadering van eigenaars | zakenrecht, vergadering van de Vereniging van Eigenaars van een gebouw dat in appartementen is verdeeld. Iedere appartementseigenaar is van rechtswege lid van deze vereniging. De vereniging voert het beheer over de gemeenschappelijke gedeelten van het gebouw. | |
vergadering van schuldeisers | faillissementsrecht, wanneer een faillissement niet eindigt bij gebrek aan baten dient een vergadering van schuldeisers te worden georganiseerd om de schulden te verifiëren en deze eventueel definitief te erkennen of te betwisten. In een surseance dient een vergadering van schuldeisers te worden gehouden met als doel te stemmen over de definitieve toewijzing van de surseance of verlenging daarvan. Wanneer een schuldenaar een akkoord heeft aangeboden dient eveneens een vergadering van schuldeisers te worden gehouden om te bezien of de schuldeisers het akkoord wensen te accepteren. | |
vergelijkende reclame | comparative advertising, mediarecht ~ reclame waarin concurrerende producten met elkaar worden vergeleken; elke vorm van reclame waarbij een concurrent dan wel door een concurrent aangeboden goederen of diensten uitdrukkelijk of impliciet worden genoemd. ~ is geoorloofd op voorwaarde dat deze niet misleidend is; goederen of diensten vergelijkt die in dezelfde behoeften voorzien of voor hetzelfde doel zijn bestemd; op objectieve wijze een of meer wezenlijke, relevante, controleerbare en representatieve kenmerken van deze goederen en diensten, waartoe ook de prijs kan behoren, met elkaar vergelijkt; er niet toe leidt dat op de markt de adverteerder met een concurrent wordt verward; niet de goede naam schaadt van of zich niet kleinerend uitlaat over de merken, handelsnamen, andere onderscheidende kenmerken van een concurrent; voor producten met een benaming van oorsprong in elk geval betrekking heeft op producten met dezelfde benaming; geen oneerlijk voordeel oplevert ten gevolge van de bekendheid van een merk, handelsnaam of andere onderscheidende kenmerken van een concurrent; niet goederen of diensten voorstelt als een imitatie of namaak van goederen of diensten met een beschermd handelsmerk of beschermde handelsnaam. (bron: Richtlijn 97/55/EG) | |
verhaal / verhalen / verhaald | to recover, vermogensrecht ~ gerechtelijke en buitengerechtelijke uitwinning op de zaken en vorderingen van de schuldenaar en diens schuldenaren, teneinde de vordering van de schuldeiser te voldoen. Bijv. ~ op derden via een executoriaal derdenbeslag. | |
verhaal zoeken | to recourse, vermogensrecht ~ gerechtelijke en buitengerechtelijke pogingen van een schuldeiser om zijn vordering op de goederen van de schuldenaar te innen. | |
verhuurconstructie | faillissementsrecht, meestal op initiatief van de investerende bank het (onder)verhuren van bedrijfsruimte van de huurder/eigenaar in een poging om nog enige inkomsten te verwerven. Indien de ~ met zich brengt dat het personeel naar huis wordt gestuurd en het productieproces wordt stilgelegd, volgt vaak het faillissement. De ~ dient de worden goedgekeurd door de belastingdienst. | |
verificatie / verifiëren / geverifieerd | faillissementsrecht, onderzoek dat de curator verricht naar de juistheid van de vorderingen die schuldeisers in het faillissement hebben ingediend; vaststelling van vorderingen van schuldeisers die zijn ingediend bij de curator. ~ vindt plaats in de vergadering van schuldeisers. De curator, schuldenaar en crediteuren mogen ingediende vorderingen betwisten. Betwiste vorderingen worden door de rechtbank behandeld. | |
verificatievergadering | first creditors' meeting, faillissementsrecht ~ vergadering van schuldeisers, schuldenaar en zijn curator of bewindvoerder, onder leiding van de rechter-commissaris. Tijdens de ~ wordt de lijst van erkende crediteuren doorgenomen (geverifieerd) en verschaft de schuldenaar inlichtingen over de oorzaak van het faillissement en de staat van de boedel. | |
verificatoire bescheiden | burgerlijk procesrecht, documenten, brieven en andere schriftelijke stukken op basis waarvan feiten of stellingen kunnen worden onderzocht en getoetst. | |
verjaring / verjaren / verjaard | barred by limitation, vermogensrecht ~ tijdsverloop waarna een recht verloren gaat of ontstaat; door ~ kan de nakoming van een verbintenis niet meer worden afgedwongen. | |
verjaringstermijn | limitation period, vermogensrecht ~ tijdsduur totdat een vordering of een strafbaar feit verjaart, d.w.z. niet meer invorderbaar, geldig of vervolgbaar is. | |
verkeerd | wrong, slecht, ten onrechte. Op zich is ~ geen juridische term. Wel kan men van bepaalde gedragingen in het strafrecht stellen dat zij waarschijnlijk door veel mensen als ~, dus als ethisch onaanvaardbaar zullen worden beschouwd. Zulke delicten worden rechtsdelicten genoemd. Een voorbeeld is moord. | |
verkeersopvattingen | generally accepted views, vermogensrecht ~ de in de maatschappij geldende, veranderlijke opvattingen. | |
verklaring omtrent erfrecht | -, FOUTE SPELLING. Zoek: verklaring van erfrecht. | |
Verklaring omtrent Inkomen en Vermogen (VIV) / (oneigen.) akte van onvermogen / (oneigen.) bewijs van onvermogen | sociale advocatuur, ~, afgegeven door de gemeente. De ~ geeft inzicht in de financiële situatie van een rechtszoekende bij de vraag of hij voor een toegevoegde advocaat in aanmerking komt. | |
verklaring van afstand / afstandsverklaring | procesrecht, een (schriftelijke) verklaring waarin iemand een recht prijsgeeft. Bijv. het recht om in hoger beroep te gaan, het recht om ter terechtzitting te verschijnen. | |
verklaringsleer | vermogensrecht, een afgelegde verklaring geldt als grondslag voor contractuele gebondenheid; een persoon is gebonden aan hetgeen hij verklaart. | |
verknochtheid van zaken / verknochte zaken | burgerlijk procesrecht, procedures over hetzelfde onderwerp of geschil. Bijv. bij ~ moet worden voorkomen dat ze door verschillende rechters worden behandeld. | |
verkokering | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Verschijnsel dat verschillende instanties die niet of nauwelijks met elkaar communiceren, zich met eenzelfde probleem bezig houden. | |
verkoop | sale, overeenkomstenrecht ~ vervreemding van een zaak door middel van een koopovereenkomst. | |
verkoop onder voorwaarden | overeenkomstenrecht, woningverkoop waarbij meestal een korting op de koopprijs wordt gegeven in ruil voor een winstdeling bij latere verkoop. Er kan sprake zijn van andere voorwaarden en gekoppelde voorzieningen ten behoeve van de koper. Bijv. een terugkoopgarantie of een collectieve voorziening voor onderhoud. (bron: huizenveiling.nl) | |
verkoop op afstand | long distance sale, overeenkomstenrecht ~ koopovereenkomst op afstand, waarbij dus gebruik gemaakt wordt van moderne communicatiemiddelen. Een consument koopt bijv. een boek op het internet. Een Europese Richtlijn stelt allerlei regels aan ~, bijv. over de informatieplicht van de verkoper. Ook heeft de consument het recht zich te bedenken (binnen een week van ontvangst van het product). | |
verkoopbevestiging handelsrecht | -, schriftelijke bevestiging dat de verkoop heeft plaatsgehad. Bijv. ten behoeve van het afsluiten van een verzekering. | |
verkoper | vendor, handelsrecht ~ één van de partijen bij de bijzondere overeenkomst van koop, en wel degene die verplicht is de verkochte zaak in eigendom over te dragen en af te leveren. | |
verkrijgende rechtspersoon | acquiring legal person, rechtspersonenrecht ~ rechtspersoon die als gevolg van een fusie met één of meer andere rechtspersonen niet ophoudt te bestaan. | |
verkrijgende verjaring / acquisitieve verjaring / usucapio | acquisitive prescription, vermogensrecht ~ door verloop van tijd een recht verkrijgen. Bijv. wie een roerende zaak 3 onafgebroken jaren bezit, verkrijgt in beginsel de rechten op die zaak, mits hij die zaak te goeder trouw heeft verkregen. Voor niet-roerende zaken geldt 10 jaren. | |
verkrijger onder algemene titel | vermogensrecht, persoon die de opvolger is in het geheel (of een evenredig deel) van een vermogen, dus zowel in de baten als de schulden. Bijv. erfopvolging en boedelmenging. | |
verkrijging / verkrijgen / verkregen | acquisition / take-over, vermogensrecht ~ de wijze waarop een persoon rechthebbende of eigenaar wordt. Bijv. door levering of (verkrijgende) verjaring. | |
verkrijging onder algemene titel | acquisition by general title, vermogensrecht ~ in het geheel (of een evenredig deel) van een vermogen, dus zowel in de goederen als de schulden, opvolgen. Bijv. erfopvolging en boedelmenging. | |
verkrijging onder bijzondere titel | acquisition by particular title, vermogensrecht ~ ontvangst van zaken door overdracht, verjaring, onteigening en voorts op de overige in de wet voor iedere soort aangegeven wijze van rechtsverkrijging. | |
verlengstukwinst | ondernemingsrecht, winstuitkering van de coöperatie aan haar leden. | |
verletkosten | burgerlijk procesrecht, bedrag waarmee de partij die een getuige heeft opgeroepen de getuige schadeloos stelt voor zijn verhindering wegens het getuigenverhoor. Meestal toegekend aan zelfstandigen die enkele uren niet hebben kunnen werken. | |
Verlichting | enlightenment, rechtsgeschiedenis ~ 17de-19de eeuw: politieke en filosofische stroming. Rationalisme, d.w.z. kennis vanuit de rede, was het uitgangspunt. Bekende verlichtingsfilosofen zijn Descartes, Montesquieu, Voltaire en Kant. | |
verlof tot tenuitvoerlegging | permission for execution, executierecht ~ verklaring van de gewone rechter, dat desgewenst tot executie van het arbitraal of buitenlands vonnis kan worden overgegaan. Een deurwaarder kan met een vonnis voorzien van ~ de nodige executoriale maatregelen nemen. Bijv. executoriale verkoop van eigendommen. | |
vermenging / vermengen / vermengd / commixtio verbintenissenrecht | -, Latijn: situatie waarbij door overgang van een vordering of schuld de hoedanigheid van schuldeiser en die van schuldenaar zich in een persoon verenigen. | |
verminkende straffen | -, lijfstraffen aan het lichaam voltrokken met verminking als gevolg. Met de ~ kwam naar voren een vergeldende gerechtigheid of het weerspiegelen van het begane delict in de vorm van de straf. Bijv. afhakken van ledenmaten of het afknippen van de tong van de godslasteraar. (bron: Van Binsbergen). | |
vermoeden van rechtmatigheid | -, vermoeden van de rechtmatige toestand totdat het tegendeel ervan wordt bewezen. Bijv. de bezitter van een zaak wordt vermoed eigenaar daarvan te zijn. | |
vermogen | property, vermogensrecht ~ totaal van bezittingen en schulden van een natuurlijk persoon of een rechtspersoon. | |
vermogensbestanddelen | assets, vermogensrecht ~ zaken, vermogensrechten en schulden. Bijv. eigen woning, auto, spaartegoeden, bank-/girosaldi, grond, garage, tweede woning, (sta)caravan, boot, effecten. | |
vermogensrecht | property law, vermogensrecht ~ rechtsgebied uit vooral boeken 3 en 6 Burgerlijk Wetboek, dat een regeling geeft van de subjectieve rechten en plichten die een onderdeel van een vermogen kunnen vormen. Het ~ bestaat uit het zakenrecht en verbintenissenrecht. | |
vermogensrechtelijke aard | vermogensrecht, het vermogensrecht is dat gedeelte van het objectieve recht, dat een regeling geeft van de subjectieve rechten en plichten die onderdeel van een vermogen kunnen vormen. De boeken 3 t/m 9 van het Burgerlijk Wetboek zijn van typisch ~. | |
vermogensrechtelijke rechtshandelingen | burgerlijk recht, menselijke handelingen die bepaalde rechtsgevolgen hebben op het gebied van goederenrecht (bijv. uitoefenen van eigendomsrechten) of verbintenissenrecht (bijv. sluiten koopovereenkomst). | |
vermogensrechten | pecuniary rights, vermogensrecht ~ rechten die overdraagbaar zijn of er toe strekken de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen dan wel verkregen zijn in ruil voor een dergelijk voordeel. | |
vermogensstructuur | ondernemingsrecht, wijze waarop een onderneming is gefinancierd door investeerders. De meest basale kwestie bij het aantrekken van vermogen is de keuze tussen eigen vermogen (aandelen) of vreemd vermogen (obligaties). | |
vermogensvergelijking | ondernemingsrecht, berekening van de winst over een bepaalde periode door vanuit de balans het verschil tussen het eigen vermogen aan het eind en het eigen vermogen aan het begin van de periode het verschil op te maken. | |
vernietigbaarheid | voidable, vermogensrecht ~ aantastbaarheid van rechtshandelingen. Bijv. de overeenkomst die onder bedreiging werd gesloten is ~. | |
vernietiging van arbitrale vonnissen | arbitragerecht, bij de gewone rechter kan tot drie maanden na de dag van depot van het vonnis ter griffie van de rechtbank worden gevraagd om ~. Dat is alleen mogelijk bij vonnissen die niet vatbaar zijn voor hoger beroep. Enkele van de gronden zijn het ontbreken van een geldige arbitrageovereenkomst en onjuiste samenstelling van het scheidsgerecht. | |
vernietigingsregeling | burgerlijk procesrecht, wettelijke regeling inzake vernietiging van arbitrale vonnissen. | |
veroordeling / (mv.) veroordelingen / veroordelen / veroordeeld | condemned, burgerlijk recht ~ een oordeel uitspreken over een persoon; hetgeen waartoe de verliezende partij in een gerechtelijke procedure wordt verplicht (~). Meestal moet hij iets doen (bijv. betalen) of nalaten (bijv. niet meer beledigen). | |
verplichte vertegenwoordiging | compulsory representation, burgerlijk procesrecht ~ een procespartij kan zelf geen processuele handelingen verrichten, maar moet die aan een procureur bij de rechtbank of het Hof, of advocaat bij de Hoge Raad overlaten. Bij procedures bij de kantonrechter bestaat geen ~. | |
verrekening / compensatie | insolventierecht, in insolventieprocedures is ~ van een vordering tegen schuld toegestaan als beide zijn ontstaan voor de faillietverklaring. De aankoop van een vordering of schuld na opening van de insolventieprocedure, of kort daarvoor, met als doel om deze vervolgens te verrekenen is niet rechtsgeldig. | |
verrekening / verrekenen / verrekend | overeenkomstenrecht, situatie waarbij twee vorderingen tot hun gemeenschappelijk beloop teniet gaan. Bijv. X verrekent de factuur van Y met zijn eigen factuur. | |
verschijning / verschijnen / verschenen | appearance, procesrecht ~ als gedagvaarde of opgeroepen persoon ter zitting aanwezig zijn. | |
verschoning / verschonen / verschoond | excuse, burgerlijk procesrecht ~ zich onttrekken aan bepaalde handelingen; uitzondering op de wettelijke verplichting te getuigen. Bijv. een persoon kan zich ~ voor het afleggen van getuigenis tegen zijn naaste familie. Advocaten dragen het beroepsgeheim en kunnen zich daarom als getuige ~. De rechter kan zich ~ wanneer zijn onpartijdigheid of onafhankelijkheid in gedrang komt. | |
verschoonbaar | excusable, rechtswetenschap ~ hetgeen - gelet op de persoonlijke omstandigheden van de betreffende persoon - vergeven kan worden of door de vingers kan worden gezien. Bijv. de kantonrechter achtte in dat geval door rood rijden ~. De man spoedde zich immers met zijn hoogzwangere vrouw naar het ziekenhuis. | |
verschot / (mv.) verschotten | the lawyer's disbursements, advocatuur ~ onkosten van een advocaat of notaris. ~ kunnen belast en onbelast zijn. Bijv. kantoorkosten resp. griffierechten of leges op uittreksels uit de gemeentelijke basisadministratie. | |
verschuldigde rente verbintenissenrecht | -, wettelijk of contractueel bepaalde rente. Bijv. ~ over geleend geld. | |
verstek | default of appearance, burgerlijk procesrecht ~ niet verschijnen van gedaagde op de rechtszitting. Bijv. de rechter heeft de eis van eiser toegwezen doordat verweerder verstek had laten gaan. | |
verstek zuiveren | contumacy purifies, burgerlijk procesrecht ~ bevoegdheid van de gedaagde om binnen vier weken na de verstekverlening alsnog te verschijnen. Het gevolg is dat van rechtswege de gevolgen van het tegen de gedaagde verleende verstek vervallen, zodat alsnog verweer kan worden gevoerd. | |
verstekverlening / verstek verlenen / verstek verleend | a default judgement will be delivered, burgerlijk procesrecht ~ indien een gedaagde -hoewel daartoe behoorlijk opgeroepen- niet ter terechtzitting verschijnt, zal de rechter ~ en aansluitend de vorderingen van de eiser toewijzen in een verstekvonnis, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomen. | |
verstekvonnis | judgement in absentia / judgment given in default of appearance / judgment by default, burgerlijk procesrecht ~ vonnis dat de rechter wijst als een gedaagde niet is verschenen of een verdachte niet bij de behandeling van zijn strafzaak aanwezig was. | |
verstrengeling van belangen / belangenverstrengeling | conflict of interests, rechtswetenschap ~ situatie waarin een persoon tegelijkertijd meerdere belangen dient of kan dienen, die niet met elkaar verenigbaar zijn; bezitten van verschillende belangen die niet met goed fatsoen door eenzelfde persoon gediend kunnen worden. De ~ tast de onafhankelijkheid aan; een advocaat dient ervoor te waken dat bij de behandeling van zijn zaken geen ~ plaatsvindt. Een ~ door financiële of persoonlijke relaties, kan de gewenste onafhankelijkheid van een advocaat in gevaar brengen en kan ervoor zorgen dat hij mede tot partij wordt. Functionaris of ambtenaar die bepaalde bevoegdheden heeft en tegelijk persoonlijk belang heeft bij een bepaalde uitoefening van die bevoegdheden. | |
vertalingsrecht | auteursrecht, vorm van exploitatie van een auteursrechtelijk beschermd werk; recht om een werk in een andere taal te mogen vertalen. Vertaling is een wettelijke vorm van verveelvoudiging. | |
vertegenwoordiging / vertegenwoordigen / vertegenwoordigd | representation, ondernemingsrecht ~ optreden voor iemand anders, d.w.z. in naam van iemand anders rechtshandelingen verrichten. Bijv. een vereniging wordt volgens de statuten vertegenwoordigd door één of meer bestuurders. | |
vertegenwoordigingsbevoegdheid | handelsrecht, bevoegdheid om een natuurlijke of rechtspersoon te vertegenwoordigen. | |
vertrouwelijk | confidential, wat niet openbaar gemaakt mag worden of verder verteld. Voor sommige functies waarin met vertrouwelijke of geheime informatie wordt gewerkt, geldt dat de AIVD een veiligheidsonderzoek verricht naar kandidaten voor die functies. Aan personen die benoemd kunnen worden, geeft de AIVD dan een verklaring van geen bezwaar af; | |
vertrouwensbeginsel | principle of legitimate expectations, vermogensrecht ~ het in de wet erkende principe dat een persoon die met gerechtvaardigd vertrouwen handelt, in beginsel wordt beschermd. Bijv. wie zijn huis te koop aanbiedt, kan niet op zijn schreden terugkeren als zijn aanbod wordt aanvaard. | |
vertrouwensindicatoren | rechtswetenschap, methoden om het vertrouwen van bijv. consumenten, aandeelhouders en kiezers te meten. | |
vertrouwensleer | doctrine of reliance, vermogensrecht ~ het uitgangspunt dat, bij overeenkomsten, partijen er redelijkerwijs van uit mogen gaan dat een verklaring van de andere partij in overeenstemming is met diens wil. | |
vertrouwensrelatie | mutual trust, verhouding tussen mensen waarbij vertrouwen een grote rol speelt. Bijv. in een reclamespotje de volgende zin: bedrijf X, uw ~ in onroerend goed. | |
vervaardigen | to manufacture, auteursrecht ~ maken; scheppen. Bijv. onverminderd hetgeen reeds krachtens artikel 16b van de Wet [Auteurswet 1912] geoorloofd is, wordt niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd het ~ of doen ~ van verveelvoudigingen van geschriften door de overheid ten behoeve van personen tot haar dienst behorende of ten behoeve van bij de uitoefening van haar taak betrokken derden, doch niet tot een groter aantal dan voor de juiste vervulling van haar taak ten behoeve van de openbare dienst noodzakelijk is. (cit. art. 2 Besluit inzake kopiëren van auteursrechtelijk beschermde werken) | |
verval van instantie | right prejudiced by expiry of a time limit, burgerlijk procesrecht ~ afbreking van een gerechtelijke procedure doordat een van de partijen zijn proceshandeling niet binnen een jaar verricht. ~ vindt plaats op verzoek van de wederpartij of ambtshalve door de rechter en gaat meestal gepaard met compensatie van de proceskosten tussen de partijen. | |
vervaldag | expiry date, verbintenissenrecht ~ dag waarop (uiterlijk) een bepaalde prestatie (vaak levering of betaling) gedaan moet zijn. Indien in de verbintenis een ~ is bepaald, wordt vermoed dat dit slechts belet dat eerdere nakoming wordt gevorderd, terwijl prestatie voor de ~ niet als onverschuldigd geldt. Bijv. reclames over facturen moeten uiterlijk op de vervaldag van die facturen aan ons gemeld. | |
vervallenverklaring van de instantie | burgerlijk procesrecht, rechterlijke uitspraak dat niet meer kan worden doorgeprocedeerd, omdat aan een bepaalde voorwaarde niet is voldaan. Bijv. het verrichten van een tijdige proceshandeling of in geval van arbitrage, het betalen van een waarborgsom. | |
vervaltermijn | peremtory timelimit, verbintenissenrecht ~ tijdspanne waarbinnen een bepaalde prestatie geleverd moet zijn; termijn waarna een rechtsvordering vervalt. Bijv. in consumentenrelaties is het verkorten tot minder dan 1 jaar van een wettelijke ~ waarbinnen de consument enig recht geldend moet maken, nietig. | |
verveelvoudiging / verveelvoudigen / verveelvoudigd | reproduction, auteursrecht ~ reproduceren, bewerken of nabootsen van een werk. Bijv. iedere vastlegging van een werk of een gedeelte daarvan op een informatiedrager is een ~, de eerste vastlegging daaronder begrepen. | |
vervreemder | seller, vermogensrecht ~ persoon die verkoopt, de zaak in andere handen brengt, overdraagt. | |
vervreemding / vervreemden / vervreemd | to alienate, vermogensrecht ~ verkopen, in andere handen brengen, overdragen. | |
verwachting / verwachten / verwacht | expectation, hetgeen waarvan op grond van huidige feiten of omstandigheden wordt vermoed dat het zal gebeuren; hetgeen waarop men rekent. | |
verwatering / verwateren / verwaterd | to dilute, merkenrecht ~ afbreuk aan een merk doordat anderen met gelijke of overeenstemmende tekens voor al dan niet soortgelijke producten parasiteren op de bekendheid van dat merk, waardoor bij het publiek het onderscheidend vermogen van dat merk vervaagt. | |
verweerder / gerekwestreerde / gerequestreerde / gerekestreerde | respondent, burgerlijk procesrecht ~ persoon die in een verzoekschriftprocedure als procespartij/belanghebbende is opgeroepen ter zitting te verschijnen of een verweerschrift in te dienen. Bijv. in het echtscheidingsverzoekschrift van de man is zijn vrouw de ~. | |
verweermiddel / (mv.) verweermiddelen | means of defence, burgerlijk procesrecht ~ standpunt dat een partij tijdens een gerechtelijke procedure naar voren kan brengen om zich tegen de stellingen van de andere partij te verweren. | |
verweerschrift (VWS) | (written) defence / statement of defence, burgerlijk procesrecht ~ schriftelijke reactie van de opgeroepen belanghebbende op het verzoekschrift. | |
verwerende partij | respondent, burgerlijk procesrecht ~ verweerder; in verzoekschriftprocedures de wederpartij van de verzoeker. | |
verwerking van persoonsgegevens | personal data processing, privacyrecht ~ alles wat maar met een persoonsgegeven gedaan kan worden: elke handeling of elk geheel van handelingen met betrekking tot persoonsgegevens, waaronder in ieder geval het verzamelen, vastleggen, ordenen, bewaren, bijwerken, wijzigen, opvragen, raadplegen, gebruiken, verstrekken door middel van doorzending, verspreiding of enige andere vorm van terbeschikkingstelling, samenbrengen, met elkaar in verband brengen, alsmede het afschermen, uitwissen of vernietigen van gegevens. | |
verwerking van rechten | procesrecht, men verspeelt een recht, waarop men oorspronkelijk aanspraak kon maken. Dit omdat bijv. de redelijke termijn van bezwaar maken ruimschoots is overschreden. Of men al dan niet zijn rechten heeft verwerkt is ter beoordeling van de rechter. | |
verwezenlijking / verwezenlijken / verwezenlijkt | realising, rechtswetenschap ~ totstandkoming, realisering. Bijv. de Staten die partij zijn, verbinden zich ertoe internationale samenwerking te bevorderen en aan te moedigen teneinde geleidelijk de algehele ~ van het in dit artikel erkende recht te bewerkstelligen. (cit. art. 24 Verdrag inzake de Rechten van het Kind) | |
verwijtbare nalatigheid | verbintenissenrecht, situatie waarbij een persoon het verzuim kan worden verweten, bijv. omdat hij iets moedwillig heeft nagelaten; situatie waarbij de tekortkoming aan de schuld van de debiteur is te wijten, omdat hij onvoldoende zorg heeft betracht om haar te voorkomen. | |
verwijzen naar de gewone arbitrageregeling | arbitragerecht, bepaling van het scheidsgerecht dat over bepaalde geschilpunten die in de spoedprocedure niet aan de orde zijn gekomen, moet worden voortgeprocedeerd in een gewone procedure. | |
verwijzing / verwijzen / verwezen | to condemn, procesrecht ~ veroordelen of veroordeling. Bijv. in de proceskosten. | |
verwijzing naar de rol | burgerlijk procesrecht, meestal na een comparitie, terugverwijzen naar de planning van de rechtbank voor (de voortzetting van) de schriftelijke procedure. | |
verworven recht / (mv.) verworven rechten | rechtsfilosofie, recht dat door het leveren van strijd of het verstrijken van tijd is verkregen. Bijv. het stelsel van sociale zekerheid bestaat uit ~, zoals het recht op bijstand als een persoon de armoedegrens bereikt of het recht op een werkloosheidsuitkering bij gedwongen ontslag; definitief verkregen recht. | |
verzamelwerk | collection / composite work, auteursrecht ~ werk van letterkunde, wetenschap of kunst dat bestaat uit afzonderlijke werken van twee of meer personen. Er is sprake van een inbreuk op het auteursrecht als één van de afzonderlijke werken onrechtmatig is verveelvoudigd of openbaar gemaakt. | |
verzegeling erfenis / verzegeling nalatenschap | burgerlijk procesrecht, na toestemming van de kantonrechter de nalatenschap met een notarieel zegel afsluiten zodat de nalatenschap in afwachting van de verdeling ervan is veilig gesteld. | |
verzekeringsadviseur | -, persoon die verzekerden adviseert bij het kiezen en afsluiten van een verzekering en hen assistentie verleent bij het innen van verzekeringspenningen. | |
verzet / oppositieprocedure | oppose the judgement by default, burgerlijk procesrecht ~ het rechtsmiddel dat een (niet-verschenen) gedaagde per dagvaarding kan instellen tegen het verstekvonnis. Bijv. indien een gedaagde bij verstek is veroordeeld, kan hij daartegen in ~ komen. | |
verzetprocedure / (oneigen.) verstekprocedure | opposition, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijke procedure waarin een veroordeelde gedaagde zich tegen het vonnis verzet. In beginsel vangt de ~ aan met een dagvaarding die binnen vier weken na betekening van het vonnis moet zijn uitgebracht. | |
verzettermijn | burgerlijk procesrecht, termijn waarbinnen een verzetprocedure moet zijn gestart, in principe vier weken voor binnenlandse en acht weken voor buitenlandse gedaagden met ingang van de betekening van het vonnis in persoon of de dag daarop de veroordeelde een daad stelt waaruit noodzakelijkerwijs voortvloeit dat hem het vonnis bekend is. | |
verzetvonnis | judgment on request to stay execution by condemned defaulter, burgerlijk procesrecht ~ uitspraak in een rechtszaak die de rechter na verstekverlening opnieuw heeft beoordeeld. | |
verzoeken / verzocht | to petition, rechtswetenschap ~ het aan de rechter een kwestie voorleggen door middel van een verzoekschrift. | |
verzoekschriftprocedure | petitions procedure, burgerlijk procesrecht ~ gerechtelijke procedure die met een verzoekschrift moet worden ingeleid. Bijv. de familierechtelijke procedure (o.a. echtscheiding, alimentatie) is meestal een ~. | |
verzoekster | petitioner, burgerlijk procesrecht ~ vrouw of een vennootschap die een verzoekschrift indient. | |
verzuim / verzuimen / verzuimd | default, overeenkomstenrecht ~ ~ treedt in wanneer de schuldenaar ondanks ingebrekestelling zijn contractuele verplichting niet nakomt. De schuldenaar is in ~ als er vooraf een termijn tot levering van zaken of verrichten van diensten is gesteld en deze onverrichter zake is verstreken of hij in gebreke is gesteld bij (schriftelijke) aanmaning waarbij een redelijke termijn is gesteld. | |
vestigingsplaats | seat, rechtspersonenrecht ~ plaats waar een rechtspersoon is gevestigd, meestal aangeduid in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. | |
vete | feud, blijvende vijandschap tussen twee families of groeperingen. | |
vide | advocatuur, Latijn: zie; gelet op. | |
vigeur | rechtswetenschap, Frans: van toepassing zijn, gelden. Bijv. onder ~ van de Wet Openbaarheid Bestuur, dient de gemeente inzage te geven in de stukken van de gemeenteraad. | |
vinculum iuris | verbintenissenrecht, Latijn: rechtsbetrekking; verbintenis. | |
vinder | finder, zakenrecht ~ degene die een onbeheerde zaak vindt en onder zich neemt. | |
vinderschap | zakenrecht, het vinder zijn. | |
vindersloon | zakenrecht, een redelijke beloning die de eerlijke vinder van een onbeheerde zaak toekomt als hij die zaak aan de eigenaar teruggeeft. | |
vindersregeling | zakenrecht, wettelijke regeling m.b.t. gevonden voorwerpen; de vinder moet aangifte doen bij de gemeente, de zaak onder zich houden of in bewaring geven, en verkrijgt dan na één jaar het eigendom over die zaak. | |
virtueel | internetrecht, voorwaardelijk, denkbeeldig, d.m.v. computers gecreëerd of op de computer of internet verschijnend. | |
vlottende activa | resources / assets, rechtspersonenrecht ~ baten van een rechtspersoon die zijn bestemd om de uitoefening van de werkzaamheid van die rechtspersoon korter dan een jaar te dienen, zoals: voorraden, vorderingen, effecten, liquide middelen en overlopende activa. | |
voeging en tussenkomst / voegen en tussenkomen / gevoegd en tussengekomen / interventie / interveniëren / geïntervenieerd | joinder, burgerlijk procesrecht ~ de persoon die belang heeft bij een tussen andere partijen aanhangig geding kan bij incidentele conclusie vorderen zich daarin te mogen voegen of daarin te mogen tussenkomen. Bij voeging steunt die belanghebbende een der partijen, bij tussenkomst stelt hij zich tegen zowel eiser als gedaagde. | |
voetstoots | rechtswetenschap, zomaar; zonder voorwaarde of nader onderzoek. Bijv. ~ kocht de koper de tweedehands auto. | |
voetverklaring | overeenkomstenrecht, in een gebied waar de Wet Voorkeursrecht Gemeenten geldt, moeten verkopers hun huis eerst aan de gemeente aanbieden. Notarissen verklaren onder aan de akte (aan de voet) dat deze verplichting niet van toepassing is, dan wel dat er aan is voldaan. (bron: huizenveiling.nl) | |
vogelvrijverklaring | outlaw someone, verbanning uit de gemeenschap. Bijv. met de ~ trad men op tegen delicten die inbreuk maakten op het hele stamverband. | |
volle eigendom | full ownership, zakenrecht ~ het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben. 'Volle' betekent dat er geen enkele zakelijke beperking op het eigendom rust. | |
volle toetsing | burgerlijk procesrecht, toetsing door de rechter of hij tot dezelfde beslissing komt. Bijv. de appèlrechter toetst het vonnis in eerste aanleg inhoudelijk op houdbaarheid. | |
volledige rechten | rechtswetenschap, volledig op zichzelf staand recht. Binnen de categorie van absolute rechten kan men onderscheid maken tussen ~ en beperkte rechten. Bijv. een hypotheek is een beperkt recht afgeleid van het volledige recht eigendom, een beperkt recht dus waarmee het volledige eigendomsrecht is bezwaard. (bron: Cliteur) | |
volmacht | express procuration / tacit procuration, vermogensrecht ~ de bevoegdheid die een volmachtgever uitdrukkelijk of stilzwijgend verleent aan een ander, de gevolmachtigde, om in zijn naam rechtshandelingen te verrichten. | |
volmachtgever | verbintenissenrecht, persoon die een volmacht verstrekt. | |
volmachtiging | mandate, het recht wordt verleend om iets voor iemand anders te doen. bijv. hij krijgt zelfs een ~ van haar om haar geld en spullen te beheren | |
volstrekte meerderheid / absolute meerderheid | absolute majority, rechtswetenschap ~ meer dan de helft van het totale aantal. Bijv. stemgerechtigden. | |
Vondelpark-arrest | auteursrecht, HR 01-07-1988, NJ 1988, 1000: HR stelde dat als openbaarmaking van een portret een aantasting van de persoonlijke levenssfeer betreft, er in beginsel sprake is van een redelijk belang in de zin van artikel 21 Auteurswet 1912. Dit laat evenwel volgens het Ferdi E-arrest ruimte voor een belangenafweging. Vanwege de woorden 'in beginsel' mag in het Vondelpark-arrest niet een absolute voorrang voor de persoonlijke levenssfeer gelezen worden. Het komt aan op een afweging van twee door grondrechten beschermde belangen, de bescherming van de persoonlijke levenssfeer en de uitingsvrijheid. Daarmee zijn we weer terug bij het hierboven geformuleerde uitgangspunt, een conflict van twee grondrechten dat aan de hand van de omstandigheden van het geval moet worden beslist. (G.A.I. Schuijt) | |
vondst | zakenrecht, onbeheerde zaak die door een persoon gevonden wordt; idee; uitvinding. | |
vonnis a quo | procesrecht, Latijn: waar vandaan; vonnis dat in eerste aanleg werd gewezen. Bijv. het recht is geschonden en/of op straffe van nietigheid in acht te nemen vormen zijn verzuimd, omdat het Hof ten onrechte niet het ~ heeft vernietigd nu daarin ten bezware van de verdachte acht is geslagen op een stuk dat niet is voorgelezen en waarvan de korte inhoud niet is medegedeeld. | |
vonnis in eerste aanleg | judgement in first instance, procesrecht ~ het vonnis dat in eerste instantie is gewezen, meestal door de rechtbank. | |
vonnis judgement | burgerlijk procesrecht, op schrift gestelde, gemotiveerde en bindende uitspraak van de rechtbank of kantonrechter in een voor hem gevoerd rechtsgeding. | |
voor alle weren | burgerlijk procesrecht, vóórdat inhoudelijk verweer wordt gevoerd. Bijv. een beroep op onbevoegdheid moet een partij volgens de wet ~ doen. | |
voorbereidend onderzoek | rechtswetenschap, het onderzoek ter voorbereiding van bijv. een zitting of de afgifte van een beschikking. | |
vooringenomenheid | to be suspected of partiality, procesrecht ~ partijdigheid voor of tegen iets of iemand hebben. Bijv. rechters en bestuursorganen moeten hun taak vervullen zonder ~. | |
voorkeursrecht bij emissie van aandelen | vennootschapsrecht, tenzij de statuten anders bepalen, heeft iedere aandeelhouder bij uitgifte (emissie) van aandelen in een vennootschap een voorkeursrecht naar evenredigheid van het gezamenlijke bedrag van zijn aandelen. | |
voorlopig betwiste vorderingen / voorlopig erkende schuldvorderingen | provisionally contested claims, faillissementsrecht ~ vorderingen die de curator bewist en op een aparte lijst zet met vermelding van de gronden van de betwisting. De vorderingen worden definitief vastgesteld in de verificatievergadering. Indien ook dan de vorderingen betwist blijven, kunnen curator en de desbetreffende schuldieiser daarover procederen in een renvooi-procedure. | |
voorlopig erkende vorderingen / voorlopig erkende schuldvorderingen | provisionally acknowledged claims, faillissementsrecht ~ vorderingen die de curator goedkeurt en op een lijst van voorlopig erkende schuldvorderingen zet. De vorderingen worden definitief vastgesteld in de verificatievergadering. | |
voorlopig getuigenverhoor | preliminary hearings, burgerlijk procesrecht ~ getuigenverhoor dat op verzoek van een belanghebbende plaatsvindt vooraleer een procedure te starten. Door ~ kan de kans op succes beter worden ingeschat. | |
voorlopig koopcontract | overeenkomstenrecht, voorlopige koopakte: schriftelijke overeenkomst waarin de koop van een huis wordt geregeld. De term voorlopig is misleidend en betekent dat de koop pas kan worden ge�ffectueerd nadat de transportakte bij de notaris is gepasseerd. | |
voorlopige koopakte | overeenkomstenrecht, schriftelijke overeenkomst waarin de koop van een huis wordt geregeld. De term voorlopig is misleidend en betekent dat de koop pas kan worden geëffectueerd nadat de transportakte bij de notaris is gepasseerd. | |
voorlopige maatregel | burgerlijk procesrecht, meestal door de voorzieningenrechter snel genomen ordemaatregel. Het 'voorlopige' zit in het feit dat die maatregel in een bodemprocedure kan worden opzij geschoven (vernietigd). | |
voorlopige tenuitvoerlegging / tenuitvoerlegging bij voorraad | burgerlijk procesrecht, tenuitvoerlegging van een vonnis waartegen nog hoger beroep of verzet mogelijk is. De ~ moet bij de rechter worden gevorderd. bijv. bewarend beslag op goederen van de schuldeiser. | |
voorlopige voorziening provisional relief | burgerlijk procesrecht, ordemaatregel die de voorzieningenrechter in spoedeisende zaken treft. De ~ wordt getroffen in kort geding; | |
voorraad / (mv.) voorraden | stock, handelsrecht ~ hoeveelheid te verkopen goederen dat een bedrijf voorhanden heeft. | |
voorrang bij verhaal | vermogensrecht, recht dat geldt wanneer een schuldeiser zekerheid heeft om zijn vordering te krijgen. Bijv. door pand- en hypotheekrecht en voorrecht | |
voorrangsregeling | verbintenissenrecht, regels over voorrang van vorderingen. | |
voorrecht / privilege / (mv.) voorrechten / privileges | vermogensrecht, bevoorrechte vorderingen. Bijv. vordering op bepaalde goederen wegens kosten van behoud; vordering van een kleine ondernemer uit aanneming van werk; vordering tot schadevergoeding. | |
voorschot | advance, advocatuur ~ geldsom die wordt voorgeschoten, voorafgaand aan het tijdstip van een volgend betaalmoment. Bijv. indien de rechter het verzoek tot verhoor van deskundigen inwilligt, behoeft een rechtzoekende aan wie een toevoeging in het kader van de rechtsbijstand is verleend, geen ~ te betalen. | |
voorschrift / (mv.) voorschriften | rechtswetenschap, regel met algemene strekking uitgevaardigd door een met wetgeving belast overheidsorgaan. Bijv. een wet in materiële zin is een voorschrift dat ieder kan binden, ongeacht wie het ~ heeft uitgevaardigd. | |
voorspoedig | prosperous, procesrecht ~ zonder obstakels, met voorspoed. Bijv. het verloop van de zitting verliep ~. | |
voortbouwende overeenkomst | overeenkomstenrecht, wederkerige overeenkomst waarin op bestaande rechtsverhouding tussen partijen wordt voortgebouwd. De ~ is vernietigbaar indien deze rechtsverhouding ontbreekt, tenzij dit voor rekening van degene die zich op dit ontbreken beroept, behoort te blijven. | |
voortgangsbewaking | burgerlijk procesrecht, controle op de voortgang van een procedure. Bijv. een juridisch secretaresse is verantwoordelijk voor het agendabeheer, voorbereiding van stukken en correspondentie, en verzorging van de ~. | |
voortzettingsbeding mediation | -, clausule in een overeenkomst die bepaalt dat in geval van een geschil uiterste pogingen worden ondernomen om tot een vergelijk te komen. | |
vooruitbetaling / vooruitbetalen / vooruitbetaald | handelsrecht, op voorhand betalen; reeds betalen terwijl de wederpartij pas later aan zijn verplichting hoeft de voldoen. Bijv. een reis boeken gaat met ~ gepaard. Pas over enkele maanden gaat de reis van start. | |
vooruitgang | progress, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Vordering, verbetering, | |
voorwaardelijk | rechtswetenschap, aan voorwaarden onderworpen. | |
voorwaardelijke overeenkomst | rechtswetenschap, NIET JURIDISCH. Zoek: voorwaardelijke verbintenissen. | |
voorwaardelijke toevoeging / voorwaardelijk toevoegen / voorwaardelijk toegevoegd | sociale advocatuur, niet-definitieve toevoeging; toevoeging die door de Raad voor Rechtsbijstand kan worden ingetrokken, als het rechtsgeschil waarvoor rechtsbijstand wordt verzocht aanmerkelijk financieel belang oplevert of de kosten voor rechtsbijstand op een derde kunnen worden verhaald. | |
voorwaardelijke verbintenissen | vermogensrecht, verbintenissen waarvan de werking afhankelijk is gesteld van toekomstige, onzekere gebeurtenissen. | |
voorwaardelijke werking | burgerlijk recht, situatie dat een bepaalde toestand pas in werking treedt als aan een bepaalde voorwaarde is voldaan. | |
voorziening bij voorraad | burgerlijk procesrecht, mogelijkheid om een uitspraak onmiddellijk uit te voeren hoewel de hoofdzaak of het hoger beroep nog niet klaar is. Als een ~ is gewezen heeft hoger beroep geen schorsende werking. | |
voorzieningenrechter | provisional judge, burgerlijk procesrecht ~ de rechter die zich over een rechtsgeschil in kort geding buigt. | |
voorzitter | chairman, rechtswetenschap ~ persoon die een raad, bestuur, vereniging of kamer leidt. | |
vorderen | to demand, rechtswetenschap ~ eisen, vragen. Bijv. de officier van justitie ~ een bepaalde straf. | |
vordering / (mv.) vorderingen / vorderen / gevorderd | claim, rechtswetenschap ~ hetgeen een persoon van een ander te eisen heeft; schuld. | |
vordering aan toonder | debt to bearer, vermogensrecht ~ schriftelijke vordering waarbij de schuldenaar moet betalen aan de persoon die hem de vordering toont. De naam van deze crediteur staat niet van tevoren vast. | |
vordering op naam | debt to name, vermogensrecht ~ op naam gesteld vorderingsrecht. Bijv. de gewone bankrekening. De overdracht van een ~ heet een cessie. | |
vorderingsrecht / (mv.) vorderingsrechten | right of action, vermogensrecht ~ tegenover iedereen te handhaven recht. Bijv. een pandhouder heeft een ~ op de zaken die aan hem zijn verpand. | |
vormvoorschriften | burgerlijk procesrecht, wijze waarop een document dient te zijn ingericht. Bijv. exploten. | |
vormvrije overeenkomst / consensuele overeenkomst | overeenkomstenrecht, overeenkomst die zonder vormvereiste tot stand kan komen. Een geopenbaarde wilsuiting, zoals de mondelinge instemming, is voldoende voor een definitieve binding tussen partijen. | |
vreedzame middelen | internationaal recht, manieren om geschillen tussen staten zonder geweld te beslechten, zoals: onderhandelingen, feitenonderzoek, bemiddeling, conciliatie, arbitrage, een rechterlijke beslissing, het doen van een beroep op regionale organen of akkoorden of andere vreedzame middelen naar eigen keuze | |
vreemd vermogen | vennootschapsrecht, schulden en voorzieningen, zoals kredieten, van een vennootschap. | |
vreemde rechters | burgerlijk procesrecht, niet-Nederlandse rechters. | |
vrij op naam (VON) | overeenkomstenrecht, zonder kosten om de onroerende zaak in eigendom te verkrijgen. Bijv. nieuwbouwhuizen zijn voor de eerste koper ~. | |
vrijblijvend aanbod | submission / bid/ tender, verbintenissenrecht ~ aanbod, waarbij expliciet is vermeld dat het vrijblijvend is, dat wil zeggen dat het onverwijld na aanvaarding nog herroepen kan worden. | |
vrijblijvend rechtswetenschap | -, zonder tot iets verplicht te zijn. Bijv. een ~ gesprek is een gesprek waaraan geen verplichtingen (kosten) zijn verbonden. | |
vrije beroepsoefenaar ondernemingsrecht | -, persoon die een zelfstandig beroep uitoefent. Bijv. fysiotherapeut of advocaat. | |
vrije reserves | ondernemingsrecht, reserves waarvan het aanhouden niet wettelijke verplicht is. Bijv. het saldo van de ~ is gestegen van € 80.000,00 naar € 100.000,00. | |
vrijstelling dochterbedrijf | vennootschapsrecht, de vrijstelling voor een dochterbedrijf (zgn. groepsafhankelijke rechtspersoon) van vrijwel alle voorschriften van het jaarrekeningrecht, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De belangrijkste is dat de financiële gegevens van het dochterbedrijf in de geconsolideerde jaarrekening van de moeder zijn opgenomen en dat de moeder een verklaring neerlegt bij het handelsregister (Kamer van Koophandel) van de groepsafhankelijke rechtspersoon. | |
vrijwaring / vrijwaren / gevrijwaard | release, burgerlijk procesrecht ~ een persoon ergens voor behoeden; | |
vrijwaringsverplichting overeenkomstenrecht | -, verplichting van de verkoper om in te staan voor de afwezigheid van lasten en beperkingen op de zaak die hij heeft verkocht. Indien de koper toch wordt aangesproken, is de verkoper verplicht in geding te komen om de belangen van de koper te verdedigen. | |
Vrouwe Justitia | rechtsgeschiedenis, godin der gerechtigheid in het oude Rome, vaak afgebeeld op gerechtsgebouwen met blinddoek, weegschaal en zwaard. | |
vruchten | fruits, vermogensrecht ~ opbrengsten. Bijv. natuurlijke, burgerlijke ~. De afzonderlijke termijnen van een lijfrente gelden als ~ van het recht op de lijfrente. | |
vruchtgebruik usufruct | vermogensrecht, zakelijk recht om het eigendom van een andere persoon te mogen gebruiken en daarvan de vruchten te mogen plukken. | |
vruchtgebruiker / usufructuarius | vermogensrecht, persoon die het zakelijk recht heeft om het eigendom van een andere persoon te mogen gebruiken en daarvan de vruchten te mogen plukken. | |
W.L.P.A. Molengraaff | rechtswetenschap, geboren in 1858- gestorven in 1931. ~ is een belangrijke professor geweest op het gebied van het privaatrecht, wanneer het gaat om de uitleg van onrechtmatige daad. In 1887 pleitte ~ voor een ruimere uitleg van het begrip onrechtmatigheid. De aanleiding voor deze opvatting waren de oneerlijke concurrentiepraktijken in die tijd. In het wetsontwerp van Regout van 1911 en in het ontwerp van Heemskerk van 1913 werd zijn formulering als uitgangspunt genomen. Deze werden overbodig toen de Hoge Raad op 31 januari 1919 in het zogenaamde Lindenbaum-Cohenarrest koos voor de ruime uitleg van onrechtmatigheid. (bron: Encyclopedie van de rechtswetenschap). | |
waarborg / waarborgen | burgerlijk procesrecht, persoon die in vrijwaring wordt opgeroepen. | |
waarborg verbintenissenrecht | -, vorm van zekerheid dat iets inderdaad waar is of zo zal gebeuren. | |
waarborgen | verbintenissenrecht, ervoor zorgdragen of ervoor instaan dat iets gebeurt of dat een bepaalde toestand er is. | |
waarborgfunctie | rechtswetenschap, werking van iets als waarborg, als vorm van zekerheid dat iets inderdaad waar is of zo zal gebeuren. Bijv. de waarborgfunctie van een pensioenwet. | |
waarborgsom | vermogensrecht, in onderpand gegeven geldsom waarop de houder zijn schade kan verhalen. De schade moet voortkomen uit het niet nakomen van verplichtingen tegenover de houder. Bij de verhuur van woningen wordt vaak een waarborgsom gevraagd. | |
waardebepaling | faillissementsrecht, vaststelling van de waarde. | |
waardenconsensustheorie | rechtsfilosofie, theorie dat in een gemeenschap normen op basis van consensus worden vastgesteld. | |
waarheid | rechtswetenschap, hetgeen in overeenstemming is met de werkelijkheid zoals die is of wordt ervaren; in overeenstemming met het ware. Bijv. partijen zijn verplicht de voor de beslissing van belang zijnde feiten volledig en naar ~ aan te voeren. | |
waarnemend griffier / substituut-griffier | procesrecht, justitieel ambtenaar die de taken van de griffier bij diens afwezigheid waarneemt. | |
waarvan akte | burgerlijk procesrecht, kreet die in conclusies wordt gebruikt om een erkenning aan de zijde van de wederpartij of een eigen standpunt te benadrukken; | |
wanbeleid | mal policy, ondernemingsrecht ~ slecht beleid. Bijv. van bestuurders van een naamloze of besloten vennootschap. | |
wanbetaling / wanbetaler | verbintenissenrecht, toerekenbaar niet of niet-tijdig betalen van een geldschuld. De persoon die niet tegen de factuur protesteert en desondanks betaling achterwege laat of betaling onredelijk vertraagt is ~. | |
warenmerk | brand label, merkenrecht ~ Een ~ dient ter onderscheiding van producten (waren). Het is als merk beschermd tegen het gebruik van die merknaam door derden. Bijv. het merk chocomel. | |
warrant | burgerlijk recht, Engels: pakhuisceel (soms op naam) voor opgeslagen waren. Een ~ is een bewijsstuk bij verkoop en levering. | |
was getekend (wg) | rechtswetenschap, formulering in gerechtelijke stukken. | |
waterloop en drop | zakenrecht, is een goederenrechtelijk/zakelijk recht (erfdienstbaarheid) inhoudende de verplichting voor het dienende/lijdende erf het overlopende water van het dak van het zich op het naburige heersende erf bevindende schuurtje te ontvangen/op te vangen. | |
website | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
wedereis | procesrecht, indienen van een tegenvordering in een gerechtelijke procedure. | |
wederkerige overeenkomst | reciprocal contract, overeenkomstenrecht ~ overeenkomst waarbij elke partij verplicht is te presteren. Bijv. bij een koopovereenkomst: levering door verkoper en betaling door koper. | |
wederkerige rechtsbetrekking | overeenkomstenrecht, juridische relatie met wederzijdse rechten en plichten. Bijv. een contract waarbij beide partijen moeten presteren. | |
wederpartij / tegenpartij (Pij) | burgerlijk procesrecht, tegenspeler in een geschil; andere contractant. | |
wederrechtelijkheid | rechtswetenschap, hetgeen in strijd is met de geldende geschreven regels; onrechtmatig. | |
wederrechterlijkheid | unlawfulness, FOUTE SPELLING. Zoek wederrechtelijkheid | |
wederspraak / verzet van de geëxecuteerde | burgerlijk procesrecht, verzet van een veroordeelde tegen tenuitvoerlegging van een vonnis. Het executiegeschil wordt bij de bevoegde voorzieningenrechter aanhangig gemaakt. | |
wederzijdse dwaling / wederzijds dwalen / wederzijds gedwaald | reciprocal error, verbintenissenrecht ~ wilsgebrek waarbij beide partijen zijn afgegaan op onjuiste inlichtingen en waardoor een overeenkomst vernietigbaar is. | |
weergeld | rechtsgeschiedenis, waarde van de mens uitgedrukt in geld. De hoogte van de boete die betaald moest worden, na een misdrijf aan het slachtoffer of de nabestaanden, hing af van de (toe)stand van het slachtoffer. Bijv. ~ zoals blijkt uit opgeschreven Germaanse wetten. | |
weerlegbaar / weerleggen | rechtswetenschap, aantoonbaar of beargumenteerd tegenspreken. Bijv. de feiten die de wederpartij stelt zijn ~. | |
wegneemrecht | zakenrecht, recht van een erfpachter om gebouwen, werken en beplantingen, die door hemzelf of een rechtsvoorganger onverplicht zijn aangebracht of van de eigenaar tegen vergoeding zijn overgenomen, weg te nemen, mits hij de in erfpacht gegeven zaak in de oude toestand terugbrengt. | |
wegwijsplicht | vermogensrecht, plicht van een verkrijger om de gegevens te verstrekken die nodig zijn om de vervreemder van een goed terug te vinden, indien hem binnen drie jaren na zijn verkrijging gevraagd wordt wie het goed aan hem vervreemdde. Indien een verkrijger niet aan zijn ~ kan voldoen, wordt hij geacht geen verkrijger te goeder trouw te zijn. Hij wordt daarom niet beschermd door de beschermingsregels voor verkrijgers te goeder trouw. | |
weigeringsbevoegdheid | merkenrecht, bevoegdheid van het Benelux Merkenbureau om een gedeponeerd merk te weigeren. Bijv. als het merk geen onderscheidend vermogen heeft, tot misleiding kan leiden of in strijd is met de goede zeden of openbare orde. | |
weledelgestrenge vrouwe | advocatuur, formele aanspreektitel in correspondentie van een vrouwelijke meester in de rechten. | |
Wereldorganisatie voor Intellectuele Eigendom | World Intellectual Property Organization (WIPO), intellectuele eigendomsrecht ~ de ~ heeft tot doel de internationale bescherming van het auteursrecht (WVA) en, samen met het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen (WVUF), de rechten van uitvoerende kunstenaars en producenten. De ~ is van groot belang voor de bescherming van intellectuele eigendom tegen schendingen in digitale vorm, bijv. door het internet. De hoofdzetel is in Genève (Zwitserland). (ref Trb. 145, 1969) | |
weren | burgerlijk procesrecht, al hetgeen een partij aanvoert om de stellingen van de tegenpartij te ontkrachten. | |
werk (van letterkunde, wetenschap of kunst) | auteursrecht, voortbrengsel van de geest, in materiële vorm gegoten, dat een persoonlijk stempel van de maker draagt en waar de maker een exclusief recht op heeft. | |
werkmaatschappijen | vennootschapsrecht, meestal een besloten vennootschap waarin de bedrijfsactiviteiten daadwerkelijk plaatsvinden. | |
werknemers in het faillissement | faillissementsrecht, de salarissen van werknemers zijn bij wet aangeduid als boedelvordering van de dag van aanvang van het faillissement tot het moment dat de arbeidsovereenkomst is beëindigd. Salarissen en emolumenten zijn gegarandeerd door de bedrijfsvereniging voor een periode van dertien weken voorafgaand aan het faillissement en de opzegperiode. | |
Wet Arbeid Vreemdelingen (WAV) | Dutch Foreigners Labour Act, wet- en regelgeving - politiek ~ wet die een tewerkstellingsvergunning verplicht stelt voor werknemers afkomstig uit landen die niet tot de EER behoren of uit Zwitserland komen. Ook de burgers van de acht Midden- en Oost-Europese EER-landen mogen voor 1 januari 2007 niet zonder vergunning werken in Nederland. | |
Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) | informaticarecht, wet van 6 juli 2000 houdende de regelingen waardoor persoonsgegevens (beter) worden beschermd. Daarin o.a. opgenomen de voorwaarden voor de rechtmatigheid van verwerking van gewone en bijzondere persoonsgegevens en de meldingsplicht bij het College bescherming persoonsgegevens. | |
Wet installaties Noordzee | -, Wet van 3 december 1964, houdende voorzieningen ten aanzien van installaties op de bodem van de Noordzee; omdat het wenselijk is ter bescherming van rechtsbelangen voorzieningen te treffen ten aanzien van installaties op de bodem van het deel van de Noordzee waarvan de grenzen samenvallen met die van het aan Nederland toekomende gedeelte van het continentale plat, een en ander zolang geen internationale regeling ter zake tot stand is gekomen | |
Wet Melding Zeggenschap (WMZ) | Dutch Disclosure of Major Holdings Act, wet- en regelgeving - politiek ~ wet om transparantie op de aandelenmarkt te bewerkstelligen. De ~ verplicht aandeelhouders belangrijke verschuivingen in hun aandelenbezit of stemrecht in een onderneming openbaar te maken. | |
Wet melding zeggenschap (WMZ) | vennootschapsrecht, de ~ verplicht personen die door het verkrijgen van effecten in een NV een percentage van meer dan 5% kapitaalbelang en/of stemrecht bereiken, dit te melden aan de betrokken vennootschap en de Autoriteit Financiële Markten. (bron: beleggingsplein.nl) | |
Wet op de bewaring van beroeps- en gewoontemisdadigers | rechtsgeschiedenis, deze wet werd eind jaren twintig van de vorige eeuw aangenomen, maar is nimmer ingevoerd. De wet had als doel om ernstige recidivisten, na het uitzitten van de gevangenisstraf waartoe zij veroordeeld waren, nog eens tussen de vijf en de tien jaar vast te zetten. Op deze manier zou de samenleving tegen deze personen beschermd worden. | |
Wet op de Europese ondernemingsraden (Wet EOR) | ondernemingsrecht, wet van 23 januari 1997 tot uitvoering van richtlijn 94/45/EG inzake de instelling van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van haar werknemers. | |
Wet op de formeel buitenlandse vennootschappen (Wfbv) | vennootschapsrecht, wet van 17 december 1997, houdende regels m.b.t. naar buitenlands recht opgerichte rechtspersonen die hun werkzaamheden hoofdzakelijk in Nederland verrichten en geen werkelijke band hebben met de staat naar welk recht zij zijn opgericht. | |
Wet op de naburige rechten (WNR) | auteursrecht, wet van 18 maart 1993 houdende regelen inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, film- en muziekproducenten en omroeporganisaties. Daarin o.a. opgenomen de bescherming van de persoonlijkheidsrechten van uitvoerend kunstenaars. | |
Wet op de ondernemingsraden (WOR) | Dutch Work Councils Act, ondernemingsrecht ~ wet van 28 januari 1971 waarin de medezeggenschap van werknemers in de onderneming door middel van ondernemingsraden is geregeld. De instellingsgrens is 50 werknemers. Daarin o.a. opgenomen het adviesrecht van de ondernemingsraad. | |
Wet op de rechtsbijstand (WRB) | sociale advocatuur, wet van 23 december 1993 waarin de gefinancierde rechtsbijstand is geregeld. Daarin o.a. opgenomen de instelling en taak van de Raad voor Rechtsbijstand en de procedure voor de verkrijging van gefinancierde rechtsbijstand (pro Deo-advocaat). | |
Wet op de vennootschapsbelasting 1969 (Wet Vpb) | vennootschapsrecht, wet van 8 oktober 1969, ter vervanging van het Besluit op de Vennootschapsbelasting 1942. Daarin o.a. opgenomen het voorwerp van de belasting bij binnenlandse en buitenlandse belastingplichtigen, de verrekening van verliezen en het belastingtarief. | |
Wet persoonsregistraties (WPR) | privacyrecht, voorloper van de WBP waarin het vastleggen en gebruiken van persoonsgegevens was geregeld. | |
Wet tarieven in burgerlijke zaken (WTBZ) | advocatuur, wet van 28 augustus 1843 waarin de griffierechten en salarissen van advocaten en procureurs in burgerlijke zaken zijn vastgesteld. | |
wet van kinderbijslag | -, FOUTE SPELLING. Zoek: Algemene Kinderbijslagwet (AKW). | |
Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) | Dutch Real Estate Valuation Act, wet- en regelgeving - politiek ~ De Wet WOZ regelt de waardebepaling en waardevaststelling van onroerende zaken ten behoeve van de belastingheffing door Nederlandse overheden. Afleidingen uit deze wet zoals de waardebeschikking of de uitvoerende ambtenaar worden aangeduid met WOZ (dus: WOZ-beschikking of WOZ-ambtenaar). Dit alles in de betekenis van waardering onroerende zaken. (Van den Ban, VNG) | |
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) | Code of Civil Procedure, burgerlijk procesrecht ~ wet over de wijze van procederen voor de rechtbanken, Gerechtshoven en de Hoge Raad, procedures voor executoriale en conservatoire beslagen, voor nalatenschap en gemeenschap en de procedures in arbitragezaken. | |
Wetboek van Koophandel (WvK) | Commercial Code, handelsrecht ~ wet van 1 oktober 1838 houdende regels met betrekking tot de vennootschap onder firma, commanditaire vennootschap, beurzen van koophandel, wisselbrieven, orderbriefjes, cheques, verzekeringen en zeeschepen. | |
wetgevingstechniek | method of legislation, rechtswetenschap ~ wijze waarop wetten zijn of worden geredigeerd. | |
wetmatigheid | rechtswetenschap, in overeenstemming met de wet. | |
wetsanalisten | rechtswetenschap, juristen die wetten minutieus kunnen ontleden en toepassen in complexe omgevingen, en - omgekeerd - (ongeschreven) regels binnen organisaties kunnen vertalen in heldere huisregels. | |
wetsbepaling / (mv.) wetsbepalingen | rechtswetenschap, voorschrift van een wet; wetsartikel. Bijv. de architect verzet zich met een beroep op het absolute karakter van zijn persoonlijkheidsrecht krachtens artikel 25, lid 1, sub d Aw tegen de voorgenomen sloop van het WAVIN-gebouw. Vernietiging of sloop levert een aantasting op in de zin van deze ~. | |
wetsconflict | conflict of law, internationaal recht ~ strijd van regels uit verschillende rechtsstelsels zodat in een concreet geval niet op voorhand duidelijk is welk recht toegepast moet worden. | |
wetsdelict | rechtsfilosofie, delict dat een schending van een wettelijke norm inhoudt. Van een ~ kan niet zondermeer gezegd worden dat de samenleving dit afkeurt, of als zeer ernstig beschouwt. Veel verkeersovertredingen zijn een ~. | |
wetsfamilie / (mv.) wetsfamilies | rechtsfilosofie, net als personen, kunnen wetten in families worden ingedeeld. Het gaat hierbij om wetten die dezelfde maatschappelijke verschijnselen reguleren of die systematisch aan elkaar verwant zijn. Bijv. doordat een wet op een andere is gebaseerd. | |
wetshistorisch | law historically, rechtsgeschiedenis ~ voorgeschiedenis waaruit de totstandkoming van de (wets)bepaling volgt. | |
wetshistorische interpretatie | law historical interpretation, rechtsgeschiedenis ~ uitleg van een wetsartikel of bepaling aan de hand van de totstandkoming ervan, zodat de oorspronkelijke bedoelingen van de wetgever inzichtelijk worden. Bijv. Uitleg van een wettelijke bepaling aan de hand van de Memorie van Toelichting bij de betreffende bepaling. | |
wetsontwerp | bill, wet- en regelgeving - politiek ~ ontwerp voor een wet voordat deze door het parlement is goedgekeurd. | |
wetsuitleg | procesrecht, wetsinterpretatie door de rechter; jurisprudentie. | |
wetsuitlegging | explanation of the law, rechtswetenschap ~ bedoeld wordt wetsuitleg ofwel wetsinterpretatie, hetgeen inhoud dat de betekenis van een wettekst in een bepaald hedendaags geval wordt uitgewerkt. | |
wettelijk overleg | rechtswetenschap, wettelijk voorgeschreven beraadslaging tussen partijen. Bijv. werkgevers en werknemersorganisaties in het kader van de totstandkoming van een cao. | |
wettelijk recht | rechtswetenschap, een op een wet gesteund recht; een recht dat krachtens de wet is gegeven. Bijv. het ~ op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. | |
wettelijk vermoeden | vermogensrecht, het bewijsvoordeel dat de rechter toekent aan een persoon die zich op een normaal feit of normale omstandigheid beroept. Bijv. wie een polshorloge om heeft wordt vermoed dit voor zichzelf te houden. | |
wettelijke aansprakelijkheid legal liability | wet- en regelgeving, aansprakelijkheid volgens de wet als een persoon bijv. een onrechtmatige daad pleegt. | |
wettelijke bepalingen | statutory provisions, internetrecht ~ gebruiksvoorwaarden, privacy-regels en disclaimers die op internetsites worden gepubliceerd. | |
wettelijke bepalingen | statutory provisions, rechtswetenschap ~ bepalingen volgens de wet; wettelijk voorschriften. Bijv. de WAZ-gatverzekering dekt de hiaten in het WAZ inkomen die zijn ontstaan als gevolg van de ~ van de mate van arbeidsongeschiktheid. | |
wettelijke grondslag | rechtswetenschap, grondslag waarop juridisch handelen berust. Zonder ~ is juridisch handelen vaak onmogelijk. | |
wettelijke reserves | ondernemingsrecht, wettelijke verplichting tot het storten van een bepaald deel van de ondernemerswinst in een fonds voor reserves. Bijv. het storten van 20 % van de ondernemerswinst in een reservefonds. | |
wettenbundel | rechtswetenschap, studieboek waarin een reeks uiteenlopende wetten, verdragen etc. gebundeld is. Bijv. de Blauwe Engel van uitgeverij Vermande. | |
wettig betaalmiddel | legal tender, rechtswetenschap ~ door de overheid uitgegeven munten en bankbiljetten om goederen of diensten aan te kunnen schaffen. | |
wettig bewijs | bewijsrecht, wettelijk voorgeschreven minimum aan bewijs voorhanden is. | |
wettig gedeponeerd | registered, ondernemingsrecht ~ ingeschreven krachtens de wetgeving. Bijv. merkenwetgeving. | |
wie stelt bewijst | burgerlijk procesrecht, adagium dat de partij die feiten stelt en daar ook rechtsgevolgen aan verbindt, die feiten moet bewijzen. | |
wijziging van eis / wijzigen van eis / gewijzigde eis | burgerlijk procesrecht, verandering, vermeerdering of vermindering van de vordering in rechte. Bijv. een eiser mag totdat het geding is afgelopen een ~ indienen. | |
wijzigingsnota | rechtswetenschap, nota die een andere nota wijzigt. | |
wil | consent, vermogensrecht ~ het menselijk vermogen om bewust iets te doen of na te laten. | |
willig | willing, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
wilsbekwaam persoon | verbintenissenrecht, persoon die de kenmerken bezit om zijn wil op een juiste wijze te kunnen vormen. | |
wilsbekwaamheid | vermogensrecht, vermogen van een persoon om een beslissing verantwoord te nemen. Bijv. bij euthanasie moet een arts nagaan of een persoon wilsbekwaam is. | |
wilsgebrek / (mv.) wilsgebreken / (oneigen.) wilsontbreken | vitiated consent, vermogensrecht ~ onvolkomenheid of onzuiverheid in het bepalen van de wil bij het verrichten van een rechtshandeling, door dwaling, bedreiging of dwang, bedrog of misbruik van omstandigheden. Bijv. bij een persoon die onder dwang zijn handtekening onder een contract heeft gezet, is er sprake van een ~. Een rechtshandeling die onder invloed van ~ is tot stand gekomen is vernietigbaar. | |
wilsleer | doctrine of will, verbintenissenrecht ~ wilsovereenstemming geldt als grondslag voor contractuele gebondenheid. | |
wilsonbekwaam | verbintenissenrecht, gebrek aan vermogen om rationeel te denken, te abstraheren en te reflecteren (contextafhankelijk). Bijv. iemand die niet in staat is zelf te beslissen of een bepaald onderzoek of een bepaalde behandeling moet plaatsvinden. | |
wilsontbreken | disagreements verbintenissenrecht, wil die zich niet zuiver heeft kunnen vormen bij een of meer personen die een rechtshandeling verrichten. | |
wilsovereenstemming / consensus | consensus, verbintenissenrecht ~ wederzijdse instemming van partijen. | |
wilsrecht | volitional interests, verbintenissenrecht ~ recht waarbij de geldigheid van een rechtshandeling uitsluitend afhangt van de bij die rechtshandeling betrokken personen. | |
wilsverklaring | verbintenissenrecht, bewust uitdrukking geven van de eigen wil door iets te zeggen (akkoord!) of te doen (handtekening plaatsen). | |
wimpel | pennant, teken om onderscheid aan te geven, dat wordt bevestigd aan een vlaggenmast of zelfstandig wordt gebruikt. | |
windhandel | speculation, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
Windmill-arrest | privaatrecht, HR 26-01-1990, AB 1990, 408: privaatrechtelijk optreden van een overheidsorgaan mag de mogelijkheid om publiekrechtelijk op te treden niet op aanvaardbare wijze doorkruisen. Het publiekrecht biedt de burger rechtsbeschermingwaarborgen die hem bij een privaatrechtelijk optreden onthouden zouden kunnen worden. Indien dit het geval is, is er sprake van onaanvaardbare doorkruising. Wanneer er geen sprake is van onaanvaardbare doorkruising, dient nog aan de eisen van art. 6:162 BW getoetst te worden. Deze toetsing kan bewijsproblemen met zich meebrengen. Uit het voorgaande blijkt dat een overheidsorgaan in beginsel een civielrechtelijk geding kan aanspannen. Daartoe dient echter aan verschillende criteria te worden getoetst, waardoor het resultaat van een dergelijke procedure in het ongewisse blijft. | |
winkel | shop -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. | |
winkelweekacties | verbintenissenrecht, kansspelen die voor bijzondere gelegenheden en ten hoogste tweemaal per jaar voor een beperkte periode van ten hoogste vier weken worden georganiseerd door een groepering van tien of meer ondernemers of filiaalhouders in de detailhandel, het ambacht of het horecabedrijf, die in een of aan elkaar grenzende gemeenten hun bedrijf uitoefenen. | |
winst business profits | ondernemingsrecht, meestal financieel profijt dat uit de onderneming wordt getrokken. | |
winst- en verliesrekening / resultatenrekening | profit and loss account, ondernemingsrecht ~ overzicht van opbrengsten en kosten van een onderneming, waaruit de hoogte van de ondernemingswinst kan worden afgeleid alsmede hoe die winst is tot stand gekomen. Hierdoor ontstaat inzicht in de kwaliteit van de winst. De balans en de ~ vormen samen de jaarrekening. | |
winstaandeel | share in the profit, ondernemingsrecht ~ bedrag dat wordt ontvangen afhankelijk van de jaarlijkse ondernemingswinst en de overeengekomen winstdelingsregeling. ~ van werknemers. | |
winstdeling | profit-sharing, ondernemingsrecht ~ gedeelte van het loon dat afhankelijk is van de resultaten, zodat men meedeelt in de winst als vorm van financi�le participatie. | |
winstneming | distribution of profits, ondernemingsrecht ~ nemen van winst. Bijv. tussentijdse ~. | |
wissel / wisselbrief | bill of exchange, handelsrecht ~ onvoorwaardelijke schriftelijke opdracht van een schuldeiser aan een schuldenaar om een bepaald bedrag op een bepaalde tijd en plaats aan een in de opdracht genoemde persoon te betalen; waardepapier waarin een opdrachtgever (de trekker) aan een derde opdracht geeft een geldsom of diens order te betalen aan een bepaalde persoon (de nemer). | |
with average clause | Engels recht, Engels: met gemiddelde clausule. Clausule die aangeeft of voor de vergoeding van particular average een bepaalde franchise geldt en, zo ja, in welke gevallen particular average vergoed wordt, ook indien de franchise niet wordt bereikt. | |
woonstraat | -, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Straat waar veel woonhuizen staan. | |
woonvergunning | privaatrecht, gemeentelijk afgegeven bewijs waarmee een persoon gerechtigd is een bepaalde woning te betrekken. | |
woordenboek | rechtswetenschap, vaak gezocht, maar zonder juridische betekenis. Toch bedankt dat u gebruik maakt van Lycaeus Juridisch ~. | |
wraking / wraken / gewraakt | procesrecht, stellen dat de rechter of arbiter vermoedelijk niet onpartijdig is en daarom verzoeken dat hij de zaak niet langer behandelt, maar zich door een ander laat vervangen; verzet tegen het fungeren van een bepaalde persoon als rechter uit hoofde van gerechtvaardigde twijfel aan zijn onpartijdigheid. | |
wrakingsverzoek | burgerlijk procesrecht, verzoek aan de rechtbank om een rechter in de zaak te vervangen, omdat hij vermoedelijk niet onpartijdig is. Bijv. ~ omdat bekend is geworden dat de rechter met de wederpartij bevriend is. | |
Zaaizaad- en Plantgoedwet (ZPW) | kwekersrecht, wet van 6 oktober 1966 met de regeling van het kwekersrecht, alsmede van het verkeer met teeltmateriaal van landbouw- en tuinbouwgewassen. Daarin o.a. de inschrijving van rassen in het Nederlands Rassenregister. | |
zaak / (mv.) zaken | choses, zakenrecht ~ stoffelijke objecten. Bijv. onroerend ~. | |
zaak choses | zakenrecht, tastbaar object. | |
zaaksvervanging | vermogensrecht, een goed dat geacht wordt in de plaats te treden van een teniet gegaan goed, waardoor het in dezelfde rechtsverhouding komt te staan. | |
zaakvoerder | business manager, ondernemingsrecht ~ vaak gezocht, maarzonder juridische betekenis. Directeur, persoon die een bedrijf leidt. | |
zaakvorming / (oneigen.) zaaksvorming / specificatio | zakenrecht, wijze van eigendomsverkrijging, door vorming van meerdere zaken of wanneer een zaak tot een andere zaak wordt hervormd. | |
zaakwaarnemer | solicitor, verbintenissenrecht ~ persoon die zich willens en wetens op redelijke grond inlaat met het behartigen van andermans belang, zonder bevoegdheid daartoe aan een bestaande rechtsverhouding te ontlenen. Bijv. de buurman die de kapotte ramen laat repareren van zijn buren die op vakantie zijn, is een ~. | |
zaakwaarneming | management of another's affairs, verbintenissenrecht ~ verbintenis uit de wet dat inhoudt het willens en wetens en op redelijke grond inlaten met de behartiging van iemand anders belang. Bijv. de ingeslagen ruit (laten) herstellen bij de buren die met vakantie zijn. | |
zakelijk recht / zakelijke rechten | real right, zakenrecht ~ bestaat uit genots- en zekerheidsrechten op een onroerende zaak, die tegenover anderen kunnen worden gehandhaafd. Die rechten zijn erfpacht, opstal, vruchtgebruik, pand resp. hypotheek op onroerende zaken; absoluut, tegenover iedereen te handhaven vermogensrechten op stoffelijke voorwerpen (zaken). | |
zakelijke dienstverlening | commercial services, handelsrecht ~ de arbeidssector die zich zakelijk bezig houdt met dienstverlening. Bijv. bank- en verzekeringswezen, advocaten- en accountantskantoren en adviesbureaus. | |
zakenrecht / goederenrecht | law of biens / property law, zakenrecht ~ rechtsgebied uit vooral boeken 3 en 5 Burgerlijk Wetboek, m.b.t. de rechtsverhouding van personen tot een bepaalde zaak. Het ~ regelt tussen personen hun machtsverdeling over zaken en is overwegend van dwingend recht. | |
zeeschip / zeeschepen (mv.) | -, schip dat wordt gebruikt om op zee te varen, of dat daartoe bestemd is. | |
zeewaardigheid | (un)seaworthy, handelsrecht ~ de vervoerder moet voor, en bij aanvang van, de reis redelijke zorg aanwenden voor het zeewaardig maken van het schip, het behoorlijk bemannen, uitrusten en bevoorraden van het schip | |
zeggenschap | ondernemingsrecht, de mogelijkheid om feitelijk of op basis van een juridische hoedanigheid beslissende invloed uit te oefenen op de activiteiten van een onderneming. Bijv. als statutair bestuurder. | |
zekerheidstelling / stellen van zekerheid / zekerheid gesteld | verbintenissenrecht, stellen van zekerheid. Bijv. door een bankgarantie af te geven aan de schuldeiser. | |
zelfredzaamheid | rechtssociologie, vermogen van een mens om voor zichzelf te zorgen. | |
zelfregulatie / zelfregulering / zelfreguleren / zelfgereguleerd | self-regulation, internetrecht ~ vrijwillig aanvaarde regels voor bepaalde activiteiten. Bijv. advertising, e-commerce. ~ ontstaat vooral als er geen verplichte regels bestaan of indien die te slap zijn. | |
Zelfstandig schadebesluit Vlodrop-arrest | -, (ABRS 6 mei 1997, AB 1997, 229: Volgens de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan op een verzoek om vergoeding van schade, die veroorzaakt zou zijn binnen het kader van de uitoefening van dat orgaan van een aan het publiek recht ontleende bevoegdheid- ook indien dat verzoek niet op een specifieke wettelijke grondslag is gebaseerd- een publiekrechtelijke handeling en dus een besluit als bedoeld in art. 1:3 Awb. (bron: Langhout & Wiarda) | |
zelfstandig verzoek | request, burgerlijk procesrecht ~ soort tegenclaim in een verzoekschriftprocedure die aan het verweerschrift hangt. Bijv. de verweerder in een echtscheidingsprocedure is bevoegd bij het verweerschrift een zelfstandig verzoek met betrekking tot gezags- en omgangsvoorzieningen m.b.t. de uit dat huwelijk geboren kinderen te doen. | |
zelfstandige rechten | rechtsfilosofie, rechten die op zichzelf kunnen worden ingeroepen. Bijv. grondrechten en mensenrechten. Ter discussie staat of aan rechtspersonen ~ moeten worden toegekend, omdat het gevaar dreigt dat zij natuurlijke personen volledig overvleugelen als ze op voet van formele gelijkheid in de maatschappelijke en juridische arena's mogen participeren. (M. Bovens) | |
zendpiraat / etherpiraat | telecommunicatierecht, persoon die zonder vergunning (van de OPTA) gebruik maakt van een etherfrequentie. | |
zetel | seat, ondernemingsrecht ~ hoofdkantoor; plaats waar een onderneming gevestigd is. | |
zich beroepen op | rechtswetenschap, als argument steun of aansluiting zoeken. Bijv. bij een bepaald verdrag. | |
zich refereren | to refer to / to rest, burgerlijk procesrecht ~ situatie waarin een procespartij zich voegt naar het oordeel van de rechter; zich niet verweert en de stelling van de wederpartij niet tegenspreekt, zonder daarmee te willen zeggen dat hij het ermee eens is. Bijv. partijen ~ aan het oordeel van een bindend advies. | |
ziekenhuisconstructie | ondernemingsrecht, vorm van herstructurering waarbij de nog gezonde en levensvatbare onderdelen van een bedrijf worden ondergebracht in een lege of gezonde dochtermaatschappij, waardoor de betreffende groepsmaatschappijen tot dezelfde structuur blijven behoren. De niet-levensvatbare bedrijven worden vervolgens geliquideerd, maar de holding blijft bestaan (mede vanwege het behoud van fiscaal compensabele verliezen). Deze methode is een middenvorm van balanssanering en een sterfhuisconstructie. | |
ziekteverzuim | absenteeism due to illness, ondernemingsrecht ~ afwezigheid op de werkvloer wegens ziekte. Bijv. in de zorgsector is sprake van een bovengemiddeld ~ (2003). | |
zijn plicht verzaken | fail to his duty / negligence, verbintenissenrecht ~ zijn afspraken niet nakomen; in gebreke blijven. | |
zitting achter gesloten deuren | burgerlijk procesrecht, uitzondering op de regel dat terechtzittingen in het openbaar worden gehouden. Dit is het geval bij verhoren en pleidooien in procedures tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed, ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed, ontbinding van het geregistreerd partnerschap, ontkenning van het vaderschap, vernietiging van de erkenning van een kind, en bepaalde alimentatieprocedures. | |
zitting court session | procesrecht, veelal openbare, mondelinge behandeling van een rechtszaak. | |
zittingsbesluit | procesrecht, besluit genomen ter gelegenheid van de mondelinge behandeling in een zaak (terechtzitting). | |
zoenbraak | rechtsgeschiedenis, 13de eeuw: een van de zogenaamde 'quade feiten', die te zwaar geoordeeld werden om zogeheten gezoend te worden. Zoenen: tussen strijdende families overeenkomen dat hun vete definitief is beëindigd en duurzame vrede ontstaat voor de toekomst. | |
zondagsrust | rechtswetenschap, het zich onthouden van de wekelijkse bezigheden op zondag. | |
zonder bekende woon- of verblijfplaats | without known domicile or residence, burgerlijk procesrecht ~ bij de gedaagde ~ geschiedt de betekening van het exploot (dagvaarding) aan zijn werkelijk verblijf. Is ook dat onbekend, dan betekent de deurwaarder aan het parket bij het gerecht waar de zaak zal dienen en roept hij de gedaagde via een landelijk dagblad op ter terechtzitting te verschijnen. | |
zorgvuldigheidsnorm | general duty of care, verbintenissenrecht ~ ongeschreven norm dat burgers jegens elkaar de zorgzaamheid in acht dienen te nemen die in hun onderlinge verhouding betaamt. | |
zuivere intentieverklaring | overeenkomstenrecht, document waarin partijen door ondertekening hun procedurele en organisatorische afspraken en wederzijdse intenties bekrachtigen, maar waarin nog geen contractbepalingen staan. Bijv. streven tot samenwerking in een bepaald project. | |
zuivere rechtsleer | rechtsfilosofie, rechtsleer die gezuiverd is van allerlei niet juridisch-technische elementen (afkomstig van de rechtsfilosoof Kelsen 20ste eeuw). | |
zuivere splitsing division by acquisition | fusie- en overnamerecht, rechtshandeling waarbij de ene rechtspersoon ophoudt te bestaan en zijn vermogen in handen komt van een andere. | |
zuivering / zuiveren / gezuiverd | burgerlijk procesrecht, ongedaan maken. Bijv. het verstek ~. | |
zwaarwegend belang | procesrecht, belang dat veel gewicht in de schaal legt. | |
zwak merk / zwakke merken (mv.) | merkenrecht, merk met een zwak onderscheidend vermogen. Bijv. omdat het merk te beschrijvend is voor de aard of de kwaliteit van het produkt. Een houder van een ~ kan slechts in beperkte mate optreden tegen andere merken. | |
zwijgplicht | oath of secrecy, advocatuur ~ plicht zich te verontschuldigen van het afleggen van bewijs in verband met het ambts-/beroepsgeheim. Bijv. bij de wet geregelde zwijgplicht van de advocaat. |